II OSK 1449/05

II OSK 1449/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-12-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Jerzy Bujko /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Rausz
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie Anna Łuczaj Zbigniew Rausz Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Po 2346/02 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
T. P. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2005r., oddalającego jego skargę wniesioną na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Do wydania tych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 ze zm.), w oparciu o orzeczenie lekarskie wydane przez Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w Koninie, Poradnię Chorób Zawodowych z dnia 17 lutego 2000 r. i przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2000 r., 31.12.2002 r. oraz w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, nie stwierdził u T. P. choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż T. P. zatrudniony był w okresie od 6.06.1968 r. do 22.04.1969 r. na stanowisku montera instalacji rurowych w Przedsiębiorstwie Budowlanym w [...], w okresie od 8.05.1971 r. do 31.12.1999 r. na stanowisku operatora sprzętu ciężkiego – układacza rur – przesuwarki typu ISU 120 w Kopalni Węgla Brunatnego "[...]" S.A. w [...], od 1.01.2000 r. przebywa na emeryturze. Z pomiarów czynników szkodliwych wykonanych przez Laboratorium Badań Środowiskowych wynika, że natężenie poziomu hałasu kształtowało się w granicach 89 - 95 dB/A/ i przekraczało dopuszczalne normy. W oparciu o orzeczenia lekarskie wydane przez Koniński Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnię Chorób Zawodowych z dnia 17.02.2000 r. oraz Instytut Medycyny Pracy w Łodzi z dnia 12.04.2000 r., które w rozpoznaniu określały u T. P. obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia, niespełniający wymaganego kryterium do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 6 czerwca 2000 r. wydal decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Na skutek odwołania wniesionego przez T. P., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, rozpoznając skargę T. P. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wskazując, iż w przypadku występowania w środowisku pracy ponadnormatywnego hałasu oraz uszkodzenia słuchu w okresie zatrudnienia, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tymi zjawiskami. Naczelny Sąd Administracyjny zarzucił, iż w obu orzeczeniach lekarskich powołano się na niedopuszczalne kryterium zbyt niskiego stopnia uszkodzenia słuchu, wyłączając możliwość przyjęcia zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu.
Pryz kolejnym rozpoznaniu sprawy, Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w piśmie z dnia 13 maja 2002 r. wyjaśnił, że u T. P. przeprowadzone badania audiologiczne wykazały obustronny odbiorczy ubytek słuchu – asymetryczny - większy w uchu prawym (UP – 17,6 dB, UL – 21 dB). Testy audiometrii nadprogowej i obiektywnej wykazały, że uszkodzenie słuchu ma lokalizację pozaślimakową, co nie jest typowe dla następstw przewlekłego urazu akustycznego. Hałas przemysłowy powoduje uszkodzenie komórek słuchowych narządu Cortiego zlokalizowanych w ślimaku, a w przypadku T. P. nie stwierdzono cech dysfunkcji ślimaka.
Uszkodzenie słuchu spowodowane przez hałas w równym stopniu dotyczy obu uszu (niedosłuch symetryczny), ma charakter trwały i nie ulega poprawie lub progresji po ustaniu ekspozycji na hałas. W przypadku T. P. ekspozycja na hałas ustała w 1999 r. Zgłaszane aktualnie przez skarżącego stałe pogorszenie się słuchu pozostaje bez związku z praca zawodową i dodatkowo przemawia za etiologią pozazawodową. Analiza wyników badań okresowych wskazuje, że T. P. do 1998 r. uznany był za zdolnego do pracy na zajmowanym stanowisku. a słyszalność szeptu obuusznie wynosiła 5 m, co potwierdza, że wydolność społeczna słuchu była w pełni zachowana. Stwierdzony u T. P. niedosłuch nie jest typowy dla obrazu klinicznego przewlekłego urazu akustycznego.
Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w Koninie, w piśmie z dnia 5 lipca 2002 r. wskazało również, iż podstawą do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu jest stwierdzenie symetrycznego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego oraz towarzyszące mu upośledzenie społecznej wydolności słuchu. U T. P. nie stwierdzono zawodowego uszkodzenia słuchu, ponieważ nie ma ku temu klinicznych przesłanek.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Powiatowy Inspektor Sanitarny w[...] nie znalazł podstaw do uznania, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą zawodową, a przewlekłą chorobą narządu słuchu u T. P. i wydał decyzję z dnia [...] o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej.
Od decyzji tej T. P. wniósł odwołanie podnosząc, iż skoro w jego miejscu pracy był narażony na ponadnormatywny hałas, to istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tym hałasem, a jego chorobą. Zakwestionował też treść opinii lekarskich, na których została oparta kwestionowana decyzja.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, decyzją z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze wniesionej na tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, T. P. zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności przepisów § 1 i § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 XI 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i wniósł o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, właściwy po dniu 31 I 2003 r. do rozpoznania tej sprawy, wyrokiem z dnia 13 VII 2005 r. skargę oddalił. W motywach tego orzeczenia Sąd stwierdził, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie faktu zachorowania na jedną z chorób wymienionych w wykazie takich chorób stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych oraz wykazanie, że fakt ten wiąże się ze szkodliwymi warunkami w miejscu pracy. Rozpoznanie choroby uznanej za zawodową następuje na podstawie opinii odpowiedniej placówki służby zdrowia, która to opinia jest środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 k.p.a. Dowód ten, podlega ocenie organu orzekającego, stosownie do art. 80 k.p.a., łącznie z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem. W rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego wynika, iż T. P. w okresie zatrudnienia w Kopalni Węgla Brunatnego "[...]" od 8 maja 1971 r. do 31 grudnia 1999 r. był narażony na ponadnormatywny hałas. Jednakże przeprowadzone przez specjalistyczne jednostki badania nie stwierdziły zmian w narządzie słuchu skarżącego, charakterystycznych dla cech klinicznych choroby zawodowej słuchu. Zarówno nierównomierny ubytek słuchu obu uszu jak i jego pozaślimakowa lokalizacja, a także fakt, iż mimo zaprzestania wykonywania pracy z końcem 1999 r. następuje stałe pogorszenie się słuchu wskazują, iż przyczyną uszkodzenia słuchu skarżącego nie był nadmierny hałas.
Treść tych opinii nie została skutecznie zakwestionowana przez stronę, mimo iż skarżący nie zgadzał się z ich konkluzjami. Zdaniem Sądu I instancji, wobec jednoznacznego stwierdzenia, iż występujące u skarżącego schorzenie nie mieści się w wykazie chorób zawodowych, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy występującym w środowisku pracy hałasem, a stwierdzonym uszkodzeniem słuchu.
Od wymienionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. P. wniósł skargę kasacyjną sporządzoną przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 XI 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 6, poz. 284 ze zm.) "polegające na niezastosowaniu przesłanki stopnia narażenia zawodowego jako materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia". Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów o postępowaniu mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 113 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 80 i 84 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów w zakresie stopnia narażenia zawodowego oraz kolejnej opinii biegłych. W uzasadnieniu tej skargi został wyrażony pogląd, iż wobec stwierdzenia faktu narażenia zawodowego oraz zaistnienia u skarżącego choroby słuchu, istniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Na gruncie mającego zastosowanie do sprawy rozporządzenia Rady Ministrów z 18 XI 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, niedopuszczalne było powoływanie biegłych na okoliczność asymetryczności niedosłuchu, pozaślimakowej lokalizacji uszkodzenia i progresji po ustaniu ekspozycji na hałas. Niedopuszczenie przez Sąd dowodów co do stopnia narażenia zawodowego i kolejnej opinii biegłych spowodowało niewyjaśnienie sprawy, które miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku.
Z tego względu skarga kasacyjna wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zarzutów skargi kasacyjnej nie można podzielić. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż są nieuzasadnione te zarzuty wymienionej skargi, które dotyczą naruszenia przepisów o postępowaniu. Wbrew bowiem tym zarzutom, zarówno organy administracyjne prowadzące postępowanie w tej sprawie, jak i Sąd I instancji kontrolując zgodność z prawem wydanych w tym postępowaniu decyzji administracyjnych, dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, w tym fakt narażenia zawodowego skarżącego na podstawie zawodowej choroby słuchu na skutek nadmiernego hałasu w miejscu pracy.
W wyniku tych wyjaśnień dokonano niekwestionowanych ustaleń o istnieniu szkodliwego ponadnormatywnego hałasu, jakiemu T. P. był narażony w okresie swojej pracy w Kopalni Węgla Brunatnego "[...]". Odpowiedni dowód stwierdzający ten fakt znajduje się na kartach 6 – 8 akt administracyjnych i został uwzględniony zarówno przez organy administracyjne jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, o czym świadczą ustalenia zawarte w wyroku tegoż Sądu .
Stąd niezrozumiały jest zarzut skargi kasacyjnej sprowadzający się do stwierdzenia o "niezastosowaniu przesłanki stopnia narażenia zawodowego jako materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia". Fakt narażenia w miejscu pracy na nadmierny hałas został też – zgodnie z przepisem §7 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) - uwzględniony w orzeczeniach uprawnionych jednostek organizacyjnych, orzekających o istnieniu bądź braku choroby zawodowej. W rozpoznawanej sprawie jednostki te zarówno na podstawie wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, zebranej dokumentacji lekarskiej, a przede wszystkim wszechstronnych badań lekarskich stwierdziły, że T. P. cierpi obecnie na chorobę słuchu, lecz nie jest to choroba zawodowa, bowiem zaistniałe uszkodzenie słuchu nie nastąpiło w wyniku działania hałasu, lecz jest schorzeniem samoistnym wywołanym innymi przyczynami. Wobec przekonywującego, wnikliwego uzasadnienia tych opinii, brak było podstaw do dopuszczenia kolejnego takiego dowodu. W świetle postępowania administracyjnego nie wykazano bowiem, że opinie te są wadliwe, to jest nie opierają się na całości zebranego materiału, zawierają wnioski z nim sprzeczne lub są dotknięte innymi wadami. Należy bowiem mieć na względzie, iż – jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 II 1998 r., sygn. akt I SA 1520/97 (publ. w ONSA - 1998, nr 4, poz. 150) "w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym na podstawie § 7 i § 8 rozporządzenia RM z 18 XI 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia". W tej sytuacji, za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 113 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 80 i art. 84 k.p.a. Zgodnie bowiem z ustalonym orzecznictwem sądowym (por. wyrok NSA z 17 III 1986 r. sygn. III SA 1160/85 – publ. w ONSA z 1986 r. nr 1, poz. 19) odmowa przeprowadzenia dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych, nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi.
Za nieuzasadniony należy też uznać zarzut naruszenia prawa materialnego. Dla ustalenia zaistnienia choroby zawodowej konieczne jest przede wszystkim stwierdzenie, że wnioskodawca zapadł na którąś z chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego wyżej rozporządzenia RM z 18 XI 1983 r., że był narażony w środowisku pracy na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia i że choroba ta jest skutkiem oddziaływania tych szkodliwych czynników. Ten ostatni element – związku przyczynowego pomiędzy szkodliwymi warunkami pracy, a powstaniem choroby – przyjmuje się na zasadzie domniemania, które można jednak obalić wykazując, iż przyczyny choroby były inne, niż czynniki występujące w środowisku pracy.
Podstawowym warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest jednak ustalenie, że pracownik zapadł na chorobę kwalifikowaną jako zawodową, w czym decydujące znaczenie ma opinia właściwej jednostki organizacyjnej służby zdrowia. Ustalenie istnienia choroby zawodowej wymaga bowiem specjalistycznej wiedzy medycznej, którą posiadają uprawnione do stwierdzenie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia.
W rozpoznawanej sprawie dwie uprawnione jednostki organizacyjne służby zdrowia stwierdziły, że T. P. nie zapadł na chorobę zawodową. Zgodnie z poz.15 wykazu takich chorób, stanowiącego załącznik do wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 18 XI 1983 r., chorobą zawodową jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Zgodnie zaś z orzeczeniami jednostek służby zdrowia wydanymi w rozpoznawanej sprawie, T. P. cierpi wprawdzie na chorobę słuchu, lecz wywołaną innymi czynnikami niż hałas. Na uzasadnienie tego wniosku podano w orzeczeniach lekarskich szereg argumentów zaczerpniętych z aktualnej wiedzy medycznej, które nawiązują do ustalonego stanu faktycznego. Zupełnym nieporozumieniem jest więc zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzenie o niedopuszczalności powoływania się przez biegłych na asymetryczność niedosłuchu, pozaślimakową lokalizację uszkodzenia narządu słuchu oraz progresję objawów choroby po ustaniu ekspozycji na hałas, skoro wymienione objawy choroby stanowiły – w świetle wiedzy medycznej – podstawowe elementy do zdiagnozowania schorzenia skarżącego.
Skarga kasacyjna nie podała więc żadnych uzasadnionych podstaw. Dlatego na mocy art. 184 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzeczono jak w sentencji.