II OSK 1420/07

II OSK 1420/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-09-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maria Czapska -Górnikiewicz
Marzenna Linska-Wawrzon /sprawozdawca/
Roman Hauser /przewodniczący/
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
III SA/Łd 329/07 - Wyrok WSA w Łodzi z 2007-05-24
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępownaia administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
par. 10 ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia WSA del. Marzenna Linska-Wawrzon /spr./ Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 329/07 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej.
Wyrok został wydany w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Łd 792/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, uwzględniając skargę S. W., uchylił zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] Nr [...] o niestwierdzeniu u A. W. - pośmiertnie choroby zawodowej - pod postacią astmy oskrzelowej.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm, ) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. po rozpatrzeniu odwołania S. W. (żony zmarłego) od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] stwierdzającej pośmiertnie u A. W. (męża) chorobę zawodową układu oddechowego - postanowił zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z poleceniem Sądu prowadząc postępowanie organ l instancji wystąpił po raz kolejny do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o wyjaśnienia, których uzyskanie nakazał Sąd i miały one stanowić podstawę do wydania decyzji. W piśmie do Instytutu z dnia [...] przedłożono raz jeszcze wszystkie wątpliwości i zapytania Sądu uwidaczniane w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2003 r., Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2004 r. oraz z dnia 26 stycznia 2006 r.
Odpowiedź Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zawierała wyjaśnienia, które były kontynuacją wcześniej udzielanych i podtrzymane zostało tym samym uprzednio zajmowane stanowisko, że wyczerpane zostały możliwości, aby bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, czy choroba A. W. była spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.
Wykonując polecenia Sądu organ l instancji zwrócił się również do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. jako jednostki orzeczniczej l-go stopnia z prośba o opinię dotyczącą wszystkich występujących wątpliwości w przedmiocie schorzenia jakie zaistniało u A. W. i na które Sąd zwracał uwagę w uzasadnieniach kolejnych wyroków.
Po szczegółowej analizie pełnego materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie (m. in. analizie narażenia zawodowego, historii choroby, wyników badań przy uwzględnieniu faktu nieprzeprowadzenia pogłębionej diagnostyki alergologicznej z powodu śmierci pacjenta) i biorąc pod uwagę wskazania Sądu zawarte w uzasadnieniach ww. wyroków, w tym również kierując się wykładnią WSA przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 18 listopada 1983 r. - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł. przyjął, że wystąpiły ustawowe przesłanki do uznania schorzenia układu oddechowego u A. W. z dużym prawdopodobieństwem jako związanego z pracą zawodową, a tym samym miały charakter choroby zawodowej (chociaż nie mogło to być jednoznacznie wykazane ze względów oczywistych - śmierci pacjenta w dniu [...]).
Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. na podstawie orzeczenia lekarskiego WOMP i wyników dochodzenia epidemiologicznego z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyrokach w niniejszej sprawie zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. wydał w dniu [...] decyzję nr [...] znak: [...] o stwierdzeniu pośmiertnie u A. W. choroby zawodowej - astmy oskrzelowej. Od tej decyzji odwołała się S. W. (żona zmarłego A. W.) do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. zgłaszając zastrzeżenia odnośnie daty stwierdzenia choroby zawodowej u zmarłego męża i przyczyny zgonu. W swoim odwołaniu S. W. domagała się stwierdzenia w rozstrzygnięciu decyzji, że choroba zawodowa u A. W. datuje się od [...] oraz że przyczyną jego śmierci była stwierdzona choroba zawodowa.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wskazał, iż rozpatrując odwołanie S. W. od decyzji PPIS w R. wystąpił do WOMP w Ł. o dodatkowe wyjaśnienia odnośnie pośmiertnego stwierdzenia choroby zawodowej u A. W.. Skoro bowiem we wcześniejszych orzeczeniach i opiniach uzupełniających wydawanych w wieloletnim postępowaniu przez jednostki orzecznicze stwierdzano, że brak jest wystarczających merytorycznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (m. in. przeprowadzane u p. W. testy skórne nie potwierdziły uczulenia na alergeny zawodowe, zaś z powodu jego śmierci nie było możliwe przeprowadzenie pogłębionych badań alergologicznych pozwalających rozstrzygnąć o etiologii schorzenia), to dlaczego w orzeczeniu z dnia [...] nr [...] oceniono jednak, że schorzenia układu oddechowego rozpoznane u A. W. z dużym prawdopodobieństwem były związane z pracą zawodową. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w piśmie z dnia [...] w pełni podtrzymał zajęte stanowisko uzupełniając je o informację, która dodatkowo uzasadnia opinię przedstawioną w ww. orzeczeniu. Wynika z niej, że dokumentacja medyczna A. W. zgromadzona podczas badań przeprowadzonych w jednostkach orzeczniczych (WOMP i IMP) nie dawała podstaw do ustalenia, że bezspornie astma oskrzelowa rozpoznana u niego została spowodowana warunkami środowiska pracy. Jednakże nie można też na podstawie tej dokumentacji całkowicie wykluczyć, że warunki szkodliwe środowiska pracy mogły mieć wpływ na zaistnienie tego schorzenia lub na jego nasilenie - co mogłyby wykazać pogłębione badania alergologiczne, które jednak nie zostały wykonane z uwagi na zgon pacjenta przed wyznaczonym terminem badań. (Jak wynika z protokołu sekcyjnego pierwotną przyczyną zgonu A. W. był rozległy zawał serca). Z wyroków WSA w Łodzi wydanych w sprawie choroby zawodowej u zmarłego wynika, że jeśli schorzenie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie schorzenia, to istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaniem schorzenia a warunkami pracy. Biorąc to pod uwagę oraz fakt, iż nie można tego domniemania obalić poprzez wskazanie innej konkretnej przyczyny, która spowodowała u A. W. astmę oskrzelową, uznano w orzeczeniu nr [...], że rozpoznana astma oskrzelowa z dużym prawdopodobieństwem była związana z pracą zawodową.
Organ odwoławczy uznał, biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku WSA w Łodzi z dnia 26 stycznia 2006 r. III SA/Łd, że choć nie można obecnie ustalić, iż bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem warunki pracy spowodowały u A. W. astmę oskrzelową, to jednak nie można też wykluczyć, że to właśnie warunki pracy wpłynęły na powstanie i rozwój tej choroby i dlatego orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji.
Organ II instancji, odnosząc się do żądania S. W. (zawartego w odwołaniu), aby w rozstrzygnięciu decyzji ustalić datę [...], jako tą "od której należy się świadczenie rentowe" oraz aby w decyzji wskazać, że przyczyną śmierci A. W. była choroba zawodowa, stwierdził, że żądanie to nie może być spełnione przede wszystkim z tego względu, iż powołane wyżej rozporządzenie uprawnia inspektora sanitarnego jedynie do wydania decyzji w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej (lub braku podstaw do jej stwierdzenia), a nie do orzekania od jakiej daty przysługują świadczenia rentowe związane ze stwierdzoną chorobą zawodową, a tym bardziej nie upoważniają do rozstrzygnięcia o przyczynie śmierci strony, która zmarła w toku postępowania administracyjnego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. W. powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu l instancji wnosząc o umieszczenie w decyzji, że przyczyną śmierci męża była choroba zawodowa - astma oskrzelowa. Podniosła również, że stwierdzona choroba zawodowa u A. W. powinna być uznana w decyzji od dnia [...], bowiem od tej daty będzie jej przysługiwało świadczenie rentowe.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy.
W ocenie Sądu, stwierdzenie pośmiertnie u A. W. choroby zawodowej przez organy obu instancji było wynikiem właściwie uzupełnionego materiału dowodowego. Organy administracji podjęły możliwe czynności w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy: oparły się na uzupełnieniu orzeczenia lekarskiego, sporządzonego przez Instytut Medycyny Pracy w dniu [...], które nie potwierdziło ani nie wykluczyło zawodowej etiologii astmy ze względu na brak możliwości przeprowadzenia kompleksowej diagnostyki alergologicznej oraz na orzeczeniu jednostki orzeczniczej l stopnia - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...]. Orzeczenie to było rzetelne, bowiem sporządzone zostało na podstawie wnikliwej analizy całego materiału dowodowego, w tym dokumentacji lekarskiej A. W. oraz narażenia zawodowego.
Skoro wskazana w przepisach jednostka medyczna l stopnia uprawniona do rozpoznania choroby zawodowej w swym orzeczeniu rozpoznała u A. W. chorobę zawodową pod postacią astmy oskrzelowej, zaś medyczna jednostka II stopnia choroby tej nie wykluczyła, to organy administracji prawidłowo, na podstawie tych opinii wydały decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej.
Powyższe jest zgodne z żądaniem A. W. zawartym we wniosku z dnia [...] i jest okolicznością bezsporną.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia braku określenia w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji organu I instancji daty stwierdzenia choroby zawodowej u męża skarżącej od [...] oraz przyczyny śmierci A. W..
Sąd rozpoznając przedmiotową sprawę podzielił stanowisko organu II instancji, iż inspektor sanitarny nie mógł orzec o przyczynie śmierci męża skarżącej oraz wskazać daty [...], jako daty stwierdzenia choroby zawodowej A. W., od której przysługiwać miałoby skarżącej świadczenie rentowe.
Stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. W art. 107 § 1 k.p.a. wymienione są składniki decyzji, które służą pełnemu określeniu elementów stosunku prawnego zarówno materialnego, jak też procesowego. Data wydania decyzji wskazuje na istotny element w sprawowaniu orzecznictwa, bo pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego -Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 497).
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają wszystkie ww. elementy decyzji, w tym datę wydania.
Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.
Z powyższego przepisu nie wynika, że wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organ administracji wskazuje dodatkowo datę złożenia wniosku zainteresowanego pracownika jako datę stwierdzenia choroby zawodowej, od której przysługuje świadczenie rentowe. Ze wskazanego przepisu nie wynika również, że organ inspekcji sanitarnej w przypadku pośmiertnego stwierdzenia choroby wskazuje jako przyczynę śmierci pracownika chorobę zawodową.
Powyższa regulacja prawna powoduje więc, że nie mogą odnieść pożądanego rezultatu, zawarte zarówno w odwołaniu od decyzji organu l instancji, jak i w skardze, twierdzenia skarżącej, iż skoro wniosek został złożony w dniu [...], to w decyzjach administracyjnych choroba zawodowa męża powinna być stwierdzona przez organy administracji od tej daty.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył pełnomocnik skarżącej.
Zaskarżając wyrok w całości skarżąca zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi:
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z naruszeniem art. 107 § 1 kpa oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 8 kpa.
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 141 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazując na powyższe wniesiono:
1. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że brak ustalenia od kiedy choroba zawodowa datuje się u męża skarżącej, pomimo iż organ stwierdził w decyzji "pośmiertnie" chorobę zawodową stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z którym do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób należy wydawanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Skoro organy w niniejszej sprawie uznały, że w decyzji powinno być ujawnione, że choroba ta została stwierdzona pośmiertnie, powinno zostać również wskazane, że orzekano na wniosek złożony określonego dnia, co wskaże na okres, w którym choroba zawodowa musiała występować i ułatwi skarżącej dochodzenie świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Ponadto, skoro Państwowa Inspekcja Sanitarna zgodnie z powołanym wyżej przepisem stwierdza jedynie chorobę zawodową lub brak podstaw do jej stwierdzenia to nie może wskazywać przyczyn śmierci, jednakże mimo to, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] organ l instancji stwierdził, że przyczyna zgonu wskazuje, iż śmierć nie została spowodowana rozpoznaną chorobą zawodową. Takie stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji narusza art. 107 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja powinna zawierać rozstrzygnięcie i uzasadnienie faktyczne i prawne. Trudno uznać, aby uzasadnienie faktyczne i prawne mogło dotyczyć faktów, które nie stanowią podstawy rozstrzygnięcia, a takim faktem jest przyczyna zgonu zmarłego męża skarżącej. To czy śmierć nastąpiła z powodu choroby zawodowej czy też nie, w przypadku gdy organ ma kompetencję jedynie do stwierdzenia choroby zawodowej, nie powinno być w ogóle przedmiotem roztrząsań organu. Przyczyniło się to do zaskarżenia decyzji przez skarżącą, ponieważ stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji, jako że zawarte w dokumencie urzędowym, mają w innych postępowaniach, w tym w postępowaniu w zakresie świadczeń z ubezpieczenia społecznego domniemanie prawdziwości na podstawie art. 244 k.p.c i w ten sposób skarżąca ma utrudnioną sytuację dowodową w tych postępowaniach, co jest niezgodne z podstawową zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 8 k.p.a., to jest zasadą, że organy administracji publicznej obowiązane są pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a także z art. 7 k.p.a., że organy powinny załatwiać sprawę z uwzględnieniem zarówno interesu publicznego jak i słusznego interesu obywateli.
Nadto skarżąca zarzucała, że Sąd I instancji i organy w tej sprawie nie dokonały wyczerpującej, wnikliwej i wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego wynikiem są liczne błędy zawarte w uzasadnieniach decyzji, to jest:
- wbrew twierdzeniom organów i Sądu I instancji nie upłynęło 5 lat od ustania narażenia zawodowego, ponieważ maź skarżącej złożył wniosek w dniu [...], zaś zgodnie ze świadectwem pracy z dnia [...], stosunek pracy został rozwiązany w dniu [...], zatem minęły 4 lata i [...] miesięcy.
- wbrew twierdzeniom organów i Sądu l instancji u zmarłego męża skarżącej nie przeprowadzono testów skórnych alergologicznych z zestawem alergenów wziewnych środowiska pracy, ponieważ przed datą, na którą wyznaczono te badania mąż skarżącej zmarł. W tym zakresie, w którym uzasadnienie Sądu l instancji potwierdza wyżej wymienione błędne stwierdzenia narusza art. 141 § 4 p.o p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej w skrócie p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe
zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polegało. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę jej zasadności (podobnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach z dnia 31 marca 2004 r., OSK 59/04, ONSAiWSA 2004 z. 1, poz. 10; z dnia 20 września 2005 r., l OSK 794/05, niepubl.; z dnia 20 października 2005 r., l OSK 163/05, LEX nr 188715; z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971 oraz z dnia 17 stycznia 2006 r., II OSK 403/05, LEX nr 196461).
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zawarte zostały wyłącznie zarzuty naruszenia prawa procesowego. Pierwszy zarzut polega na tym, iż zdaniem autora skargi kasacyjnej w decyzji stwierdzającej pośmiertnie chorobę zawodową organ administracji powinien określić datę początkową wystąpienia choroby zawodowej, co ułatwiłoby skarżącej dochodzenie świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Nieuwzględnienie żądania skarżącej w tym zakresie przez organy administracji obu instancji, a następnie przez Sąd, stanowi według pełnomocnika naruszenie przepisów postępowania.
Tak sformułowany zarzut należało uznać za niezasadny.
Zgodzić się trzeba z oceną Sądu Wojewódzkiego, że w świetle art. 107 § 1 kpa i przepisu § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) decyzja o stwierdzeniu pośmiertnie choroby zawodowej w swym rozstrzygnięciu zawiera wszystkie wymagane elementy.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że to nie przepisy proceduralne, a przepisy prawa materialnego determinują treść podejmowanego przez właściwy organ rozstrzygnięcia. Słusznie więc uznał Sąd Wojewódzki, że z przepisu § 10 ust. 1 cyt. rozporządzenia nie wynika, że wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej organ administracji wskazuje dodatkowo datę złożenia wniosku, jako datę stwierdzenia choroby zawodowej, od której przysługuje świadczenie rentowe.
Uzupełniając argumentację Sądu I instancji podkreślić trzeba, że wskazany przepis wyraźnie stanowi o tym, iż inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia.
Z tego przepisu, jak też ze wskazanego w wywodach skargi kasacyjnej art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie można wyprowadzić kompetencji organu do określenia terminu początkowego wystąpienia choroby zawodowej.
Nie jest dopuszczalne, aby domniemywać normę kompetencyjną bądź konstruować ją poprzez rozszerzającą wykładnię językową.
Zauważyć również należy, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut ma związek z niezrozumieniem przez skarżącą istoty postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną do Sądu Wojewódzkiego decyzją.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ważnym jest, aby rozróżnić postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej od postępowania cywilnego w sprawie uzyskania świadczeń określonych w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 1999 r. Nr 199 poz. 1673 ze zm.).
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że sąd powszechny rozpoznający sprawę o świadczenia z tytułu choroby zawodowej, nie jest związany decyzją inspektora sanitarnego. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 16 czerwca 1994 r., II PZP 4/94 (OSNP 1994, nr 11, poz. 170) wskazał między innymi, iż decyzja inspektora sanitarnego ma charakter deklaratoryjny. Stwierdzenie lub brak choroby zawodowej stanowi tylko jedną z okoliczności spornych, którą sąd z mocy przepisów kodeksu postępowania cywilnego ocenia samodzielnie, z reguły poprzez dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych. Dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, czy też świadczeń odszkodowawczych samo stwierdzenie choroby zawodowej nie jest wystarczające. Istotne jest bowiem ustalenie czy choroba ta stanowi przyczynę inwalidztwa w rozumieniu art. 24 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), lub czy spowodowała ona uszczerbek na zdrowiu pracownika bądź jego śmierć (art. 9 i 12 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych - jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.). Decyzja inspektora sanitarnego, stwierdzająca chorobę zawodową, nie będzie miała wpływu na odmowę przyznania przez sąd jednorazowego odszkodowania lub renty inwalidzkiej czy rodzinnej, jeżeli postępowanie dowodowe wykaże, że choroba ta nie była przyczyną uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa czy śmierci. Zbieżne stanowisko wyrażone też zostało w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2000 r. II UKN 725/99 (OSNP 2002 Nr 7, poz. 170).
Z kolei w uzasadnieniu uchwały 7 sędziów z dnia 29 czerwca 1995 r., II PZP 2/95 (OSNP 1996, nr 4, poz. 57) Sąd Najwyższy stwierdził, ...iż ewentualny wyrok sądu administracyjnego, zapadły w postępowaniu ze skargi na decyzję inspektora sanitarnego w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub braku podstaw do jej stwierdzenia, nie ma powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu przed sądem powszechnym o roszczenia z tego tytułu. Nie wiąże on też stron tego postępowania, a tym samym nie wyklucza poczynienia odmiennych ustaleń i ocen. Wyrok taki będzie miał jedynie walor dokumentu urzędowego, wyposażonego w domniemanie prawdziwości i autentyczności (art. 244 i 252 k.p.c.). Domniemania te mogą być obalane.
Sąd powszechny jest związany ostateczną decyzją administracyjną o charakterze konstytutywnym, tj. tworzącą stan prawny, który sąd musi uwzględnić jako element stanu faktycznego; natomiast gdy chodzi o decyzję deklaratoryjną, to związanie ma miejsce wówczas, gdy decyzja ta została wydana w kwestii "z istoty" należącej do drogi postępowania administracyjnego (tj. dotyczy stosowania normy administracyjnoprawnej.
Decyzja inspektora sanitarnego - jak to słusznie podkreślił Sąd Najwyższy w cytowanej wyżej uchwale II PZP 4/94 - ma niewątpliwie charakter deklaratoryjny. Stwierdza ona bowiem u poszkodowanego istnienie określonego w wykazie chorób zawodowych schorzenia i na podstawie domniemania jego związek z wykonywaną pracą. Nie tylko więc nie tworzy ona nowego stanu prawnego, lecz wręcz jest tylko dowodem zaistnienia określonego stanu faktycznego.
Z przedstawionych rozważań wynika, że skoro istnienie choroby zawodowej - jako przesłanki roszczenia odszkodowawczego - badane jest samodzielnie przez sąd powszechny, to tym bardziej badaniem sądu objęta jest również kwestia czasu, w jakim choroba wystąpiła.
Drugi zarzut zawarty w rozpatrywanej skardze kasacyjnej dotyczy tego, że organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji zawarł ustalenie, iż stwierdzona przyczyna zgonu wskazuje, że śmierć wnioskodawcy nie została spowodowana rozpoznaną chorobą zawodową, co zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy, a następnie przez Sąd Wojewódzki.
Zgodzić się trzeba z autorem skargi kasacyjnej, że organ administracji bezpodstawnie zawarł w uzasadnieniu decyzji wskazane stwierdzenie, czym naruszył art. 107 § 1 kpa. Uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji administracyjnej nie powinno bowiem dotyczyć okoliczności nie stanowiących podstawy rozstrzygnięcia. Jednak uchybienie to nie stanowiło takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji skutkować uchyleniem decyzji przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ppsa.
Zaznaczyć jednak należy, że wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej, nie jest tak, iż poczynione w uzasadnieniu decyzji ustalenie w przedmiocie przyczyny śmierci wnioskodawcy, jako zawarte w dokumencie urzędowym, korzysta w innych postępowaniach z domniemania prawdziwości na podstawie art. 244 kpc i w ten sposób skarżąca ma utrudnioną sytuację dowodową.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażony w orzecznictwie pogląd, że decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 kpc, ale tylko w zakresie dotyczącym stwierdzenia istnienia lub nieistnienia choroby zawodowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2001 r. II UKN 660/00 OSNP 2003 nr 20, poz. 495).
Wobec powyższego uchybienie, jakiego dopuścił się organ administracji, nie stanowiło takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy i skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji przez Sąd Wojewódzki na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Odnosząc się do wywodów skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez Sąd art. 141 § 4 ppsa stwierdzić należało, że sposób sformułowania zarzutu uniemożliwił jego merytoryczną ocenę. Brak jest bowiem w skardze kasacyjnej argumentacji wykazującej, jaki wpływ na wynik postępowania sądowego mogły mieć zarzucone uchybienia w zakresie uzasadnień decyzji sporządzonych przez organy administracji oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ppsa.