II OSK 1394/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Ministra Kultury, uznając, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wpisującej układ urbanistyczny do rejestru zabytków powinno zostać umorzone z mocy prawa z uwagi na upływ czasu.
Minister Kultury wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności wpisu dzielnicy Ł. do rejestru zabytków z 1957 r. NSA uznał, że choć WSA prawidłowo wskazał na wadę decyzji z 1957 r. (niewykonalność), to jednak istotna zmiana stanu prawnego (wprowadzenie 30-letniego terminu do stwierdzania nieważności decyzji) skutkuje umorzeniem postępowania z mocy prawa. W związku z tym skarga kasacyjna, mimo błędnego uzasadnienia, została oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Gminy Ł. i uchylił decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z marca 2021 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1957 r. wpisującej do rejestru zabytków dzielnicę starego miasta w Ł. Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister dokonał wykładni decyzji z 1957 r. z naruszeniem właściwości rzeczowej i powinien ponownie ocenić ją pod kątem wady z art. 156 § 5 Kpa. Minister Kultury wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 16 Kpa i art. 156 pkt 5 Kpa, argumentując, że decyzja z 1957 r. jest ostateczna i nie można jej wzruszyć poprzez stwierdzenie niemożliwości wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zaskarżony wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. NSA zgodził się z WSA co do niewykonalności decyzji z 1957 r. z powodu nieokreślenia granic wpisu. Jednakże, kluczową kwestią okazała się zmiana stanu prawnego wprowadzona ustawą z 11 sierpnia 2021 r., która stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie 30 lat od jej wydania umarza się z mocy prawa. Ponieważ decyzja z 1957 r. była wydana ponad 30 lat temu, NSA uznał, że postępowanie powinno zostać umorzone z mocy prawa, co czyniło dalsze rozważania merytoryczne bezprzedmiotowymi. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona, a od zasądzenia kosztów postępowania odstąpiono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej ponad 30 lat temu podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Wprowadzenie przez ustawę nowelizującą Kpa przepisu art. 2 ust. 2, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie 30 lat od jej wydania umarza się z mocy prawa, ma zastosowanie do wszystkich spraw, w których postępowanie nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Jest to konsekwencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego ograniczającego możliwość weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych po znacznej upływie czasu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt. 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym przypadek, gdy decyzja jest niewykonalna.
Ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § 2
Wprowadza zasadę umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętego po upływie 30 lat od jej wydania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 16
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy ostateczności decyzji administracyjnych.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymogi uzasadnienia decyzji.
Ppsa art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
Ppsa art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami art. 3
Dotyczy oznaczenia nieruchomości będących przedmiotem ochrony zabytkowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej ponad 30 lat temu podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kpa.
Odrzucone argumenty
Zarzuty Ministra dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 Kpa, art. 16 Kpa, art. 156 pkt 5 Kpa. Zarzut naruszenia art. 3 rozporządzenia z 1928 r. o opiece nad zabytkami.
Godne uwagi sformułowania
zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu nieokreślenia granic i nieoznaczenia obszaru objętego wpisem do rejestru zabytków, jako założenia urbanistycznego stanowi bowiem niewykonalność decyzji postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji umarza się z mocy prawa Bezprzedmiotowe są zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania.
Skład orzekający
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Paweł Miładowski
członek
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Orzeczenie ma kluczowe znaczenie dla interpretacji przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w kontekście upływu czasu i stabilności stosunków prawnych. Jest to ważny precedens dotyczący stosowania nowej regulacji wprowadzającej 30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do rejestru zabytków, ale zasada umorzenia postępowania z mocy prawa po 30 latach ma szersze zastosowanie do wszelkich postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z upływem czasu i możliwością kwestionowania starych decyzji administracyjnych, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu podmiotów. Zmiana stanu prawnego wprowadzona po wyroku TK jest kluczowa.
“Czy 30-letni termin może zamknąć drogę do stwierdzenia nieważności decyzji? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1394/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-02-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mirosław Gdesz /sprawozdawca/ Paweł Miładowski Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6361 Rejestr zabytków Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Zabytki Sygn. powiązane VII SA/Wa 1181/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-09 Skarżony organ Inne~Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 256 art.156 § 1 pkt. 5 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 ust. 2 Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1181/21 w sprawie ze skargi Gminy Ł. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Uzasadnienie 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 grudnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1181/21 uwzględnił skargę Gminy Ł. i uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z [...] marca 2021 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z [...] września 1957 r. w przedmiocie uznania za zabytek dzielnicy starego miasta w Ł. w obrębie ulic: [...], [...], [...], [...] i [...]. Sąd Wojewódzki stwierdził, że rolą Ministra była wyłącznie ocena, czy ww. decyzja z 1957 r. wpisująca do rejestru zabytków dzielnicę starego miasta w Ł. w obrębie wskazanych ulic, mając na względzie materiał dokumentacyjny sprawy, w oparciu o który ta decyzja była wydana, w zestawieniu z sentencją i uzasadnieniem tej decyzji, jest wykonalna w sensie prawnym i faktycznym rozumianym jako trwała niemożność wykonania z pozaprawnych przyczyn obiektywnych o charakterze nieusuwalnym. Natomiast Minister dokonał wykładni decyzji z 1957 r. z naruszeniem właściwości rzeczowej, co skutkowało koniecznością uchylenia decyzji z 31 marca 2021 r. W konsekwencji zdaniem Sądu, Minister (w zakresie swojej właściwości) winien dokonać ponownie oceny decyzji z 1957 r. pod kątem zaistnienia wady z art. 156 § 5 Kpa, mając na uwadze powyższe uwagi oraz zalecenia wynikające z poprzedniego wyroku Sądu z 30 października 2019 r. Podjęte rozstrzygnięcie Minister uzasadni w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 Kpa oraz zastosuje prawidłową podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. 2. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 7 Kpa poprzez jego niezastosowanie i zignorowanie, poprzez nie uwzględnienie, że organ administracyjny wydając w sprawie decyzję odmowną, działał zgodnie z przepisami prawa z uwzględnieniem interesu społecznego jakim jest ochrona zabytków; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 16 Kpa - poprzez jego niezastosowanie i zignorowanie, że decyzja o wpisaniu układu urbanistycznego do rejestru zabytków jest ostateczna, a jej ewentualne wzruszenie, powinno być dokonane w trybach przewidzianych w przepisach szczególnych, nie zaś poprzez stwierdzenie niemożliwości wykonania decyzji; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 156 pkt 5 Kpa - poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie można było stwierdzić nieważność decyzji o wpisaniu układu urbanistycznego do rejestru zabytków, tymczasem stosownie do treści art. 16 Kpa decyzja o wpisaniu do rejestru zabytków była ostateczna. 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 6 marca 1928 r. o opiece nad zabytkami (Dz. U. z 1928 r. Nr 29 poz. 265), poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że dokonano błędnego oznaczenia nieruchomości będącego przedmiotem ochrony zabytkowej. Opisane w decyzji założenie urbanistyczne, mimo że nie obejmowało wszystkich nieruchomości, pozwalało na identyfikację przedmiotu ochrony zabytkowej. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Ł. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. 4.2. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 184 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddala, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ta druga sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, ponieważ zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. 4.3. Należy się oczywiście zgodzić z Sądem Wojewódzkim co do tego jak powinno było wyglądać postępowanie administracyjne mające na celu ocenę czy ww. decyzja z 1957 r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 5 Kpa. Okoliczność nieokreślenia granic i nieoznaczenia obszaru objętego wpisem do rejestru zabytków, jako założenia urbanistycznego stanowi bowiem niewykonalność decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Należy mieć przy tym na uwadze, że chodzi o niewykonalność w dniu wydania kwestionowanej decyzji i taką niewykonalność, która ma charakter trwały (wyrok NSA z 26 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2270/12). W tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem nieusprawiedliwione. 4.4. Uwadze Sądu Wojewódzkiego umknęła niestety jedna fundamentalna kwestia. A mianowicie, po wydaniu zaskarżonej decyzji nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego, która powinna zostać uwzględniona w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która weszła w życie 16 września 2021 r., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji umarza się z mocy prawa. Przepis ten jest wynikiem wprowadzenia w ustawodawstwie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (TK) z 12 maja 2015 r. (sygn. P 46/13, OTK-A 2015, Nr 5, poz. 62). W orzecznictwie TK wskazywano, że ograniczenia czasowe dopuszczalności weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, a także z uwagi na potrzebę ochrony praw nabytych przez osoby trzecie (por. wyrok TK z 15 maja 2000 r. sygn. SK 29/99, OTK 2000, Nr 4, poz. 110). Motywy te przywołano również w wyroku TK z 12 maja 2015 r., w którym zakwestionowano zgodność z Konstytucją RP art. 156 § 2 Kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. 4.5. Z jednoznacznych okoliczności niniejszej sprawy wynika, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie. Bezprzedmiotowe są zatem zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazania co do dalszego postępowania. W związku z niedopuszczalnością dalszego prowadzenia postępowania nieważnościowego, zadaniem Ministra będzie wydanie decyzji o umorzeniu tego postępowania. 4.6. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 207 § 2 Ppsa odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI