II OSK 1430/13

Naczelny Sąd Administracyjny2015-01-13
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadymiędzynarodowe przemieszczanie odpadówodpady niebezpiecznezłom samochodowyochrona środowiskaprzepisy celnetransport odpadówkontrola celnazakaz wywozu

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów samochodowych, potwierdzając kwalifikację części jako odpadów niebezpiecznych.

Sprawa dotyczyła próby wywozu z Polski do Iraku części samochodowych, które zostały zakwalifikowane przez organy celne i Inspektora Ochrony Środowiska jako nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów niebezpiecznych (kod 16 01 21). Skarżąca kwestionowała tę kwalifikację, twierdząc, że części były sprawne i mogły służyć jako części zamienne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że stan części, sposób ich zapakowania oraz brak zabezpieczeń świadczyły o zamiarze pozbycia się ich jako złomu samochodowego, a tym samym odpadów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.G. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Sprawa dotyczyła próby wywozu z Polski do Iraku części samochodowych, które zostały zakwalifikowane przez organy celne i Inspektora Ochrony Środowiska jako nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów niebezpiecznych (kod 16 01 21). W toku postępowania ustalono, że zgłoszone do wywozu części pochodziły ze zdemontowanych samochodów ciężarowych, były zużyte, zawierały płyny eksploatacyjne, nosiły ślady korozji i były nieuporządkowanie zapakowane w kontenerze. Organy uznały, że stanowią one odpady kategorii Q2 (produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym) oraz odpady niebezpieczne o kodzie 16 01 21, których wywóz poza UE do krajów niebędących stronami decyzji OECD jest zakazany. Skarżąca kwestionowała tę kwalifikację, argumentując, że części były sprawne, miały wartość rynkową i zostały sprzedane jako części zamienne. Podnosiła zarzuty dotyczące naruszenia przepisów K.p.a., błędnej wykładni przepisów o odpadach i międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także niewykonalności postanowienia. WSA oddalił skargę, uznając prawidłowość ustaleń organów i kwalifikację części jako odpadów. NSA w wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że definicja odpadu obejmuje również przedmioty nadające się do dalszego gospodarczego wykorzystania, a kluczowe jest istnienie zamiaru pozbycia się przedmiotu lub jego nieodpowiedniego wykorzystania. Stan części, sposób ich zapakowania i brak zabezpieczeń jednoznacznie świadczyły o zamiarze pozbycia się ich jako złomu samochodowego. NSA uznał, że organy prawidłowo zakwalifikowały towar jako odpady niebezpieczne i stwierdziły nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów, a zarzuty skargi kasacyjnej były bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, części samochodowe w takim stanie, których posiadacz zamierza się pozbyć lub jest zobowiązany do pozbycia się, stanowią odpady. Definicja odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów nadających się do dalszego gospodarczego wykorzystania, a kluczowe jest istnienie zamiaru pozbycia się lub nieprawidłowego wykorzystania.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na definicji odpadu z ustawy i orzecznictwie ETS, wskazując, że stan części (zużycie, korozja, zanieczyszczenie, sposób pakowania) oraz brak zabezpieczeń świadczyły o zamiarze pozbycia się ich jako złomu, a nie części zamiennych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.m.p.o. art. 25 § 1

Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów

W przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, organ wzywa zgłaszającego do zastosowania procedur określonych w rozporządzeniu nr 1013/2006, określając termin realizacji działań nie dłuższy niż 30 dni.

u.o. art. 3 § 1

Ustawa o odpadach

Definicja odpadu jako każdej substancji lub przedmiotu, których posiadacz się pozbywa, zamierza pozbyć się lub do pozbycia się jest zobowiązany.

Pomocnicze

rozp. WE 1013/2006 art. 24 § 2

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów

Określa procedury dotyczące nielegalnego przemieszczania odpadów.

rozp. WE 1013/2006 art. 2 § 35

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów

Definiuje nielegalne przemieszczanie odpadów.

rozp. WE 1013/2006 art. 36 § 1

Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów

Zakazuje wywozu ze Wspólnoty odpadów niebezpiecznych wyszczególnionych w załączniku V do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD.

u.o.

Ustawa o odpadach

Załącznik nr 1 - kategorie odpadów.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów

Katalog odpadów, w tym kod 16 01 21 (niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 01 07 do 16 01 11, 16 01 13 i 16 01 14).

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 67

Kodeks postępowania administracyjnego

Czynności organu.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Strona ma prawo brać udział w postępowaniu dowodowym.

k.p.a. art. 85 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada bezpośredniości.

k.p.a. art. 106 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dowód z opinii biegłego.

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji/postanowienia.

k.p.a. art. 126

Kodeks postępowania administracyjnego

Wady postępowania.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

P.p.s.a. art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku.

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stan części samochodowych (zużycie, korozja, zanieczyszczenie, sposób pakowania) świadczy o ich kwalifikacji jako odpadów. Wywóz części zakwalifikowanych jako odpady niebezpieczne do kraju spoza UE bez odpowiednich zezwoleń jest nielegalny. Dokumentacja fotograficzna sporządzona przez Służbę Celną jest wystarczającym dowodem do ustalenia stanu faktycznego. Postanowienie administracyjne jest wykonalne z mocy prawa, a jego utrzymanie w mocy nie powoduje niewykonalności.

Odrzucone argumenty

Części samochodowe były sprawne, miały wartość rynkową i zostały sprzedane jako części zamienne, a nie odpady. Organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania dowodowego, nie powołał biegłego z dziedziny mechaniki samochodowej. Ustalenia organu oparte na dowodach pośrednich (fotografie) są wadliwe. Postanowienie było niewykonalne w chwili wydania, ponieważ termin wykonania upłynął. Niewskazanie w podstawie prawnej art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach.

Godne uwagi sformułowania

przedmioty objęte zgłoszeniem celnym stanowią odpady o kodzie 16 01 21, których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. zgłoszony towar to części samochodowe w stanie znacznego zużycia, z widocznymi śladami korozji, w żaden sposób nieoczyszczone (zanieczyszczone substancjami olejopochodnymi) i nieposortowane, zapakowane w kontenerze w sposób bezładny, bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed uszkodzeniem czy wyciekiem płynów eksploatacyjnych. pozbycie się oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania. całokształt okoliczności sprawy uprawniał organ do zakwalifikowania czynności skarżącej, polegającej na wysyłce zawartości kontenera do kraju przeznaczenia, jako zamiaru pozbycia się odpadów, tj. zamiaru trwałego wyzbycia się władania przedmiotów, które nie odpowiadają wymaganiom jakościowym, nie nadają się do dalszego wykorzystania.

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący

Małgorzata Stahl

członek

Tamara Dziełakowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja części samochodowych jako odpadów niebezpiecznych, zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów, dopuszczalność dowodów w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywozu części samochodowych poza UE. Interpretacja definicji odpadu może być szersza niż tylko przedmioty zbędne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i handlu międzynarodowego, pokazując, jak organy państwowe interpretują przepisy dotyczące odpadów i co może być uznane za nielegalny wywóz.

Czy stare części samochodowe to złom czy niebezpieczny odpad? NSA rozstrzyga sprawę wywozu poza UE.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1430/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-01-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-06-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Małgorzata Stahl
Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 2085/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2013-01-31
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
art. 25 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 2085/12 w sprawie ze skargi A.G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę A.G. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie zobowiązania do oddania odpadów.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 8 marca 2011r. A. s. c. z siedzibą w O., działające z upoważnienia skarżącej, zgłosiło do procedury wywozu towar w postaci: 5 szt. silników ze skrzynią biegów, 5 szt. mostów, 2 szt. osi, 12 szt. resorów, 5 szt. konsoli elektrycznych kabiny, 5 szt. chłodnic, 4 szt. zderzaków, 10 szt. drzwi, 10 szt. siedzeń, 3 szt. siodeł, 5 szt. zbiornika paliwa, 3 szt. spojlerów, 2 szt. silników i 1 szt. skrzyni biegów. W wyniku kontroli celnej w/w towaru dokonywanej na terenie Oddziału Celnego II w Łodzi, stwierdzono że jest to nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów - złomu samochodowego z Polski do Iraku. Urząd Celny poinformował o powyższym Inspektora, załączając stosowną dokumentację. Inspektor wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania tymi odpadami. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Inspektor wezwał stronę do oddania odpadów do przedsiębiorcy posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie zbierania i odzysku odpadów w wyznaczonym terminie. W ocenie Inspektora przedmioty objęte zgłoszeniem celnym stanowią odpady o kodzie 16 01 21, których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Doszło więc do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 21 zostały wyszczególnione jako odpady niebezpieczne w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
W wyniku rozpoznania środka zaskarżenia skarżącej, Inspektor postanowieniem z [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] lipca 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że zgodnie z zawiadomieniem z 11 marca 2011r. Oddziału Celnego II w Łodzi oraz z załączonego do tego zawiadomienia formularza informacyjnego o transgranicznym przemieszczaniu odpadów, w wyniku przeprowadzonej rewizji, stwierdzono części samochodowe o różnym stopniu zużycia. Potwierdzone zostało to również opinią Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] marca 2011r., w której stwierdzono, że zgłoszony towar to wymieszane i zużyte części pochodzące ze zdemontowanych samochodów ciężarowych, wśród których znajdują się silniki i inne części zawierające płyny eksploatacyjne i inne niebezpieczne elementy. Do zawiadomienia dołączono także dokumentację fotograficzną. Z tak przygotowanej dokumentacji wynika, że zgłoszony do procedury wywozu towar to części samochodowe w stanie znacznego zużycia, z widocznymi śladami korozji, w żaden sposób nieoczyszczone (zanieczyszczone substancjami olejopochodnymi) i nieposortowane, zapakowane w kontenerze w sposób bezładny, bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed uszkodzeniem czy wyciekiem płynów eksploatacyjnych (znajdujących się np. w silniku czy elementach zawieszenia) podczas transportu. Wszystko to oznacza, że części te nie posiadały dla skarżącej walorów części zamiennych przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, a stanowiły jedynie mieszaninę części samochodowych o walorach złomu samochodowego. Części te zatem zakwalifikowano do kategorii Q2 – produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, według załącznika nr 1 do ustawy o odpadach. Uznano, że skarżąca, zawierając transakcję handlową z podmiotem prowadzącym działalność na terytorium Iraku, wyzbyła się na jego rzecz mieszaniny części samochodowych posiadających walor złomu samochodowego, czyli nienadających się do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem. Organ wyjaśnił, że odpady mogą stanowić przedmiot swobodnego handlu i mogą przedstawiać pewną wartość handlową, zatem i stanowić przedmiot transakcji handlowej. Obrót handlowy odpadami, w sytuacji gdy wiąże się z ich międzynarodowym przemieszczaniem wymaga jednak spełnienia wymagań formalno – prawnych obowiązujących w tym zakresie; z pojęcia odpadu nie wyłącza się substancji czy przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania; przedmioty objęte zgłoszeniem celnym stanowią odpady o kodzie 16 01 21 (niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 01 07 do 16 01 11, 16 01 13 i 16 01 14) według klasyfikacji załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206), których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 21 zostały wyszczególnione jako odpady niebezpieczne w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Zgodnie z art. 36 ust. 1 lit. a i d ww rozporządzenia, zakazany jest wywóz ze Wspólnoty, w celu dokonania odzysku w państwach, w których nie obowiązuje decyzja OECD (np. Irak), odpadów wyszczególnionych jako niebezpieczne w załączniku V do tego rozporządzenia, mieszaniny odpadów niebezpiecznych oraz mieszaniny odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Na podstawie art. 2 pkt 35 lit. f ww rozporządzenia, nielegalne przemieszczanie odpadów oznacza przemieszczanie odpadów dokonane z naruszeniem m. in. art. 36 tego rozporządzenia. Doszło więc do nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca.
We wniesionej skardze A.G. wniosła o uchylenie postanowienia Inspektora z [...] czerwca 2012r. i utrzymanego nim w mocy postanowienia z [...] lipca 2011r. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 8, art. 67, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 85 § 1 K.p.a. przez dowolne, sprzeczne z zasadami prawdy obiektywnej ustalenie stanu faktycznego przez organ na podstawie niepełnego materiału dowodowego; oparcie się głównie na stanowiskach innych organów oraz na dowodach pośrednich; fragmentaryczną i wybiorczą jego ocenę, w szczególności załączonej opinii rzeczoznawcy samochodowego oraz pominięcie niektórych jej wniosków z zakresu wiadomości specjalnych, pomimo nieposiadania przez sam organ wiedzy specjalnej z dziedziny mechaniki samochodowej; niepowołanie innego biegłego i zaniechanie przeprowadzenia własnych oględzin, co w szczególności doprowadziło do błędnego nadania wymienionym przedmiotom statusu mieszaniny odpadów, w tym do ustalenia, że skarżąca dokonała ich "pozbycia" jako złomu, podczas gdy przedmioty te z uwagi na ich rzeczywisty stan techniczny mogły służyć jako części zamienne i w takim charakterze zostały sprzedane;
2) art. 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 i 2 do ustawy o odpadach przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji nietrafne stwierdzenie, że zachodzą wszystkie przesłanki do uznania, że ujawnione przedmioty są odpadami w rozumieniu ww ustawy;
3) art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz art. 24 ust. 2 lit. b i art. 2 pkt 35 lit. f rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów przez ich niewłaściwe zastosowanie;
4) art. 156 § 1 pkt 5 w związku z art. 126 K.p.a. przez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. (omyłkowo wskazano datę "[...] sierpnia 2011 r.") w zakresie oznaczenia terminu do wykonania nałożonego obowiązku w sytuacji, gdy w chwili wydania zaskarżonego postanowienia termin ten już minął, co sprawia, że zaskarżone ostateczne postanowienie było niewykonalne już w chwili jego wydania;
5) art. 27 ust. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 106 § 1 K.p.a. przez zaniechanie konsultacji z organem, o którym mowa w art. 27 ust. 4 w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania, a wydaniem postanowienia.
Uzasadniając zarzuty skargi, skarżąca wskazała w szczególności, że:
- Inspektor nie dokonał żadnych własnych ustaleń w niniejszej sprawie, opierając się wyłącznie na ustaleniach Naczelnika Urzędu Celnego i WIOŚ,
- w sentencji postanowienia nie wskazano art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. Podstawa taka nie tylko nie została wskazana (co oznacza wydanie aktu bez podstawy prawnej), ale w rzeczywistości przepis ten nie powinien znaleźć zastosowania w sprawie,
- organ nie zapoznał się bezpośrednio z zabezpieczonymi w Urzędzie Celnym dowodami, stan techniczny części przyjął na zasadzie domniemań. Dowody bezpośrednio możliwe do przeprowadzenia zostały z premedytacją zastąpione dowodami pośrednimi, a do tego wadliwymi,
- towar zgłoszony do wywozu nie stanowił odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach. Przedmiotowe części samochodowe nigdy nie były odpadami i nie można przyjmować automatycznie przesłanki o ich pozbyciu się jako odpadu. Skarżąca przejawiała wolę sprzedaży wszystkich zgłoszonych do wywozu przedmiotów, a w momencie załadunku przedmioty te były sprawne i mogły dalej spełniać swoje pierwotne przeznaczenie w kraju przeznaczenia. Przedmioty te posiadały swoją wartość rynkową. W momencie wysyłki stan tych przedmiotów był lepszy niż w momencie badania. Niektóre uszkodzenia powstały w międzyczasie, podczas przeładunku części na inną naczepę dokonanego pod dozorem funkcjonariusza Urzędu Celnego II w Łodzi,
- organ nie wziął pod uwagę wymogu wystąpienia w rozpatrywanej sprawie subiektywnego elementu definicji odpadu, tj. zamiaru pozbycia się rzeczy przez jej posiadacza, nie wykazując tym samym, że zamiar taki skarżąca przejawiała,
- ustalenia faktyczne organu, dotyczące charakteru przedmiotów będących przedmiotem wysyłki oraz sposobu ich przewożenia, dokonane niemal wyłącznie na podstawie dokumentacji fotograficznej oraz opinii WIOŚ z [...] marca 2011 r., nie mogły stanowić podstawy do orzekania w sprawie po pierwsze dlatego, że Inspektor jako organ administracji nie posiada wiadomości specjalnych z dziedziny mechaniki samochodowej, a zatem nie może samodzielnie dokonywać ustaleń w tym zakresie, zastępując przy tym biegłego; po drugie z uwagi na brak wiadomości specjalnych Inspektor nie był uprawniony (w sytuacji, w której nie zlecił sporządzenia stosownej opinii biegłemu) do zakwestionowania w oparciu o własne oceny opinii rzeczoznawcy przedłożonej przez skarżącą, zawierającej korzystne z punktu widzenia skarżącej wnioski odnośnie stanu technicznego części samochodowych; po trzecie wobec oparcia się w przeważającej części na dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez Naczelnika Urzędu Celnego, co oznacza oparcie ustaleń faktycznych wyłącznie na dowodach pośrednich, nie zaś bezpośrednich (oględziny);
- opinia WIOŚ z [...] marca 2011 r. zawierająca niczym nieuzasadnione i swobodne ustalenia, nie stanowiła opinii w rozumieniu art. 106 K.p.a., a zatem nie powinna stanowić dowodu,
- w częściach samochodowych skarżąca pozostawiła niewielką część płynów eksploatacyjnych celem ich konserwacji, pozwalającej na zachowanie ich sprawności i użyteczności w perspektywie ponownego montażu. To właśnie usunięcie przez skarżącą całości płynów eksploatacyjnych z przedmiotowych części dowodziłoby, że skarżąca nie jest zainteresowana utrzymaniem tych części w dobrym stanie technicznym, a zatem że traktuje je jako odpad. Okoliczność, że zawartość kontenera znalazła się w nieładzie może stanowić ewentualnie samowolę pracownika skarżącej, pozostającą poza jej wiedzą i zgodą,
- powołując się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na opinię WIOŚ organ pominął protokół kontroli nr 27 sporządzony przez WIOŚ, z którego w żaden sposób nie wynika, aby przedmiotowe części stanowiły części zużyte, odpady czy też mieszaninę odpadów,
- nietrafne jest zakwalifikowanie wszystkich przewożonych części jako mieszaniny odpadów niebezpiecznych z kodem 16 01 21. Oceny zamiaru pozbycia się odpadu należało dokonać w odniesieniu do każdej z przewożonych części z osobna, nie zaś w odniesieniu do ogółu tych części,
- organ nie uwzględnił wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie eksperymentu w formie przewidzianej przepisami K.p.a. Wydanie orzeczenia w sprawie bez uprzedniego rozstrzygnięcia ww wniosku przesądza o jego wadliwości,
- dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, GIOŚ uznał za udowodnione okoliczności, których zaprzeczenie wynikało z dowodów, o przeprowadzenie których wnioskowała skarżąca,
- organ orzekał w oparciu o kopie dokumentów, a nie oryginały,
- zaskarżone postanowienie obarczone jest kwalifikowaną wadą prawną niewykonalności (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.), w związku z utrzymaniem w mocy postanowienia z [...] lipca 2011 r., wyznaczającego taki termin wykonania wezwania, który w dacie orzekania w sprawie zaskarżonym obecnie postanowieniem upłynął.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku, stwierdził, że organ prawidłowo zakwalifikował zgłoszone do wywozu z Polski do Iraku, a więc poza teren Unii Europejskiej, części samochodowe do odpadów kategorii Q2 w myśl załącznika nr 1 do ustawy o odpadach, jak i do kategorii odpadów o kodach 16 01 21 w rozumieniu załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 121, poz. 1206).
Sąd wyjaśnił, że odpady zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest zobowiązany. Pojęciem “pozbycia się" użytego w powołanym przepisie zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2009 r., (sygn. akt 960/08, publ. CBOIS) uznając, że “pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko (tak też NSA w wyroku z 13 kwietnia 2012r., sygn. akt II OSK 157/11, publ. CBOIS). Zagadnienie odpadów było również przedmiotem licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. W połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97 Trybunał orzekł, że przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok ETS z 15 czerwca 2000 r., publ. Lex nr 82853). W kolejnym wyroku z 15 stycznia 2004 r. w spawie C-235/02 (ECR 2004/1B/I-1005) Trybunał stwierdził, że pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania. Odpadami według ETS są także materiały polegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych nawet, gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwianie potencjalnych zagrożeń (wyrok ETS z 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94,C-330/94,C-342/94,C-224/95 – publ. ERC 1997/6/I-03561). W wyroku z 28 marca 1990 r. w sprawie C-359/88 (publ. ERC 1990/3/I-01509) ETS orzekł, że ustawodawstwo krajowe, w którym definicja odpadów wyłącza substancje i przedmioty, które są zdatne do powtórnego wykorzystania, jest niezgodna z prawem wspólnotowym (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 157/11, publ. CBOIS). Zauważyć więc należy, że jako odpady traktowane są nie tylko przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się wyzbyć, ale także takie, które podlegają dalszym procesom odzysku w celu ich gospodarczego wykorzystania.
W ocenie Sądu całokształt okoliczności sprawy uprawniał organ do zakwalifikowania czynności skarżącej, polegającej na wysyłce zawartości kontenera do kraju przeznaczenia, jako zamiaru pozbycia się odpadów, tj. zamiaru trwałego wyzbycia się władania przedmiotów, które nie odpowiadają wymaganiom jakościowym, nie nadają się do dalszego wykorzystania. Podkreślił, że przy kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu należy uwzględniać kryteria zobiektywizowane, tj. właściwości fizyczne przedmiotu, jego jakość, stopień zużycia, trwałość, kompletność, możność dalszego, bezpośredniego gospodarczego wykorzystania. O zakwalifikowaniu w niniejszej sprawie mieszaniny części samochodowych, jako odpadów zadecydowały w szczególności takie ich cechy jak: pochodzenie ze zdemontowanych samochodów ciężarowych, znaczne ich zużycie z widocznymi śladami korozji, sposób zapakowania w kontenerze (bezładnie, nieposortowane), brak oczyszczenia, brak zabezpieczenia przed wyciekiem płynów, które umożliwiałyby ich dalszą eksploatację i brak zabezpieczenia przed uszkodzeniem w trakcie transportu, a nadto niska cena nabycia.
Brak odpowiedniego zabezpieczenia zgłoszonych przez skarżącą części samochodowych, zdaniem Sądu, bezspornie świadczy o zamiarze ich wyzbycia się jako przedmiotów nieprzeznaczonych do dalszego ich wykorzystywania w charakterze części zamiennych w innych pojazdach na terenie państwa przeznaczenia. Sąd zwrócił uwagę, że organ wykazał, iż zawartość kontenera, w postaci części samochodowych stanowiła łącznie bezładną mieszaninę odpadów o kodzie 16 01 21. W ocenie Sądu brak jest podstaw do podzielenia zastrzeżeń skarżącej, że nieuporządkowanie przedmiotowych części było wynikiem działań kontrolnych funkcjonariuszy Urzędu Celnego II w Łodzi. Wbrew zarzutom skargi poczynienie przez organ ustaleń faktycznych na podstawie dowodu z dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez funkcjonariuszy celnych nie można uznać za nieprawidłowe. Zgodnie z art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna jest więc jednym z dopuszczalnych dowodów w postaci dokumentów, która pozwoliła na poczynienie przez organ wiarygodnych ustaleń faktycznych w zakresie charakteru przedmiotów będących przedmiotem wysyłki. Sporne fotografie prezentują odpowiednią jakość, w czytelny sposób obrazują rodzaj przedmiotów stanowiących przedmiot wysyłki, ich stan, stopień zużycia, jak też sposób i efekty demontażu samochodów. Wymienione dokumenty są dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a., zostały bowiem sporządzone przez powołany do tego organ na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, czyli Służbę Celną. Służba Celna stwierdziła nielegalne przemieszczanie odpadów, podjęła niezwłoczne działania mające na celu zabezpieczenie przed oddziaływaniem na środowisko i niezwłocznie przekazała zawiadomienie do Inspektora wraz z kompletną dokumentacją sprawy, w skład której weszła dokumentacja fotograficzna. Na podstawie tej dokumentacji Inspektor wszczął z urzędu przedmiotowe postępowanie (art. 27 i art. 3 ust. 3 u.m.p.o.). Zatem skoro dokumenty sporządzone przez Służby Celne mają walor dokumentu urzędowego i uprawnienie do ich zgromadzenia, a następnie przedłożenia Inspektorowi celem podjęcia dalszych czynności, to nie można odebrać im mocy dowodowej. Skarżąca natomiast nie skorzystała z możliwości przedstawienia w toku postępowania przed Inspektorem dowodu przeciwnego, to jest podważającego treści dokumentów zgromadzonych przez organ. Oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokonał wyspecjalizowany organ administracji publicznej, powołany w myśl art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287) do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, do którego zadań należy m. in. wykonywanie zadań określonych w przepisach o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (ust. 2 pkt 9). Wobec tego za niezasadne należało uznać twierdzenie skarżącej zawarte w motywach skargi, że powołanie biegłego z dziedziny samochodowej było w prowadzonym postępowaniu niezbędne z tego względu, iż zarówno funkcjonariusze Służby Celnej, jak też organ prowadzący postępowanie nie posiadają odpowiedniej wiedzy. Zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. W orzecznictwie przyjmuje się, iż organ administracji nie jest związany wnioskiem strony o powołanie biegłego dla ustalenia okoliczności, która w sposób nie budzący wątpliwości może być ustalona przez organ na podstawie dokumentów sprawy (por. wyrok NSA z 1 lutego 1982 r., sygn. akt I SA 2497/81, niepublikowany). W sprawie nie zachodziła konieczność zasięgnięcia przez organ dodatkowych wiadomości specjalnych, gdyż nie zachodziła potrzeba rozstrzygnięcia przez organ nietypowych zagadnień technicznych z zakresu mechaniki samochodowej, ewentualnie takich zagadnień, których stopień złożoności nie pozwalał na poczynienie ustaleń faktycznych bez wykonania specjalistycznych badań. Zadaniem organu było ustalenie, czy fizyczne właściwości elementów samochodowych pozwalają na ich dalsze używanie zgodnie z przeznaczeniem. Wystarczające dla dokonania takich ustaleń były więc dowody przeprowadzone przez organ. Istota sprawy sprowadzała się zatem do oceny stanu faktycznego pod kątem podstawowych zagadnień z zakresu konstrukcji i eksploatacji pojazdów samochodowych. Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez nieuzasadniony brak uwzględnienia niektórych wniosków dowodowych skarżącej, w szczególności dowodu z eksperymentu. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów, w kontekście ustaleń faktycznych wynikających z materiału dowodowego sprawy, nie mogło spowodować zmiany kwalifikacji przedmiotów zgłoszonych do procedury celnej. Odmowa przeprowadzenia przez organ odwoławczy dowodu dla wyjaśnienia okoliczności już bezspornie wyjaśnionych przez organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie jest naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie uzasadnia uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji (tak – np. wyrok NSA z 17 marca 1986 r., sygn. akt III SA 1160/85, publ. ONSA 1986, nr 1, poz. 19). Nierozpatrzenie przez organ wniosków dowodowych skarżącej w formie postanowień nie miało wpływu na wynik sprawy. Postanowienia w tym zakresie są niezaskarżalne (art. 141 § 1 K.p.a.), można je natomiast zaskarżyć w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji (art.142 K.p.a.). Zdaniem Sądu chybiony jest również zarzut, iż zaskarżone postanowienie zawiera wadę prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. w związku z tym, że utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. w zakresie oznaczenia terminu do wykonania nałożonego obowiązku w sytuacji, gdy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia termin ten już minął (niewykonalność postanowienia w chwili jego wydania). Wbrew skardze, sytuacja taka wystąpiłaby wtedy, gdyby postanowienie z [...] lipca 2011 r. stawałoby się wykonalne dopiero z dniem rozpatrzenia zażalenia na to postanowienie (tj. z dniem utrzymania go w mocy zaskarżonym postanowieniem). W takiej sytuacji termin wskazany w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. nie mógłby być dotrzymany. Postanowienie w przeciwieństwie do decyzji jest natychmiast wykonalne (art. 143 K.p.a.), co oznacza, iż brak wstrzymania jego wykonalności powoduje, że termin określony w postanowieniu z [...] lipca 2011 r. wywołał skutek prawny. Utrzymanie w mocy tego postanowienia zaskarżonym postanowieniem nie powoduje jego niewykonalności.
Pominięcie w podstawie prawnej postanowienia art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, podobnie jak i – w sytuacji, w której skarżąca nie poddaje w wątpliwość prawdziwości dokumentów znajdujących się w aktach sprawy - zgromadzenie w aktach kopii dokumentów, nie zaś dokumentów oryginalnych.
Sąd podkreślił, że instrumenty prawne przewidziane w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów służą ochronie środowiska przez uniemożliwianie niekontrolowanego transgranicznego przemieszczania odpadów. Cel ten, doniosły z punktu widzenia usprawiedliwionych potrzeb nie tylko pojedynczych krajów, ale szeroko rozumianej wspólnoty międzynarodowej (rozpatrywane polskie regulacje stanowią element międzynarodowego systemu kontroli przemieszczania odpadów) wyklucza przyjmowanie domniemania o nadrzędności interesów (w szczególności ekonomicznych) podmiotów dokonujących przemieszczeń. W warunkach rozpoznawanej sprawy, wbrew przekonaniu skarżącej, organ prawidłowo zastosował art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także art. 24 ust. 2 lit. b i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczenia odpadów, jak również prawidłowo uznał, że przedmioty zgłoszone do procedury celnej były odpadami w rozumieniu art. 3 ustawy o odpadach o kodzie 16 01 21. Międzynarodowe przemieszczenie odpadów miało nielegalny charakter, było zatem przemieszczeniem, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczeniu odpadów.
W skardze kasacyjnej skarżąca, zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej sformułowano następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa w zw. z art. 7, 8, 67, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 80, 84 § 1, 85 § 1, 107 § 3 i 126 kpa polegające na dokonaniu wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i nieuchyleniu zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy wydane zostało z naruszeniem w/wym. przepisów kpa polegającym w szczególności na nienależytym wyjaśnieniu i ustaleniu stanu faktycznego, w tym m.in. poprzez fragmentaryczną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, w szczególności taką właśnie ocenę dowodu z ekspertyzy rzeczoznawcy samochodowego i pominięcie lub odrzucenie (i zastąpienie własnymi) niektórych jej wniosków z zakresu sfery wiadomości specjalnych przy zaniechaniu powołania przez organ innego biegłego, pomimo, że ani organ ani Sąd wiadomości specjalnych z dziedziny mechaniki samochodowej nie posiadają, a nadto poprzez oparcie się na stanowisku innych organów, dowodach pośrednich, zamiast przeprowadzenia dowodów bezpośrednich, przy nieuwzględnieniu wniosku dowodowego strony, co też m.in. doprowadziło do zaakceptowania nadania wymienionym przedmiotom statusu odpadów o wskazanym w sentencji kodzie;
b) art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 kpa i art. 126 kpa, przy niewłaściwej wykładni art. 143 kpa poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości (lub choćby w części) w sytuacji, gdy w chwili wydania zaskarżonego postanowienia, określony w nim termin do wykonania nałożonego obowiązku już minął, co sprawia że zaskarżone ostateczne postanowienie było niewykonalne już w chwili jego wydania i niewykonalność ta miała charakter trwały, a taki stan rzeczy nie miał żadnego związku z oceną kwestii wykonalności postanowienia I instancji;
c) art. 141 § 4 ppsa polegające na niepełnym wyjaśnieniu w uzasadnieniu wyroku podstaw prawnych, nierozpoznaniu niektórych zarzutów skargi, bądź na ich niepełnym rozważeni oraz na sprzeczności prezentowanych argumentów w części motywacyjnej.
2). naruszenie prawa materialnego, tj:
a) art. 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 ustawy z dn. 27kwietnia 2001 r. o odpadach (ew. art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dn. 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów), załącznika do rozporządzenia ministra Środowiska z dn. 27wrezsnia 2001 r. w sprawie katalogu odpadów, art. 36 ust. 1 lit a) i d) Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (...), a taki jego załącznika nr V, poprzez ich błędną wykładnię głównie w zakresie pojęć odpadu, odpadu niebezpiecznego oraz mieszaniny odpadów niebezpiecznych, w tym poprzez niewłaściwą interpretację, elementu subiektywnego legalnej definicji odpadu, tj. warunku "pozbycia się" oraz poprzez nietrafne zinterpretowanie pojęcia odpadu od strony przedmiotowej, a w ostateczności ich niewłaściwe sklasyfikowanie, jako mieszaniny odpadów niebezpiecznych o wskazanych kodach;
b) art. 25 ust. 1 pkt 1 pkt ustawy 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. nr 124 poz. 858) oraz art. 24 ust. 2 lit b , art. 2 pkt 35 lit f), art. 36 ust. 1 lit a) i d) Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 (...), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia enumeratywnie wymienionych w § 2 tego przepisu przesłanek nieważności, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, iż Sąd pierwszej instancji przeprowadził wadliwą kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.
Przede wszystkim, prawidłowa kontrola legalności zaskarżonego aktu doprowadziła Sąd pierwszej instancji do właściwego oddalenia wniesionej skargi w trybie art. 151 P.p.s.a. Nie było zatem podstaw do zastosowania normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., wiążącej uwzględnienie skargi na postanowienie z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak i zastosowania art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. pozwalającego na stwierdzenie nieważności postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach.
Analiza kwestionowanego wyroku w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na podzielenie stanowiska Sądu pierwszej instancji co do prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń faktycznych sprawy, uzasadniających przyjęcie, że przedmioty objęte zgłoszeniem celnym MRN:11PL362010E0035154 stanowią odpady o kodzie 16 01 21 (niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 01 07 do 16 01 11, 16 01 13 i 16 01 14) według klasyfikacji załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206), których wywóz z Unii Europejskiej do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 21 zostały wyszczególnione jako odpady niebezpieczne także w załączniku V do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Zasadnie zatem przyjęto, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniem odpadów, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca, jako wysyłający odpady.
Jak wynika z akt do procedury wywozu strona zgłosiła towar w postaci używanych części ze zdemontowanych samochodów ciężarowych (silniki, mosty, osie, chłodnice, drzwi, zbiorniki paliwa i inne wymienione w specyfikacji towaru). Z opinii Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 11 marca 2011 r. wynika, iż w kontenerze znajdowały się wymieszane, zużyte części w tym takie, które zawierały płyny eksploatacyjne. W protokole kontroli sporządzonym przez specjalistów tego organu wskazano, że niektóre części były zaolejone ze śladami korozji. Do akt sprawy dołączono również dokumentację fotograficzną, potwierdzającą wyżej opisany stan towaru oraz bezładny sposób jego załadunku. Jest to prawidłowo zebrany materiał dowodowy, który z uwagi na specyfikę tego postępowania nie może być skutecznie zakwestionowany.
Z przedstawionej dokumentacji natomiast jednoznacznie wynika, że zgłoszone do wywozu części samochodowe nie posiadały walorów części zamiennych przeznaczonych do ponownego użycia zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem bez podjęcia jakichkolwiek czynności prowadzących do ich odzysku. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż sposób ułożenia tych części polegający na bezładnym ich upakowaniu i wymieszaniu w kontenerze bez jakiegokolwiek zabezpieczenia przed uszkodzeniem w transporcie i wyciekiem płynów eksploatacyjnych oraz ich stan z widocznymi śladami korozji - co jednoznacznie obrazuje dokumentacja fotograficzna wykonana przez funkcjonariuszy Służby - pozwala uznać, że stanowiły one jedynie mieszaninę części samochodowych o walorach złomu samochodowego. Powyższych ustaleń w sprawie nie mogła podważyć opinia rzeczoznawcy samochodowego Piotra Korobczuka sporządzona na zlecenie skarżącej. Opisane w niej części zostały bowiem wyjęte z kontenera, posortowane i oczyszczone co zupełnie nie pokrywa się z ich stanem faktycznym zastanym podczas kontroli Służby Celnej. Wyjaśnienia wymaga, że sama okoliczności, iż zgłoszone do wywozu części mogły być po ich odzysku ponownie wykorzystane nie pozbawia ich kwalifikacji odpadu.
Wobec tego prawidłowo zakwalifikowano zgłoszone do procedury wywozu części samochodów ciężarowych jako odpady kategorii Q2 - produkty nieodpowiadające wymaganiom jakościowym, według załącznika nr 1 do ustawy o odpadach, jak i kategorii odpadów o kodzie 16 01 21 w rozumieniu załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie kategorii odpadów (Dz. U. Nr 121, poz. 1206).
W ocenie składu orzekającego w tej sprawie zasadnie zatem w konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, iż całokształt okoliczności sprawy uprawniał organ do zakwalifikowania czynności skarżącej, polegającej na wysyłce zawartości kontenera do kraju przeznaczenia, jako zamiaru pozbycia się odpadów, tj. zamiaru trwałego wyzbycia się władania przedmiotów, nieodpowiadających wymaganiom jakościowym.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, iż w rozpoznawanej sprawie konieczne było powołanie biegłego posiadającego wiadomości specjalne z dziedziny mechaniki samochodowej. Przede wszystkim to organ administracji prowadzi postępowanie administracyjne i rolą tego organu, w tym wypadku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, jest ustalenie czy wywożone części pojazdów ciężarowych można uznać za odpad i do jakiej kategorii odpadów je zaliczyć. Przedstawiona przez organ, opisana wcześniej dokumentacja była wystarczająca dla prawidłowego rozpoznania sprawy.
W tych okolicznościach sprawy nie jest uzasadnione powoływanie się na zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80, 84 § 1, 85 § 1, 107 § 3 i 126 K.p.a.
Nie można też podzielić stanowiska skarżącej, iż zaskarżone postanowienie zawiera wadę prawną, o jakiej stanowi norma art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a., a to, że było niewykonalne w dniu jego wydania i jego niewykonalność miała charakter trwały w zakresie w jakim utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne w odniesieniu do oznaczonego tam terminu wykonania nałożonego obowiązku, gdy w dacie rozpoznawania zażalenia termin ten już minął. Nie budzi wątpliwości, iż wydane w dniu [...] lipca 2011 r. postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zawierało rozstrzygnięcie wzywające stronę do oddania oznaczonych tam odpadów w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania tego postanowienia. Tak oznaczony termin wykonania obowiązku statuuje art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że obowiązkiem organu wydającego postanowienie wzywające do zastosowania określonych procedur jest jednoczesne określenie terminu realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższego niż 30 dni. Taki termin wynikający z ustawy został prawidłowo zastosowany w postanowieniu z dnia [...] lipca 2011 r. Jest to termin z mocy prawa i dlatego też prawidłowo utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie z takim właśnie terminem tj. nie dłuższym niż 30 dni.
Z przepisu art. 143 K.p.a. wynika, iż wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia. Zatem po doręczeniu postanowienia pierwszo-instancyjnego w oznaczonym tam terminie podlegało ono wykonaniu. Poza tym Sąd pierwszej instancji właściwie odniósł się do podniesionego już w tym zakresie zarzutu i trafnie uznał, że utrzymanie w mocy postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r. zaskarżonym postanowieniem nie powoduje jego niewykonalności. Skarga kasacyjna natomiast nie przedstawia właściwej polemiki z tym stanowiskiem.
Nie jest tym samym usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 126 K.p.a., przy niewłaściwej wykładni art. 143 K.p.a., poprzez niestwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w całości (lub choćby w części) w sytuacji, gdy w chwili wydania zaskarżonego postanowienia, określony w nim termin do wykonania nałożonego obowiązku już minął, co sprawia, że zaskarżone ostateczne postanowienie było niewykonalne już w chwili jego wydania i niewykonalność ta miała charakter trwały.
W tych okolicznościach faktycznych sprawy, które wskazano wyżej, chybiony jest zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 i 2 oraz załącznika nr 1 ustawy o odpadach (ew. art. 1 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów) oraz załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów poprzez ich błędną wykładnię głównie w zakresie pojęcia odpadu. Zdaniem skarżącej w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o odpadach, których strona się pozbyła, albowiem w przedmiotowej sprawie części samochodowe były sprawne, mogły spełniać swoje pierwotne przeznaczenie, miały na dany dzień wartość rynkową oraz zostały sprzedane innemu podmiotowi z przeznaczeniem do dalszego zastosowania zgodnego z dotychczasowym przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach - odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Również Dyrektywa 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie odpadów w art. 1 ust.1 lit. a statuuje, że "odpady" oznaczają wszelkie substancje lub przedmioty należące do kategorii określonych w załączniku I, które ich posiadacz usuwa, zamierza usunąć lub ma obowiązek usunąć.
Tym samym o kwalifikacji danej substancji lub przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, mogącego być działaniem faktycznym, zamierzonym lub nakazanym, natomiast dalszą kwestią pozostaje zaliczenie odpadu do poszczególnej grupy. Przesłankę te można więc stwierdzić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu (substancji), z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiarów, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Nie chodzi tu przy tym o utratę kontroli nad przedmiotem, lecz zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska. Potrzeba zminimalizowania tych ostatnich uzasadnia zarazem rozszerzającą wykładnię pojęcia odpadu tak, aby prawnym reżimem regulującym zasady gospodarowania odpadami objąć jak największą grupę przedmiotów i substancji mogących stanowić zagrożenie w rozpatrywanym zakresie. Pozbyciem się przedmiotu w tym rozumieniu będzie również przekazanie go (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej - porównaj wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2793/12 i poglądy nauki tam zawarte. Należy podkreślić, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji szczegółowo wyjaśnił pojęcie odpadu zawarte w art. 3 ust. 1 ustawy o odpadach, odwołując się przy tym do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i właściwie odniósł je do okoliczności niniejszej sprawy. Argumentacja Sądu w tym przedmiocie nie wymaga dodatkowego uzupełnienia.
Nie jest zatem również usprawiedliwiony zarzut niewłaściwego zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124, poz. 859) oraz art. 24 ust. 2 lit. b, art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006. Dotychczasowe wywody przedstawione w tym uzasadnieniu wskazują jednoznacznie, iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniem odpadów bez wymaganej zgody, za które odpowiedzialność ponosi skarżąca, jako wysyłający odpady. Natomiast z treści art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa zgłaszającego lub, jeżeli nie dokonano zgłoszenia, podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający odpady, w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Tak też prawidłowo uczyniono w tej sprawie skoro wynik postępowania pozwolił uznać, że przedmioty zgłoszone do procedury celnej przez stronę są odpadami w rozumieniu art. 3 ustawy o odpadach o kodzie 16 01 21, których wywóz do krajów, w których nie obowiązuje decyzja OECD, w celu poddania procesom odzysku, jest zakazany. Prawidłowo zatem w rozpatrywanej sprawie uznano, że międzynarodowe przemieszczenie odpadów miało charakter nielegalny w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006.
Dlatego też w pełni należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż organ prawidłowo zastosował art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, a także art. 24 ust. 2 lit. b i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, gdyż strona dokonała przemieszczenia, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Nie jest także usprawiedliwiony zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niepełne wyjaśnienie podstaw prawnych i nierozpoznanie niektórych zarzutów. Norma ta zawiera regulację, w ramach której ustawodawca określa jakie elementy ma zawierać uzasadnienie wyroku. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera wszystkich koniecznych elementów, bądź dotknięte jest tak oczywistymi brakami, że uniemożliwia to przeprowadzenie kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dla skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. należy zatem wykazać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku z uwagi na jego konstrukcję, braki w zakresie wymogów ustawowych, nie pozwala na ocenę zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. Wbrew stanowisku prezentowanemu we wniesionej skardze kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie to pozwala na prześledzenie toku rozumowania Sądu pierwszej instancji, które doprowadził go do sformułowanej w wyroku oceny legalności zaskarżonego aktu, a w konsekwencji zastosowania konstrukcji prawnej oddalenia skargi w trybie art. 151 P.p.s.a.
Chybiony jest zatem zarzut nierozpoznania niektórych zarzutów skargi, skoro z całokształtu okoliczności wskazanych przez Sąd pierwszej instancji wynika, iż skarga w tej sprawie nie mogła zostać uwzględniona.
Z powyższych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI