II OSK 1375/07

II OSK 1375/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-11-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak
Małgorzata Stahl /przewodniczący sprawozdawca/
Maria Czapska - Górnikiewicz
Symbol z opisem
6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne
Kombatanci
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1244/06 - Wyrok WSA w Krakowie z 2007-03-23
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
art. 21,25
Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - tekst jednolity.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 marca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1244/06 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
M. Z.. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaną dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji własnej z dnia [...] września 2006r. Nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na skutek wniosku M. Z. dotyczącego przyznanych uprawnień kombatanckich przeprowadził postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, póz. 371 ze zm. - dalej jako Ustawa o kombatantach...).
W jego toku ustalono, że M. Z. posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia 13 kwietnia 1977r. potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977r. wyłącznie z tytułu: walki o utrwalenie władzy ludowej WOP w okresie od dnia 10.07.1947r. do dnia 31.12.1947r. W okresie tym M. Z. pełnił służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza.
Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją wydaną dnia [...] maja 2004 r. pozbawił M. Z.. uprawnień kombatanckich stwierdzając, że uprawnienia uzyskał on wyłącznie z racji działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze Ustawy o kombatantach...). M. Z. nie skorzystał z możliwości zaskarżenia powyższych decyzji do sądu administracyjnego, na skutek czego stały się one ostateczne i prawomocne.
Pismem z dnia 2 lutego 2005r. M. Z. wystąpił o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich podnosząc, że pełniąc służbę wojskową chronił granice państwa i nie splamił się żadnym nagannym czynem, który mógłby skutkować pozbawieniem go uprawnień. Kierownik Urzędu wniosek strony zakwalifikował jako żądanie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej podlegające rozpoznaniu w trybie uregulowanym w art. 154 kpa i decyzją z dnia [...] marca 2005 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2005 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 listopada 2005r. (sygn. akt II SA/Kr 947/05) skargę M. Z. oddalił .
M. Z. kolejnym pismem z dnia 16 lutego 2006 r. powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 kpa wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] maja 2004r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2003 r. wskazując, że wydane rozstrzygnięcia rażąco naruszają prawo poprzez zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach... w odniesieniu do stanu faktycznego nieobjętego hipotezą tego przepisu. M. Z.. wniósł również o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków J. Z.. i F. G. na okoliczność rzeczywistego charakteru służby wnioskodawcy w szeregach WOP.
Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] i decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich stwierdzając, że decyzje te są zgodne z prawem. Kierownik Urzędu oddalił także wniosek o dopuszczenie dowodu.
M. Z.. w ustawowym terminie wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy a Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] września 2006 r. W uzasadnieniu podniósł, iż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych. Stosownie do art. 16 § 1 kpa: decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Z przytoczonego przepisu wynika, iż jednym ze sposobów weryfikacji decyzji ostatecznych jest stwierdzenie nieważności decyzji mogące nastąpić: 1) jedynie w stosunku do decyzji ostatecznych; 2) jedynie w przypadkach przewidzianych przepisami prawa. Przepisy dotyczące instytucji regulujących tryby nadzwyczajne mają charakter szczególnych i zupełnych regulacji prawnych, które tylko w drodze wyjątku i w ściśle określonych przypadkach pozwalają na wzruszenie decyzji ostatecznej. Przepisy te zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extende nie mogą być interpretowane rozszerzające. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, na który w piśmie z dnia 16 lutego 2006r. powołał się zainteresowany (mylnie wskazując art. 165 kpa): organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 kpa).
Kierownik Urzędu podniósł także, iż instytucja nieważności decyzji służy do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które zostały dotknięte kwalifikowanymi (tj. tak istotnymi) wadami prawnymi, że dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym sprzeczne byłoby z zasadą praworządności. Nie modyfikuje to jednak ogólnej zasady, że rozstrzygnięcia organu administracji korzystają z domniemania prawidłowości i poprawności, które trwa tak długo, jak długo nie zostanie obalone. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest ujawnienie rażącego naruszenia prawa. Oznacza to, że stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić dopiero wtedy, gdy zostanie wykazane nie jakiekolwiek naruszenie prawa (materialnego lub procesowego), ale naruszenie rażące - to jest oczywiste, jednoznaczne, dostrzegalne z łatwością dla każdego prawnika i ewentualnie także dla osoby nieposiadającej wykształcenia prawniczego. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku oczywistego naruszenia jednoznacznego przepisu prawa kolidującego jednocześnie z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej.
W rozpatrywanej sprawie M. Z.. podnosił, że zgromadzony materiał dowodowy (w szczególności zaświadczenie WOP oraz pismo Archiwum Straży Granicznej z dnia 10 lipca 2003 r.) nie daje podstaw do przyjęcia, że zainteresowany podczas służby wojskowej uczestniczył w walkach ze zbrojnym podziemiem niepodległościowym i w oparciu o powyższe wywodzi, że organ administracji niesłusznie zastosował art. 25 ust. 2 pkt 2 Ustawy o kombatantach .Stanowisko to -zdaniem organu - nie jest trafne. Przepisy Ustawy o kombatantach... przewidują sytuacje, w których Kierownik Urzędu zobowiązany jest do wydania decyzji o pozbawieniu osoby, w stosunku do której wszczęto postępowanie weryfikacyjne uprawnień kombatanckich. Jedną z nich przewiduje art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie pierwsze ustawy o brzmieniu: pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze" uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że powyższy przepis znajduje zastosowanie w stosunku do M. Z.., ponieważ weryfikowany uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 23 października 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych; Dz. U. Nr 34, póz. 186) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. W świetle tego przepisu nie ma tutaj znaczenia, czy weryfikowany brał udział w walkach z formacjami podziemia niepodległościowego, czy takiego udziału nie brał. Z kolei przyjęcie, że M. Z.. nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej prowadzi do wniosku, że już w latach 70-tych uprawnienia kombatanckie uzyskał niesłusznie, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość decyzji Kierownika Urzędu pozbawiających go tych uprawnień. Dowody winny być oceniane z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W ocenie Kierownika Urzędu ocena dowodów dokonana przez organ administracji leżąca u podstaw wydania decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich jest prawidłowa, pogwałcenie zasad ogólnych postępowania (art. 7, 8, 9, 12 / 77 kpa) ma charakter rażącego naruszenia prawa wtedy, kiedy jest to oczywiste i niewątpliwe. W odniesieniu do tych przepisów można byłoby mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób nie budzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano ich w trakcie prowadzonego postępowania (...) lub zastosowano je nieprawidłowo. Analiza zgromadzonych w sprawie dowodów nie wskazuje aby względem M. Z.. mógł znaleźć zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie Ustawy o kombatantach..., według którego wystąpienie określonych okoliczności takich jak uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z tytułów określonych w aktualnie obowiązującej ustawie, pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim przez żołnierzy z poboru w okresie od dnia 10 maja 1945r. do dnia 30 czerwca 1947r. pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich. Zgromadzone dowody nie wykazały aby do strony zastosowanie miała przesłanka zachowania uprawnień określona w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, który za działalność kombatancką uznaje: uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązkiem organu jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi i nie ma w nim proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego. W postępowaniu przewidzianym w art. 156 kpa organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego i nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 24.03.2000M l SA 621/99; Lex nr 77610). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę tylko w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa i nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej nie może rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, w zakresie różnych wątków z tą sprawą związanych (wyrok NSA z dnia 21.08.1998r., IV SA 1684/97, Lex nr 45686).
Podniesiono ponadto, iż w sprawie nie można tracić z pola widzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r. (sygn. akt II S.A./Kr 947/05) oddalił skargę strony na decyzje Kierownika Urzędu wydane w trybie uregulowanym w art. 154 kpa odmawiające uchylenia decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Skoro Sąd nie dopatrzył się wad postępowania prowadzonego w tym mało sformalizowanym trybie to tym samym uznał, że decyzje wydane w trybie zwykłym również są prawidłowe.
W skardze na powyższą decyzję skarżący M. Z.. wniósł o:
1. uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].11.2006 r. Nr [...], mocą której Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].09.2006 r. nr [...] oraz o:
2. uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].09.2006 r. nr [...], mocą której Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...].05.2004 r. nr [...] i decyzji jej poprzedzającej z dnia [...].08.2003 r. nr [...], mocą których skarżący M. Z.. został pozbawiony uprawnień kombatanckich, stwierdzając iż decyzje te są zgodne z prawem oraz o
3. stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].05.2004 r. nr [...] i decyzji jej poprzedzającej z dnia [...].08.2003 r. nr [...], jako rażąco naruszającej prawo,
4. zasądzenie na rzecz skarżącego M. Z.. kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący M. Z.. podniósł, iż posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...].04.1977 r., potwierdzone zaświadczeniem nr [...] z dnia [...].08.1977 r.
Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeprowadził postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących osobami represji wojennych i okresu powojennego [tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42 póz. 371 ze zm.] i pozbawił skarżącego M. Z.. uprawnień kombatanckich decyzją z dnia [...].08.2003 r. i podtrzymującą tę decyzję decyzją z dnia [...] maja 2004 r., stwierdzając iż uprawnienia kombatanckie nabył on wyłącznie z racji działania w charakterze uczestnika "walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
Skarżący stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza zasady praworządności oraz przepisy postępowania administracyjnego.
Zasada praworządności wyrażona normą art. 7 kpa nakłada na organ administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest przyjętym w orzecznictwie Sądów Administracyjnych, iż "wszelkie niespójności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na niekorzyść strony" - wyrok WSA w Warszawie -VII S.A./Wa 1093/04, LEX nr 168038. Oczywistym jest - zdaniem skarżącego, iż w sprawie występuje słuszny interes stron w zakresie ustalenia uprawnienia wynikającego z prawa materialnego jakim jest ustawa wskazana powyżej. Oparcie rozstrzygnięcia w sprawie tj. pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich winno być w sposób niewątpliwy wykazane w postępowaniu dowodowym, przy kwalifikacji prawnej tegoż stanu faktycznego w odniesieniu do właściwego przepisu normy prawnej. Przywołana przez organ jakim jest Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podstawa rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach nakazuje pozbawienie uprawnień kombatanckich osoby, która na mocy dotychczasowych przepisów nabyły uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. W tym zakresie przeprowadzając postępowanie dowodowe organ nie uwzględnił i pominął całkowicie pismo Archiwum Straży Granicznej l.dz. 1081/ARA/z dnia 10.07.2003 r. sygn. arch. 851/3, 328/9a, 8696,329/19, w którego treści Kierownik Archiwum Straży Granicznej składa oświadczenie, iż w posiadanym zasobie dokumentów nie odnaleziono dowodów potwierdzających udział wnioskodawcy M. Z.. oraz jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza, w których wnioskodawca pełnił służbę, aby w okresie jego służby w tychże oddziałach uczestniczył on w walkach z oddziałami UPA, grupami Wermachtu i innymi formami zbrojnego podziemia. Przy tak niejednoznacznie ustalonym stanie faktycznym brak jest zasadności do zastosowania w sprawie hipotezy normy art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Ponadto zdaniem skarżącego nie do przyjęcia jest konstatacja Kierownika Urzędu zawierająca się w sformułowaniu, iż sytuacja ustalenia, iż "Pan M. Z.. nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej prowadzi do uzasadnienia, że już w latach 70 - tych uprawnienia kombatanckie uzyskał niesłusznie, co dodatkowo uzasadnia prawidłowość decyzji Kierownika Urzędu pozbawiająca go tych uprawnień". Orzeczenie Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dnia [...].04.1977 r. ustalające uprawnienia Kombatanckie Pana M. Z.. ma przymiot ostateczności. Uchylenie tegoż orzeczenia może nastąpić wyłącznie w oparciu o ustawę. Aby zaistniała podstawa w normie materialnej organ stanowiący prawo winien ustalić stan faktyczny. Jeżeli nie zachodzi kwalifikacja stanu faktycznego do normy art. 25 ust. 2 pkt 2 to brak jakichkolwiek przesłanek do uchylenia orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej ZBOWiD w K., nawet gdyby skarżący w ogóle nie brał udziału w żadnych walkach podczas służby wojskowej.
Nie zostało wykazane w żaden sposób, aby skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy. Przyjmując istniejący w sprawie stan faktyczny organ - Kierownik Urzędu zastosował dyspozycję normy art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach do stanu faktycznego nie wypełniającego hipotezy tej normy. Skarżący podkreślił, iż odczuwa odebranie mu uprawnień kombatanckich jako krzywdę, jako działanie administracji publicznej godzące w jego dobra osobiste i naruszające jego godność, gdyż przypisuje mu się działania negatywnie oceniane społecznie, których to działań nie realizował. Narusza się zasady państwa prawa, zasadę praworządności poprzez zastosowanie prawa w sposób odmienny od celu jaki określił ustawodawca, tworząc przedmiotową normę prawa. W tym stanie rzeczy zaskarżone decyzje Kierownika Urzędu nie mogą się ostać jako dotknięte wadami prawnymi, skutkującymi tym, iż dalsze ich funkcjonowanie w obrocie prawnym jest sprzeczne z zasadą praworządności.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi oraz na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W ocenie Kierownika Urzędu skarga jest oczywiście bezzasadna, a podniesione w niej zarzuty chybione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniało rażące naruszenie prawa polegające na naruszeniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o kombatantach. Nie ulega wątpliwości, że M. Z.. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 23 października 1975r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, póz. 186) wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej (vide: k. 6 i 7 akt adm.), a zgodnie z art.25 ust.2 wspomnianej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze" uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że powyższy przepis prawidłowo znalazł zastosowanie w stosunku do M. Z...
Zgodnie z ustawą z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) uprawnienia kombatanckie przysługują osobie, która spełnia jedno lub więcej wymagań określonych w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 powołanej ustawy. W przypadku skarżącego, który rozpoczął odbywanie służby wojskowej po 30.06.1947 r. tytuł przyznania lub zachowania uprawnień kombatanckich mógłby wynikać z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, czyli z racji uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Takiej przesłanki jednak nie ustalono w toku postępowania weryfikacyjnego. W życiorysie dołączonym do deklaracji członkowskiej z dnia 17 grudnia 1976 r. (k.3 akt adm.) M. Z.. podał jedynie, iż został powołany do służby wojskowej W.O.P. w Krośnie Odrzańskim, a w deklaracji członkowskiej skarżący podał, iż od "II Oddz.WOP 10 Komenda 215/47 brała czynny udział w walkach ze zbrojnym podziemiem od 12.06.1945 r. do 31.12.1947 r. Sygn. arch851/S/364". Nie wspomniał, iż w czasie służby wojskowej brał udział w walkach z UPA. Jak wynika z zaświadczenia ZBOWiD z 23 sierpnia 1977 r. uprawnienia kombatanckie otrzymał za udział w walkach o utrwalanie władzy ludowej WOP od dnia 10.07.1947 r. do 31.12.1947 r. W oparciu o powyższy materiał dowodowy, uzupełniony również pismem Archiwum Straży Granicznej z 10 lipca 2003 r. (k.22 akt adm.) skarżący pozbawiony został uprawnień kombatanckich na podstawie ww. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.
Oceniając zgromadzony materiał dowodowy Kierownik Urzędu nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, ani przepisu art.25 ust.2 cyt. ustawy wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymaną w mocy decyzją wydaną dnia [...] maja 2004 r., w związku z czym zasadnie odmówił stwierdzenia ich nieważności zaskarżoną decyzją i decyzją ją poprzedzającą.
Podkreślić należy, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru ma obowiązek rozpatrzyć sprawę tylko w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa i nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, a tym bardziej nie może rozpatrywać sprawy w jej całokształcie, w zakresie różnych wątków z tą sprawą związanych. Dlatego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie jest dopuszczalne przeprowadzanie ponownego postępowania, analiza materiału dowodowego, jego ponowna ocena i kontrola zasadności wydanej decyzji, z wyjątkiem oceny, czy nie doszło do rażącego naruszenia określonej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie nie został rażąco naruszony żaden przepis prawny, którego oczywiste i jednoznaczne naruszenie skutkować by mogło uwzględnieniem wniosków skarżącego. Nie można uznać za taką podstawę zarzutu naruszenia art.25 ust.2 cyt. ustawy o kombatantach, z wyżej wskazanych względów.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku wniesiono o jego zmianę poprzez orzeczenie o uchyleniu zaskarżanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie bądź stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] przy jednoczesnym uchyleniu zaskarżanych decyzji odmawiających stwierdzenie nieważności oraz wyroku zaskarżonego skargą niniejszą oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
Wyrokowi zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż w sprawie znajdują zastosowanie przepisy art. 21 i 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 317 ze zm.),
- naruszenie prawa procesowego, przepisów postępowania poprzez niewłaściwą ocenę zabezpieczonego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności przyjęcie kwalifikacji, iż w sprawie nie zachodzi rażące naruszenie prawa dające podstawę do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw i tym samym nie mogła zostać uwzględniona. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 ze zm.) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego , która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej . Oznacza to, że tylko wyjątkowe okoliczności i przesłanki mogą stanowić przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego czy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.
Zarzut naruszenia art. 21 i art. 25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r.,Nr 42,poz. 317 ze zm.) jest bezzasadny. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich . Jak wyjaśniał zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak i organ administracji rozpoznawanie wniosku o stwierdzenie nieważności określonej decyzji nie pociąga za sobą obowiązku badania sprawy merytorycznie w jej całokształcie ale ograniczać się musi do badania czy w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. a – na gruncie rozpoznawanej sprawy – wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji słusznie uznał, że takie, nadzwyczajne, okoliczności w sprawie nie zachodziły a tym samym organ administracji nie miał podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej.
Skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" co wynika z akt sprawy w tym z dokumentów przez skarżącego sporządzonych. Dokumenty te stały się podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich. Tym samym – przy braku podstaw które pozwoliłyby na zachowanie uprawnień , zważywszy że skarżący podnosi teraz także że w żadnych walkach nie uczestniczył - zachodziły podstawy prawne do zastosowania art. 21 i art. 25 pow. ustawy. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie przeprowadza się nowego uzupełniającego postępowania dowodowego. Celem tego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie merytoryczne sprawy ewentualnego zachowania przez skarżącego uprawnień kombatanckich ale wyłącznie zbadanie czy decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zarzuty procesowe jako podstawa skargi kasacyjnej muszą wiązać się ze wskazaniem przepisów postępowania sądowego naruszonych przez Sąd I instancji.. Takich przepisów w skardze nie powołano. Rozważenie tego zarzutu było możliwe tylko z uwagi na dodatkowe wskazanie iż Sąd nie stwierdził rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżony wyrok nie naruszał przepisów postępowania bo oddalając skargę i uznając że zaskarżona decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich była podjęta zgodnie z prawem - nie występowały bowiem przesłanki do stwierdzenia takiej nieważności – Sąd I instancji prawa nie naruszył.
Na marginesie należy także wskazać , że prawidłowość decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich była już przedmiotem kontroli sądowej( Sąd oddalił skargę wyrokiem z dnia 28 listopada 2005 r. II SA/Kr 947/05), tyle tylko że wówczas zaskarżona była decyzja odmawiająca uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 kpa.
Zważywszy, że skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw, w oparciu o przepis art. 164 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ,należało skargę tę oddalić.