II OSK 1434/24

II OSK 1434/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 743/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-03-07
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1 i § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 743/22 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt lI SA/Po 743/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.K., uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: WINB) z dnia 30 sierpnia 2022 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (zwanego dalej: PINB) z dnia 20 października 2021 r., nr [...], a także zasądził od WINB na rzecz skarżącego kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W skardze kasacyjnej WINB zaskarżył ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. polegające na uznaniu, że nieuwzględnienie przez organy w toku postępowania legalizacyjnego dotyczącego obiektu rekreacji indywidualnej na działce nr [...], obr. [...], gm. [...], stwierdzenia nieważności części tekstowej i załącznika graficznego uchwały Rady Miejskiej Gminy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. na mocy wyroku WSA w Poznaniu z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 886/22 jest naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.);
2. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w związku z art. 145a § 1 k.p.a., poprzez błędną wykładnię art. 145a § 1 k.p.a. polegającą na mylnym rozumieniu, że przepis ten dotyczy obok wyroków Trybunału Konstytucyjnego także wyroków sądów administracyjnych.
WINB wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej WINB stwierdził, że analiza przepisu art. 145a § 1 k.p.a. nie pozwala na zaakceptowanie poglądu zaprezentowanego w zaskarżonym wyroku, gdyż przepis ten dopuszcza żądanie wznowienia "(...) w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja". Zatem przepis ten nie przewidział dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego z powodu wydania przez sąd administracyjny wyroku eliminującego z obrotu prawnego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Należy zgodzić się z wywodami prawnymi Sądu, że stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wywołuje skutki retroaktywne. Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca nie przewidział w jakimkolwiek trybie nadzwyczajnym, uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego działań procesowych organów administracji publicznej ilekroć nastąpi stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stanowiącego źródło powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust 2. Konstytucji RP) a na jego podstawie wydano decyzję administracyjną. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że przepis art. 145a § 1 k.p.a. nie może mieć zastosowania w realiach sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem I instancji.
Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Wyjaśniając przyczyny oddalenia złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej, przypomnieć trzeba, że zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję WINB, którą organ odwoławczy - co do istoty - utrzymał w mocy, wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., zwanej dalej: p.b.), decyzję PINB z dnia 20 października 2021 r., nr [...], nakazującą A.K. rozbiórkę obiektu rekreacji indywidualnej zlokalizowanego na działce nr [...] obr. [...], gm. [...] U podstaw uwzględnienia skargi przez Sąd I instancji legła okoliczność stwierdzenia, wyrokiem z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po 886/22 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nieważności części tekstowej i załącznika graficznego uchwały Rady Miejskiej Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w brzmieniu, w jakim obowiązywała do dnia wejścia w życie uchwały nr [...] Rady Miejskiej Gminy [...] z [...] maja 2023 r., w zakresie w jakim dotyczy działki nr [...], obręb [...], gmina [...], której postanowienia sprzeciwiały się legalizacji samowoli budowlanej będącej przedmiotem rozbiórki nakazanej przez organy nadzoru budowlanego. Co istotne, w skardze kasacyjnej nie zostało zakwestionowane stanowisko Sądu I instancji, iż w toku postępowania legalizacyjnego skarżący przedstawił wszystkie dokumenty wymagane przez organy nadzoru budowlanego, za wyjątkiem zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy [...] o zgodności inwestycji z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z uwagi na skutki stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, trudno mówić o niezgodności zabudowy z planem. Zasadnie zatem Sąd I instancji dostrzegając skutki stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części obejmującej działkę, na której zlokalizowany jest obiekt objęty nakazem rozbiórki, doszedł do przekonania, że sprawa powinna zostać ponownie rozpatrzona przez organy nadzoru budowlanego.
Stosownie do art. 147 § 2 p.p.s.a. rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Z przepisu tego wynika zatem norma prawna, stanowiąca, że rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w art. 147 § 1 p.p.s.a., a więc na podstawie aktu prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej lub innego aktu organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podjętego w sprawach z zakresu administracji publicznej, co do którego sąd administracyjny wydał wyrok stwierdzający jego nieważność lub wyrok stwierdzający, że został on wydany z naruszeniem prawa, podlegają wzruszeniu. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na tle podobnego problemu, wskazuje się, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego, na podstawie którego wydano decyzję udzielającą pozwolenia na budowę, nie jest podstawą stwierdzenia nieważności tej decyzji, lecz jest podstawą do jej wzruszenia. Nie jest to przyczyna nieważności określona w art. 156 k.p.a., jak również w przepisach szczególnych, w tym w art. 147 § 2 p.p.s.a. Skoro w art. 147 § 2 p.p.s.a. mowa jest o wzruszeniu rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach, to w przypadku, gdy chodzi o decyzje administracyjne, należy przez to rozumieć sankcję wzruszalności, a nie nieważności (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 1490/15; wyrok NSA z dnia 27 października 2016 r., sygn. akt II OSK 163/15; wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2868/12; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt.II OSK 613/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego na gruncie niniejszej sprawy przyjąć należało, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego, zgodnie z którym wydano decyzję o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego, może stanowić podstawę do wzruszenia decyzji organu nadzoru budowlanego.
Dlatego trudno odmówić racji Sądowi I instancji, iż stwierdzenie nieważności - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po 886/22 - nieważności części uchwały Rady Miejskiej Gminy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, której postanowienia sprzeciwiały się legalizacji samowoli budowlanej, nie pozostawało bez wpływu na losy decyzji nakazującej rozbiórkę, będącej przedmiotem kontroli Sądu I instancji w niniejszym postępowaniu. Zmienione uwarunkowania prawne mogą powodować, że objęty nakazem rozbiórki, obiekt budowlany mógłby bez przeszkód podlegać legalizacji, pod warunkiem spełnienia pozostałych przesłanek z art. 48 p.b. Obiekt budowlany podlegający rozbiórce z uwagi na naruszenie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obiektywnie przestaje być obiektem te przepisy naruszającym. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt II SA/Po 886/22, niezbędna była ponowna ocena podstaw do nakazania rozbiórki obiektu rekreacji indywidualnej na działce nr [...], obr. [...], gm. [...], a argumentacja przedstawiona w skardze kasacyjnej nie mogła doprowadzić do uchylanie zaskarżonego wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.