II OSK 1384/22

II OSK 1384/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1, art. 79 w zw. z art. 136 w zw. z art. 11; art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11; art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3;,
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151; art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1109
art. 13, art. 15 pkt 2, art. 17 ust. 1, art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej  - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.D. i N.R. działających w imieniu własnym oraz jako przedstawiciele ustawowi małoletnich dzieci A.D., A.D(1), Z.D., M.D. i R.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1693/21 w sprawie ze skargi S.D. i N.R. działających w imieniu własnym oraz jako przedstawiciele ustawowi małoletnich dzieci A.D., A.D(1), Z.D., M.D. i R.D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 10 września 2021 r. nr RdU-506-2/S/17 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz S.D., N.R., A.D., A.D(1), Z.D., M.D. i R.D. solidarnie kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 stycznia 2022 r., IV SA/Wa 1693/21 oddalił skargę S.D. i N.R., działających w imieniu własnym oraz jako przedstawiciele ustawowi małoletnich dzieci A.D., A.D.(1), Z.D., M.D. i R.D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: RdSU) z 10 września 2021 r. nr RdU-506-2/S/17 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W wyniku rozpatrzenia złożonego 17 kwietnia 2018 r. przez S.D., obywatela Tadżykistanu narodowości tadżyckiej, wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) decyzją z 9 sierpnia 2019 r. nr DPU.420.527.2018, działając na podstawie art. 38 ust. 1, 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1109 ze zm.), dalej: u.u.c.o., uznał ww. wniosek cudzoziemca za niedopuszczalny. Rozstrzygnięcie obejmowało również wskazanych we wniosku członków rodziny cudzoziemca – żonę N.R. oraz dzieci (A.D. ur. 2005 r., A.D.(1) ur. w 2006 r., Z.D. ur. 2015 r., M.D. ur. w 2018 r.). Organ wskazał, że rozpatrywany wniosek jest kolejnych wnioskiem złożonym przez cudzoziemca o udzielenie ochrony międzynarodowej. W wyniku rozpatrzenia złożonego 2 grudnia 2016 r. za pośrednictwem Komendanta Placówki straży Granicznej w T. wniosku SUdSC decyzją z 31 maja 2017 r. nr DPU-420-4296/SU/2016, utrzymaną w mocy decyzją RdSU z 8 lutego 2018 r. nr RdU-506-1/S/17, odmówił nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy oraz udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego SUdSC uznał, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Zdaniem organu, nie zachodzą w sprawie okoliczności uzasadniające złożenie kolejnego wniosku, w jego treści, jak i w poprzednim postępowaniu cudzoziemiec powołuje się bowiem na obawę przed prześladowaniem z powodu działalności i przynależności do Islamskiej Partii Odrodzenia Tadżykistanu (IPOT). Kwestia ww. obaw, jak również fakty przedstawione przez wnioskodawcę zostały już szczegółowo zbadane w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, wobec czego brak jest podstaw do podjęcia ich ponownej analizy. Organ zauważył, że cudzoziemiec po wydaniu decyzji nie wracał do kraju pochodzenia. Sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się tak, aby powrót do niego mógł być przyczyną doznania przez cudzoziemca prześladowania lub poważnej krzywdy w rozumieniu u.u.c.o.
W toku postępowania odwoławczego RdSU decyzją z 10 września 2021 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko SUdSC, że rozpatrzony wniosek stanowi kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Oznacza to, że została spełniona w sprawie przesłanka wymieniona w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. Zdaniem RdSU, charakter "nowości" uzasadniających przeprowadzenie postępowania co do istoty sprawy mogą mieć tylko te okoliczności wskazane w nowym wniosku, które zaistniały po wydaniu decyzji ostatecznej. W tym zakresie organ zauważył, że w drugim wniosku cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, których nie deklarowałby uprzednio. W uzasadnieniu wniosku cudzoziemiec odniósł się do sytuacji w Tadżykistanie, gdzie miał być prześladowany przez władze, podnosił również, że po powrocie grozi mu niebezpieczeństwo wynikające z wcześniejszego zaangażowania w działalność polityczną w kraju pochodzenia, tj. przynależność do IPOT. Organ odwoławczy podkreślił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające nie cechuje się wadliwością, w szczególności nie można się zgodzić z twierdzeniem strony, iż organ I instancji pominął istotne dowody przedstawione przez cudzoziemca.
S.D, złożył skargę na powyższą decyzję RdSU, zarzucając jej naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. poprzez stwierdzenie, że nie zostały powołane nowe dowody i okoliczności faktyczne zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, a zatem, że zachodzi tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą, która była prowadzona uprzednio; 2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1, art. 79 w zw. z art. 136 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 u.u.c.o. poprzez odmowę dopuszczenia dowodów z zeznań świadków; 3) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 i art. 79 w zw. z art. 136 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z rozmów telefonicznych; 4) art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez ograniczenie się przez RdSU tylko do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez odniesienia się w sposób wszechstronny do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, bez dokonania we własnym zakresie wszechstronnej oceny tego materiału dowodowego oraz bez rozpatrzenia podnoszonych przez skarżącego zarzutów i argumentacji w odwołaniu i pobieżne odniesienie się do zgłoszonych wniosków dowodowych, co stało się przyczyną uznania, że zachodzą podstawy do tego, aby wniosek skarżącego uznać za niedopuszczalny i utrzymać w mocy decyzję SUdSC; 5) art. 13 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie przez organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jest konsekwencją naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania i uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez skarżącego za niedopuszczalny; 6) art. 15 pkt 2 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie przez organ przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia; 7) art. 17 ust. 1 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie przez organ i uznanie, że skoro skarżący od 2016 r. nie opuszczał terenu Polski to niemożliwym jest, aby zaistniały nowe okoliczności, czy dowody w rozumieniu art. 38 u.u.c.o.
W odpowiedzi na skargę RdSU wniosła o jej oddalenie.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja RdSU odpowiada prawu. Sąd I instancji podniósł, że podziela stanowisko organów, zgodnie z którym skarżący w kolejnym (drugim) wniosku nie wskazał na nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek nadania statusu uchodźcy, czy udzielenia ochrony uzupełniającej, których nie deklarowałby uprzednio. Stąd też brak było jakichkolwiek podstaw do uznania przedmiotowego wniosku za zasadny. Powołanie się skarżącego na bliżej nieokreślone informacje odnoszące się w zasadzie wyłącznie do już uprzednio analizowanych przez organ okoliczności, należy uznać, zdaniem Sądu, za niewykazane. Do tego typu informacji, jako nowych okoliczności w sprawie, jak zauważył Sąd, należy odnosić się z uzasadnioną rezerwą, szczególnie w świetle wcześniejszych ustaleń organu orzekającego. Ponadto, takich informacji w żaden sposób, co bezsporne i logiczne, nie da się zweryfikować. Dlatego, w ocenie Sądu I instancji, samo werbalne stwierdzenie określonego faktu przez osobę zainteresowaną (co oczywiście uprzednio było już poddane wnikliwemu badaniu) nie może być przekonującym i wiarygodnym argumentem lub dowodem w sprawie. Cudzoziemiec nie zgłosił żadnej nowej okoliczności, która nie byłaby wcześniej poddana szczegółowej analizie organów, jak i - co nie mniej istotne - nie opuszczał terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od momentu przybycia do Polski w 2016 r. Sąd I instancji przypomniał, że udzielenie ochrony międzynarodowej związane jest wyłącznie z osobistym, indywidualnym zagrożeniem i tym samym z uzasadnioną obawą przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, a nie hipotetycznymi, niczym nie potwierdzonymi sytuacjami, czy niewykazanymi okolicznościami. Ewentualne nadużycia ze strony funkcjonariuszy służb (policji), na które wskazywał skarżący, należy rozpatrywać w kategoriach czynu o charakterze kryminalnym, co podlega ściganiu przez właściwe organy (bezprawne zatrzymania, przesłuchania, tortury). Przy czym, skarżący nie wskazał odnośnie do przedstawianych wydarzeń żadnego dowodu, poza twierdzeniami o ich wystąpieniu, zresztą będących już wcześniej przedmiotem analizy. Sąd I instancji przypomniał, że w decyzji z 31 maja 2017 r. okoliczność dotycząca zagrożenia prześladowaniem przez władze Tadżykistanu z powodu przynależności wnioskodawcy do IPOT nie została uznana za uprawdopodobnioną. Jak ustalono w poprzedniej procedurze, skarżący nie pełnił w ww. partii żadnej funkcji, a jedynie był jej szeregowym członkiem, przez co zainteresowanie nim tadżyckich władz zostało przez organy rozpoznające pierwszy wniosek uznane za niewiarygodne. Natomiast podczas kontrolowanego przez Sąd postępowania cudzoziemiec nie przedstawił żadnych nowych, wiarygodnych dowodów, z których wynikałoby jego zagrożenie z powodu przynależności partyjnej. Powyższe odnosi się także do twierdzenia skarżącego co do jego aktualnej działalności w szeregach IPOT na terytorium Polski. Jak bowiem wynika z analizy akt sprawy, takiego zagrożenia skarżący nie wykazał. Oceniając powołane fakty, mając na uwadze przedstawione przez skarżącego fotografie i nagrania w kontekście całego zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, zasadnie uznano, jak podniósł Sąd I instancji, że indywidualna aktywność skarżącego nie odpowiada profilowi działaczy opozycyjnych, względem których zachodzi wysokie prawdopodobieństwo podejmowania represywnych działań ze strony władz Tadżykistanu. Nie sposób również uznać, zdaniem Sądu I instancji, że cudzoziemiec w trakcie pobytu w Polsce stał się kluczowym działaczem opozycji tadżyckiej. Fakt udziału w określonych spotkaniach, czy zbiorowa fotografia przedstawiająca skarżącego w gronie rozpoznawalnych postaci tadżyckiej diaspory nie oznaczają, że takie okoliczności przełożą się bezpośrednio na wzrost zagrożenia dla jego osoby w kraju pochodzenia. Konkluzja ta odnosi się także do podnoszonego przez cudzoziemca faktu umieszczenia danych cudzoziemca na liście Narodowego Banku Tadżykistanu, tj. na liście osób podejrzewanych o kontakty z terrorystami. W tym kontekście Sąd I instancji wskazał, że przedłożone organowi odwoławczemu przez pełnomocnika strony wydruki list, które zawierały nazwiska wnioskodawcy oraz jego krewnego (N.D.), nie stanowiły oficjalnego dokumentu (brak stosownych pieczęci, podpisu, daty). Nie było również możliwości potwierdzenia ich autentyczności, jak i wskazania daty publikacji figurujących na nich danych. RdSU, badając wskazaną okoliczność, dokonała jednakże przeglądu ostatnio publikowanej listy ("National list of persons, connected with terrorism"), jaką ogłosił na swoich stronach Narodowy Bank Tadżykistanu 26 czerwca 2021 r. i w przywołanym wykazie nie odnaleziono danych dotyczących skarżącego i jego krewnego. Sąd podkreślił, że udzielenie ww. krewnemu cudzoziemca ochrony uzupełniającej, nawet w oparciu o stwierdzenie, że jego dane znajdowały się na liście Narodowego Banku Tadżykistanu, nie ma bezpośredniego przełożenia na sytuację skarżącego. Wbrew stanowisku strony, w postępowaniu organy odniosły się do wniosków dowodowych w postaci ewentualnego przesłuchania wskazanych przez skarżącego i jego pełnomocnika osób, uznania za istotne oświadczeń członków rodziny skarżącego pozostających w kraju pochodzenia, a także uwzględnienia nagrań rozmów, jak wskazał skarżący, z funkcjonariuszem tadżyckiego KGB. Brak możliwości zweryfikowania ww. zgromadzonych informacji, tj. uznania za oryginalne przedstawionego nagrania telefonicznego, jak i brak możliwości sprawdzenia okoliczności mających mieć miejsce po wyjeździe skarżącego z Tadżykistanu, na które powołuje się skarżący, a które miały być poparte przez wskazane przez niego osoby, w tym członków rodziny skarżącego, wskazuje na brak potrzeby ich przeprowadzenia bez przedstawienia konkretnego dowodu ich rzeczywistego wystąpienia (np. oficjalnego dokumentu potwierdzającego obawy ewentualnego szykanowania skarżącego po jego powrocie do kraju pochodzenia). Ustalenia poczynione przez organy w odniesieniu do sytuacji wewnętrznej kraju pochodzenia skarżącego, w tym kwestii przestrzegania praw człowieka i podstawowych wolności w Tadżykistanie, pozostają zasadniczo aktualne, co potwierdza, jak wskazał Sąd, załączone do akt sprawy opracowanie dotyczące sytuacji w Tadżykistanie w 2021 r. Informacje odnoszące się do kraju pochodzenia skarżącego obejmujące ostatnie lata wskazują, że sytuacja panująca w Tadżykistanie, choć z pewnością niełatwa, jest względnie stabilna i nie odnotowano żadnych gwałtownych zmian, które łączyłyby się z radykalnym wzmożeniem represji. Wbrew stanowisku pełnomocnika strony, nie pominięto żadnych istotnych okoliczności, które odnosiłyby się do sytuacji w kraju pochodzenia.
S.D. i N.R., działając w imieniu własnym oraz jako przedstawiciele ustawowi małoletnich dzieci A.D., A.D.(1), Z.D., M.D. oraz R.D., złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania , które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1, art. 79 w zw. z art. 136 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji podjął wszelkie niezbędne czynności, jak również przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy RdSU: a) odmówiła przeprowadzenia dowodu z oględzin złożonego nośnika, na którym zostały zapisane rozmowy telefoniczne z przedstawicielem władz tadżyckich, w ramach których kierowano groźby wobec skarżącego i jego rodziny oraz fotografie z udziału skarżącego w wydarzeniach IPOT na terytorium Polski, za udział w których formułowano ww. groźby; są to nowe dowody, które potwierdzają powoływane przez skarżącego okoliczności, że w dalszym ciągu pozostaje w kręgu zainteresowania władz państwowych, a władze próbują nakłonić go do powrotu do kraju pochodzenia poprzez zastraszanie, kierowanie gróźb wobec bliskich członków rodziny pozostałych w Tadżykistanie i podejmowanie względem nich krzywdzących działań, a zatem na okoliczności mające istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie i zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej; b) odmówiła dopuszczenia dowodów z zeznań świadków w sytuacji, gdy zostali oni powołani na okoliczności mające istotne znaczenie; odmowa dopuszczenia dowodów została dokonana z odwołaniem się do argumentacji, która nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa, ze wskazaniem na brak obiektywizmu świadków, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji podjął wszelkie niezbędne czynności, jak również dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy RdSU: a) dokonała stwierdzenia w zakresie informacji dotyczących figurowania danych skarżącego na stronie Narodowego Banku Tadżykistanu - lista osób fizycznych podejrzanych o powiązanie z terroryzmem: "wydruki list, jakie pełnomocnik Strony przedłożył organowi II instancji zawierały nazwiska Aplikanta oraz jego krewnego N.D., nie jest jednak możliwym potwierdzenie autentyczności przekazanej listy, ani wskazanie daty publikacji tejże" (uzasadnienie decyzji) z podkreśleniem, że na dzień wydania decyzji na stronie Banku nie ma danych skarżącego i jego krewnego N.D., a zatem - zdaniem organu - nie ma zagrożenia w razie powrotu do Tadżykistanu, bez odniesienia się do wniosku skarżącego, aby organ II instancji wystąpił do WIKP UdSC jako komórki, która specjalizuje się w pozyskiwaniu i weryfikowaniu informacji o krajach pochodzenia, celem potwierdzenia, czy dane skarżącego figurują na takiej liście (tym bardziej, że organ sam poddawał w wątpliwość autentyczność listy i jej pochodzenie) i wypowiedzenia się, jakie zagrożenia może pociągać umieszczenie danych na ww. liście ze strony władz Tadżykistanu, czy są odnotowane przypadki dopuszczenia się przez władze Tadżykistanu krzywdzących działań wobec osób umieszczonych na liście, a dodatkowo wobec informacji, że danych tych nie ma już na stronie Banku, potwierdzenie tej informacji i w przypadku odpowiedzi twierdzącej wyjaśnienie, czy dane skarżącego nie figurują na innych wykazach oraz, czy pomimo usunięcia danych nie istnieje w dalszym ciągu ryzyko - w końcu dane zostały umieszczone i figurowały na oficjalnej liście z tak poważnym zarzutem przez długi czas; b) dokonała stwierdzenia, że bez znaczenia jest, że siostrzeniec skarżącego został objęty ochroną międzynarodową w Polsce, skoro dane skarżącego nie figurują w wykazie dostępnym na stronie Banku; w piśmie procesowym wskazywano, że przyczyną objęcia ochroną N.D. było "m.in. figurowanie danych N.D. na liście Banku", organ nie analizował podstaw objęcia ochroną międzynarodową siostrzeńca skarżącego; w toku postępowania podnoszono, że istotnym jest przesłuchanie N.D., gdyż był on naocznym świadkiem wydarzeń, które miały miejsce w kraju pochodzenia, a które dotyczyły osoby skarżącego i całej rodziny, już po opuszczeniu przez skarżącego Tadżykistanu poddawania krzywdzącym działaniom członków rodziny z powodu zainteresowania władz jego osobą i pokrewieństwa ze skarżącym, c) dokonała dowolnej, pobieżnej oceny podnoszonych okoliczności dotyczących prześladowania członków rodziny skarżącego pozostałych w Tadżykistanie, które to okoliczności mają istotne znaczenie; oświadczenia skarżącego o represjach pozostałych członków rodziny i dalsze zainteresowanie władz osobą skarżącego pomimo wyjazdu potwierdza umieszczenie danych skarżącego na liście osób powiązanych z terroryzmem, ale również informacje o aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia, licznie przywoływane w toku postępowania, do których organ nie odniósł się; wiedzą w tym zakresie dysponował również świadek N.D.; d) dokonała dowolnego stwierdzenia: "nie sposób również uznawać, że pan S.D. w trakcie pobytu w Polsce stał się kluczowym działaczem opozycji tadżyckiej. Fakt udziału w określonych spotkaniach, czy zbiorowa fotografia przedstawiająca aplikanta w gronie rozpoznawalnych postaci tadżyckiej diaspory, czy wprost opozycyjnych polityków, nie oznacza, iż takie okoliczności przełożą się bezpośrednio na wzrost zagrożenia dla jego osoby w kraju pochodzenia" (uzasadnienie decyzji) bez wskazania podstaw w materiale dowodowym do zajęcia takiego stanowiska; niedokonanie należytej analizy informacji o sytuacji w kraju pochodzenia w tym zakresie z pominięciem, że są doniesienia, które potwierdzają, że przedstawiciele władz kraju pochodzenia śledzą tego rodzaju wydarzenia (tak: opracowania powołane przez skarżącego w toku postępowania odwoławczego), co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;
3) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 43 pkt 1 w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji podjął wszelkie niezbędne czynności, jak również dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób prawidłowy w sytuacji, gdy RdSU we własnym zakresie nie rozważyła aktualnych informacji o sytuacji w kraju pochodzenia dotyczących skarżących, a jednocześnie nie odniosła się do materiałów powołanych przez skarżącego w toku postępowania (również pochodzących z opracowań WIKP UDSC) i stanowiska, że informacje o sytuacji członków IPOT gromadzone na potrzeby postępowań o udzielenie ochrony międzynarodowej, pochodzące z wcześniejszych okresów, nie były tak szczegółowe i nie wskazywały tak wprost na zagrożenie ze strony władz państwowych członków IPOT, w tym nie będących liderami partii, jak również członków rodzin, czy sympatyków partii, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;
4) art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie dopuścił się naruszenia ww. przepisów prawa w sytuacji, gdy RdSU ograniczyła się tylko do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, w tym nie odniosła się w sposób wszechstronny do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie dokonała we własnym zakresie wszechstronnej oceny tego materiału dowodowego, nie rozpatrzyła podnoszonych przez skarżącego zarzutów i argumentacji w odwołaniu oraz pobieżnie odniosła się do zgłoszonych wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez: a) niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez Sąd I instancji, w których są wątpliwości i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżących, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, nieprzeanalizowanie w sposób należyty przez Sąd wszystkich zarzutów skargi i argumentacji powołanej celem ich uzasadnienia, powielenie stanowiska organu z pominięciem stanowiska prezentowanego przez skarżących, b) brak należytego odniesienia się do zarzutu skargi dotyczących niewłaściwej oceny wstępnej dowodów z zeznań świadków, w tym N.D. - siostrzeńca skarżącego w oparciu o stwierdzenie, które nie polega na materiale dowodowym sprawy, że "skarżący nie wykazał, ani nawet nie podnosił aby miał jakiekolwiek bliskie relacje z N.D., a wręcz sam stwierdził, iż aktualnie nie wie gdzie ww. przebywa" (s. 22) w sytuacji, gdy dowód z zeznań N.D. został zawnioskowany na okoliczność "problemów pana S.D. ze strony władz państwowych, przyczyn tych problemów, wydarzeń jakie miały miejsce w trakcie przesłuchania, na które został wezwany pan S.D. na dzień 18.08.2016 r., doświadczenia przemocy ze strony przedstawicieli władz zarówno przez Pana S.D., jak i pana N.D. w trakcie zatrzymania w dniu 18.08.2016 r., okoliczności opuszczenia kraju pochodzenia po ww. zatrzymaniu, doświadczenia przez Pana N.D. krzywdzących działań ze strony przedstawicieli władz Tadżykistanu z powodu pozostawania w bliskich relacjach z panem S.D. również po opuszczeniu Tadżykistanu, w tym wpisania jego osoby na listę osób powiązanych z terroryzmem i konsekwencji jakie pociąga za sobą ten wpis, krzywdzących działań jakich doświadcza ze strony władz państwowych rodzina pana S.D., która pozostała w Tadżykistanie po opuszczeniu kraju pochodzenia przez pana S.D., dalszego zainteresowania władz państwowych osobą pana S.D., uzasadnionej obawy przed prześladowaniem i ryzyka doznania poważnej krzywdy przez pana S.D. ze strony władz Tadżykistanu" po tym jak ww. udało się uciec i schronić na terytorium Polski, co miało miejsce na etapie postępowania odwoławczego i co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej;
II. przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 13 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jest konsekwencją naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania i uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez skarżącego za niedopuszczalny;
2) art. 15 pkt 2 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jest konsekwencję naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania i uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez skarżącego za niedopuszczalny;
3) art. 17 ust. 1 u.u.c.o. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że skoro skarżący od 2016 r. nie opuszczał terytorium Polski, to niemożliwym jest, aby zaistniały nowe okoliczności, czy dowody.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, i w następstwie tego uchylenie w całości zaskarżonej decyzji RdSU i poprzedzającej ją decyzji SUdSC, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, oświadczając, że wnoszą o rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 30 listopada 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta na uzasadnionych podstawach.
Pojęcie kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej definiuje art. 2 pkt 7a u.u.c.o., wskazując, że należy je odnosić do wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, który został złożony przez cudzoziemca lub w jego imieniu po tym, jak w odniesieniu do poprzedniego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, który go dotyczył, została wydana decyzja ostateczna, w tym także o umorzeniu postępowania. Postępowanie wszczęte tego rodzaju wnioskiem różni się od prowadzonego na zasadach ogólnych postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej tym, że w pierwszym etapie tego postępowania organ zobowiązany jest zbadać dopuszczalność złożenia kolejnego wniosku, a dopiero po jej potwierdzeniu w formie postanowienia wydanego na podstawie art. 38 ust. 5 u.u.c.o. przejść może do merytorycznego zbadania wniosku z zastosowaniem przesłanek przyznania ochrony międzynarodowej określonych w rozdziale 1 działu II u.u.c.o. Zakres postępowania wyjaśniającego w przedmiocie dopuszczalności wniosku zawiera się w obowiązku dokonania przez organ oceny, czy zaistniały albo zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej (art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.), co wymusza oparcie się przez organ na ustaleniach faktycznych, jakie w tym zakresie zostały przyjęte w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją rozstrzygającą poprzedni wniosek celem dokonania ich analizy porównawczej. Taki sposób oceny kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej odpowiada rozwiązaniu przyjętemu w art. 40 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej – wersja przekształcona (Dz. U. UE.L z 2013 r. nr 180, s. 96), zgodnie z którym państwa członkowskie mogą odrzucić wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej jako niedopuszczalny w przypadku, gdy wniosek jest kolejnym wnioskiem i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę żadne nowe okoliczności lub ustalenia wpływające na ocenę, czy wnioskodawca kwalifikuje się jako beneficjent ochrony międzynarodowej na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (wersja przekształcona) (Dz. U. UE.L. z 2011 r. nr 337, s. 9). Co istotne, RdSU w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia błędnie przyjęła, że charakter "nowości" uzasadniających przeprowadzenie postępowania co do istoty mogą mieć jedynie te okoliczności wskazane w nowym wniosku, które zaistniały po wydaniu decyzji ostatecznej. Prawidłowa wykładnia art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 40 ust. 2 i 3 dyrektywy 2013/32/UE powinna prowadzić do uznania, że w postępowaniu wszczętym kolejnym wnioskiem organ powinien brać pod uwagę również te okoliczności, które istniały w toku zakończonego postępowania, o ile zwiększają one znacząco prawdopodobieństwo udzielenia ochrony. W wyroku z 9 września 2021 r., C-18/20, Bundesamt für Fremdenwesen und Asyl, ECLI:EU:C:2021:710, Trybunał Sprawiedliwości UE przyjął, że pojęcie "nowych elementów lub ustaleń", które "zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę" w rozumieniu art. 40 ust. 2 i 3 dyrektywy 2013/32/UE, obejmuje elementy lub ustalenia, które wystąpiły po ostatecznym zakończeniu postępowania, którego przedmiotem był wcześniejszy wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, a także elementy lub ustalenia, które istniały już przed zakończeniem postępowania, lecz wnioskodawca na nie się nie powołał.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za częściowo uzasadnione, przyznać bowiem trzeba rację skarżącym w zakresie, w jakim zarzucili oni Sądowi I instancji wadliwą kontrolę prawidłowości przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, czego następstwem jest niemożność oparcia się na wniosku wyprowadzonym przez RdSU z dokonanych ustaleń, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez skarżącego nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.). Oceniając złożony przez cudzoziemca wniosek z 17 kwietnia 2018 r. i towarzyszące mu wyjaśnienia, RdSU stanęła na stanowisku, że cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, których nie deklarowałby uprzednio, tymczasem twierdzenie takie nie opiera się na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, jak też pomija wymóg właściwego odniesienia się do zgłoszonych przez cudzoziemca dowodów wraz z dokonaniem właściwej oceny ich mocy i wiarygodności. Tezie, że cudzoziemiec, składając kolejny wniosek, usiłuje, jak wskazał organ odwoławczy, w sposób ewidentny przedłużać procedurę, a argumenty mające stanowić potwierdzenie zagrożenia prześladowaniem w kraju pochodzenia są ograniczone do ogólnych, niekonkretnych stwierdzeń i przeczuć cudzoziemca, przeczy materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy.
Powinno pozostawać poza sporem, że argumentacja zawarta w złożonym wniosku bazuje na zagrożeniu prześladowaniem skarżącego w kraju pochodzenia, które ma mieć związek z jego zaangażowaniem w działalność polityczną (opozycyjną względem władz Tadżykistanu), przy czym przynależność cudzoziemca do IPOT podlegała ocenie RdSU w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem z 2 grudnia 2016 r. Zwrócić uwagę tym niemniej należy na to, że ocena ta opierała się na rozważeniu sytuacji indywidualnej skarżącego w nawiązaniu do sytuacji społeczno-politycznej Tadżykistanu ustalonej w oparciu o opracowania sporządzone przed 2017 r. W przekazanych wraz ze skargą na zaskarżoną decyzję RdSU aktach sprawy zainicjowanej pierwszym wnioskiem skarżącego brak jest opracowań szczegółowo analizujących podejście władz tadżyckich do członków zdelegalizowanej partii IPOT (w szczególności przebywających za granicą), które sporządzone byłyby po tym czasie, co miał na uwadze cudzoziemiec, wskazując na potrzebę oceny jego wniosku przez pryzmat nowych okoliczności, na które się powołał, znajdujących potwierdzenie w aktualnej sytuacji działaczy IPOT oraz jej zwolenników i rodzaju stosowanych względem nich represji. W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji swoje uwagi za RdSU ograniczył do wyjaśnienia, że z załączonego do akt sprawy opracowania dotyczącego sytuacji w Tadżykistanie w 2021 r. wynika, iż jakkolwiek jest ona niełatwa, to jednak pozostaje względnie stabilna i nie odnotowano żadnych gwałtownych zmian, które łączyłyby się z radykalnym wzmożeniem represji. Powyższy opis sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego odpowiada wyjaśnieniu zamieszczonego w zaskarżonej decyzji, w którym organ odwoławczy zaakcentował odnośnie do podniesionego przez stronę zarzutu nienależytego jej rozpoznania, że aktualne, zobiektywizowane informacje na temat Tadżykistanu nie wskazują na "istotny, radykalny wzrost zagrożenia dla ludności cywilnej, w skali powszechnego oddziaływania". Mając na uwadze szczególną sytuację skarżącego, to nie tyle przez pryzmat treści powołanego przez Sąd I instancji i organ odwoławczy opracowania WIKP UdSC z 19 sierpnia 2021 r. znak DPU-WIKP-424/331/2021 dotyczącego informacji podstawowych na temat Tadżykistanu i sytuacji bezpieczeństwa w tym państwie należało jednakże ocenić dopuszczalność kolejnego wniosku złożonego przez cudzoziemca. Szczegółowej analizie powinny podlegać przede wszystkim informacje znajdujące się w opracowaniu WIKP UdSC z 10 stycznia 2019 r. znak DPU-WIKP-424/13/2019 (k. 80-83 akt adm.) odnoszącym się do sytuacji członków i zwolenników IPOT. Z opracowania omawiającego konsekwencje wywołane delegalizacją w 2015 r. ww. partii i zakazaniem jej działalności jako "organizacji terrorystycznej" wynika, że podjęte przez władze środki spowodowały, iż partia ta obecnie działa jedynie na emigracji, przy czym obywatele Tadżykistanu boją się o niej rozmawiać nawet przebywając za granicą. Wskazuje się w nim, że dyskryminacyjne zatrzymania i aresztowania mają dotyczyć nie tylko liderów partii, ale również szeregowych członków IPOT. Represje mają być wymierzane wobec rodzin tych członków IPOT, którzy przebywają za granicą, są nimi obejmowane nawet osoby, które próbują bronić członków IPOT lub ich zachowanie może wskazywać na sympatyzowanie z nimi. Opracowanie wskazuje również, że zainteresowanie władz działaczami zdelegalizowanej partii przebywającymi za granicą wiązało się z próbami ich ścigania poprzez wydawanie za nimi międzynarodowych listów gończych. Strach przed represjami prowadzić miał często do zatajania przez uchodźców swojego statusu za granicą, ponieważ praktyką stosowaną przez funkcjonariuszy tadżyckich resortów siłowych jest kontaktowanie się z krewnymi, a nawet znajomymi osób, które przebywają za granicą i są podejrzewane o powiązania z IPOT w celu ustalenia, czy nie ubiegają się one o status uchodźcy politycznego.
Uwzględniając uwarunkowania dotyczące sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego wynikające ze wskazanego opracowania w powiązaniu z wyjaśnieniami cudzoziemca, uznać należy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przyjęta przez organy ocena, iż sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego nie zmieniła się tak, aby powrót do niego przez cudzoziemca mógł być przyczyną doznania przez niego prześladowań lub poważnej krzywdy ma charakter dowolny, przez co trafnie została podważona w złożonej skardze kasacyjnej. Wypowiadając się odnośnie do tego, czy nowe ustalenia przyjęte w sprawie znacznie zwiększają prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej, organ stwierdził, że cudzoziemiec instrumentalnie traktuje swoją przynależność partyjną i stara się przedstawić w rozpatrywanym wniosku jako "prześladowany opozycjonista" w sytuacji, gdy nie pełnił on w IPOT żadnej istotnej funkcji, a jedynie był jej szeregowym członkiem. Stanowisko odnoszone do rodzaju zaangażowania w działalność zdelegalizowanej partii powinno było mieć jednakże na uwadze prawidłowe wnioski, jakie należy wyprowadzić z przywołanego opracowania WIKP UdSC, ponieważ fakt, że represje dotyczyć mają "przede wszystkim" władz partii i jej wyższych działaczy nie dowodzi jeszcze, że uzasadnionej obawy przed prześladowaniem nie mogą żywić, tacy jak skarżący, szeregowi członkowie IPOT.
Naczelny Sąd Administracyjny jest zobowiązany w kontrolowanej sprawie zwrócić uwagę na to, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 22 marca 2022 r., T.K. i inni przeciwko Litwie, skarga nr 55978/20, poddając ocenie na gruncie art. 3 EKPC dopuszczalność wydalenia obywatela Tadżykistanu narażonego na ryzyko prześladowania ze strony władz tadżyckich z powodu działalności politycznej w IPOT, zdecydował się oprzeć na tożsamym zapatrywaniu. ETPC miał na uwadze, że prześladowanie przeciwników politycznych w Tadżykistanie ma charakter powszechny i jakkolwiek znani dysydenci i krytycy reżimu pozostają głównymi celami tadżyckich służb bezpieczeństwa zarówno w kraju, jak i poza nim, to dostępne Trybunałowi informacje nie prowadzą do jednoznacznego wniosku, że jedynie przywódcy i wysocy rangą członkowie IPOT są zagrożeni prześladowaniem przez władze tadżyckie, a "zwykli członkowie" z tego zagrożenia są wyłączeni (§ 83-85).
Odwołanie się przez organ do faktu, że osoby, które zaprzestały działalności politycznej na terenie Tadżykistanu nie są zagrożone aresztowaniem (mogą podlegać nadzorowi służb), pomija zaangażowanie cudzoziemca w działalność IPOT w Polsce, która to okoliczność, jak wynika z dowodów przedstawionych przez cudzoziemca, niezależnie od wiedzy o jego wyjeździe wraz z rodziną z kraju pochodzenia połączonym z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej, prowadzić miała do znalezienia się w polu zainteresowania tadżyckich służ bezpieczeństwa. Wbrew stanowisku RdSU, intencją skarżącego nie było w sprawie wykazanie, że w trakcie pobytu w Polsce "stał się kluczowym działaczem opozycji tadżyckiej", ale że wskazane zaangażowanie nie pozostało niezauważone przez władze kraju pochodzenia.
Przedmiotem zgłoszonych zarzutów skargi kasacyjnej zasadnie objęta również została kwestia sposobu rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania wniosków dowodowych. Regulacja art. 78 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Uzasadnioną podstawą nieuwzględnienia takiego żądania jest ustalenie, że dotyczy ono okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Przyjąć należy, że zaaprobowane przez Sąd I instancji przyczyny, które były podstawą odmowy uwzględnienia wniosków dowodowych zgłoszonych przez cudzoziemca, stoją w sprzeczności z ww. przepisem. Z akt sprawy nie wynika, by w związku z przedłożonymi przez stronę dowodami, że znajduje się on na opublikowanej w 2020 r. przez Narodowy Bank Tadżykistanu liście osób podejrzewanych o kontakty z terrorystami (mającej liczyć 2647 nazwisk) RdSU podjęła czynności nakierowane na potwierdzenie tejże informacji. Niejasna pozostaje kwalifikacja nadana liście Narodowego Banku Tadżykistanu przez Sąd I instancji, jeżeli nie budzi wątpliwości, że lista ta jest publikowana na stronie internetowej i podlega aktualizacji w określonych odstępach czasu, a jednocześnie Sąd stwierdził, iż przedłożony przez cudzoziemca wydruk listy nie mógł stanowić przedmiotu dowodu, ponieważ nie stanowił "oficjalnego dokumentu (brak stosownych pieczęci, podpisu, daty)". W piśmie z 31 sierpnia 2020 r. skarżący zauważył, że w sporządzanych przez WIKP UdSC opracowaniach poddawane były analizie publikowane przez władze tadżyckie (Narodowy Bank Tadżykistanu) listy osób powiązanych z działalnością terrorystyczną i że podlegały zamieszczeniu na niej m.in. osoby zaangażowane w działalność IPOT. Powoduje to, że podanie w wątpliwość przez RdSU figurowania danych skarżącego na liście powinno prowadzić do zwrócenia się przez organ do WIKP UdSC o wyjaśnienie, czy możliwe jest zweryfikowanie informacji przedłożonej przez skarżącego, czemu powinno towarzyszyć określenie, jakie zagrożenie wiąże się z umieszczeniem na liście danych cudzoziemca. Zbytnim uproszczeniem, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, cechuje się twierdzenie, że nawet, jeżeli dane skarżącego znajdowały się na liście, to ich usunięcie przy publikacji "kolejnej odsłony" tejże listy powinno się postrzegać w kategoriach ustania przeszkody do powrotu cudzoziemca do Tadżykistanu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji RdSU stwierdziła, że brak obiektywizmu osób powołanych przez skarżącego jako świadków leży u podstaw nieuwzględnienia wniosku o ich przesłuchanie, podczas gdy taka decyzja procesowa powinna być oparta wyłącznie o dyspozycję art. 78 § 1-2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. Podobnie ocenić należy decyzję organu dotyczącą nieuwzględnienia pozostałych wniosków dowodowych, motywowaną nikłym sensem przeprowadzenia dowodów wskazanych przez stronę w ramach postępowania wyjaśniającego.
Nieuzasadniony charakter ma zarzut skargi kasacyjnej przypisujący Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., przyjąć bowiem trzeba, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób, który ujawnia, dlaczego Sąd I instancji uznał zaskarżoną decyzję RdSU za zgodną z prawem, wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., powodów niepodzielenia stanowiska zajętego w sprawie przez skarżącego uznającego, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy wniosek z 17 kwietnia 2018 r. jako dopuszczalny powinien prowadzić do rozpatrzenia sprawy co do istoty. Z uwagi na przedmiot dokonywanych przez RdSU ustaleń, wadliwe uznanie złożonego przez skarżącego wniosku za niedopuszczalny uchybia art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., nie może natomiast być równoważne naruszeniu w sprawie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego (art. 13 i art. 15 pkt 2 u.u.c.o.).
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Stwierdzając, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, a jednocześnie uznając, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w następstwie uchylenia wyroku Sądu I instancji rozpoznał skargę i z przedstawionych wyżej powodów odnoszących się do przyjęcia przez RdSU niewystarczających ustaleń umożliwiających traktowanie wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji z 10 września 2021 r.
O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.