II OSK 1409/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji PINB z 2009 r. Decyzja ta nakładała obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dla samowolnie wykonanego budynku gospodarczego z garażem. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 2 Konstytucji RP (zasada niedziałania prawa wstecz), argumentując, że sprawa powinna być rozpatrywana według przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd odwołał się do swojego wcześniejszego wyroku (II OSK 2919/17), w którym przesądzono, że stosowanie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w chwili orzekania do legalizacji samowoli budowlanej nie narusza konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz. Podkreślono, że inwestor ma wpływ na moment wszczęcia postępowania legalizacyjnego, a tym samym na stosowane przepisy. NSA powołał się również na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym regulacja intertemporalna nie jest objęta zakazem wstecznego działania prawa, a samowola budowlana jako zdarzenie prawne trwa do momentu jej legalizacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady, że stosowanie aktualnych przepisów prawa budowlanego do legalizacji samowoli budowlanej nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz, a także interpretacja mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądowych (art. 170 p.p.s.a.).
Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i jej legalizacji, a także interpretacji przepisów intertemporalnych w prawie budowlanym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy stosowanie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w chwili orzekania, a nie w chwili budowy, do legalizacji samowoli budowlanej narusza konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz (art. 2 Konstytucji RP)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, stosowanie przepisów Prawa budowlanego obowiązujących w chwili orzekania do legalizacji samowoli budowlanej nie narusza konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz.
Uzasadnienie
NSA powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym regulacja intertemporalna, polegająca na zastosowaniu nowego prawa do stosunków prawnych, które nie zostały jeszcze w pełni zrealizowane, nie jest objęta zakazem wstecznego działania prawa. Samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym, które trwa do momentu jej legalizacji, a inwestor ma wpływ na moment wszczęcia postępowania legalizacyjnego.
Czy Sąd administracyjny powinien uchylić decyzję organu nadzoru budowlanego, jeśli uzna, że narusza ona w sposób rażący przepisy prawa, w tym Konstytucję RP?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa, w tym Konstytucji RP, okażą się nieuzasadnione w świetle obowiązującego orzecznictwa.
Uzasadnienie
Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej i uznał, że zarzuty podniesione przez skarżącego, w tym dotyczące naruszenia Konstytucji RP, nie znalazły uzasadnienia w świetle utrwalonej wykładni przepisów prawa budowlanego i zasad postępowania administracyjnego.
Przepisy (9)
Główne
u.p.b. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Nakłada obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku samowoli budowlanej.
u.p.b. art. 103 § 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przepisy dotyczące stosowania prawa budowlanego do zdarzeń zaistniałych uprzednio, lecz nadal trwających (np. samowola budowlana).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, w tym zasada zaufania obywateli do państwa i zakaz wstecznego działania prawa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, zapobiegając sprzecznym rozstrzygnięciom.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie przesłanki uzasadniające nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 91 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 1 k.p.a. - poprzez nieuchylenie skarżonej decyzji i przyjęcie, że ta nie narusza w sposób rażący przepisów prawa, gdy orzeczenie jest rażąco niezgodne z Konstytucją RP. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj. art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 ust. 2, art. 91 ust. 3 i art. 7 Konstytucji RP - poprzez ich niezastosowanie i złamanie mającej bezpośrednie zastosowanie (wobec luki prawnej) konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz.
Godne uwagi sformułowania
podjęcie takich działań co do zasady gwarantuje, że ich ocena zostanie dokonana w świetle obowiązującego w chwili dokonywania samowoli budowlanej prawa. • Inwestor ma bowiem bezpośredni wpływ na to kiedy zostanie wszczęte postępowanie dotyczące dokonanych odstępstw, a tym samym jakie przepisy będą w nim stosowane. • regulacja intertemporalna (zwana retrospektywnością), polegająca na nakazie zastosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale wówczas nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie istotne elementy tych stosunków, nie jest objęta wynikającym z art. 2 Konstytucji RP zakazem wstecznego działania prawa. • W tej sytuacji art. 103 zawiera przepisy, które mają być stosowane wobec zdarzenia wprawdzie zaistniałego uprzednio, lecz nadal trwającego. • moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
sprawozdawca
Grzegorz Rząsa
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że stosowanie aktualnych przepisów prawa budowlanego do legalizacji samowoli budowlanej nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz, a także interpretacja mocy wiążącej prawomocnych orzeczeń sądowych (art. 170 p.p.s.a.)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i jej legalizacji, a także interpretacji przepisów intertemporalnych w prawie budowlanym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i jej konsekwencji prawnych, a także ważnej zasady konstytucyjnej niedziałania prawa wstecz. Wyjaśnienie tej kwestii jest istotne dla wielu obywateli i profesjonalistów.
“Samowola budowlana a prawo wstecz: Czy można legalizować budowę według nowych przepisów?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.