II OSK 1381/23

II OSK 1381/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Anna Szymańska
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
IV SA/Po 66/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-03-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 471
art. 25, art. 32
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 49f  ust. 1, 2 i 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Dnia 9 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 66/23 w sprawie ze skargi K. T. i R. T. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 listopada 2022 r., nr WOA.7721.111.2022.MKA w przedmiocie nakazu przymusowej rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 66/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uwzględniając skargę K. T. i R. T., uchylił zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 18 listopada 2022 r., nr WOA.7721.111.2022.MKA, oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Turku z dnia 28 lutego 2022 r., nr PINB.WO.430.14.2019.AI.
Zaskarżoną decyzją Wielkopolski WINB uchylił decyzję PINB w Turku z dnia 28 lutego 2022 r., znak: PINB.W0.430.14.2019.AI, w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w oparciu o nową podstawę prawną, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38 poz. 229 ze zm.), zwanej dalej "P.b. z 1974 r.", a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nakazującą skarżącym przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego, tj. budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na działce położonej w Turku, przy ul. [...], oznaczonej numerami geodezyjnymi [...], obręb "[...]" w granicy z działką [...], stanowiącej własność M. K..
Sąd I instancji zakwestionował legalność zastosowania przez organ nadzoru budowlanego trybu legalizacyjnego z P.b. z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawa budowlanego, pomimo tego, że w niniejszej sprawie prawidłowo organ ocenił, że przedmiotowy budynek został przekształcony z budynku gospodarczego na budynek mieszkalny w latach 1992-1993, a więc przed 1 stycznia 1995 r. jako samowola budowlana i jest niezgodny z obecnie obowiązującym planem miejscowym z 2003 r., ale też był niezgodny z poprzednio obowiązującymi aktami planistycznymi z 1982 r. i 1994 r. W ocenie Sądu, zaskarżone decyzje byłyby prawidłowe, gdyby nie błędna wykładnia organów w zakresie stosowania art. 25 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.).
W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego wskazały, że w dniu 19 września 2020 r., zaczęło obowiązywać nowe brzmienie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b. z 1994 r.".
Zgodnie z art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym".
Artykuł 49f P.b. dodany ww. ustawą nowelizującą z 2020 r. wprowadza szczególną regulację określającą przesłanki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne (art. 49f ust. 1 P.b.). W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 P.b., to jest obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie P.b. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (art. 49f ust. 2 P.b.). Nie można natomiast wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1 (art. 49f ust. 5 P.b.). Jednocześnie w przypadku stwierdzenia stanu zagrożenia życia lub zdrowia ludzi organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze postanowienia, bezzwłoczne zabezpieczenie obiektu budowlanego lub jego części oraz usunięcie stanu zagrożenia. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (art. 49f ust. 3 i 4 P.b.).
Sąd, przywołując uzasadnienie projektu ustawy (druk sejmowy 121, s. 43 i następne, sejm.gov.pl), stwierdził, że wskazuje ono, iż zamiarem ustawodawcy było możliwie szerokie stosowanie nowej regulacji – uproszczonego postępowania legalizacyjnego – do starych samowoli budowlanych.
Odnosząc się do stanowiska organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie Sąd wskazał, że art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. należy interpretować inaczej, aniżeli to przedstawiono w zaskarżonej decyzji. W tym zakresie Sąd zaakcentował, że stanowi on o reżimie prawnym, jaki ma zastosowanie "do spraw" uregulowanych ustawą zmienianą. Wynika z tego, że omawiana regulacja intertemporalna nakazuje stosować dotychczasowe przepisy P.b. do toczących się spraw administracyjnych, tj. wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Do spraw takich należą między innymi sprawy o legalność obiektów budowlanych, które były uregulowane w P.b. przed 19 września 2020 r. (prowadzone na podstawie art. 48 i nast. P.b. z 1994 r., względnie na podstawie przepisów art. 37 i art. 40 P.b. z 1974 r. przez odesłanie z art. 103 ust. 2 P.b. z 1994 r.). Oczywisty i całkowicie zrozumiały jest zamysł ustawodawcy, który chciał, aby dotychczasowe procedury kontynuowane były wedle dotychczasowego porządku.
W ocenie Sądu, kwestia wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego powinna być wyłączona z rozważań dotyczących art. 25 ustawy nowelizującej z 2020 r. Oczywistym jest, że przed 19 września 2020 r. żadna procedura legalizacyjna uproszczona nie mogła się toczyć, gdyż to właśnie w drodze nowelizacji ją wprowadzono. Przed wejściem w życie nowelizacji nie było więc tego typu "spraw". Uproszczone postępowanie legalizacyjne zostało uregulowane jako postępowanie administracyjne nowe, szczególne i odrębne. Postępowanie to jest przedmiotem odrębnej sprawy, która wymaga wszczęcia. Jest ono konkurencyjne do postępowań z art. 48 P.b. z 1994 r. i z art. 37 i art. 40 P.b. z 1974 r., a przesłanką decydującą o pierwszeństwie postępowania uproszczonego jest upływ czasu od zakończenia budowy obiektu (20 lat), którego postępowanie ma dotyczyć (por. wyroki o sygn. akt: II SA/Po 418/21, II SA/Po 348/21, II SA/OI 610/21, II SA/OI 987/21, VII SA/Wa 2275/21, II SA/Rz 380/22, II SA/Gd 312/22, II SA/Gd 449/22).
W przypadku przedmiotowej sprawy bezsporne jest, że budowę obiektu zakończono w 1993 r., a więc do dnia orzekania po raz pierwszy przez organ I instancji minęło około 28 lat.
Zgodnie z art. 32 ustawy nowelizującej z 2020 r. nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. do dnia 19 września 2020 r.) decyzję o nakazie rozbiórki.
Z powołanego wyżej przepisu wprost wynika, że ustawa nowelizująca eliminuje możliwość wszczęcia postępowania legalizacyjnego uproszczonego w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie tej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Sąd przyjął a contrario, że w stosunku do obiektów budowlanych, co do których nie wydano przed wejściem w życie ustawy zmieniającej decyzji o rozbiórce, przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego uproszczonego znajdują zastosowanie. W niniejszej sprawie decyzja I instancji o rozbiórce wydana została 28 lutego 2022 r. (a wcześniejsza, uchylona decyzja I instancji w dniu 24 czerwca 2021 r.).
Tym samym w sprawie mogły mieć zastosowanie nowe przepisy art. 49f P.b., gdyby strona złożyła stosowny wniosek. Bezsporne jest bowiem, że minęło 20 lat od zakończenia budowy (1993 r.), a także nie wydano decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu przed 19 września 2020 r.
Podsumowując tę część rozważań Sąd wskazał, że obiekty samowolnie wybudowane przed 1995 r. są przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego z urzędu, a przy założeniu bierności właściciela lub zarządcy, powinno być wobec nich wszczęte postępowanie w trybie P.b. z 1974 r. Natomiast w razie złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o procedurę uproszczoną (art. 49f ust. 2 P.b.), rozpatrywana będzie ona w granicach nowej sprawy i będzie miała pierwszeństwo.
Zgodnie z art. 49f ust. 2 P.b. w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego.
W aktach sprawy nie ma bezpośredniego żądania prowadzenia postępowania uproszczonego, niemniej w ocenie Sądu z uwagi na to, że jest to procedura stosunkowo nowa (a skutki w postaci rozbiórki są w zasadzie nieodwracalne i dotkliwe dla skarżących), organ miał obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia takiego wniosku zgodnie z art. 9 K.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W realiach niniejszej sprawy pouczenie strony o możliwości prowadzenia na jej wniosek uproszczonego postępowania legalizacyjnego było bardzo istotne również z tego powodu, że postępowanie w przedmiocie przymusowego nakazu rozbiórki prowadziło do zastosowania najbardziej rygorystycznych skutków w postaci likwidacji wieloletniego miejsca zamieszkania K. i R. T..
Zdaniem Sądu, ww. uchybienia są o tyle istotne, że w przedmiotowej sprawie decyzja nakazująca rozbiórkę oparta była głównie na niezgodności istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z przepisami przestrzennymi, natomiast w przypadku stosowania wspomnianej uproszczonej procedury legalizacyjnej organy nie biorą pod uwagę zgodności obiektu budowlanego z przepisami przestrzennymi, co ma kluczowy wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Natomiast w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru zobowiązuje stronę do przedstawienia stosownych dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia postanowienia. Dopiero niewykonanie tego obowiązku uprawnia organ do wydania nakazu rozbiórki. Natomiast spełnienie warunków formalnych legalizacji powoduje, że organ zobligowany jest do wydania decyzji legalizacyjnej (tzw. decyzja związana). Decyzja o legalizacji stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Oznacza to, że brak jest dodatkowego obowiązku dopełnienia odrębnej procedury związanej z dopuszczeniem zalegalizowanego obiektu budowlanego do użytkowania.
Sąd zwrócił uwagę również, że na etapie postępowania sądowoadministracyjnego doszło do podziału działki oznaczonej numerami geodezyjnymi [...], obręb "[...]" na dwie działki o numerach [...] oraz [...] (decyzja Burmistrza Miasta Turku z 1 lutego 2023 r., znak GMK.6831.P-1.2023). Oznacza to, że stan faktyczny sprawy uległ istotnej zmianie, przede wszystkim w zakresie zgodności przedmiotowego budynku z ustaleniami obecnie obowiązujących przepisów o planowaniu przestrzennym, tj. z § 3 ust. 1 pkt 16 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Turku z 20 marca 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania miasta Turek w rejonie ulicy [...] (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego [...]). Aktualnie na wyodrębnionej działce nr ewid. [...] znajduje się tylko jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, natomiast organy jako podstawę niezgodności z ww. planem zagospodarowania przestrzennego wskazywały właśnie istnienie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych na jednej działce, czego ww. plan miejscowy nie dopuszcza. Podnoszone natomiast przez uczestniczkę postępowania kwestie dotyczące wydania ww. decyzji na podstawie nieprawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Turku I Wydział Cywilny z 26 października 2022 r., sygn. akt [...] są na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego nieistotne dla rozstrzygnięcia. W zależności bowiem od dokonanego wyboru przez skarżących w zakresie rodzaju postępowania legalizacyjnego (uproszczonego lub na podstawie art. 37 P.b. z 1974 r.) organ będzie miał ewentualną możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego, jeśli uzna za konieczne rozstrzygnięcie podnoszonych przez uczestniczkę postępowania kwestii o charakterze wstępnym.
W wytycznych dla organów Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę wymagane będzie uwzględnienie przedstawionej wyżej wykładni oraz w związku z art. 9 K.p.a. zwrócenie się do skarżących z zapytaniem o wybór procedury legalizacyjnej w zakresie przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, tj. ustalenie, czy wolą skarżących jest kontynuowanie postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów P.b. z 1974 r. (jeśli tak, to organ weźmie pod uwagę zmianę stanu faktycznego w postaci podziału działki nr ewid. [...] na działki nr ewid. [...] i [...]), czy też prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f P.b. z 1994 r. (w tym przypadku organ umorzy aktualnie prowadzone postępowanie i podejmie postępowanie na podstawie przepisów ww. art. 49f i następnych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła E. G., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; z ostrożności procesowej w razie oddalenia skargi kasacyjnej wniesiono o stwierdzenie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej możliwości zastosowania uproszczonego postępowania legalizacyjnego w niniejszej sprawie nie odpowiada prawu, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. w zw. z art. 49f ust. 1 i 2 P.b. z 1994 r. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w wyniku stwierdzenia przez Sąd istnienia przesłanek o możliwości wszczęcia i prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w niniejszej sprawie, pomimo trwającego obecnie postępowania legalizacyjnego wszczętego przed dniem 19 września 2020 r. na podstawie art. 37 ust. 1 P.b. z 1974 r., które stanowi przeszkodę do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oraz braku żądania uprawnionego o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego;
- "art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344) przez błędną wykładnię i uznanie, że dokonanie podziału działki R. i K. T. o nr geod. [...] na dwie działki o nr [...] i [...] na podstawie nieprawomocnego postanowienia o ustanowieniu służebności drogi koniecznej, jest nieistotne dla rozstrzygnięcia w sprawie".
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. w zw. art. 77 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w z art. 138 § 1 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i uznanie, że obowiązek informacyjny organów sięga aż tak daleko, iż do obowiązków organu należy pouczenie strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o wyborze optymalnego sposobu postępowania i najkorzystniejszym dla niej rozwiązaniu prawnym tj. w niniejszym postępowaniu o możliwości złożenia przez stronę wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego, pomimo już trwającego i wszczętego przed dniem 19 września 2020 r. postępowania legalizacyjnego w trybie art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
W piśmie procesowym z dnia 1 lipca 2024 r. K. T. i R. T. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:
a) prawomocnego z dniem 31 października 2023 r. postanowienia Sądu Rejonowego w Turku z dnia 26 października 2022 r., sygn. akt [...], w przedmiocie ustanowienia na nieruchomości położonej w Turku przy ul. [...], oznaczonej nr geod. [...] i [...] stanowiącej własność E. G. i K. V. na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w Turku przy ul. [...], oznaczonej numerem geodezyjnym działki [...] stanowiącej własność R. T. i K. T. służebność drogi koniecznej zaznaczonej kolorem zielonym na mapie sporządzonej przez biegłego z dnia 11 września 2019 r.;
b) pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia 6 listopada 2023 r. w kwestii rozstrzygnięcia w sprawie złożonego wniosku Burmistrza Miasta Turku z dnia 31 marca 2023 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 1 lutego 2023 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w Turku, obręb [...] działka nr ewid. [...], stanowiącej własność skarżących na korzyść skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Oczywiście w skardze kasacyjnej trafnie wskazuje się, że zgodnie z normą intertemporalną zawartą w art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. wynika zasada stosowania przepisów Prawa budowlanego obowiązujących przed wejściem w życie ww. przepisów ustawy nowelizującej, tj. sprzed 19 września 2020 r. Niemniej ww. ustawa nowelizująca w kolejnych przepisach ustanawia inne normy intertemporalne dotyczące wskazanych w nich instytucji prawnych, w tym "uproszczonego postępowania legalizacyjnego". W takiej zaś sytuacji art. 32 ww. ustawy nowelizującej wyłącza stosowanie ogólnej reguły intertemporalnej wynikającej z art. 25 ww. ustawy, co wynika z zasady prawnej lex specialis derogat legi generali. Skoro z tej zasady wynika, że w odniesieniu do "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki, to należy przyjąć, że racjonalny prawodawca tylko z uwagi na przesłanki: 1) wydania decyzji o nakazie rozbiórki i; 2) wydania jej przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej – uzależnił możliwość wszczęcia "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" do obiektów, których budowa uległa zakończeniu co najmniej 20 lat temu. Takie wnioskowanie wynika z zastosowania reguł wykładni językowej. Także dokonując wykładni systemowej należy wskazać, że w ww. ustawie nowelizującej po ogólnej zasadzie intertemporalnej zawartej w art. 25, ustawodawca zawarł kolejne reguły intertemporalne, które wyłączają stosowanie art. 25, a wśród tych przepisów znajduje się ww. art. 32. W tych warunkach nie powinno pozostawiać wątpliwości, że norma intertemporalna zawarta w art. 32 dotyczy ściśle "uproszczonego postępowania legalizacyjnego" i wyłącza do tych postępowań stosowanie art. 25. Ponadto wskazany powyżej kierunek wykładni wynikający z wykładni językowej i systemowej odpowiada także celom nowelizacji, a zatem istnieją podstawy do stwierdzenia, że także dokonanie wykładni teleologicznej (celowościowej) daje ten sam rezultat, ponieważ, jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy nowelizującej z 2020 r., "Rada Legislacyjna zarekomendowała zaproponowane rozwiązanie, które umożliwia legalizację obiektów budowlanych po 20 latach od ukończenia ich budowy nawet w sytuacji, gdy są one niezgodne z miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, jeśli przez minione 20 lat organ nadzoru budowlane nie wszczynał postępowania w sprawie wstrzymania budowy czy też nie wydał decyzji o nakazie rozbiórki". Dokładnie zaś te cele i zasady prowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wynikają z art. 32 ustawy nowelizującej z 2020 r. oraz dodanego tą nowelizacją art. 49f ust. 1 i 5 P.b. W tym miejscu należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniała także przeszkoda do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego z art. 49f ust. 5 P.b., ponieważ jak ustalono przedmiotowa samowola budowlana została popełniona w latach 1992-1993, a więc najpewniej w 2013 r. upłynęło 20 lat od zakończenia budowy; zaś postępowanie w sprawie samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu w dniu 25 czerwca 2020 r.; zaś pierwsze rozstrzygnięcie organ podjął 24 czerwca 2021 r., a więc w warunkach gdy już znajdował zastosowanie art. 32 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. w związku z art. 49f P.b. w nowym brzmieniu. Dlatego w świetle przedstawionej powyżej wykładni nie podważa skutecznie legalności zaskarżonego wyroku zarzut skargi kasacyjnej, w którym argumentuje się na okoliczność, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte przed dniem 19 września 2020 r. Taka bowiem okoliczność nie stanowiła przeszkody do wdrożenia "uproszczonego postępowania legalizacyjnego". Dopiero w wyniku prawomocnego przesądzenia, że do przedmiotowej samowoli budowlanej ma zastosowanie "uproszczone postępowanie legalizacyjne" zmaterializowało się uprawnienie inwestorów do wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 49f ust. 2 P.b. Dlatego Sąd I instancji niewadliwie wskazał, że, co prawda, w aktach sprawy nie ma bezpośredniego żądania prowadzenia postępowania uproszczonego, jednak z uwagi na to, że jest to procedura stosunkowo nowa (a skutki w postaci rozbiórki są w zasadzie nieodwracalne i dotkliwe dla skarżących), to organ miał obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia takiego wniosku zgodnie z art. 9 K.p.a., który zobowiązuje organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Ponadto należy odnotować, że przedstawiona powyżej ocena wpisuje się w pogląd orzeczniczy Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zaakcentował znaczenie art. 32 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. dla możliwości wszczęcia "uproszczonego postępowania legalizacyjnego (por. wyroki NSA: z 14 marca 2023 r., II OSK 2857/21; z 23 marca 2023 r., II OSK 35/22; z 29 czerwca 2023 r., II OSK 1687/22; z 19 lipca 2023 r., II OSK 1893/22).
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 25 ww. ustawy nowelizującej z 2020 r. w zw. z art. 49f ust. 1 i 2 P.b. z 1994 r. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Ponadto co do zasady nie stanowiło wady wskazanie przez Sąd I instancji, że uległ zmianie stan faktyczny sprawy na gruncie (podział nieruchomości). Należy wskazać, że obowiązek ponownego prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego oznacza konieczność uwzględnienia przez organy nadzoru budowlanego w tym postępowaniu nowych okoliczności faktycznych, a tym samym także oceny ich prawnego znaczenia. Nie przesądzając zaś znaczenia nowych okoliczności, które pojawiły się w sprawie, strona wnosząca skargę kasacyjną powinna mieć na względzie, że postępowanie administracyjne prowadzone jest m.in. w oparciu o zasadę prawdy obiektywnej wywodzonej z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz wsparte zasadą legalizmu z art. 6 K.p.a. Nie pozostawia wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że akt administracyjny powinien zostać wydany po wyjaśnieniu sprawy w jej całokształcie, a więc w oparciu o wszystkie okoliczności, w tym "nowe" jeżeli tylko będą mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał "nowe" okoliczności związane z podziałem nieruchomości za istotne, ale w kontekście zaistnienia zagadnienia wstępnego, a więc ewentualnej możliwości zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia "zagadnienia wstępnego". Tej zaś oceny w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie, opierając zarzut skargi kasacyjnej jedynie na naruszeniu art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który dotyczy warunków legalnego podziału nieruchomości, które to zagadnienie prawne nie jest co do istoty przedmiotem merytorycznej oceny przez organy nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej, a tym samym z uwagi na art. 134 § 1 p.p.s.a. nie mieści się w granicach rozpoznania niniejszej sprawy przez Sądy Administracyjne.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Nie orzeczono o kosztach na rzecz skarżących – K. T. i R. T., ponieważ ich pismo procesowe z dnia 1 lipca 2024 r. zostało złożone po terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.