II OSK 1471/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 2004 r. zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa.
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych z 2004 r. dotyczących nadania ziemi, wydanych na podstawie dekretu o reformie rolnej. Skarżący zarzucali rażące naruszenie prawa przez błędną wykładnię pojęcia "zabudowania dworskie". WSA oddalił skargę, uznając, że odmienna interpretacja przepisów nie stanowi rażącego naruszenia prawa. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że postępowanie nadzorcze, którego przedmiotem była decyzja wydana w innym postępowaniu nadzorczym, zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie uwzględnił istniejących wątpliwości co do wykładni przepisów.
Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyniku skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzją tą Minister odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z maja 2012 r., która utrzymywała w mocy decyzję z sierpnia 2004 r. w części dotyczącej pkt 1 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z kwietnia 2004 r. Podstawą odmowy było stwierdzenie, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a jedynie do odmiennej wykładni pojęcia "zabudowania dworskie". Skarżący argumentowali, że zarówno Wojewoda, jak i Minister błędnie zinterpretowali pojęcie "zabudowania dworskie", co stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzucali sądowi pierwszej instancji nierozpoznanie całości zarzutów i błędną wykładnię pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym postępowaniem, a "rażące naruszenie prawa" jest kwalifikowaną formą naruszenia prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było rozróżnienie sytuacji, gdy przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, od sytuacji, gdy przedmiotem jest decyzja wydana już w postępowaniu nadzorczym. W tej drugiej sytuacji, wydanie decyzji w oparciu o wątpliwą wykładnię przepisów, mimo istniejących sporów, może stanowić rażące naruszenie prawa. NSA stwierdził, że WSA nie przeprowadził prawidłowo kontroli zaskarżonej decyzji, akceptując stanowisko Ministra, które było nieprawidłowe w kontekście specyfiki postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była inna decyzja nadzorcza. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zobowiązując Ministra do uwzględnienia przedstawionego stanowiska.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja wydana w innym postępowaniu nadzorczym, a organ nie uwzględnia istniejących wątpliwości i sporów co do wykładni przepisów stanowiących podstawę decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym, może to stanowić rażące naruszenie prawa.
Uzasadnienie
NSA rozróżnił sytuację, gdy przedmiotem postępowania nadzorczego jest decyzja wydana w postępowaniu zwykłym (gdzie odmienna wykładnia zazwyczaj nie jest rażącym naruszeniem prawa) od sytuacji, gdy przedmiotem jest decyzja wydana w innym postępowaniu nadzorczym. W tym drugim przypadku, jeśli organ wydaje decyzję nadzorczą mimo istniejących wątpliwości co do wykładni przepisów, może to być uznane za rażące naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 lit. c - uchylenie zaskarżonego wyroku
p.p.s.a. art. 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
pkt 1 - zasądzenie kosztów postępowania
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 2 - rażące naruszenie prawa jako podstawa stwierdzenia nieważności decyzji
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
pkt 2
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 44 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia pojęcia "rażącego naruszenia prawa" przez WSA w kontekście postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była inna decyzja nadzorcza. Niewłaściwa ocena przez WSA, czy postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, mimo istniejących wątpliwości co do wykładni przepisów.
Godne uwagi sformułowania
"Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa", utożsamianie tych pojęć jest niesłuszne. Przesłanka rażącego naruszenia prawa inną ma treść w postępowaniu nadzorczym, którego przedmiotem jest decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, a inną w postępowaniu nadzorczym, którego przedmiotem jest decyzja, która już została wydana w postępowaniu nadzorczym. Wadliwość polegająca na błędnej wykładni prawa nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa (w postępowaniu zwykłym).
Skład orzekający
Anna Łuczaj
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"rażącego naruszenia prawa\" w kontekście postępowań nadzorczych, zwłaszcza gdy przedmiotem jest inna decyzja nadzorcza. Rozróżnienie między naruszeniem prawa a rażącym naruszeniem prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest decyzja wydana w innym postępowaniu o stwierdzenie nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji kluczowego pojęcia "rażącego naruszenia prawa" w administracyjnym postępowaniu nadzorczym, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego. Pokazuje, jak skomplikowane mogą być wielopoziomowe postępowania administracyjne.
“Kiedy odmienna wykładnia prawa staje się "rażącym naruszeniem"? NSA wyjaśnia zawiłości postępowań nadzorczych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1471/13 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2015-01-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2013-06-11 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj /przewodniczący/ Elżbieta Kremer /sprawozdawca/ Grzegorz Czerwiński Symbol z opisem 6169 Inne o symbolu podstawowym 616 Hasła tematyczne Lasy Inne Sygn. powiązane IV SA/Wa 2001/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-03-07 Skarżony organ Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 270 art. 183 par. 1, 3 par. 1, 190, 153, 145 par. 1 pkt 1 lit. c, 200, 203 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 156 par. 1, 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędziowie NSA Elżbieta Kremer NSA Grzegorz Czerwiński Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Z., H. Z. i L. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2001/12 w sprawie ze skargi M. Z., H. Z. i L. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2012 r., [...]; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz M. Z., H. Z. i L. Z. kwotę 900 zł (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 2001/12 oddalił skargę M. Z., H. Z. i L. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2012 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...] oraz decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...], w części dotyczącej pkt 1 tej decyzji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji może być m.in. przesłanka "rażącego naruszenia prawa", o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Przesłanka ta istnieje w sytuacji, gdy decyzja jest ewidentnie, w sposób niebudzący wątpliwości, sprzeczna z wyraźnym przepisem prawa. Podstawą zastosowania przesłanki "rażącego naruszenia prawa" może być zatem tylko niebudzący wątpliwości stan prawny, nie może być natomiast odmienna wykładnia prawa. Minister podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 22 stycznia 2009 r. uchylił kwestionowane przez skarżących decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r., w części utrzymującej pkt 2 i pkt 3 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...] oraz pkt 2 i pkt 3 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia z dnia [...] kwietnia 2004 r., Nr [...]. Podstawą uchylenia przedmiotowych decyzji w powyżej wskazanym zakresie było uznanie przez Sąd, że dokonana przez Wojewodę wykładnia pojęcia "zabudowania dworskie" nie była prawidłowa. Orzekający Sąd wskazał, że Wojewoda dokonał wykładni pojęcia "zabudowa dworska", twierdząc, że skoro takie obiekty nie podlegały podziałowi, nie było możliwe przekazanie ich rolnikom w ramach nadziałów ziemi. W ocenie Sądu, Wojewoda przyjmując określoną interpretację pojęcia "zabudowania dworskie" doszedł do błędnego wniosku, że akty nadania ziemi wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Minister zwrócił jednak uwagę, że w przypadku odmiennej wykładni przepisów prawa, w tym przypadku przepisów dekretu o reformie rolnej, dokonanej w takich samych sprawach nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa, a więc przesłance dającej podstawę do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji. Ponadto Minister wskazał, że decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. w zakresie pkt 1 nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i stała się w tym zakresie ostateczna przed wydaniem przez ten Sąd wyroku z dnia [...] stycznia 2009 r. Z powyższych względów Minister stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez przyjęcie, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych w trybie nieważnościowym decyzji, podczas, gdy obie decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji powyższego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...]. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem zarówno Wojewoda Wielkopolski jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi błędnie dokonali interpretacji określenia "zabudowania dworskie". Pełnomocnik stron przytaczając dorobek literatury przedmiotu oraz orzecznictwa sądowego dotyczący przesłanki "rażącego naruszenia prawa" wskazał, że pojęcie "prawa" w zwrocie "rażące naruszenie prawa" powinno być rozumiane szeroko, obejmując swoim zakresem przepisy prawa materialnego i procesowego. W ocenie pełnomocnika skarżących, kategoryczne przyjęcie przez orzekające organy wybranej przez siebie interpretacji pojęcia "zabudowania dworskie", jako jedynej prawidłowej, stanowiło rażące naruszenie prawa. Ani bowiem Wojewoda Wielkopolski, ani Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie byli uprawnieni do dokonywania wiążącej wykładni tak niejasnego i nieostrego pojęcia, jak "zabudowania dworskie". Minister Rolnictwa i rozwoju Wsi - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wskazał, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nieważnościowym, będącym nadzwyczajnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący zarówno we wniosku inicjującym postępowanie o stwierdzenie nieważności kwestionowanych decyzji jak i w samej skardze, jako podstawę do wyeliminowania przedmiotowych decyzji z obrotu prawnego uczynili przesłankę wydania ich z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na tym, że w kwestionowanych decyzjach dokonano wadliwej wykładni pojęcia "zabudowania dworskie". Sąd podziela powszechnie przyjęte w orzecznictwie sądowym stanowisko, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie dwie przesłanki: oczywistość naruszenia prawa oraz charakter przepisu, który został naruszony. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który stosowany jest w swej literalnej treści, w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, którego stosowanie nie wymaga innej - poza literalną - wykładni prawa. Wadliwość polegająca na błędnej wykładni prawa nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 Kpa, gdy istnieje możliwość różnej interpretacji przepisów prawa. Dodatkowo sąd zauważył, że kwestionowana przez skarżących decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 r. w zakresie pkt 1 nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Stała się zatem prawomocna jeszcze przed wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 22 stycznia 2009 r., w którym zaprezentowano odmienną wykładnię przywołanego zwrotu "zabudowania dworskie". Od tego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: a) naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie całościowe przez WSA w Warszawie wskazanych przez skarżących podstaw merytorycznych zarzutu naruszenia przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a dotyczącego przyjęcia w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności, iż w sprawie rozstrzygniętej decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...] oraz Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 roku numer [...] nie doszło do ich wydania z rażącym naruszeniem prawa i w konsekwencji przyjęcie, iż nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...] w części, w której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy punkt 1. decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 roku numer [...], zamiast prawidłowo rozpoznać wszystkie podstawy merytoryczne zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa i uznać, że przy wydawaniu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...] doszło do rażącego naruszenia prawa; b) naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nie umieszczenie przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżanego wyroku przedstawienia podstaw merytorycznych zarzutów podniesionych przez skarżących oraz nie wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia odnośnie podstaw merytorycznych zarzutu, zamiast prawidłowo, umieścić w uzasadnieniu wyroku przedstawienie podstaw merytorycznych zarzutu oraz wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia odnośnie podstaw merytorycznych zarzutu; c) naruszeniu art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez błędną w toku kontroli sądowo-administracyjnej pod względem zgodności z prawem wykładnię pojęcia "rażącego naruszenia prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, i stwierdzenie, iż w sprawie rozstrzygniętej decyzjami Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...] oraz Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 roku numer [...] nie doszło do ich wydania z rażącym naruszeniem prawa i w konsekwencji uznanie przez WSA w Warszawie, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]), utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] maja 2012 r. (nr [...]), w sposób uzasadniony odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2004 roku numer [...]w części, w której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy punkt 1. decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004 roku numer [...], zamiast prawidłowo zinterpretować pojęcie "rażącego naruszenia prawa" i przyjąć, iż przy wydawaniu w/w dwóch decyzji z 2004 r. doszło do rażącego naruszenia prawa oraz uznać, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając decyzję odmowną z dnia [...] czerwca 2012 r. (nr [...]) naruszył art. 1 56 § 1 pkt 2 kpa. Wnieśli o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie solidarnie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu wskazali, że sąd nie przeanalizował wszystkich zarzutów podniesionych przez nich w skardze. Sąd dokonał błędnej wykładni pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Wskutek błędnego orzeczenia skarżący mogą zostać pozbawieni własności ziemi. [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Wskazał na rozumienie rażącego naruszenia prawa. Co do pojęcia "zabudowania dworskie" wskazał, że w braku definicji możliwe są różne interpretacje tego pojęcia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wyrok odpowiada prawu i odniósł się do zarzutów skarżących. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Skarga kasacyjna jest zasadna. Przed oceną zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej - z uwagi na ich zakres oraz uzasadnienie - istotnym jest przypomnienie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest natomiast ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa zobligowany jest do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, że do rażącego naruszenia prawa doszło i na czym ono polegało. Kodeks postępowania administracyjnego mówi oddzielnie o "naruszeniu prawa" i oddzielnie o "rażącym naruszeniu prawa". Nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa" uznać należy, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. W rozpoznawanej sprawie, Sąd I instancji nie przeprowadził prawidłowo kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2012r., którą to decyzją Minister utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2012r. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że zaskarżone decyzje wydane zostały w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, a przedmiotem tego postępowania była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2004r., ( utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r.), która również wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ( przedmiotem tego postepowania były akty nadania z 1947r.). Mamy zatem do czynienia z taką podwójną konstrukcją, w której przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest decyzja, która również wydana została w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ( a nie w postępowaniu zwykłym, jak to najczęściej bywa ). W obu postępowaniach nadzorczych, a więc zarówno tym, które zakończyło się wydaniem decyzji Ministra z dnia [...] stycznia 2004r. , jak i w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Ministra z [...] czerwca 2012r. przesłanką nieważnościową, która była rozważana , była przesłanka wymieniona w art.156 §1 pkt 2 k.p.a. tj rażące naruszenie prawa. Należy jednak zwrócić uwagę, że przesłanka rażącego naruszenia prawa w obu postepowaniach nadzorczych nie może być rozumiana w ten sam sposób, albowiem przedmioty tych dwóch postępowań są różne. W postępowaniu zakończonym decyzją Ministra z dnia [...] stycznia 2004r. przesłanką rażącego naruszenia prawa miały być obarczone dokumenty nadania wydane w 1947r. Zaś w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Ministra z dnia [...] czerwca 2012r. przesłanka rażącego naruszenia prawa ma dotyczyć decyzji Ministra z dnia [...] stycznia 2004r.. Jeśli chodzi o to pierwsze postępowanie zakończone decyzją Ministra z dnia [...] stycznia 2004r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008r. sygn..akt II OSK 953/07, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 22 stycznia 2009r. sygn..akt IV SA/Wa 1554/08, ( w zakresie jakim były złożone skargi ) jednoznacznie orzekły, że akty nadania z 1947r. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym nie została spełniona przesłanka z art.156 §1 pkt 2 k.p.a. w związku z §44 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i dlatego decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r. i poprzedzającą ją decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. w zakresie jakim zostały zaskarżone tj. pkt 2 i 3 decyzji zostały uchylone i wyeliminowane z obrotu prawnego. Natomiast w drugim postępowaniu nieważnościowym zakończonym zaskarżoną decyzją przedmiotem tego postępowania była decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r. utrzymująca w mocy pkt 1decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. dotyczący dokumentu nadania wydanego S. Z. Stąd też badając, czy przesłanka rażącego naruszenia prawa została spełniona przedmiotem tego badania należy uczynić decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 2004r.( w zaskarżonym zakresie), a nie dokumenty nadania, bo co do nich wypowiedział się już Naczelny Sad Administracyjny i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanych wyżej wyrokach. Minister w zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2012 r. stwierdza, że decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r. w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Dalej Minister podnosi, że nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art.156 k.p.a. gdy istnieją możliwości różnej interpretacji przepisów prawnych, a w konsekwencji należy uznać, że odmienna wykładania przepisów prawa dokonana przez różne organy w takich samych sprawach, określonych w pkt 1 i pkt 2 i 3 decyzji Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r. nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a tym samym brak podstaw do stwierdzenia nieważności omawianych decyzji w zaskarżonym zakresie. Sąd I instancji akceptując to stanowisko podkreśla, że wadliwość polegająca na błędnej wykładni prawa nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Zarówno pogląd Ministra jak i pogląd Sądu I instancji byłby zasadny wówczas gdyby przedmiotem postępowania nadzorczego była decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, wówczas to nie można stwierdzić nieważności decyzji, gdy istnieją wątpliwości i spory co do wykładni przepisów prawa. Dlatego między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 stycznia 2009r. sygn..akt IV SA/Wa 1554/08 uchylił decyzję Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r. i poprzedzająca ja decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. w którymi stwierdzono nieważność dokumentów nadania określonych w pkt 2 i 3 decyzji. Natomiast przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego jest decyzja Ministra z dnia [...] sierpnia 2004r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. w zakresie pkt 1 , która wydana została w postępowaniu nadzorczym. Minister prowadząc zatem niniejsze postępowanie nadzorcze powinien dostrzec, że wydanie decyzji z [...] sierpnia 2004r. w postępowaniu nadzorczym, w sytuacji gdy istniały wątpliwości i spory co do wykładni przepisów prawa stanowiących podstawę decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym spowodowało, że decyzja z [...] sierpnia 2004r. wydana została z rażącym naruszenie prawa. Jak podnosi sam organ nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa gdy istnieją wątpliwości i spory co do wykładni prawa, jednak mimo istniejących wątpliwości organ w trybie nadzorczym wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2004r., stąd też w wprowadzonym później postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. powinien dostrzec, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. To rażące naruszenie prawa do jakiego doszło przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. polega na tym, że decyzją tą stwierdzono nieważność decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym ( dokumentów nadania ) w sytuacji gdy istnieją wątpliwości co do wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną wydania dokumentów nadania. Tymczasem Minister prowadząc postępowanie o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r., oraz decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. w części dotyczącej pkt 1 tej decyzji odmówił stwierdzenia nieważności powyższych decyzji, podając, że odmienna wykładania przepisów nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Tym samym Sąd I instancji podzielając stanowisko organu i oddalając skargę nie przeprowadził prawidłowo kontroli zaskarżonej decyzji. Zasadne zatem okazały się zarzuty skargi kasacyjnej szczególnie zarzut dotyczący naruszenia art.3 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 1 §2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Jak wskazał wyżej Naczelny Sąd Administracyjny przesłanka rażącego naruszenia prawa inną ma treść w postępowaniu nadzorczym, którego przedmiotem jest decyzja wydana w postępowaniu zwykłym, a inną w postępowaniu nadzorczym, którego przedmiotem jest decyzja, która już została wydana w postępowaniu nadzorczym. Rozpoznając ponownie wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2004r. w części utrzymującej w mocy pkt 1 decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r., oraz decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2004r. w części dotyczącej pkt 1 tej decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art.190 i art.153 p.p.s.a zobowiązany jest uwzględnić stanowisko przedstawione wyżej. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145§1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w całości i rozpoznał skargę wniesioną do Sądu pierwszej instancji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art.200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI