II OSK 1474/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez G.H. w dacie jej śmierci. Sąd pierwszej instancji uznał, że zatrudnienie G.H. w brytyjskiej instytucji naukowej (Agricultural Research Council) po II wojnie światowej nie skutkowało utratą obywatelstwa polskiego, powołując się na szczególne okoliczności związane z wojną. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne Ministra oraz Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta Krakowa i Gminy Miejskiej Kraków, uchylił zaskarżony wyrok. NSA stwierdził, że G.H. dobrowolnie przyjęła urząd publiczny w państwie obcym i sprawowała go przez wiele lat po zakończeniu wojny, co na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego skutkowało utratą obywatelstwa polskiego. Sąd podkreślił, że sytuacja G.H. nie była analogiczna do przypadków przymusowego wcielenia do służby wojskowej czy służby w państwach sojuszniczych w trakcie wojny. W konsekwencji NSA oddalił skargę A.B., C.D. i E.F. oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. w kontekście zatrudnienia w instytucjach zagranicznych po II wojnie światowej oraz definicja 'urzędu publicznego' w państwie obcym.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby, która opuściła Polskę przed wojną i podjęła zatrudnienie w instytucji naukowej w Wielkiej Brytanii w okresie powojennym. Interpretacja może być stosowana do podobnych przypadków z okresu powojennego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym bez zgody właściwych organów polskich, w szczególności w okresie powojennym, skutkuje utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym bez zgody właściwych organów polskich skutkuje utratą obywatelstwa polskiego, nawet jeśli nastąpiło w okresie powojennym, o ile nie istniały szczególne okoliczności uniemożliwiające rezygnację z tego urzędu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że G.H. dobrowolnie przyjęła urząd publiczny w Wielkiej Brytanii i sprawowała go przez wiele lat po wojnie, co na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. skutkowało utratą obywatelstwa polskiego. Sąd odrzucił argumentację o szczególnych okolicznościach związanych z II wojną światową, wskazując na brak analogii z przymusowym wcieleniem do służby wojskowej czy służbą w państwach sojuszniczych w trakcie wojny.
Czy zatrudnienie w brytyjskiej instytucji naukowej (Agricultural Research Council) po II wojnie światowej można uznać za przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym w rozumieniu art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, instytucja ta miała charakter publicznoprawny, była utworzona przez państwo, powiązana z organami państwa, finansowana z dotacji rządowych i działała w interesie Wielkiej Brytanii pod jej nadzorem.
Uzasadnienie
NSA, odwołując się do przepisów regulujących status pracowników polskich instytutów naukowych oraz analizując charakter prawny Agricultural Research Council, stwierdził, że instytucja ta była placówką publicznoprawną, podlegającą państwu brytyjskiemu i działającą w jego interesie, co kwalifikuje zatrudnienie w niej jako przyjęcie urzędu publicznego.
Przepisy (14)
Główne
Dz.U. 1920 nr 7 poz 44 art. 11 § pkt 2
Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego
Przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym bez zgody właściwych organów polskich skutkuje utratą obywatelstwa polskiego. Sąd uznał, że zatrudnienie w Agricultural Research Council w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej spełniało tę przesłankę, mimo argumentów o szczególnych okolicznościach wojennych.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego
Dekret ten stanowił podstawę do tworzenia instytutów naukowo-badawczych o charakterze publicznoprawnym, które wypełniały zadania statutowe w interesie publicznym i państwowym pod władczym nadzorem państwa.
Dz. U. z 2022 r., poz. 465 art. 55 § ust. 1
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym bez zgody właściwych organów polskich skutkuje utratą obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. • Zatrudnienie w Agricultural Research Council w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej stanowiło przyjęcie urzędu publicznego w państwie obcym. • Brak szczególnych okoliczności wojennych, które uniemożliwiałyby rezygnację z urzędu publicznego w państwie obcym.
Odrzucone argumenty
Zatrudnienie w Agricultural Research Council nie było przyjęciem urzędu publicznego. • Okoliczności związane z II wojną światową powinny wyłączyć zastosowanie art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. • Działalność naukowa G.H. pozostawała w interesie Polski.
Godne uwagi sformułowania
G.H. dobrowolnie przyjęła urząd publiczny w państwie obcym. • Nie ma podstaw do przyjęcia, że istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające jej rezygnację z zatrudnienia w brytyjskiej instytucji naukowej po wojnie. • Nie ma analogii pomiędzy sytuacją wcielania do armii Niemiec lub Związku Radzieckiego obywateli polskich [...] a sytuacją osób, które dobrowolnie przyjęły urząd publiczny w państwie obcym.
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Gdesz
sędzia del. WSA
Robert Sawuła
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 11 pkt 2 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. w kontekście zatrudnienia w instytucjach zagranicznych po II wojnie światowej oraz definicja 'urzędu publicznego' w państwie obcym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby, która opuściła Polskę przed wojną i podjęła zatrudnienie w instytucji naukowej w Wielkiej Brytanii w okresie powojennym. Interpretacja może być stosowana do podobnych przypadków z okresu powojennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia utraty obywatelstwa w kontekście historycznym (II wojna światowa i okres powojenny), co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii prawa.
“Czy praca naukowa w Wielkiej Brytanii po wojnie pozbawiła obywatelstwa polskiego? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.