II OSK 1455/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-12
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęobszar oddziaływaniaprzymiot stronypostępowanie administracyjnewznowienie postępowaniaNSAWSAsąsiedztwogranica działki

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę, uznając, że właściciel sąsiedniej nieruchomości nie miał przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, gdyż inwestycja nie ograniczała jego praw do zabudowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę, uznając, że właściciel sąsiedniej działki ma przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. Sąd kasacyjny uznał, że inwestycja budowlana nie oddziaływała na nieruchomość skarżącego w sposób uzasadniający jego status strony, zwłaszcza w kontekście nowelizacji Prawa budowlanego i braku wykazania ograniczeń w zabudowie sąsiedniej działki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę. WSA uznał, że K. F., właściciel sąsiedniej działki, ma przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym, ponieważ inwestycja mogła oddziaływać na jego nieruchomość. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował przepisy Prawa budowlanego dotyczące obszaru oddziaływania obiektu i przymiotu strony. Podkreślono, że nowelizacje Prawa budowlanego zawęziły krąg stron, a dla przyznania statusu strony konieczne jest wykazanie ograniczenia praw właścicieli nieruchomości sąsiednich. W tej sprawie skarżący nie wykazał, aby inwestycja ograniczała jego prawa do zabudowy, zwłaszcza że na jego działce znajdował się już budynek w podobnej odległości od granicy. Zastosowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego zgodnie z przepisami wykluczało negatywne oddziaływanie. NSA uznał, że organy administracyjne prawidłowo oceniły brak podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli nie wykaże, że inwestycja ogranicza jego prawa do zabudowy lub inne prawa właściciela, zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że nowelizacje Prawa budowlanego zawęziły krąg stron postępowania o pozwolenie na budowę. Status strony przysługuje tylko tym właścicielom nieruchomości sąsiednich, których prawa są faktycznie lub potencjalnie ograniczone przez inwestycję, a nie na podstawie samego sąsiedztwa czy subiektywnych odczuć.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

P.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przez 'obszar oddziaływania obiektu' należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

P.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

K.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy ustalenia przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym.

Pomocnicze

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego.

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

K.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania.

rozp. ws. warunków technicznych art. 12 § ust. 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy odległości sytuowania budynku od granicy działki.

rozp. ws. warunków technicznych art. 235

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy ściany oddzielenia przeciwpożarowego.

rozp. ws. warunków technicznych art. 271

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy odległości między zewnętrznymi ścianami budynków.

rozp. ws. warunków technicznych art. 272

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy odległości zewnętrznej ściany budynku od granicy sąsiedniej niezabudowanej działki.

rozp. ws. warunków technicznych art. 273

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy odległości między zewnętrznymi ścianami budynków położonych na jednej działce budowlanej.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu wyroku.

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA błędnie uznał, że skarżący K. F. posiada przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, ponieważ inwestycja nie ogranicza jego praw do zabudowy. Nowelizacje Prawa budowlanego zawęziły krąg stron postępowania, a status strony wymaga wykazania faktycznego ograniczenia praw, a nie tylko sąsiedztwa. Zastosowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego i zachowanie minimalnych odległości od granicy działki zgodnie z przepisami wyklucza negatywne oddziaływanie inwestycji na nieruchomość sąsiednią.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA oparta na potencjalnym oddziaływaniu inwestycji na nieruchomość skarżącego i jego interesie prawnym. WSA błędnie ocenił, że projektowana inwestycja może naruszać przepisy planu miejscowego w sposób ograniczający zabudowę nieruchomości skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

O statusie strony decydują więc granice obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, nie zaś interes faktyczny czy subiektywne odczucia właścicieli nieruchomości sąsiednich. Właśnie, realizując zasadę prawdy obiektywnej (...) organ administracyjny wypowiedział ocenę, że zaprojektowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego umożliwia lokalizację projektowanego budynku w odległości mniejszej niż 8 m od istniejącego budynku na działce skarżącego.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Mirosław Gdesz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, interpretacja pojęcia 'obszaru oddziaływania obiektu' w kontekście nowelizacji Prawa budowlanego, znaczenie przepisów technicznych (ściana p-poż) dla oceny oddziaływania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy budynków jednorodzinnych i interpretacji przepisów obowiązujących w określonym czasie. Może wymagać analizy w kontekście ewentualnych dalszych zmian przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów budowlanych i precyzyjnej interpretacji przepisów Prawa budowlanego, co jest istotne dla wielu prawników i inwestorów.

Sąsiad nie zawsze ma prawo głosu w sprawie pozwolenia na budowę – NSA wyjaśnia, kiedy inwestycja naprawdę oddziałuje.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1455/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2337/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-15
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 12 ust. 1 pkt 2, par. 271-273, par. 235
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2337/21 w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 września 2021 r., nr 726/OPON/2021 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2337/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę K. F., uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 września 2021 r., nr 726/OPON/2021, oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Wołomińskiego z dnia 19 maja 2021 r., nr 67pR/2021, o odmowie uchylenia własnej ostatecznej decyzji z 30 października 2020 r., nr 930pR/2020, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych, zlokalizowanych na terenie działki ew. nr [...] w obrębie [...] w M. przy ul. [...].
Sąd wskazał, że kwestia oceny, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym powinna być dokonywana w oparciu o art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), zwanej dalej "P.b.", a więc w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. Artykuł 3 pkt 20 P.b. przewidywał natomiast, że przez "obszar oddziaływania obiektu" należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Do przepisów odrębnych, w rozumieniu ww. przepisu, należą więc m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne oraz – w szczególnych przypadkach – także przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1488/19). Odrębnymi przepisami w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b. mogą też być ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że organ powinien zbadać wszelkie okoliczności sprawy, z uwzględnieniem przepisów odrębnych, o jakich mowa w art. 3 pkt 20 P.b., jakkolwiek przy tej ocenie mają też znaczenie uzasadnione interesy osób trzecich, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r., II OSK 2063/15). Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy nawet przyjmując, że przymiot strony mógłby być ustalony na podstawie nowego "zawężającego" rozumienia obszaru oddziaływania, tj. jedynie jako ograniczeń w możliwości zabudowy innych nieruchomości, to i tak należąca do skarżącego działka znajduje się w tak pojmowanym obszarze oddziaływania spornej inwestycji.
Mając powyższe na względzie Sąd I instancji wskazał, że przedmiotowa inwestycja została zaprojektowana m.in. w odległości 3,08 m od granicy działki nr [...] należącej do skarżącego, która jest zabudowana budynkiem mieszkalnym i budynkiem gospodarczo-garażowym. Ściana od strony granicy została zaprojektowana jako ściana oddzielenia p-poż REI60 bez otworów okiennych – zgodnie z § 235 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r. poz. 1065 ze zm.). Wyłącznie zatem dzięki zastosowaniu rozwiązań zamiennych w postaci ściany oddzielenia p-poż REI60 od strony istniejącego obiektu gospodarczo-garażowego na działce skarżącego nr ewid. [...], uzyskano stan, który pozwala na lokalizację projektowanego budynku w odległości mniejszej niż 8 m (str. 26 Projektu budowlanego). Ponadto organ odwoławczy ocenił, że projektowana inwestycja nie narusza również wymagań określonych w § 13 ww. rozporządzenia dotyczącego naturalnego oświetlenia pomieszczeń w stosunku do nieruchomości, których właścicielami są wnioskujący.
W ocenie Sądu, tego rodzaju ustalenia w powiązaniu z brakiem wyczerpującego wyjaśnienia innych okoliczności faktycznych sprawy, tj. całkowitego pominięcia przez organ odwoławczy rozważań na temat podnoszonych w toku postępowania przez skarżącego zarzutów w kontekście niezgodności zatwierdzonego projektu budowlanego z obowiązującym na danym terenie planem miejscowym (wskazywana niezgodność ze wskaźnikiem intensywności zabudowy) – por. wyrok NSA z 8 września 2021 r., II OSK 3182/18, oznaczają, że skarżone decyzje obydwu instancji powinny zostać usunięte z obrotu prawnego.
Ponadto rację ma także skarżący, że nie chodzi o to, czy planowana inwestycja narusza przepisy prawa materialnego, ale o samo potencjalne oddziaływanie na tę nieruchomość, mieszczące się nawet w granicach norm prawa (por. wyroki: WSA w Białymstoku z 8 listopada 2011 r., II SA/Bk 496/11 oraz z 23 maja 2013 r., II SA/Bk 546/12; wyrok WSA w Poznaniu z 26 stycznia 2012 r., II SA/Po 1018/11; a także wyroki NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10; z 23 czerwca 2016 r., II OSK 2619/14; z 8 czerwca 2017 r., II OSK 2114/16). W konsekwencji powyższego należy przyjąć, że kategoria interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawiera element potencjalności.
Zdaniem Sądu, powyższe reguły nie zostały uwzględnione w niniejszej sprawie przy ocenie legitymacji procesowej skarżącego, jako podmiotu wnioskującego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty Wołomińskiego z 30 października 2020 r., co stanowiło naruszenie art. 28 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 P.b. Nawet gdyby uznać, że ten ostatni przepis powinien być odnoszony wyłącznie do ograniczeń w możliwości "zabudowy" terenu sąsiedniego, zgodnie z obecnym brzmieniem art. 3 pkt 20 P.b., to jego właściciel powinien mieć zapewniony udział w postępowaniu, w wyniku którego prawo to mogłyby zostać w jakikolwiek sposób ograniczone.
W analizowanej sprawie, niewątpliwie problematyka rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym, np. w sytuacji ustalenia ich niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego bądź innymi przepisami, może skutkować powstaniem ograniczeń w ewentualnej zabudowie działki skarżącego, innymi nawet niż mieszkalne, obiektami budowlanymi. Z tych powodów Sąd uznał, że skarżący może posiadać interes prawny, a tym samym przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym, dotyczącym wydanego pozwolenia na budowę na sąsiedniej nieruchomości. W świetle przedstawionej argumentacji decyzje organów w przedmiocie umorzenia postępowania, które zostało wszczęte na skutek wniosku skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę spornego obiektu, w ocenie Sądu, naruszają przepisy art. 28 K.p.a. oraz art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 P.b., ponieważ organy administracji nie wykazały w dostateczny sposób, w uzasadnieniu swoich decyzji, że nieruchomość skarżącego nie znajduje się w obszarze oddziaływania realizowanych obiektów budowlanych. Powyższe było skutkiem obrazy reguł postępowania, określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., wynikających z niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji także naruszenia art. 15 K.p.a. poprzez odstąpienie przez organ odwoławczy od obowiązku powtórnego merytorycznego rozpoznania sprawy w jej całokształcie.
W wytycznych dla organów Sąd wskazał, że zobowiązane będą do przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego i dokonania oceny ww. decyzji Starosty z 2020 r. pod kątem zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i jej wpływu na treść ww. decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła C. sp. z o.o. w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie wyroku reformatoryjnego; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 271 ust. 1 i § 235 ww. rozporządzenia z 2002 r. przez ich błędną wykładnię, co doprowadziło do ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zastosowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w budynku A posadowionym na działce o nr ewid. [...] objętej inwestycją, dla której wydano ostateczne pozwolenie na budowę jest rozwiązaniem zamiennym umożliwiającym wprawdzie posadowienie budynku bez zachowania wymogu minimalnej odległości, jednakże nie niweczącym obszaru oddziaływania tegoż obiektu na nieruchomość sąsiednią;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 P.b. (zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r.; Dz. U. z 2020 r. poz. 471) w zw. z art. 28 K.p.a. (rozumianym jako norma materialnoprawna) przez niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] może znajdować się w obszarze oddziaływania obiektu, zaś właścicielowi tejże nieruchomości sąsiedniej może przysługiwać przymiot strony postępowania.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 15 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie na gruncie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz decyzję ją poprzedzającą, z uwagi na stwierdzone niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności, podczas gdy wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego niniejszą skargą kasacyjną orzeczenia kwestie zarzutów właścicieli nieruchomości sąsiednich dot. zgodności inwestycji na nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również analiza potencjalnego oddziaływania nieruchomości pod kątem spełnienia innych wymogów poza warunkami technicznymi była przedmiotem oceny przez organy administracyjne i została ona wyczerpująco – przy jednocześnie kompletnej dokumentacji stanowiącej podstawę wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę – uzasadniona w uchylonych decyzjach.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący – K. F. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z § 271 ust. 1 i § 235 ww. rozporządzenia z 2002 r.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 28 ust. 2 P.b. (zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r.; Dz. U. z 2020 r. poz. 471) w zw. z art. 28 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 oraz art. 15 K.p.a.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono naruszenie art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. w wyniku błędnej oceny, że przedmiotowa inwestycja oddziałuje na nieruchomość skarżącego w taki sposób, aby można go było uznać za stronę postępowania. Stanowisko Sądu I instancji opiera się na przedstawieniu poglądów doktrynalnych i orzeczniczych odnoszących się do tego kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Nie negując tych poglądów należy wskazać, że Sąd I instancji dokonał błędnej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b., ponieważ w sprawie nie wykazano aby przedmiotowa inwestycja oddziaływała na nieruchomość skarżącego w sposób, który uprawniałby przypisanie skarżącemu przymiotu strony. Przy zastosowaniu art. 3 pkt 20 P.b., który definiuje pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu", i do którego odnosi się art. 28 ust. 2 P.b., należy uwzględnić nie tylko to, że ustawą z dnia 23 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) dokonał nowelizacji art. 3 pkt 20 P.b., lecz także – iż ustawą z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443) ustawodawca dokonał zmiany art. 3 pkt 20 P.b., które to brzmienie przepisu miało zastosowanie w dacie wydania pozwolenia na budowę z 2020 r., tym bardziej, że ww. nowelizacja z 2015 r. w głównej mierze poświęcona była uproszczeniu procedury budowlanej dotyczącej budowy budynków jednorodzinnych (a właśnie taka zabudowa jest przedmiotem ww. pozwolenia na budowę z 2020 r.), w tym zawężenia kręgu stron, w przypadku gdy oddziaływanie tego rodzaju zabudowy zawiera się w granicach nieruchomości inwestora. W uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji z 2015 r. normodawca wskazał, że "(...) w przypadku, gdy obszar oddziaływania projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, budowa tego budynku nie wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich. Należy także wskazać, że w obecnym stanie prawnym w procedurze zgłoszenia dotyczącej niewielkich obiektów budowlanych nie przewiduje się możliwości uczestniczenia innych podmiotów niż inwestor nawet w przypadku, gdy obszar oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego wykracza poza granice działki. Co więcej w opisanym powyżej przypadku właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości sąsiednich nie posiadaliby statusu strony także w sytuacji, gdy zgoda na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego udzielana byłaby w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę. Powyższe wynika z przepisu art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. O statusie strony decydują więc granice obszaru oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, nie zaś interes faktyczny czy subiektywne odczucia właścicieli nieruchomości sąsiednich" (patrz: uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; druk sejmowy nr 2710).
Z powyższego wynika, że nie jest wystraczające, dla uznania skarżącego jako strony postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę, stwierdzenie, że nieruchomość skarżącego sąsiaduje z terenem inwestycji i że potencjalnie inwestycja może wpływać na nieruchomość skarżącego. Dla przyznania przymiotu strony konieczne jest wykazanie, że dana inwestycja polegająca na budowie budynku jednorodzinnego wiąże się z ograniczeniem praw właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości sąsiednich. W tych warunkach traci więc na znaczeniu argumentacja Sądu odwołująca się do braku konieczności zaistnienia negatywnego oddziaływania na nieruchomość skarżącego, czy też potencjalności (bliżej nieokreślonego) oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżącego, czy też – niejako ze swej istoty – kwestia zaprojektowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego względem granicy działki skarżącego i usytuowanie tej ściany 3 m od granicy działki. Otóż dla ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji ma znaczenie właśnie co konkretnie zawiera projekt budowlany i czy przyjęte w nim rozwiązania projektowane mogą mieć wpływ na sposób zagospodarowania, w tym zabudowy, terenu nieruchomości sąsiednich. Poza tym należy wskazać, że w niniejszej sprawie z uwagi na wskazaną przez skarżącego przesłankę wznowieniową, tj. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organy administracyjne przeprowadziły postępowanie wznowieniowe, w ramach którego dokonały merytorycznej oceny, że przedmiotowa inwestycja nie narusza interesów skarżącego, ponieważ projekt budowlany przewiduje zachowanie minimalnych prawnych odległości nowej zabudowy od granicy działki, nie powoduje niezgodnego z prawem zacieniania lub ograniczenia nasłonecznienia nieruchomości skarżącego z uwagi na zaprojektowaną wysokość zabudowy. Taka ocena jest tym bardziej zasadna, że względem tej samej granicy, ale na nieruchomości skarżącego, w podobnej odległości od tej granicy, istnieje już budynek, a tego rodzaju okoliczność w żaden sposób nie przystaje do stwierdzenia, że przedmiotowa inwestycja ma wpływ na ograniczenie przysługującego skarżącemu szeroko pojmowanego "prawa do zabudowy". Pomimo, że argumentacja Sądu odwołuje się do – wypracowanych w głównej mierze przez orzecznictwo sądowoadministracyjne – określonych racji, niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy nie wykazał skarżący z jakich konkretnie przepisów prawa materialnego wywodzi, że przedmiotowa inwestycja, z uwagi na normatywne (zgodne z prawem) usytuowanie względem granicy działki, i tak będzie powodowała ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie, jego nieruchomości. Co prawda, skarżący argumentował m.in. na okoliczność, że przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z planem miejscowym, jednak nie wykazał z jaką konkretnie treścią planu miejscowego można by wiązać wpływ przedmiotowej inwestycji na ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, jego nieruchomości. Poza tym w omawianym zakresie na wezwanie organu skarżący jedynie wskazał, że "teren inwestycji znajduje się w odległości 3 metrów od granicy jego posesji i jednocześnie 6 m od zabudowań, które są łatwopalne". Jednak tego rodzaju argumentacja skarżącego nie podważa oceny, że przedmiotowa inwestycja pod względem lokalizacji względem granicy jest zgodna z prawem, i że może powodować jakiegokolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu jego nieruchomości. Traci bowiem na znaczeniu argument, że zabudowa skarżącego jest łatwopalna skoro przedmiotowa inwestycja od strony jego nieruchomości posiada ścianę oddzielenia przeciwpożarowego (zresztą skarżący w tym zakresie nie przedstawił żadnego miarodajnego dowodu, co czyni taką argumentację gołosłowną). Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z 2002 r. do możliwości sytuowania budynku na działce budowlanej od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy – tak jak w niniejszej sprawie, uzależnione jest m.in. od tego czy z § 271-273 lub przepisów odrębnych nie wynikają odrębne wymagania. Paragraf 271 ww. rozporządzenia z 2002 r. co do zasady dotyczył odległości między zewnętrznymi ścianami budynków niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego. Paragraf 272 ww. rozporządzenia dotyczył odległości zewnętrznej ściany budynku od granicy sąsiedniej niezabudowanej działki, a § 273 – odległości między zewnętrznymi ścianami budynków położonych na jednej działce budowlanej. Wynika z tego, że wobec zaprojektowania ściany oddzielenia przeciwpożarowego, o jakiej mowa w § 235 ww. rozporządzenia, w niniejszej sprawie nie wynikają żadne wymogi z § 271-273; a nadto skarżący nie wykazał aby w związku ze stanem faktycznym niniejszej sprawy istniały także jakieś inne przepisy odrębne, które regulowałyby kwestię lokalizowania nowej zabudowy względem granicy działki lub sąsiedniej istniejącej już zabudowy. Właśnie, realizując zasadę prawdy obiektywnej (wywodzoną z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.) organ administracyjny wypowiedział ocenę, że zaprojektowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego umożliwia lokalizację projektowanego budynku w odległości mniejszej niż 8 m od istniejącego budynku na działce skarżącego. Taka zaś ocena odpowiada normatywnej treści ww. przepisów. Oceny tej ani skarżący, ani Sąd I instancji nie podważyli skutecznie.
Natomiast w odniesieniu do kwestii potencjalności naruszenia prawa skarżącego do zabudowy jego nieruchomości w odniesieniu do przepisów planu miejscowego, należy wskazać, że oczywiście przepisy planistyczne mogą mieć wpływ na możliwości zagospodarowania działki skarżącego zgodnie z ich treścią. Jednak także i w tym zakresie skarżący nie wskazał na żadne konkrety. Samo powoływanie się na "oczekiwaną" zgodność przedmiotowej inwestycji z planem miejscowym to za mało. W tym zakresie trzeba by, po pierwsze, rzeczywiście wykazać niezgodność inwestycji z planem miejscowym; a po drugie, i tak z uwagi na treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b., wykazać, że ta niezgodność ma wpływ na sposób zagospodarowania, w tym zabudowy, nieruchomości skarżącego.
Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że wbrew ocenie Sądu I instancji także na podstawie aktualnego brzmienia art. 3 pkt 20 P.b. nie można uznać aby skarżącemu przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 P.b. w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym ww. pozwolenia na budowę. Skarżący nie wykazał aby przedmiotowa inwestycja ograniczała mu dopuszczalną prawem zabudowę jego nieruchomości. Poza tym, na nieruchomości skarżącego już znajduje się budynek gospodarczo-garażowy w odległości 3 m od granicy działki, na której to działce zaprojektowano przedmiotową inwestycję, tj. budowę dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych dwulokalowych, zlokalizowanych na terenie działki ew. nr [...] w obrębie [...] w M. przy ul. [...]. W takich okolicznościach trudno więc uznać argumenty odnoszące się do potencjalnie istniejących przeszkód do zagospodarowania nieruchomości skarżącego, skoro nieruchomość skarżącego już posiada określony sposób zagospodarowania, w tym na tej samej zasadzie co przedmiotowa inwestycja, tj. 3 m od granicy działki.
Jeżeli w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał aby przedmiotowa inwestycja powodowała ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, jego nieruchomości, to w związku z przesłanką z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. organy administracyjne uprawnione były, wobec braku stwierdzenia niezgodności projektu budowlanego z przepisami prawa, do zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. i odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej, ponieważ niewadliwie stwierdzono brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. przez stwierdzenie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym ww. pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi "zwykłej". Nie potwierdziły się bowiem jej zarzuty. Skoro skarżący nie wykazał aby jego nieruchomość znajdowała się w obszarze oddziaływania przedmiotowej nieruchomości i jednocześnie Sąd I instancji, jako niezwiązany granicami skargi, także nie wykazał istnienia takich prawnych ograniczeń, to brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi i uchylenia przez tenże Sąd decyzji organów obu instancji.
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi "zwykłej".
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI