II OSK 143/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek organizacji społecznej jest równoznaczne z dopuszczeniem jej do udziału w tym postępowaniu.
Sprawa dotyczyła odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Organy administracji odmówiły dopuszczenia, uznając brak interesu społecznego. WSA uchylił postanowienia organów, stwierdzając, że wszczęcie postępowania na wniosek organizacji jest równoznaczne z jej dopuszczeniem do udziału. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Stowarzyszenie wniosło o wszczęcie postępowania i dopuszczenie do udziału, wskazując na cele statutowe związane z ochroną przed promieniowaniem elektromagnetycznym oraz interes społeczny związany z rzekomym manipulowaniem przepisami przez inwestora i grożącą karą. Organy administracji odmówiły dopuszczenia, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, a jedynie cel statutowy. WSA uznał, że wszczęcie postępowania na wniosek organizacji społecznej jest równoznaczne z jej dopuszczeniem do udziału w tym postępowaniu, co wyklucza potrzebę wydawania odrębnego postanowienia o dopuszczeniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej oznacza, iż organ uznał spełnienie przesłanek (cel statutowy i interes społeczny), a tym samym organizacja nabywa status strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej oznacza, że organ uznał spełnienie przesłanek (cel statutowy i interes społeczny), a tym samym organizacja nabywa status strony, co wyklucza potrzebę wydawania odrębnego postanowienia o dopuszczeniu.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przesłanki do wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej (cele statutowe i interes społeczny) są tożsame z przesłankami dopuszczenia jej do udziału. Wszczęcie postępowania z urzędu na wniosek organizacji jest równoznaczne z uznaniem jej za stronę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
K.p.a. art. 31 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
K.p.a. art. 31 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu.
Pomocnicze
K.p.a. art. 31 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
K.p.a. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja organizacji społecznej.
K.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
K.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności.
u.p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 15
Ustawa Prawo budowlane
Przepis dotyczący zwolnień z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt. 2)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres uzasadnienia wyroku NSA oddalającego skargę kasacyjną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek organizacji społecznej jest równoznaczne z dopuszczeniem tej organizacji do udziału w postępowaniu, co wyklucza potrzebę wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie.
Odrzucone argumenty
Organ administracyjny prawidłowo odmówił dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, ponieważ nie wykazała ona interesu społecznego, a jedynie cel statutowy. Wniosek o wszczęcie postępowania i wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu są dwoma odrębnymi żądaniami, które powinny być rozpoznane oddzielnymi postanowieniami.
Godne uwagi sformułowania
wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej oznacza, że organ uznał, że przemawiają za tym interes społeczny oraz cele statutowe tej organizacji. Wszczęcie to oznacza zarazem dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Niezrozumiałym byłoby uznanie przez organ administracji, że cele statutowe organizacji oraz interes społeczny przemawiają za wszczęciem postępowania na żądanie organizacji społecznej a zarazem organizacja ta nie może uczestniczyć w postępowaniu, gdyż nie przemawia za tym interes społeczny. Wydawanie odrębnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, które zostało wszczęte przez organ administracji na jej żądanie byłoby zbędnym formalizmem w sytuacji, skoro zarówno w przypadku wszczęcia postępowania jak i w przypadku dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu przesłanki są tożsame.
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
przewodniczący
Grzegorz Czerwiński
sprawozdawca
Marta Laskowska - Pietrzak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie interpretacji art. 31 K.p.a. w zakresie skutków wszczęcia postępowania na wniosek organizacji społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy postępowanie jest wszczynane na wniosek organizacji społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z udziałem organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych, co jest istotne dla prawników procesualistów i organizacji pozarządowych.
“Czy wszczęcie postępowania administracyjnego automatycznie dopuszcza organizację do udziału w sprawie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 143/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-25 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/ Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/ Marta Laskowska - Pietrzak Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Sygn. powiązane II SA/Łd 474/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2020-10-07 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 października 2020 r. sygn. akt II SA/Łd 474/20 w sprawie ze skargi O. z siedzibą w R. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2020 r. nr 54/2020 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 7 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 474/20 po rozpoznaniu skargi O. z siedzibą w R. (dalej jako "Skarżąca" lub "Stowarzyszenie") na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2020 roku nr 54/2020 w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z 29 stycznia 2020 roku, nr 7/2020, w części dotyczącej odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym w sprawie. Skarżące Stowarzyszenie 1 marca 2019 r. wystąpiło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z wnioskiem "o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. Nr [...] na terenie działki o nr ew. [...], obręb M., położonej w miejscowości M., gm. Z. oraz o dopuszczenie organizacji do udziału w niniejszej sprawie". Uzasadniając wniosek Stowarzyszenie wskazało, że złożenie go "jest konieczne albowiem inwestor manipuluje organami nadzoru budowlanego, twierdząc, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane, co nie jest prawdą. Inwestor jest zagrożony karą z tytułu nielegalnego użytkowania oraz opłatą legalizacyjną, jeżeli będzie ona możliwa. Z tego powodu mając na uwadze interes społeczny złożenie wniosku jest konieczne". Do wniosku załączono aktualny wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego dla ww. Stowarzyszenia oraz poświadczony za zgodność z oryginałem statut Stowarzyszenia z dnia 5 września 2009 roku. Postanowieniem z 9 maja 2019 r., nr 26/2019, L.dz. 1199/2019 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie "nielegalnej rozbudowy przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P.. PINB wskazał, że Stowarzyszenie spełnia ustawową przesłankę warunkującą żądanie wszczęcia postępowania z uwagi na cele statutowe. Jednak druga obligatoryjna przesłanka nie została w tej sprawie spełniona, bowiem Stowarzyszenie nie wykazało istnienia interesu społecznego, który łącznie z celami statutowymi wskazywałyby na konieczność wszczęcia postępowania w zakreślonym przedmiocie. W związku z zaskarżeniem powyższego postanowienia Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego 14 czerwca 2019 r. wystąpił do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wyłączenie organu od załatwienia ww. sprawy. Postanowieniem z 28 czerwca 2019 roku, znak DON.7101.323.2019.BSI, GINB wyznaczył do załatwienia ww. sprawy Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 5 września 2019 roku, znak WOA.7722.153.2019.JMA, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowił brak wskazania przez Powiatowy Organ Nadzoru Budowlanego okoliczności wyłączających przesłankę istnienia interesu społecznego przemawiającego za żądaniem wszczęcia postępowania i za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Postanowieniem z 29 stycznia 2020 roku, nr 7/2020, znak PINB-Z/7355/19 07/AK/l 199/2020, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie "nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. Nr [...] na terenie działki o nr ew. [...] obręb M., położonej w miejscowości M., gm. Z.", oraz odmówił "dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w tym postępowaniu. Stowarzyszenie zaskarżyło powyższe postanowienie w części dotyczącej odmowy dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w ww. zakresie. Postanowieniem z 15 kwietnia 2020 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. WINB wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 31 § 1 i § 2 K.p.a., stosownie do którego organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: a) wszczęcia postępowania, b) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Organ uznał, że Stowarzyszenie odpowiada ustawowej definicji organizacji społecznej z art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a. Następnie organ stwierdził, że zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. uczestnictwo organizacji społecznej w postępowaniu jako na prawach strony uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, tj.: jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i przemawia za tym interes społeczny. Ciężar wykazania istnienia tych przesłanek spoczywa na organizacji społecznej. Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Tym samym, organizacja społeczna starająca się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, powinna we wniosku precyzyjnie i konkretnie wykazać, z jednej strony prawny związek zachodzący pomiędzy jej celami statutowymi a materialnoprawnym przedmiotem sprawy, i z drugiej strony - interes społeczny, który przemawia za dopuszczeniem organizacji do konkretnego postępowania, w celu sprawowania dodatkowej kontroli społecznej. Za bezsporne organ uznał, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu administracyjnym uzasadniony jest jego celami statutowymi. Świadczy o tym § 7 pkt 1 Statutu z dnia 5 września 2009 r., znajdującego się w aktach sprawy, gdzie wskazano, że podstawowym celem działania Stowarzyszenia jest "Ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego". Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z przedmiotem (celem) analizowanego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu Stowarzyszenie nie wykazało przesłanki istnienia interesu społecznego przemawiającego za jego udziałem w prowadzonym postępowaniu. Organ zauważył, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, by organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako interes społeczny wskazało okoliczność "manipulowania" przez inwestora organami nadzoru budowlanego, polegającym na forsowaniu koncepcji, iż "w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane", a także okoliczność grożącej inwestorowi " kary z tytułu nielegalnego użytkowania oraz opłaty legalizacyjnej". Przy tak zdefiniowanym interesie społecznym organ nie miał wątpliwości, że opisane ww. uwarunkowaniami działanie Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. Nr [...], na terenie działki o nr ew. [...], obręb M., położonej w miejscowości M., gmina Z., nie będzie stanowić realizacji jego statutowych celów i ustawowych uprawnień. Wśród statutowych celów Stowarzyszenia brak jest zapisów dotyczących pomocy Stowarzyszenia w pozyskiwaniu środków finansowych na rzecz Skarbu Państwa z tytułu opłaty za nielegalne użytkowanie obiektu budowalnego bądź opłaty legalizacyjnej nakładanej w toku postępowania legalizacyjnego w realizacji ich kompetencji. Organ zauważył, że nie może być oczywiście celem Stowarzyszenia zastępowanie organów nadzoru budowlanego. Ocena, czy w danym stanie faktycznym i prawnym uzasadnione jest zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowalne należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Dzięki zasadzie dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a., a także prawu zaskarżenia decyzji ostatecznej przez strony postępowania administracyjnego do sądów administracyjnych, ochrona interesów społecznych przed naruszeniem przepisów prawa, w tym ustawy Prawo budowlane, jest zapewniona ustawowo. Zarówno we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony, jak i w treści zażalenia Stowarzyszenie nie wspomniało o woli uczestnictwa w postępowaniu w związku z chęcią ochrony życia i zdrowa ludzi zamieszkujących nieruchomości zlokalizowane w sąsiedztwie, a które byłyby ewentualnie narażone na zwiększoną siłę promieniowania elektromagnetycznego, w przypadku wykazania w toku prowadzonego postępowania realizacji przez inwestora rozbudowy ww. stacji bazowej telefonii komórkowej. Przy tak ukształtowanym stanie faktycznym organ stwierdził, że Stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego jakiej grupy osób pragnie chronić. Nie uprawdopodobniło również, że jego udział w postępowaniu przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez to postępowanie administracyjne jego celów. Sama zgodność jednego ze statutowych celów z przedmiotem toczącego się postępowania, zdaniem organu, była niewystarczająca. Nie sposób było przyjąć, że dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału postępowaniu wymagał interes społeczny. Odmowa dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. była uzasadniona. Stowarzyszenie w skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciło m.in. naruszenie art. 31 § 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, iż istniały cele statutowe oraz interes społeczny do wszczęcia z urzędu postępowania na wniosek organizacji z jedoczesnym wskazaniem, iż nie istniał taki interes. Organ wadliwe przyjął, iż organ wszczynając z urzędu postępowanie na wniosek organizacji wydaje jeszcze postanowienie o dopuszczeniu lub odmowie. Organ pominął, iż organizacja wykazała, jakie naruszenia prawa zaistniały, czym uprawdopodobniła istnienie interesu społecznego, tym bardziej, że posiada specjalistyczną wiedzę z zakresu objętego przedmiotem sprawy a sam organ nie wzywał do doprecyzowania interesu społecznego, który jego zdaniem wystąpił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji w zakresie dotyczącym odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Sąd mając na uwadze przedmiot zaskarżenia sprawie zauważył, że istota sporu dotyczy prawidłowości odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia, na którego wniosek to postępowanie zostało wszczęte w trybie art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a.. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1. wszczęcia postępowania, 2. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W myśl art. 31 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 K.p.a.). Sąd wskazał, że powszechnie przyjmuje się, że uprawnienie z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. do żądania dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu w danej sprawie istnieje wówczas, jeżeli postępowanie to jest w toku. Instytucja ta nie funkcjonuje bowiem samodzielnie, abstrakcyjnie w oderwaniu od konkretnej sprawy. W doktrynie wskazuje się, że organizacja społeczna, która domaga się wszczęcia postępowania, nie musi żądać jednocześnie dopuszczenia jej do udziału w tym postępowaniu. W wypadku bowiem, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostanie uznane przez organ administracji publicznej za zasadne, organizacja społeczna uczestniczy w tym postępowaniu na prawach strony (zob. pkt 7 Komentarza do art. 31, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt - Gotowicz, A. Wróbel - Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego - Lex 2019). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2018 r., II OSK 1621/16, stwierdził, że nie jest konieczne wydanie odrębnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, jeżeli organ uznał za uzasadnione żądanie organizacji społecznej i w związku z tym wszczął postępowanie z urzędu. Ze sformułowania przepisów art. 31 § 1 i § 2 K.p.a., zwłaszcza użycia w § 2 spójnika "lub" wynika, że żądanie organizacji społecznej dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu może być ocenione przez organ pozytywnie lub negatywnie wówczas, gdy postępowanie, którego wniosek dotyczy jest w toku. Jeśli zaś organizacja, tak jak w niniejszej sprawie zgłosi dwa żądania, tj. wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu wszczynanym z urzędu, to w pierwszej kolejności organ jest obowiązany rozstrzygnąć o żądaniu wszczęcia postępowania na podstawie art. 31 K.p.a. (zob. wyroki NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II OSK 163/17, z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 234/15 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast wszczynając postępowanie w sprawie objętej wnioskiem organizacji z urzędu, organ automatycznie niemalże przesądza o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2028/15). Sąd stwierdził, że uwzględnienie żądania organizacji społecznej i wszczęcie postępowania, co nastąpiło w rozpoznawanej sprawie postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 29 stycznia 2020 r., jest równoznaczne z uznaniem organizacji za stronę tego postępowania, a zatem wyłączona jest konieczność wydawania odrębnego postępowania w tym przedmiocie. W konsekwencji wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej sieci P. Nr [...] na terenie działki o nr ew. [...], obręb M., położonej w miejscowości M., gm. Z. na wniosek Stowarzyszenia skutkowało uzyskaniem przez Stowarzyszenie statusu strony, niezależnie od tego, czy w przedmiocie tym zapadło odrębne postanowienie i jakiej treści (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2018 r., VII SA/Wa 84/18). Sąd uznał, że odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu wszczętym na wniosek tego Stowarzyszenia organy dopuściły się naruszenia art. 31 § 1 pk1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., Sąd stwierdził, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie doszło do naruszenia ww. przepisu, jako że wskazane przez skarżącą stronę postanowienie PINB w Z. z dnia 9 maja 2019 r., jak to zostało zresztą zaznaczone w skardze, zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a postanowienie z dnia 29 stycznia 2020 r. zostało podpisane już przez inną osobę - pełniącą obowiązki Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z.. Uczestnik postępowania P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt. 2) P.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie: a) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wszczęcie postępowania administracyjnego postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr 7/2020 z dn. 29.01.2020 r. skutkowało uzyskaniem przez tę organizację statutu strony, podczas gdy uzyskanie statusu strony postępowania przez organizację społeczną jest uzależnione od oceny organu prowadzącego postępowanie oraz łącznego spełnienia dwóch ustawowych przesłanek, tj. uzasadnienia udziału organizacji społecznej w postępowaniu jej celami statutowymi oraz istnieniem interesu społecznego, który - jak trafnie uznały organy administracyjne obu instancji - nie wymaga udziału organizacji społecznej w niniejszym postępowaniu; b) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wniosek o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie konsumuje wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym, podczas gdy są to dwa odrębne żądania, które trafnie zostały rozpoznane przez organ administracyjny I instancji dwoma oddzielnymi postanowieniami, a także, iż przedmiotowy wniosek spełnił przesłanki rozpoznania go pozytywnie. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także wystąpiła o rozpoznanie skargi na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącej kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1. wszczęcia postępowania, 2. dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Słusznie stwierdził Sąd I instancji, że wszczęcie postępowania na żądanie organizacji społecznej oznacza, iż organ uznał, że przemawiają za tym interes społeczny oraz cele statutowe tej organizacji. Wszczęcie to oznacza zarazem dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Niezrozumiałym byłoby uznanie przez organ administracji, że cele statutowe organizacji oraz interes społeczny przemawiają za wszczęciem postępowania na żądanie organizacji społecznej a zarazem organizacja ta nie może uczestniczyć w postępowaniu, gdyż nie przemawia za tym interes społeczny. Skoro organ wszczął postępowanie na żądanie organizacji społecznej to tym samym przesądził, że spełnione zostały przesłanki wszczęcia postępowania w postaci istnienia celu statutowego organizacji oraz interesu społecznego. Wydawanie odrębnego postanowienia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, które zostało wszczęte przez organ administracji na jej żądanie byłoby zbędnym formalizmem w sytuacji, skoro zarówno w przypadku wszczęcia postępowania jak i w przypadku dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu przesłanki są tożsame. Konieczność wydania rozstrzygnięcia o dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu powstaje wówczas, gdy organizacja ta wyraża wolę uczestnictwa w postępowaniu już wszczętym przez organ administracji bądź to na żądanie strony bądź to z urzędu ale nie na żądanie organizacji społecznej. Z treści postanowienia PINB z dnia 29 stycznia 2020 r. nr 7/2020 jednoznacznie wynika, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu przez organ nadzoru budowlanego na żądanie organizacji społecznej. Zasadnie Sąd I instancji stwierdził, że wszczęcie to przesądza zarazem o dopuszczeniu organizacji społecznej w tym postępowaniu. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI