II OSK 1376/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęobszar oddziaływaniastrona postępowaniainteres prawnygminainwestorsąsiedztwoograniczenia w zabudowieNSA

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Gminy Miasta P. na decyzję o umorzeniu postępowania pozwolenia na budowę, uznając, że Gmina nie wykazała interesu prawnego jako strona postępowania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA, który uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy Gmina Miasta P., jako współużytkownik wieczysty działek sąsiadujących z inwestycją, ma status strony postępowania. NSA uznał, że definicja 'obszaru oddziaływania obiektu' została zawężona przez nowelizację Prawa budowlanego i wymaga ograniczeń w zabudowie, a Gmina nie wykazała takich ograniczeń ani interesu prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną inwestora K.[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Sąd pierwszej instancji uznał, że Gmina Miasta P., jako współużytkownik wieczysty działek sąsiadujących z inwestycją, ma przymiot strony postępowania, ponieważ inwestycja może oddziaływać na jej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie przepisów Prawa budowlanego, w szczególności definicji 'obszaru oddziaływania obiektu' (art. 3 pkt 20) oraz kręgu stron postępowania (art. 28 ust. 2), uznał, że definicja ta została zawężona przez nowelizację z 2020 roku i obejmuje jedynie tereny, na które przepisy odrębne wprowadzają ograniczenia w zabudowie. NSA stwierdził, że Gmina Miasta P. nie wykazała konkretnych ograniczeń w zabudowie jej nieruchomości, które wynikałyby z planowanej inwestycji, ani nie udowodniła swojego interesu prawnego w postępowaniu. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę Gminy, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły brak przymiotu strony dla Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina nie ma przymiotu strony w takim przypadku, ponieważ definicja 'obszaru oddziaływania obiektu' została zawężona do terenów, na które przepisy odrębne wprowadzają ograniczenia w zabudowie, a gmina nie wykazała takich ograniczeń.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 roku zawęziła definicję obszaru oddziaływania obiektu do ograniczeń w zabudowie. Gmina nie wykazała konkretnych ograniczeń w zabudowie swoich działek wynikających z planowanej inwestycji, a jedynie potencjalne uciążliwości i zwiększony ruch, co nie stanowi podstawy do uznania jej za stronę postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

ustawa o ooś art. 82 § ust.1 pkt 1 lit.b)

Ustawa z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko

Decyzja środowiskowa powinna określać istotne warunki korzystania ze środowiska, w tym ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zawężona interpretacja 'obszaru oddziaływania obiektu' po nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. wymaga ograniczeń w zabudowie, a nie ogólnych uciążliwości. Gmina Miasta P. nie wykazała konkretnych ograniczeń w zabudowie swoich działek wynikających z planowanej inwestycji. Gmina nie wykazała swojego interesu prawnego w postępowaniu o pozwolenie na budowę.

Odrzucone argumenty

Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że potencjalne oddziaływanie inwestycji na sąsiednie działki, w tym zwiększony ruch, uzasadnia przymiot strony dla Gminy. Sąd pierwszej instancji rozszerzająco zinterpretował przepisy dotyczące obszaru oddziaływania obiektu i kręgu stron postępowania.

Godne uwagi sformułowania

przepisy p.b. regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco. przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. nie chodzi o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zabudowę.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

członek

Marta Laskowska - Pietrzak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, interpretacja pojęcia 'obszaru oddziaływania obiektu' po nowelizacji Prawa budowlanego, wykazanie interesu prawnego przez sąsiadów inwestycji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r. i ściśle określonej definicji obszaru oddziaływania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w prawie budowlanym – kto jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę. Wyrok NSA precyzuje wąskie kryteria uznania sąsiadów za strony, co ma istotne znaczenie praktyczne dla inwestorów i właścicieli nieruchomości.

Kto jest stroną w budowie? NSA precyzuje zasady ustalania kręgu uczestników postępowania o pozwolenie na budowę.

Dane finansowe

WPS: 507 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1376/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 951/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-02-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.[...] z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 951/21 w sprawie ze skargi Gminy Miasta P. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od Gminy Miasta P. na rzecz K[...] z siedzibą w P. kwotę 507 (pięćset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 951/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę Gminy Miasta P. i uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2021 r., Nr [...] dotyczącą umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że istotą sporu w sprawie jest ustalenie czy skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowalnego i udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji - budowy budynku zakładu produkcyjnego - wylęgarnia piskląt, budynku myjni dla samochodów dostawczych, dróg komunikacji wewnętrznej, parkingów i placów manewrowych oraz zbiornika p.p.o.ż. wraz pompownią na nieruchomości położonej w obrębie P., gmina P., na działkach ew. [...],[...],[...] i [...].
Sąd wskazał, że stronami w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (art.28 ust.2 p.b.). Obszar oddziaływania obiektu zdefiniowany w art. 3 pkt 20 p.b. został natomiast określony jako teren wyznaczony wokół obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia
w zabudowie terenu. W procesie zmierzającym do wyznaczenia takiego obszaru nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się
w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku
z zamiarem realizacji inwestycji.
Sytuacja, w której inwestycja wymagała wydania decyzji środowiskowej jednoznacznie wskazuje, że przedmiot zainwestowania może niekorzystnie oddziaływać na środowisko, w tym na tereny sąsiadujące z tym terenem. Zgodnie
z art. 82 ust.1 pkt 1 lit.b) ustawy z dnia 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U z 2021 roku, poz. 2373 dalej ustawa) decyzja środowiskowa jako obligatoryjny element winna określać między innymi - istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji
i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych
i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Projekt budowlany i przyjęte tam rozwiązania muszą uwzględniać środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, w tym uciążliwość dla terenów sąsiednich. W tej sytuacji podmioty, które posiadają nieruchomości sąsiadujące z terenem zainwestowania mają prawo uczestniczyć w dalszej fazie zainwestowania terenu, szczególnie, że inwestycja należy do silnie oddziaływujących na środowisko, w tym na tereny sąsiednie. Tak więc w takiej sytuacji skarżąca będąca użytkownikiem wieczystym działek bezpośrednio przylegających do terenu inwestycji ma prawo znać i odnieść się do rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym, ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania na jej działki.
Ograniczenia w zabudowie nie można w ocenie Sądu rozumieć jako ograniczenia nie pozwalające lub ograniczające faktyczne możliwości budowy.
W sytuacji, w której występuje niekorzystne oddziaływanie na daną działkę poprzez zabudowę na działce sąsiedniej, to prawo zabudowy staje się prawem czysto teoretycznym i narusza zarówno prawa rzeczowe - szczególnie prawo własności, jak i przepisu art. 5 ust.1 pkt 9 p.b. Zdaniem Sądu następcze dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych związanych z uciążliwościami zabudowy sąsiedniej nie jest tym samym, co prawo bycia stroną w postępowaniu o pozwolenie na budowę, możliwość realnej kontroli przyjętych rozwiązań.
W toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie pozwolenia na budowę, ocenie organu administracji budowlanej podlega nie tylko spełnienie przez inwestora budowlanego warunków techniczno-organizacyjnych
i architektoniczno-urbanistycznych, ale również to, czy dochodzi lub może dojść do naruszenia interesów osób trzecich, zwłaszcza właścicieli sąsiednich nieruchomości. Celem postępowania jest więc zbadanie zgodności planowanej inwestycji z prawem
i z interesami podmiotów, których prawa inwestycja ta może naruszać, a wydanie kończącej je decyzji (pozwolenia na budowę) służy ochronie wartości konstytucyjnych, w tym wolności i praw innych osób. Powyższy cel uzasadnia nie tylko kontrolę organu władzy publicznej w stosunku do przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego, ale też ingerencję tej władzy w prawa podmiotów legitymujących się tytułami do zagospodarowania nieruchomości gruntowej przez jej zabudowę.
O nadaniu określonemu podmiotowi statusu strony postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na budowę przesądza stwierdzenie oddziaływania obiektu na jego nieruchomość. "Obszar oddziaływania obiektu" został zdefiniowany
w art. 3 pkt 20 p.b. Rozumie się przezeń teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany przeprowadzić własne postępowanie wyjaśniające
w tym zakresie, w celu ustalenia stron postępowania poprzedzającego wydanie pozwolenia na budowę. Ma on obowiązek powiadomienia właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania zamierzonej budowy o wszczęciu tego postępowania. Podmioty, na których nieruchomości oddziałuje lub może oddziaływać inwestycja, zyskują określone uprawnienia - przede wszystkim do zawiadomienia
o wszczynanych postępowaniach. Status strony postępowania administracyjnego
o wydanie pozwolenia na budowę daje określone w k.p.a. uprawnienia, umożliwiające im ochronę interesów prawnych. Podmioty te zyskują też prawo odwoływania się od decyzji kończącej to postępowanie, łącznie ze skargą do sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor K. [...], który na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji i zarzucił naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 p.b., poprzez uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że organy administracyjne nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego
w odniesieniu do ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielającej pozwolenia na budowę budynku zakładu produkcyjnego - wylęgarnia piskląt, budynku, myjni dla samochodów dostawczych, dróg komunikacji wewnętrznej, parkingów i placów manewrowych oraz zbiornika ppoż. wraz z pompownią na nieruchomości położonej w obrębie P., gmina P., na działkach nr ew. [...], [...], [...] i [...]oraz poprzez niewykazanie, że to rzekome naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku
z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. poprzez uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi
w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że realizacja inwestycji będzie oddziaływała na działki pozostające we współużytkowaniu wieczystym Gminy Miejskiej P.,
z uwagi na możliwe immisje (hałas, emisje odorów) pomimo, że kwestie te zostały uwzględnione w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji Inwestycji i nie mogą stanowić podstawy do ustalenia stron postępowania o wydania decyzji o pozwoleniu na budowę;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku
z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt. 9 w zw.
z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.b. poprzez uwzględnienie przez Sąd I instancji skargi w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że działki będące we współużytkowaniu wieczystym Gminy Miejskiej P. znajdują się w obszarze oddziaływania oraz ingerują w uzasadniony interes Gminy Miasta P.
w rozumieniu przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 9 p.b., pomimo, że sposób oddziaływania inwestycji na ww. działki został uwzględniony w toku postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji inwestycji oraz decyzji
o warunkach zabudowy i sposób oddziaływania Inwestycji nie wpływa na możliwość zabudowy działek znajdujących się we współużytkowaniu wieczystym Gminy Miasta P. i nie stanowi podstawy do stwierdzenia interesu prawnego Gminy Miasta P. w ramach postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę;
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz niewykazanie w jaki sposób realizacja inwestycji może oddziaływać na działki będące we współużytkowaniu wieczystym Gminy Miasta P. oraz braku szczegółowego uzasadnienia dla uznania, że ww. działki znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji oraz niewykazania, że powyższe rzekome naruszenia stwierdzone
w decyzji Wojewody mogły mieć istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy;
- art. 28 ust. 2 p.b w związku z art. 3 pkt 20 p.b. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że stroną postępowania o pozwolenie na budowę w ramach zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielającej pozwolenia na budowę może być podmiot w przypadku gdy realizacja danej inwestycji oddziałuje w jakikolwiek sposób na nieruchomości sąsiednie należące do tego podmiotu, pomimo, że zasięg oddziaływania (i tym samym interes prawny uprawniający do bycia stroną danego postępowania) w tym zakresie ograniczony jest do ograniczeń w zabudowie takich działek;
- art. 3 pkt 20 p.b. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oraz uznanie, że do obszaru oddziaływania obiektu zalicza się wszelkie działki, na które oddziałuje (może oddziaływać) planowana budowa, pomimo, że obszar oddziaływania ograniczony jest do terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu, a zatem takie oddziaływania inwestycji jak np. zwiększony ruch pojazdów, nie oznaczają, że dana nieruchomość znajduje w obszarze oddziaływania obiektu;
- art. 5 ust. 1 pkt. 9 w zw. art. 3 pkt. 20 w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. w związku
z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię oraz uznanie, że wszelkie oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość danego podmiotu skutkują powstaniem interesu prawnego w ramach postępowania o pozwoleniu na budowę, pomimo, że status strony postępowania przysługuje osobie posiadającej tytuł prawny do działek leżących w obszarze oddziaływania, tj. w terenie wyznaczonym
w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.
W oparciu o wyżej wskazane podstawy skargi kasacyjnej spółka wniosła
o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
i oddalenie skargi ewentualnie jej przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw
i zarzutów skargi kasacyjnej.
W postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę krąg stron postępowania ustalany jest na podstawie art. 28 ust. 2 p.b. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przepis art. 28 ust. 2 p.b. zawęża pojęcie strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" zdefiniowane zostało natomiast w art. 3 pkt 20 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego 8 września 2021 r.) jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Podkreślić należy, że przepisy p.b. regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco. Ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) dokonano nowelizacji Prawa budowlanego, która wprowadziła m.in. zmianę wpływającą na ustalenie kręgu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Ustawodawca zawęził bowiem definicję obszaru oddziaływania obiektu.
W wyniku dokonanej zmiany Prawa budowlanego, która weszła w życie w dniu 19 września 2020 r., przy określaniu obszaru oddziaływania inwestycji, brane są pod uwagę "ograniczenia w zabudowie terenu", a nie jak przed ww. zmianą "ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu". Wskazana nowelizacja wśród wielu zmian mających na celu usprawnienie i uproszczenie procesu inwestycyjnego wprowadziła zatem zmianę o charakterze fundamentalnym, mającą wpływ na ustalenie kręgu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. W związku z powyższym podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości
(z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, mogą obecnie powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 15 grudnia 2021 r., II OSK 34/19 i z 5 grudnia 2023 r., II OSK 2282/23). Ograniczenia w zabudowie są zaś jednoznaczne do ustalenia, albowiem odnoszą się do takiego wpływu na nieruchomość, który uniemożliwia lub ogranicza wykonywanie robót budowlanych
(w tym budowę obiektów budowlanych) z uwagi na niespełnianie przepisów techniczno-budowlanych i innych przepisów szczególnych, które stawiają wprost wymogi dotyczące zabudowy (przede wszystkim wymogi dotyczące odległości jednych obiektów budowlanych od innych obiektów budowlanych). Innymi słowy, obszarem oddziaływania budowanego obiektu budowlanego będzie obszar,
w stosunku do którego ten obiekt wprowadzi ograniczenia możliwości budowy innych obiektów budowlanych ze względu na wymogi przepisów odnoszące się do zabudowy, a nie ze względu na to, że obiekt wprowadzi jakiekolwiek subiektywne uciążliwości. Pojęcie "zabudowa" mieści się w zakresie znaczeniowym pojęcia zagospodarowanie, lecz jednocześnie jest pojęciem węższym. Każdy rodzaj zabudowy stanowi zagospodarowanie terenu, ale nie każde zagospodarowanie terenu jest jego zabudową (por. wyroki NSA z: 11 maja 2021 r., II OSK 2858/18; 25 listopada 2021 r., II OSK 3630/18; 15 marca 2022 r., II OSK 800/21; 12 maja 2022 r., II OSK 1443/19; 4 lipca 2022 r., II OSK 1876/19; 19 stycznia 2023 r., II OSK 2534/21; 9 maja 2023 r., II OSK 1495/20).
Podkreślenia również wymaga, że wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji następuje w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, na potrzeby każdej konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Należy mieć przy tym na uwadze, że przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. nie zawsze jest ściśle uzależniony od tego, czy oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Nie chodzi jednak
o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom jej zabudowę. Wobec tego niezbędne jest wyraźne sprecyzowanie konkretnego przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zabudowanie działki sąsiedniej w zakresie regulowanym p.b., ze względu na powstanie projektowanej zabudowy. Ograniczenia wyprowadzane ze wskazanego przepisu prawa administracyjnego muszą być rzeczywiste a nie hipotetyczne. Chodzi o wskazanie jakiego rodzaju konkretne ograniczenia zabudowy sąsiedniej działki zaktualizują się na skutek powstania projektowanej zabudowy. Przy czym obowiązek projektowania (budowy) zgodnie z wymaganiami technicznymi nie stanowi sam
w sobie ograniczenia w zabudowie. Obowiązek zachowania norm wynikających
z przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczy każdego inwestora i nie może być traktowany jako wprowadzający ograniczenia w zabudowie w rozumieniu art. 3 pkt 20 u.p.b.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji, który przedstawił rozszerzającą wykładnię art. 3 pkt 20 p.b. Pogląd Sądu pierwszej instancji dopuszczający badanie potencjalnego, ale bliżej nieokreślonego i nieznajdującego odniesienia w obowiązujących przepisach oddziaływania, prowadziłby do skutków jednoznacznie sprzecznych ze zmianami ustawy – Prawo budowlane (dokonanymi zarówno ustawą z 13 lutego 2020 r. jak i wcześniejszą ustawą z 27 marca 2003 r.)
i powrotu do stanu, gdy organy administracji architektoniczno-budowlanej przyjmowały co do zasady, że każdy właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na jej budowę, bo inwestycja ta może w bliżej nieokreślony sposób oddziaływać na działkę sąsiednią. Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że z dniem 19 września 2020 r. ustawodawca zawęził definicję strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. To uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. Status strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Pamiętać jednak należy, że choć obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zabudowie terenu, nie oznacza to, że jego realizacja jest niezgodna z przepisami techniczno-budowlanymi i co za tym idzie, że nie można będzie uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę.
Nieprawidłowe było zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sama potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie w zakresie ograniczenia jej zabudowy, jest wystarczającą przesłanką do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu o wydanie decyzji
o pozwoleniu na budowę, a ponadto odniesienie powyższego do wydanej decyzji środowiskowej oraz art. 82 ust.1 pkt 1 lit.b) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko.
Podkreślić należy również, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w piśmie z dnia 11 sierpnia 2021 r. zwrócił się do Gminy Miasta P. do wykazania interesu prawnego, popartego stosownymi dowodami.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie odwołująca Gmina nie wskazała nawet numerów działek, których jest użytkownikiem wieczystym, nie opisała ich położenia względem działki planowanej do zainwestowania, wskazując jedynie że jest współużytkownikiem wieczystym drogi wewnętrznej umożliwiającej dojazd do działek, na których ma być realizowana sporna inwestycja, co spowoduje zwiększenia natężenia ruchu)
Wobec powyższego skutek odniosły zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 p.b. przez ich błędne zastosowanie, tj. nietrafne rozstrzygnięcie i uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ Sąd pierwszej instancji bezzasadnie zakwestionował ustalenia faktyczne organów w sprawie obszaru oddziaływania inwestycji skarżącego kasacyjnie, zgodnie z którymi nie wprowadza ona ograniczeń w sposobie zabudowy nieruchomości skarżącej Gminy. W niniejszej sprawie organ samodzielnie zbadał, czy skarżącej przysługuje status strony. W wyniku przeprowadzonej analizy słusznie uznał, że skarżąca Gmina nie wykazała żadnych konkretnych okoliczności i norm prawnych, w świetle których należałoby przyjąć istnienie oddziaływania spornej inwestycji na jej nieruchomość. Biorąc pod uwagę zakres inwestycji zatwierdzony decyzją Starosty stwierdzić należy, że rację ma organ uznając, że nieruchomość należąca do skarżącej Gminy nie znajduje się w obszarze odziaływania projektowanej inwestycji, bowiem nie powoduje ona jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa, w zakresie możliwości zabudowy działki skarżącej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI