II OSK 1370/05

II OSK 1370/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Barbara Gorczycka -Muszyńska /przewodniczący/
Krystyna Borkowska
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Ka 1319/03 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-04-13
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 415
art. 36 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Gorczycka-Muszyńska Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 1319/03 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2005 roku (sygn. akt II SA/Ka 1319/03), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] kwietnia 2003 roku, Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.
Powyższe rozstrzygnięcie podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta Bielsko-Biała decyzją z dnia 23 maja 2002 roku na podstawie art. 36 ust. 3. ust. 4 i ust. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 89, poz. 415 ze zm.), art. 104 i art. 154 k.p.a. oraz uchwały Nr LXII/838/98 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 16 czerwca 1998 roku w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Bielska-Białej w zakresie mieszkalnictwa (Dz.Urz.Woj. Bielskiego Nr 13), ustalił A. S. jednorazową opłatę od wzrostu wartości nieruchomości obejmującej pgr 1799/12, gm. kat. H. o powierzchni 1.117 m2 w wysokości 3.351 złotych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. S., decyzją z dnia 26 czerwca 2002 roku, uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że odwołującemu się nie umożliwiono zapoznania się z operatem szacunkowym, a zatem w postępowaniu przed organem I instancji nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Bielska-Białej, decyzją z dnia 10 lutego 2003 roku, ustalił A. S. wysokość jednorazowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości obejmującej pgr 1799/12 gm. kat. H. o powierzchni 1.117 m2 na kwotę 3.351 złotych. Organ podniósł w uzasadnieniu, że w wyniku zmiany planu zagospodarowania przestrzennego przedmiotowa działka, jako niebudowlana, uzyskała przydatność do zabudowy jednorodzinnej. W myśl § 4 uchwały Nr LXII/838/98 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 16 czerwca 1998 roku w sprawie zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Bielska-Białej w zakresie mieszkalnictwa wysokość jednorazowej opłaty od wzrostu wartości nieruchomości ustalono na 20%. Wzrost wartości nieruchomości ustalony został przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego, a wysokość opłaty określona zgodnie z przyjętymi regułami.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. S., podając iż w 1996 roku organ I instancji poinformował go, że przedmiotowa parcela znajduje się na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe. Pismo to nie koresponduje z otrzymanym przez niego pismem z dnia 11 marca 2002 roku, w którym wskazano, że nieruchomość ta znajduje się na terenie upraw rolnych. Nadto skarżący odwołał się do zapisów aktu notarialnego zawierającego umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, z których to wynika, że nieruchomość położona jest w terenie zabudowy jednorodzinnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z dnia 16 kwietnia 2003 roku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Bielska-Białej. Organ administracji II instancji podniósł, że przedmiotowa parcela zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z 1994 roku położona była w jednostce strukturalnej (J III 34 R) - tereny upraw rolnych, natomiast po zmianie planu w jednostce (J I MN) – tereny zabudowy jednorodzinnej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego do jego kompetencji nie należy weryfikowanie prawdziwości informacji zawartych w treści aktu notarialnego.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. S. Skarżący ponownie podniósł, iż dysponuje pismem Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej z dnia 11 czerwca 1996 roku, z którego wynika, że przedmiotowa działka stanowi teren upraw rolnych z występującą zabudową i położona jest w terenie zabudowy jednorodzinnej. Natomiast w piśmie z dnia 11 marca 2002 roku Urząd Miejski w Bielsku-Białej przekazał mu informację przeciwną, zgodnie z którą działka ta znajduje się na terenie upraw rolnych. Dodatkowo skarżący zaznaczył, iż notariusz po zapoznaniu się z treścią planu zagospodarowania przestrzennego ustalił identyczną treść planu z tą, jaka wynika z pisma z dnia 11 czerwca 1996 roku.
W skardze powołał się również na trudną sytuację materialną i zdrowotną swoją i rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrujący skargę przyjął, iż z planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 roku wynika, że nieruchomość obejmująca parcelę pgr 1799/12 gm. kat. H. o powierzchni 1799 m2 położona była w jednostce strukturalnej (J III 34 R) – tereny upraw rolnych. Natomiast z planu uchwalonego w 1998 roku wynika, że przedmiotowa parcela położona jest w jednostce strukturalnej (J I MN) – tereny zabudowy jednorodzinnej. Oznacza to, że w wyniku uchwalenia planu zagospodarowania nastąpił wzrost wartości nieruchomości należącej do skarżącego, a tym samym uzasadnione stało się uruchomienie rozpatrywanego postępowania.
Zauważono jednocześnie, że faktycznie skarżący dysponuje pismem aparatu pomocniczego organu I instancji, z którego wynika, że jego nieruchomość znajduje się na terenie przewidzianym pod zabudowę jednorodzinną, a dodatkowo został utwierdzony w tym przekonaniu po zapoznaniu się z treścią aktu notarialnego sporządzonego na okoliczność sprzedaży wskazanej nieruchomości. Okoliczności te nie skutkują jednak stwierdzeniem naruszenia art. 8 k.p.a., ponieważ rozbieżność stanowisk organu I instancji nie nastąpiła w ramach jednego postępowania, lecz wynikła z podejmowania określonych działań w różnych i odległych od siebie okresach. Dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach nie ulega zarazem wątpliwości, że skarżący został wprowadzony w błąd i być może podjął niekorzystną dla siebie decyzję o sprzedaży przedmiotowej parceli przed upływem 5 lat od dnia zmiany treści planu. Jednakże skutków prawnych wprowadzenia w błąd skarżący winien dochodzić nie przed sądem administracyjnym lecz przed sądem powszechnym.
Sąd I instancji stwierdził także, że o ile uruchomienie postępowania będącego przedmiotem kontroli sądowej przez organ I instancji miało umocowanie w stanie faktycznym i prawnym, a podjęte rozstrzygniecie co do zasady jest prawidłowe, o tyle przywołanie w podstawie prawnej art. 154 k.p.a. jest błędne i nie znajduje umocowania prawnego. Przepis ten stanowi podstawę uruchomienia postępowania w ramach trybu nadzwyczajnego, gdy adresat decyzji nie nabył na jej podstawie prawa. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie prowadzone było w trybie zwykłym i nie było podstaw do odwoływania się do przepisów odnoszących się do trybów nadzwyczajnych. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej, A. S. reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", przez nie ujawnienie w części pisemnego uzasadnienia zawierającej rozważania prawne powodów dla których Sąd I instancji nie uznał za uzasadniony zarzutu skargi dotyczącej ciężkiej sytuacji skarżącego i jego rodziny, podczas gdy wojewódzki sąd administracyjny winien rozważyć wszystkie podniesione przez stronę zarzuty oraz w pisemnym uzasadnieniu wyjaśnić dlaczego nie uznał ich za uzasadnione; nie ujawniając przed stroną sfery motywacyjnej swego rozstrzygnięcia uniemożliwiono stronie i Sądowi II instancji prawidłową kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia;
- art. 133 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w związku z art. 120, art. 121, art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa i art. 8 i art. 9 k.p.a. polegające na nierzetelnym postępowaniu organu I instancji, w szczególności na wprowadzeniu skarżącego w błąd co do stanu faktycznego dotyczącego obowiązku uiszczenia opłaty przez poinformowanie A. S., że od 1994 roku nieruchomość pgr 1799/12 zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczona jest pod zabudowę jednorodzinną, a zatem sprzedając tą nieruchomość w 2000 roku nie musi uiszczać opłaty na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. – Dz.U. z 1999 roku, Nr 15, poz. 139), a następnie wydaniu decyzji nakładającej na niego ten obowiązek, gdy z uwagi na wprowadzenie skarżącego w błąd niedopuszczalne było obciążenie go obowiązkiem uiszczenia opłaty na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym w związku ze sprzedażą nieruchomości w 2000 roku;
2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 120, art. 121 i art. 122 ustawy - Ordynacja podatkowa, art. 8, art. 9 k.p.a. oraz art. 36 ust. 3, ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym polegające na uznaniu, że skarżący powinien uiścić kwotę 3.351 złotych tytułem opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, w sytuacji gdy skarżący zbywając w dniu 22 września 2000 roku nieruchomość obejmującą parcelę pgr 1799/12 był przekonany – wskutek wprowadzenia w błąd przez Urząd Miejski w Bielsku-Białej pismem z dnia 11 czerwca 1996 roku - że od 1994 roku działka ta jest przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, podczas gdy takie postępowanie (wprowadzenie w błąd, a następnie obciążenie z tego tytułu opłatą) naruszające konstytucyjną zasadę zaufania do organów państwa jest niedopuszczalne.
A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, względnie organowi administracji, do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu środka odwoławczego, cytując uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2001 roku (sygn. akt II SA/Gd 1948/01, opubl. OSP 2003/2/16), pełnomocnik skarżącego wskazał, że do opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). W dalszej części skargi kasacyjnej jej autor, szeroko cytując uzasadnienia przywołanych wyroków, dokonał przeglądu orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego wypracowanego na tle art. 2 Konstytucji RP, art. 120, art. 121 i art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz art. 8 i 9 k.p.a., a odnoszącego się do postępowań podatkowych.
Dodatkowo wskazał, iż skarga kasacyjna stanowi jednocześnie wniosek o umorzenie zaległości w opłacie oraz ponownie przytoczył okoliczności wskazujące na trudną sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, aby istniała rzeczywista, a nie fasadowa możliwość odwołania się od orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, sąd ten w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia winien odnieść się do wszystkich szczegółowo sprecyzowanych w skardze zarzutów oraz uzasadnić dlaczego nie zasługiwały na uwzględnienie. Tymczasem Sąd I instancji, pomimo że skarżący expressis verbis podniósł w skardze okoliczności wskazujące na ciężką sytuację osobistą i rodzinną, nie odniósł się do tego zarzutu, nie wyjaśniając dlaczego jest on nieuzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, iż Sąd ten nie rozstrzyga merytorycznie po raz drugi sprawy sądowoadministracyjnej, a jedynie dokonuje kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji w granicach zakreślonych zarzutami skargi kasacyjnej.
Do kognicji sądów administracyjnych nie należy rozpoznanie wniosku o umorzenie zaległości w opłacie z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./). Z tych względów zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o umorzenie przedmiotowej opłaty nie mógł stanowić przedmiotu rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Pełnomocnik skarżącego prawidłowo podnosi, iż obowiązkiem Sądu I instancji było ujawnienie w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia powodów, dla których nie uwzględniono zarzutu skarżącego dotyczącego jego sytuacji rodzinnej i materialnej. Uzasadnienie orzeczenia Sądu ma dwojakie zadanie: z jednej strony jego celem jest ujawnienia motywów rozstrzygnięcia stronie postępowania, a z drugiej umożliwienie kontroli instancyjnej przez sąd odwoławczy. Nieodniesienie się przez sąd do jakichkolwiek aspektów sprawy uniemożliwia poznanie jego stanowiska w tym zakresie, a co za tym idzie ocenę jego prawidłowości. Z tych też względów nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do ciężkiej sytuacji życiowej i materialnej skarżącego należy ocenić negatywnie. Pamiętać jednakże należy, iż podstawą skargi kasacyjnej może być jedynie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) i tylko takie uchybienie może skutkować uchyleniem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Ocena wpływu powyższego uchybienia na wynik sprawy wymaga odwołania się do przedmiotu sprawy, tj. opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Regulujący tą instytucję art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. – Dz.U. z 1999 roku, Nr 15, poz. 139 ze zm.) wśród przesłanek pobrania opłaty wymienia jedynie wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponieważ, ani w tym przepisie, ani w innych regulacjach prawnych ustawodawca nie przewidział negatywnej przesłanki pobrania opłaty przez odniesienie się do sytuacji osobistej zobowiązanego, stwierdzić należy, iż decyzja w tym przedmiocie ma charakter zobiektywizowany - niezależny od indywidualnych okoliczności dotyczących właściciela nieruchomości.
W tym stanie rzeczy, jakkolwiek stanowisko Sądu I instancji dotyczące powyższego zarzutu powinno się znaleźć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, brak rozważań w tym zakresie nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska strony wnoszącej skargę kasacyjną w kwestii stosowania przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) do ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, o której mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Problem ten był już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Wyrokiem z dnia 7 listopada 2003 roku Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 1948/01, opubl. OSP 2003/2/16), na który powołuje się pełnomocnik skarżącego uznał, że do przedmiotowej opłaty znajdują zastosowanie przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Przeciwnego zdania był natomiast Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 września 2003 roku (sygn. akt II SA/Łd 1826/02, niepubl.) wyłączył stosowanie przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa w przypadku opłaty z art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny utrzymując powyższe orzeczenie w mocy wyrokiem z dnia 3 września 2004 roku (sygn. akt OSK 520/2004, opubl. OSP 2005/7-8/91). Stanowisko to podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie.
Opłata na rzecz gminy z tytułu wzrostu wartości nieruchomości jest szczególnego rodzaju dochodem gminy mieszczącym się pośród innych dochodów gminy, o których mowa w art. 54 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. - Dz.U. z 2001 roku, Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Opłata ta nie wynika jednak z ustawy podatkowej, a zatem nie spełnia jednego wymogów z określonych w art. 6 ustawy – Ordynacja podatkowa. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym nie ma charakteru ustawy podatkowej, zaś obowiązek opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanej uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest skutkiem określonej polityki przestrzennej gminy.
Opłacie planistycznej brak jest także wymaganej przez art. 6 Ordynacji podatkowej cechy nieodpłatności. Przedmiotowa opłata pobierana jest bowiem wyłącznie w sytuacji, w której to na skutek działania jednostki samorządu terytorialnego dochodzi do zwiększenia aktywów zobowiązanego wywołanego wzrostem wartości nieruchomości.
W tym miejscu należy podnieść, iż w sprawie rzeczywisty spór sprowadza się do oceny wpływu błędnego poinformowania wnoszącego skargę kasacyjną o przeznaczeniu należącej do niego nieruchomości w miejscowym w planie zagospodarowania przestrzennego.
Z przepisów art. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. w orzecznictwie i doktrynie prawa wyprowadza się szereg zasad ogólnych stanowiących gwarancje poszanowania interesów stron w postępowaniu administracyjnym. Organy administracji zobowiązane są więc prowadzić postępowanie m. in. zgodnie z zasadami pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz udzielania stronom informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Obowiązki wynikające z powyższych zasad nie mają jednak charakteru nieograniczonego. Przepisy art. 8 i art. 9 k.p.a. nie mogą być traktowane jako klauzula generalna umożliwiająca organowi administracji odstąpienie od zastosowania normy prawa materialnego. Zasady zaufania do organów administracji publicznej i udzielania informacji stronom ulegają ograniczeniu w zakresie, w jakim są sprzeczne z wyprowadzoną z treści art. 2 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. zasadą działania organów Państwa na podstawie przepisów prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ta ostatnia zasada ma charakter nadrzędny i jest podstawą funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Związanie organów przepisami prawa, o ile ustawodawca wprost nie postanowił inaczej, wyłącza możliwość odstąpienia od zastosowania jednoznacznej normy prawa materialnego w sytuacji uprzedniego mylnego poinformowania strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych. Niedopuszczalna jest zatem korekta naruszenia prawa poprzez jego kolejne naruszenie.
W rozpoznawanej sprawie niespornym jest, iż skarżący pismem z dnia 11 czerwca 1996 roku został błędnie poinformowany o przeznaczeniu należącej do niego parceli pgr 1799/12 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Tego samego nie można jednak powiedzieć o danych zawartych w akcie notarialnym obejmującym umowę sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W dokumencie tym przeznaczenie działki ustalono na podstawie decyzji Prezydenta Bielska-Białej z dnia 14 stycznia 1999 roku, a więc wydanej już po zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i informacja ta odpowiadała rzeczywistemu przeznaczeniu działki, chociaż błędnie odwołano się do planu z 1994r., który w tym czasie już nie obowiązywał.
Informacja zawarta w piśmie z dnia 11 czerwca 1996 roku udzielona została skarżącemu poza granicami postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Wprawdzie obowiązek podporządkowania się zasadom z art. 8 i 9 k.p.a. nie zamyka się w granicach sformalizowanego postępowania administracyjnego i odnosi się do wszystkich informacji, które w przyszłości mogą wpłynąć na prawa i obowiązki obywatela, to jednak ani Kodeks postępowania administracyjnego, ani ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym, w przeciwieństwie do ustawy – Ordynacja podatkowa, nie przewidują instytucji wiążącej interpretacji prawa.
Zgodnie z art. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przepisem gminnym. Oznacza to, że jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organu gminy, który go ustanowił (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP) i wchodzi w życie z chwilą ogłoszenia. Zgodnie z powszechnie przyjętą we współczesnych systemach prawnych rzymską zasadą ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi) nie można się zasłaniać nieznajomością prawa po jego prawidłowym ogłoszeniu.
W niniejszej sprawie nie zakwestionowano prawidłowości ogłoszenia Miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego Uchwałą Nr LVII/790/94 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 26 maja 1994 roku, ani uchwały Nr LXII/838/98 Rady Miejskiej Bielska-Białej z dnia 16 czerwca 1998 roku w sprawie zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Bielska-Białej w zakresie mieszkalnictwa. Postanowienia powyższych aktów prawnych są jasne i nie wymagają wykładni, a skarżący właściwie dbając o swoje interesy winien się zapoznać z ich treścią. Wobec tego zwykła, choć błędna, informacja dotycząca treści obowiązujących przepisów prawa udzielona przez Urząd Miejski Bielska-Białej pismem z dnia 11 czerwca 1996 roku nie może być objęta regułami określonymi w art. 8 i art. 9 k.p.a. i wyłączać stosowanie obowiązującego prawa.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie na wstępie należy powtórzyć, iż przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa nie mają zastosowania do opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia lub zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o której mowa w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Nie można także zapominać, iż przepisy art. 120, art. 121 i art. 122 ustawy – Ordynacja podatkowa oraz art. 8 i art. 9 k.p.a. nie ustanawiają norm o charakterze materialnoprawnym, lecz są przepisami regulującymi odpowiednio postępowanie podatkowe i postępowanie administracyjne, wobec czego nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Naruszenie prawa materialnego może przybrać postać błędnej wykładni, tj. błędnego zrozumienia treści normy prawnej lub niewłaściwego zastosowania, tj. nieprawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji normy prawnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do żadnej z powyższych form naruszenia prawa.
Ustawodawca w art. 36 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ustanowił obowiązek, którego przesłanki mają charakter zobiektywizowany. Skutkiem takiej regulacji jest obowiązek organu administracji pobrania opłaty w każdym przypadku zbycia nieruchomości, której wartość wzrosła na skutek uchwalenia lub zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Jedyną przesłanką wyłączającą możliwość kierowania roszczeń z tytułu opłaty do zbywcy nieruchomości jest upływ 5 lat od dnia, w którym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub jego zmiana stały się obowiązujące.
Nie ulega wątpliwości, iż na skutek zmiany planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego nastąpił wzrost wartości nieruchomości, w skład której wchodzi parcela pgr 1799/12, A. S. zbył powyższą nieruchomość, a postępowanie administracyjne w przedmiocie opłaty zostało wszczęte przed upływem 5 lat od dnia, w którym zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla Bielska-Białej stała się obowiązująca. W tym stanie rzeczy zarówno organy administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dokonały prawidłowej wykładni art. 36 ust. 3, ust. 6 i ust. 7 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a następnie prawidłowo zastosowały te przepisy do ustalonego stanu faktycznego.
Należy podzielić stanowisko sądu I instancji, iż skarżący uznając się poszkodowanym, może dochodzić przed sądem powszechnym naprawienia szkody powstałej na skutek wprowadzenia go w błąd przez organy administracji przy wykonywaniu władzy publicznej.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.