II OSK 1456/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-04-24
NSAochrona środowiskaŚredniansa
ochrona środowiskaodpadyodzyskunieszkodliwianiepozwolenie zintegrowanezarządzenie pokontrolnekontrolaklasyfikacja odpadówkodeks postępowania administracyjnegoprawo ochrony środowiska

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie dotyczącej prawidłowości klasyfikacji procesu produkcji nawozu z popiołu jako odzysku odpadu, a nie unieszkodliwiania.

Spółka zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało korektę danych dotyczących odpadów o kodach 19 02 10 i 19 01 12. Spółka kwestionowała uznanie produkcji nawozu z popiołu za odzysk odpadu, twierdząc, że jest to proces unieszkodliwiania. Sąd I instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarządzenie pokontrolne dotyczyło stanu faktycznego, a nie ingerencji w pozwolenie zintegrowane, oraz że spółka nie wykazała naruszenia przepisów proceduralnych ani materialnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na zarządzenie pokontrolne Inspektora Ochrony Środowiska. Zarządzenie nakazywało spółce korektę danych dotyczących odpadów o kodach 19 02 10 (odpady palne) i 19 01 12 (żużle i popioły paleniskowe), które zostały wytworzone i poddane procesowi odzysku. Spółka prowadzi działalność w zakresie utylizacji odpadów i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, posiadając pozwolenie zintegrowane. Kontrola wykazała, że spółka nie ujęła w zestawieniu danych odpadów o kodzie 19 02 10 oraz nieprawidłowo zakwalifikowała proces produkcji nawozu fosforowo-wapniowego z popiołu (odpad 19 01 12) jako unieszkodliwianie, podczas gdy powinien być on traktowany jako odzysk. Sąd I instancji uznał, że produkcja nawozu z popiołu jest odzyskiem, a nie unieszkodliwianiem, i że zarządzenie pokontrolne było zasadne. Spółka w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady trwałości decyzji administracyjnej, oraz prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów dotyczących instalacji i klasyfikacji procesów jako odzysku lub unieszkodliwiania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty są chybione. Sąd podkreślił, że zarządzenie pokontrolne dotyczy stanu faktycznego, a nie ingerencji w pozwolenie zintegrowane, oraz że spółka nie wykazała istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy. Sąd nie mógł uzupełniać zarzutów kasacyjnych, a kluczowa kwestia liczby instalacji i kwalifikacji procesu jako odzysku nie została skutecznie podważona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zarządzenie pokontrolne dotyczy stanu faktycznego stwierdzonego podczas kontroli i nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a., a zatem nie narusza zasady trwałości decyzji o pozwoleniu zintegrowanym.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zarządzenie pokontrolne wydawane jest na podstawie przepisów o Inspekcji Ochrony Środowiska i dotyczy stanu faktycznego, a nie stanowi decyzji administracyjnej podlegającej rygorom k.p.a. w zakresie trwałości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.i.o.ś. art. 12 § 1 pkt 1 i ust. 2

Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska

u.o. art. 237 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Obowiązek korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.o.ś. art. 3 § pkt 6 lit. b

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 201

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 378 § § 2a

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

u.o. art. 3 § ust. 3 pkt 9

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

Definicja odzysku odpadów.

u.o. art. 37

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest chybiony. Zarzut naruszenia art. 19 k.p.a. jest niezasadny, gdyż orzekał organ właściwy. Zarzut naruszenia art. 16 k.p.a. jest niezasadny, gdyż zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną. Spółka nie wykazała naruszenia przepisów art. 237 ustawy o odpadach z 2012 r. w związku z art. 37 ustawy o odpadach z 2001 r. Kwestia liczby instalacji i kwalifikacji procesu jako odzysku nie została skutecznie podważona w skardze kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez Sąd I instancji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Naruszenie art. 16 k.p.a. i art. 146 p.p.s.a. poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 14 i pkt 30 ustawy o odpadach. Naruszenie art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1b i art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz art. 201 i art. 378 § 2a p.o.ś.

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej. Zarządzenie pokontrolne dotyczy stanu faktycznego stwierdzonego podczas kontroli. Produkcja nawozu z popiołu jest procesem odzysku, a nie unieszkodliwiania odpadów.

Skład orzekający

Barbara Adamiak

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sprawozdawca

Renata Detka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odzysku i unieszkodliwiania odpadów, kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska oraz zakresu kognicji sądów administracyjnych w sprawach zarządzeń pokontrolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki zajmującej się utylizacją odpadów zwierzęcych i produkcją nawozów. Kwestia liczby instalacji może być różnie interpretowana w zależności od konkretnego pozwolenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozróżnienia między odzyskiem a unieszkodliwianiem odpadów, co ma istotne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i organów kontrolnych. Pokazuje również, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony środowiska.

Odzysk czy unieszkodliwianie? Kluczowe rozróżnienie w gospodarce odpadami.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1456/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Adamiak /przewodniczący/
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Renata Detka
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Bd 708/15 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2015-12-30
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 686
art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustwa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - tekst jednolity
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 16 i art. 19
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2013 poz 1232
art. 201 i art. 378 par. 2a
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Renata Detka Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 708/15 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w J. na zarządzenie pokontrolne Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku w zakresie ochrony środowiska oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. S.A. z siedzibą w J. (dalej jako "Spółka") na zarządzenie pokontrolne Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku w zakresie ochrony środowiska.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem pokontrolnym z [...] lutego 2015 r., Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy nakazał Spółce dokonać korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi za 2013 r., w zakresie wytworzonej ilości odpadów o kodzie 19 02 10 – odpady palne inne niż wymienione w 19 02 08 lub 19 02 09, oraz ilości odpadów o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż wymienione w 19 01 11, wytworzonych i poddanych procesowi odzysku. Organ zobowiązał Spółkę do przekazania korekty Marszałkowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu, w ciągu 7 dni od dnia otrzymania zarządzenia. Ponadto wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 13 marca 2015 r. Podstawę zarządzenia pokontrolnego stanowił art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 686 ze zm. – dalej jako "ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska") oraz ustalenia kontroli przeprowadzonej od 9 grudnia 2014 r. do 16 stycznia 2015 r. w siedzibie Spółki, udokumentowanych protokołem kontroli.
Organ stwierdził, że przeprowadzona kontrola wykazała nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Spółka prowadzi działalność w zakresie utylizacji odpadów oraz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego wszystkich kategorii. Stan formalno-prawny prowadzonej działalności uregulowany jest m.in. decyzją Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] października 2008 r. udzielającą pozwolenia zintegrowanego. Pozwolenie zintegrowane obejmuje instalacje:
- do unieszkodliwiania lub odzysku padłych i ubitych zwierząt oraz odpadowej tkanki zwierzęcej o zdolności przetwarzania ponad 10 Mg/dobę,
- do unieszkodliwiania odpadów innych niż niebezpieczne o zdolności przetwarzania ponad 50 Mg/dobę, czyli instalację do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego z termicznym dopalaniem ścieków oraz gazów złowonnych.
Pozwolenie zmienione zostało decyzjami z [...] styczna 2011 r. i z [...] listopada 2011 r. Ostatnia zmiana decyzji dotyczyła między innymi instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego z termicznym dopalaniem ścieków oraz gazów złowonnych, w związku z wybudowaniem instalacji do produkcji nawozu fosforowo-wapniowego. Na terenie zakładu wytwarzane są mączka mięsno-kostna i tłuszcz kat. I i III. Część mączki kat. III przeznaczona jest do sprzedaży jako karma, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1069/2009 w sprawie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Pozostała część mączki oraz tłuszcz przekazywane są do termicznego unieszkodliwiania (spalenia) jako odpady.
W toku kontroli stwierdzono, że Spółka w zbiorczym zestawieniu danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi za 2013 r., w dziale 2 nie ujęła 224,03 Mg odpadu o kodzie 19 02 10 (mączka mięsno-kostna kat. III) oraz 354,1 Mg odpadu o kodzie 19 02 10 (tłuszcz kat. III), czyli ilości mączki oraz tłuszczu powstałych w instalacji do unieszkodliwiania odpadowej tkanki zwierzęcej, a przeznaczonej do spalenia, z uwagi na niespełnianie wymogów paszowych oraz odpadu o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż wymienione w 19 01 11, który powstaje w wyniku procesu spalania mączki, tłuszczu i innych odpadów. W trakcie kontroli stwierdzono również, że Spółka prowadzi produkcję nawozu wapniowo-fosforowego (WE) Fos-Fill, którego głównym komponentem jest popiół, tj. odpad o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż wymienione w 19 01 11, powstający ze spalania mączki i tłuszczu w instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów. Na wniosek Spółki Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego zmienił warunki pozwolenia zintegrowanego i określił sposób wykorzystania przedmiotowego popiołu jako surowca do produkcji nawozu (decyzja zmieniająca z [...] listopada 2011 r.). Powstały popiół poddawany jest obróbce fizycznej (mielenie, przesiewanie, konfekcjonowanie), po czym wykorzystywany jest jako komponent do produkcji nawozu, czyli poddawany jest procesowi odzysku. W trakcie kontroli stwierdzono, że Spółka nie posiada uregulowanej strony formalno-prawnej w zakresie przetwarzania odpadu o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż wymienione w 19 01 11, który wykorzystywany jest do produkcji nawozu. Dalsze wykorzystanie popiołu, jako surowca do produkcji nawozu, nie powoduje utraty jego statusu jako odpadu. Ponadto instalacje do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego oraz produkcji nawozu fosforowo-wapniowego, są dwiema oddzielnymi instalacjami, a produkcja nawozu z popiołu nie może być uznana za proces unieszkodliwiania tylko proces odzysku odpadów, który nie jest ujęty w posiadanej decyzji.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pokontrolne Spółka poinformowała, że 6 marca 2015 r. wysłała do Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego korektę zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi oraz instalacjach i urządzeniach służących do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów za 2013 r. w zakresie wytworzonej ilości odpadu o kodzie 19 02 10 – opady palne inne niż o kodzie 19 02 08 lub 19 02 09. Ponadto Spółka wskazała na naruszenie prawa w zakresie nałożenia zarządzeniem pokontrolnym obowiązku zmiany sprawozdania w zakresie odpadu o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż o kodzie 19 01 11, ponieważ odpadu o tym kodzie w 2013 r. nie wytworzyła, a tym samym nie poddała go procesowi odzysku.
Odpowiadając na powyższe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ poinformował, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w piśmie z 5 lutego 2015 r. będącym odpowiedzią na wniesione uwagi do protokołu kontroli oraz w uzasadnieniu zarządzenia pokontrolnego z [...] lutego 2015 r.
Następnie Spółka wniosła skargę na zarządzenie pokontrolne z [...] lutego 2015 r. w części zobowiązującej do dokonania korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi za 2013 r. w zakresie wytworzonej ilości odpadów o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż o kodzie 19 01 11, wytworzonych i poddanych procesowi odzysku oraz w części zobowiązującej do przekazania dokonanej korekty Marszałkowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego.
Oddalając skargę Sąd I instancji odniósł się w pierwszej kolejności do zakresu kontroli zarządzeń pokontrolnych sprawowanej przez sądy administracyjne oraz podstaw prawnych wydania tego rodzaju zarządzenia przez właściwego w sprawie wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
W ocenie Sądu I instancji, analiza akt sprawy oraz obowiązujących przepisów prawa pozwala na stwierdzenie, że w efekcie przeprowadzonej prawidłowo kontroli organ dokonał ustaleń faktycznych opisanych w protokole i w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia. Ustalenia te potwierdzają, że Spółka wytworzyła odpady o kodzie 19 01 12, który to odpad jest następnie wykorzystywany do produkcji nawozu, czyli odzyskiwany w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 9 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm. – dalej jako "ustawa o odpadach z 2001 r.") w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] listopada 2011 r., a nie unieszkodliwiany jak twierdzi skarżąca spółka.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że po zmianie pozwolenia zintegrowanego w zakładzie eksploatowane są trzy instalacje, wśród których oddzielna funkcjonuje instalacja do produkcji nawozu fosforowo-wapniowego. Z decyzji zmieniającej z [...] listopada 2011 r. wynika, że "wnioskodawca wniosek o zmianę pozwolenia zintegrowanego uzasadnił rozbudową instalacji o instalację do produkcji nawozu. Budowa instalacji do produkcji nawozu pozwoli na wykorzystanie do produkcji nawozu, popiołu powstającego w piecu obrotowym wchodzącym w skład instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego." W ocenie Sądu I instancji, rozdzielenie tego procesu produkcyjnego oznacza, że produkcja nawozu z popiołu nie może być uznana za proces unieszkodliwiania odpadów. Potwierdzeniem tego, że prowadzona produkcja nawozu z popiołu jest procesem odzysku odpadów jest także pkt II.1.2 tej decyzji, z którego wynika, że "podstawowy surowiec do produkcji nawozu będzie dostarczany (z węzła kotłowni lub magazynu) transportem kołowym na skład i dalej do ssawy młynka wentylatorowego, skąd zmielony surowiec jest tłoczony pneumatycznie do baterii cyklonów i dalej do zbiornika buforowego". Zdaniem Sądu I instancji, wskazuje to jednoznacznie, że popiół podlega obróbce fizycznej, po czym wykorzystywany jest jako komponent do produkcji nawozu, czyli poddawany jest procesowi odzysku, a nie procesowi unieszkodliwiania. Popiół powstający ze spalania mączki mięsno-kostnej i tłuszczu w instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów jest głównym komponentem produkowanego przez spółkę nawozu (WE) Fos-Fill.
Sąd I instancji wskazał także, że jak wynika z kontroli, instalacja do unieszkodliwiania lub odzysku padłych i ubitych zwierząt oraz odpadowej tkanki zwierzęcej, przeznaczona do unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego, posiada dwie linie do produkcji mączki mięsno-kostnej i tłuszczu kat. I oraz mączki mięsno-kostnej i tłuszczu kat. III. Mączka kat. III przeznaczona jest w części do sprzedaży jako karma dla zwierząt. Mączka i tłuszcz kat. I i III kierowane są do instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego oraz do produkcji nawozu fosforowo-wapniowego. Ponadto unieszkodliwiana jest także mączka zakupiona z zewnątrz. W procesie spalania uzyskiwana jest energia elektryczna oraz popiół, z którego wytwarzany jest nawóz. Popiół jest mielony, przesiewany i konfekcjonowany, nie jest mieszany z dodatkami (bentonit, krzemionka) jak jest to określone w obowiązującym pozwoleniu, a następnie jest sprzedawany jako nawóz w formie pylistej (str. 3 protokołu kontroli). Ponadto ustalono, że popiół wykorzystywany do produkcji nawozu jest gromadzony w magazynie na terenie zakładu, na hałdach i pod wiatą (str. 5 i 7 protokołu kontroli). W ocenie Sądu I instancji, powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości i potwierdzają, że proces produkcyjny, w efekcie którego z popiołu powstaje nawóz, jest odzyskiem odpadu w postaci tego właśnie popiołu.
Zdaniem Sądu I instancji, użycie popiołu powstałego ze spalania mączki i tłuszczu w instalacji do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego, do wytworzenia nawozu nie oznacza, że przestaje on być odpadem, który następnie jest poddany procesowi odzysku w rozumieniu ustawy o odpadach z 2001 r. Stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 9 ustawy o odpadach z 2001 r., przez odzysk rozumie się wszelkie działania, niestwarzające zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające na wykorzystaniu odpadów w całości lub w części, lub prowadzące do odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich wykorzystania. Istotne znaczenie dla oceny, czy proces produkcyjny jest unieszkodliwianiem odpadów (jak określone to zostało w pozwoleniu zintegrowanym), czy też pomimo to faktycznie jest odzyskiem odpadów, mają przepisy powyżej ustawy o odpadach z 2001 r. Ustawa ta w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] listopada 2011 r. nie określała warunków, na jakich odpady przestają być odpadami, a więc tracą status odpadu. Nie wymagała również żadnych uzgodnień w tym zakresie, zobowiązywała natomiast posiadacza odpadów do poddania ich w pierwszej kolejności odzyskowi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka.
W pierwszej kolejności Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 146 p.p.s.a. oraz w związku z art. 16 i art. 19 k.p.a. a także w związku z art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1b i art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz w związku z art. 201 i art. 378 § 2a ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm. – dalej jako "p.o.ś.").
W ocenie Spółki, naruszenie powyższych przepisów polegało na pominięciu przez Sąd naruszenia przez organ zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art.16 k.p.a. Ponadto organ wyszedł poza swoje kompetencje polegające na bezprawnej ingerencji w treść decyzji Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] października 2008 r. zmienionej decyzjami tego organu z [...] stycznia 2011 r. oraz [...] listopada 2011 r., udzielającej Spółce pozwolenia zintegrowanego. W pozwoleniu tym nie uznano Spółki za wytwórcę odpadu o kodzie 19 01 12 przyjmując, że prowadzony przez Spółkę proces obejmujący wytwarzanie nawozu fosforowego, stanowi unieszkodliwianie odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego, w którym odpad taki nie powstaje. W zarządzeniu pokontrolnym organ samodzielnie dokonał odmiennej kwalifikacji instalacji i samodzielnie uznał Spółkę za wytwórcę odpadu o kodzie 19 01 12 i w oparciu o taką kwalifikację nałożył na Spółkę obowiązki.
Ponadto Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 pkt 6 lit. b) p.o.ś. W ocenie Spółki, Sąd I instancji błędnie podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym w "przedsiębiorstwie" Spółki funkcjonują trzy instalacje, pomimo że zespół urządzeń do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego oraz produkcji nawozu fosforowo-wapniowego jest powiązany technologicznie. Spółka zarzuciła także błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 14 i pkt 30 ustawy o odpadach przez uznanie za prawidłową oceny organu, że proces produkcji nawozu fosforowo-wapniowego jest procesem odzysku, a nie unieszkodliwiania odpadów.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Spółka wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Ponadto Spółka wniosła o dopuszczenie dowodu z kopii decyzji Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] stycznia 2016 r. na okoliczność utrzymania kwalifikacji procesu technologicznego prowadzonego przez Spółkę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, chociaż uzasadnienie Sądu I instancji nie jest w części prawidłowe.
Po pierwsze, chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., który przecież stanowił podstawę jego kognicji w tej sprawie.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 19 k.p.a., ponieważ w tej sprawie orzekał organ właściwy, a jego ocena w zakresie skutków decyzji w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego nie oznacza naruszenia przepisów o właściwości. Natomiast przepisy art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 1b i art. 12 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz w związku z art. 201 i art. 378 § 2a p.o.ś. są przepisami kompetencyjnymi, które nie mogły uzasadniać uwzględnienia tak sformułowanych zarzutów kasacyjnych. Ponadto należy podkreślić, że w tym postępowaniu Sąd nie dokonuje kontroli wydanego przedmiotowego pozwolenia zintegrowanego.
Po drugie, nie jest zasadny zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 16 k.p.a. oraz art. 146 p.p.s.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przedmiotowe zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 i art. 107 k.p.a. Ponadto zarzut kasacyjny w tym zakresie dotyczy w istocie naruszenia zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej znajdującej się w aktach sprawy w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego, które miało polegać na przyjęciu nieprawidłowej oceny organu inspekcji ochrony środowiska, że w zakładzie Spółki funkcjonują trzy instalacje, w ramach których powstaje odpad, którego gospodarowanie nie jest objęte pozwoleniem zintegrowanym oraz, że z tej przyczyny Sąd I instancji błędnie przyjął, że w tej sprawie nie miał zastosowania art. 146 p.p.s.a., który to przepis jednak nie odnosi się do decyzji administracyjnej. Natomiast zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy zostało wydane po przeprowadzeniu kontroli stanu faktycznego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Oznacza to, że w tej sprawie zostało wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od 9 grudnia 2014 r. do 16 stycznia 2015 r. i zakończonej protokołem kontroli. Ponadto w tym zarządzeniu pokontrolnym w jego pkt 1 nakazano Spółce zgodnie z art. 237 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.) w związku z art. 37 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. Nr 185, poz. 1243 ze zm.) "korekty zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilości odpadów, o sposobach gospodarowania nimi za rok 2013, w zakresie wytworzonej ilości odpadów o kodzie 19 02 10 – odpady palne inne niż wymienione w 19 02 08 lub 19 02 09, oraz ilości odpadów o kodzie 19 01 12 – żużle i popioły paleniskowe inne niż wymienione w 19 01 11, wytworzonych i poddanych procesowi odzysku". Z kolei powyższa korekta powinna być przekazana Marszałkowi Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu. Natomiast w treści skargi kasacyjnej w ogóle nie podniesiono zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 237 cyt. wyżej ustawy o odpadach z 2012 r. w związku z art. 37 ustawy o odpadach z 2001 r., chociaż przecież w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego powyższy obowiązek został nałożony na Spółkę na tej materialnoprawnej podstawie z powodu sporządzenia zbiorczego zestawienia danych o rodzaju jak i ilościach odpadów, a także sposobach gospodarowania nimi za 2013 r. niezgodnie ze stanem rzeczywistym (art. 237 ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach z 2012 r.).
Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie posiada ustawowej kognicji do uzupełniania lub precyzowania zarzutów kasacyjnych. Jest to także o tyle istotne, że przecież kluczową kwestią podnoszoną przez Spółkę jest twierdzenie, że w zakładzie Spółki działają dwie, a nie trzy instalacje co ma wynikać z osnowy ostatecznego pozwolenia zintegrowanego udzielonego Spółce, zmienionego decyzjami z [...] stycznia 2011 r. i z [...] listopada 2011 r. Pierwsza z nich to instalacja do unieszkodliwiania padłych i ubitych zwierząt oraz odpadowej tkanki zwierzęcej, a druga to instalacja do termicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych pochodzenia zwierzęcego z termicznym dopalaniem ścieków i gazów złowonnych oraz produkcji nawozu fosforowo-wapniowego. Natomiast z protokołu rozprawy przed Sądem I instancji wynika, że na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącej Spółki oświadczył, że podczas przedmiotowej kontroli "produkcja prowadzona była w ramach jednego procesu produkcyjnego, do którego służyła jedna instalacja. Możliwość hipotetyczna rozłączenia instalacji nie powinna mieć wpływu na to, w jaki sposób organ ocenia pracującą w chwili kontroli instalację". Ponadto przepis art. 3 pkt 6 lit. b p.o.ś. dopuszcza instalację w postaci zespołu stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie i funkcjonujących na terenie jednego zakładu, przy czym warunki funkcjonowania takiej instalacji określa udzielone Spółce pozwolenie zintegrowane, zaś zarządzenie pokontrolne dotyczy tylko stanu faktycznego stwierdzonego podczas kontroli.
Po trzecie, brak zaskarżenia art. 237 ustawy o odpadach z 2012 r. w związku z art. 37 ustawy o odpadach z 2001 r. oznacza, że Spółka nie zakwestionowała w tym zakresie przedmiotowym ustalonego przez organ inspekcji ochrony środowiska stanu faktycznego, którego przecież nie ustala Sąd I instancji, tylko dokonuje jego kontroli. Dlatego też brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez Sąd I instancji z powodu błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 14 i pkt 30 "ustawy odpadach", z tej przyczyny, że proces produkcji nawozu fosforowo-wapniowego jest procesem odzysku, a nie unieszkodliwienia odpadów, a także czy Spółka prowadzi odzysk odpadów o kodzie 19 01 02. Ponadto błędnie nie wyjaśniono w tym zarzucie kasacyjnym czy powyższe zaskarżone przepisy są z ustawy o odpadach z 2012 r. czy też z ustawy odpadach z 2001 r. w związku z dyspozycją art. 237 ust. 1 pkt 1 ustawy odpadach z 2012 r. jak i w związku z art. 37 ustawy o odpadach z 2001 r. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kognicji do precyzowania zarzutu kasacyjnego za stronę skarżącą kasacyjnie.
Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI