II OSK 136/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-19
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanewarunki technicznegranica działkiściana budynkuotwór okiennynadzór budowlanyzgłoszenie robótpozwolenie na budowęprzywrócenie do stanu poprzedniegoochrona interesów osób trzecich

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że wykonanie okna w ścianie budynku znajdującej się w granicy działki sąsiedniej narusza przepisy Prawa budowlanego i wymaga przywrócenia stanu poprzedniego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.M. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję WINB nakazującą przywrócenie do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego poprzez zamurowanie otworu okiennego w ścianie południowej, zlokalizowanej w granicy działki. Sąd administracyjny uznał, że wykonanie okna w takiej lokalizacji narusza przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, a zgłoszenie remontu nie było skuteczne. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość stanowiska organów i sądu niższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który utrzymał w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta nakazywała skarżącemu przywrócenie do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego poprzez zamurowanie otworu okiennego wykonanego w ścianie południowej, zlokalizowanej w granicy działki nr ewid. [...]. Sąd pierwszej instancji uznał, że wykonanie okna w ścianie budynku usytuowanej wzdłuż granicy z działką sąsiednią narusza § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, co skutkuje koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę. Skarżący nie uzyskał takiego pozwolenia, a jedynie dokonał zgłoszenia remontu. Sąd wskazał, że Wojewoda uchylił decyzję Starosty o sprzeciwie do zgłoszenia z przyczyn procesowych, nie kwestionując merytorycznie niezgodności z przepisami. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając za niezasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego. Sąd podkreślił, że wykonanie okna w ścianie w granicy działki narusza przepisy, a wypełnienie otworu materiałem przeziernym, który pełni funkcję okna, nie jest dopuszczalne w tej lokalizacji, nawet jeśli spełnia wymogi przeciwpożarowe. Luksfery lub inne nieprzezroczyste materiały są dopuszczalne, ale nie okna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wykonanie okna w ścianie budynku usytuowanej w granicy działki sąsiedniej lub w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zakazuje umieszczania okien w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Wykonanie okna, nawet z materiałów niepalnych lub pustaków szklanych, jeśli pełni funkcję okna (przepuszcza światło, umożliwia widok), jest niedopuszczalne w tej lokalizacji. Luksfery lub inne nieprzezroczyste materiały budowlane, traktowane jako część ściany, są dopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (10)

Główne

P.b. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

P.b. art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 1 pkt 1

Zakazuje umieszczania okien w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną.

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 12 § 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 232 § 6

Dopuszcza wypełnienie otworów w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego materiałem przepuszczającym światło (luksfery, cegła szklana, inne przeszklenie), pod warunkiem, że powierzchnia nie przekracza 10% powierzchni ściany i klasa odporności ogniowej jest odpowiednia.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.b. art. 5 § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymaga poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonanie okna w ścianie budynku w granicy działki narusza przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zgłoszenie robót budowlanych było nieskuteczne z uwagi na niezgodność z prawem. Ochrona interesów osób trzecich (prywatność, spokój sąsiada) jest istotna.

Odrzucone argumenty

Wykonanie okna z materiałów spełniających wymogi przeciwpożarowe jest dopuszczalne. Zgłoszenie remontu, które nie zostało skutecznie zakwestionowane przez Starostę, powinno być uznane za skuteczne. Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał materiału dowodowego wszechstronnie i wyczerpująco.

Godne uwagi sformułowania

przebudowa ściany zewnętrznej, przylegającej do granicy z działką sąsiednią, która polega na umieszczeniu w niej okna powoduje, że zwiększeniu ulega obszar oddziaływania takiego obiektu na działkę sąsiednią wykonanie okna w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną bądź w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy, narusza przepisy wykonane przez Skarżącego "przeszklenie" takiej ściany nie tworzy nie można przyjąć, że wypełnienie otworu oznacza wbudowanie jakichkolwiek materiałów, które mają odpowiednią cechę odporności przeciwpożarowej nie można wykluczyć możliwości uzyskania ściany oddzielenia przeciwpożarowego także w inny sposób niż przez wypełnienie luksferami lub cegłą szklaną, a więc np. szkłem o wymaganej odporności ogniowej i w odpowiedniej ramie istotne jest więc czy posiada ono cechy okna i czy w istocie taką też pełni funkcję

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Paweł Miładowski

sprawozdawca

Jan Szuma

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących lokalizacji okien w budynkach w granicy działki, rozróżnienie między oknem a innymi wypełnieniami otworów (np. luksferami) w kontekście prawa budowlanego i warunków technicznych, skuteczność zgłoszenia robót budowlanych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowlanej i interpretacji konkretnych przepisów rozporządzenia. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie nie występuje granica działki lub gdy zastosowano inne materiały.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu budowlanego - umieszczania okien w pobliżu granicy działki, co ma bezpośrednie przełożenie na relacje sąsiedzkie i przepisy prawa budowlanego. Wyjaśnia istotne rozróżnienie między oknem a innymi elementami budowlanymi.

Okno w granicy działki? Sąd NSA wyjaśnia, kiedy jest to niezgodne z prawem.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 136/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Jan Szuma
Paweł Miładowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 617/22 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2022-10-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 12, par. 232 ust. 6
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 19 marca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 617/22 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr OA.7721.12.1.2022 w przedmiocie nakazu przywrócenia do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 617/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę K. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr OA.7721.12.1.2022, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mielcu z dnia 9 grudnia 2021 r., nr NB.5160.17.2021.AH, i nakazano skarżącemu jako właścicielowi przywrócenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w Mielcu do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 78 cm x 79,5 cm, wykonanego w ścianie południowej od strony działki nr ęwid. [...] w Mielcu. Nakazano, aby zamurowanie wykonać z materiału, z którego wykonana jest ściana budynku. Alternatywnie wskazano, że w miejsce ww. okna można zastosować pustaki szklane, luksfery lub inny niepalny materiał nieprzezierny, spełniający parametry ściany oddzielenia pożarowego.
Sąd wskazał, że przebudowa ściany zewnętrznej, przylegającej do granicy z działką sąsiednią, która polega na umieszczeniu w niej okna powoduje, że zwiększeniu ulega obszar oddziaływania takiego obiektu na działkę sąsiednią (§ 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; Dz. U. z 2019 r. poz. 1065), co w konsekwencji skutkuje koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę na przebudowę ściany zewnętrznej budynku z uwagi na treść ww. art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a P.b. Skarżący nie uzyskał pozwolenia na budowę na przebudowę ściany zewnętrznej, natomiast dokonał zgłoszenia remontu ściany zewnętrznej w zakresie wymiany luksfer na przegrodę szklaną nieotwieralną; zaś Wojewoda Podkarpacki decyzją z 25 listopada 2019r. uchylił decyzję Starosty Mieleckiego z 7 sierpnia 2019r. zgłaszającą sprzeciw do ww. remontu i umorzył postępowanie organu I instancji w całości. Sąd wskazał, że ww. sprzeciw został wniesiony w wyniku stwierdzenia przez Starostę, że objęte zgłoszenie roboty budowlane są niezgodne z § 12 ww. rozporządzenia. Jednak Wojewoda uchylił decyzję Starosty wyłącznie z przyczyn procesowych, tj. z powodu uchybienia terminowi na wniesienie sprzeciwu. Wojewoda stwierdził, że sprzeciw Starosty był nieskuteczny, gdyż został wniesiony po terminie a zatem niemożliwym było dokonanie kontroli merytorycznej tej decyzji.
W ocenie Sądu, skarżący już w decyzji Starosty z 7 sierpnia 2019 r. otrzymał wyraźną informację, że wykonanie okien w ścianie budynku usytuowanej wzdłuż granicy z działką sąsiednią jest niezgodne z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia. Wojewoda w decyzji z 25 listopada 2019 r. nie zawarł oceny odmiennej w tym zakresie, co uprawniałby skarżącego do powoływania się na zasadę zaufania do organów władzy publicznej. W tej sytuacji wdrożone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie naprawcze nie zmierzało do podważenia ustaleń, wynikających ze skutecznie złożonego zgłoszenia. Przyczyną wdrożenia postępowania naprawczego, była niezgodność robót budowlanych z § 12 ww. rozporządzenia, o czym skarżący został poinformowany już w decyzji Starosty z 7 sierpnia 2019 r. Ponadto Sąd wskazał, że art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. umożliwia prowadzenie postępowania naprawczego w sytuacji, w której inwestor nie dopuszcza się odstępstw od pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia, ale wykonał roboty budowlane w sposób istotnie odbiegający od przepisów, to jest naruszył je tak dalece, że wymaga to ingerencji nadzoru budowlanego (zob. wyrok WSA w Lublinie z 29 czerwca 2021 r., II SA/Lu 378/20).
W ocenie Sądu, sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. W związku z tym organy nadzoru budowalnego prawidłowo wdrożyły procedurę "naprawczą", w oparciu o przepisy art. 50-51 P.b., które mają zastosowanie we wszystkich przypadkach, kiedy istnieje stan niezgodny z prawem na skutek działań inwestora naruszającego przepisy prawa, wymagający interwencji organu nadzoru budowlanego.
W dacie wykonania przebudowy, co miało miejsce w styczniu 2021 r. przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych nie pozwalały na wykonywanie okien w ścianach budynków zlokalizowanych w granicy z działką sąsiednią lub w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy. W konsekwencji, wykonanie okna w ścianie budynku, która znajduje się bezpośrednio w granicy z sąsiednią działką budowlaną bądź w odległości mniejszej niż 4 m od tej granicy, narusza przepisy zawarte w powołanym rozporządzeniu dotyczące odległości budynków.
Zdaniem Sądu, wykonanie w ścianie budynku otworu wypełnionego przezroczystymi przegrodami szklanymi zapewniającymi dostęp do światła dziennego jest oknem niezależnie od tego, czy ma zamontowany mechanizm otwierający. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia zakazuje umieszczania okien w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Bez znaczenia jest, jaki rodzaj okna zostanie umieszczony w zaprojektowanym otworze okiennym. Dotyczy to również okien z materiałów niepalnych, czy trudno zapalnych (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., II OSK 284/10).
W niniejszej sprawie sporna ściana południowa budynku usytuowana jest w odległości 35-54 cm od granicy z działką sąsiednią. Pierwotnie jak wynika z projektu budowlanego, ściana ta została zaprojektowana jako pełna, z wypełnieniem dwóch otworów luksferami. Z racji tego, że położenie ani granice budynku nie uległy zmianie, z uwagi na § 12 ww. rozporządzenia nie ma możliwości wstawienia w zaprojektowane otwory przegród szklanych, spełniających funkcję okna. Zmiany w zakresie sposobu wypełnienia otworów należy rozpatrywać w kontekście spełnienia wymogów zabezpieczenia przeciwpożarowego w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego.
Zgodnie z § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego dopuszcza się wypełnienie otworów materiałem przepuszczającym światło, takim jak luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie, jeżeli powierzchnia wypełnionych otworów nie przekracza 10% powierzchni ściany, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż wskazana tabeli, tj. El 30 dla klasy odporności ogniowej ściany oddzielenia przeciwpożarowego REI 60.
Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia otworu i okna, jednakże na gruncie przepisów § 12 i § 232 ww. rozporządzenia wyraźnie te dwa pojęcia rozróżnił. W § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia mowa jest o "otworze" a nie o "oknie", o którym mowa w § 12 rozporządzenia.
Zgodnie z wolą ustawodawcy, wyrażoną w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia, w pierwszej kolejności do wypełnienia otworów trzeba wykorzystać luksfery lub cegłę szklaną albowiem nie tylko przepuszczają światło, ale posiadają cechy podstawowego budulca, z którego buduje się ścianę. Następnie ustawodawca wskazał na inne przeszklenie, które należy rozumieć jako materiał budowlany, który ma cechy tożsame z luksferami lub cegłą szklaną. Ściana wypełniona luksferami jest traktowana jako ściana pełna, ponieważ jest to materiał budowlany wykonany ze szkła, służący do wypełnienia konstrukcji ściennych lub stropowych. Innymi słowy luksfery uważane są za element konstrukcyjny budynku, nie zaś za otwór okienny (zob. wyroki NSA: z 17 lutego 2011 r., II OSK 284/10; z 2 października 2015 r., II OSK 409/14; oraz wyrok WSA w Łodzi z 28 czerwca 2017 r., II SA/Łd 360/17).
Sąd wskazał, że wykonane w niniejszej sprawie przeszklenie spełnia cechę odporności ogniowej, niemniej jednak jest oknem, gdyż mimo braku otwieralności dopuszcza światło do pomieszczenia i zapewnia widok na zewnątrz. Zastosowane przez skarżącego przeszklenie w otworze w istocie pełni funkcję okna, a nie ściany. Mając na względzie treść § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia nie można przyjąć, że wypełnienie otworu oznacza wbudowanie jakichkolwiek materiałów, które mają odpowiednią cechę odporności przeciwpożarowej. Użyte materiały podobnie jak luksfery nie powinny posiadać cech przezroczystości i możliwości obserwacji, zatem wypełnienie otworu oddzielenia przeciwpożarowego nie może nastąpić poprzez wypełnienie go oknem. Przepis § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wprost zakazuje umieszczania okien w ścianach znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną. Nie jest natomiast objęte takim zakazem użycie przezroczystych kształtek budowlanych (luksferów), których użycie, z konstrukcyjnego punktu widzenia, jest uznawane za cześć ściany, przy zastrzeżeniu jednak, że pomieszczenia doświetlane w taki sposób wymagają oświetlenia za pośrednictwem okien zgodnie z § 57 ust. 2 rozporządzenia (zob. wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., II OSK 284/10). Brak możliwości sytuowania ściany z oknami lub drzwiami w odległości mniejszej niż 4 m ma na celu nie tylko zapewnienie ochrony przeciwpożarowej, ale także zapewnienie ochrony interesów osób trzecich. Wynikająca z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. ochrona interesów osób trzecich dotyczy nowo projektowanych obiektów, ale winna obejmować również obiekty już istniejące, w których wykonywane są roboty budowlane w postaci przebudowy, odbudowy czy też nadbudowy (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2016 r., VII SA/Wa 326/16).
Z przyczyn przedstawionych powyżej Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego w zakresie nałożenia obowiązku przywrócenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego.
W sprawie nie było sporne, że przed dokonaną przebudową przedmiotowa ściana była ścianą pełną, a istniejące w niej dwa otwory wypełniony były pustakami szklanymi, co wynika z opisu technicznego robót budowlanych oraz projektu budowlanego przedmiotowego obiektu. W trakcie kontroli stwierdzono natomiast, że w ścianie południowej istnieje otwór wypełniony oknem, spełniającym wymagania ochrony przeciwpożarowej. Jednakże nie stanowi to o zachowaniu przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Norma § 232 ust. 6 rozporządzenia nie może być interpretowana w oderwaniu od pozostałych przepisów, w tym wypadku w oderwaniu od § 12 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym co do zasady budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż: 4 m – w przypadku budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy (ust. 1 pkt 1). Przedmiotowe otwory winny być wypełnione materiałem, który, podobnie jak luksfery, nie powinien posiadać cech przezroczystości i umożliwiać obserwacji czy otwierania. Chodzi bowiem o to, żeby użyć takich materiałów, które będą tworzyć ścianę pełną. Tymczasem wykonane przez Skarżącego "przeszklenie" takiej ściany nie tworzy (zob. wyrok NSA z 20 listopada 2019 r., II OSK 2939/18).
W tej sytuacji doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wymagało przywrócenia stanu poprzedniego poprzez wypełnienie otworu okiennego materiałem spełniającym parametry ściany oddzielenia pożarowego. Z racji tego, że ściana południowa budynku Skarżącego jest usytuowana w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki z sąsiednią działką budowlaną, wykonanie w niej okna narusza § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Dlatego w sprawie zachodzi sytuacja z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., czyli wykonanie robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w ww. przepisach rozporządzenia. W tej sytuacji organ II instancji zasadnie zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. i trafnie określił zakres nałożonego na skarżącego – właściciela nieruchomości – obowiązku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie decyzji organów obu instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 art. 77, art. 80 K.p.a. a także art. 8 K.p.a. przez ich błędne zastosowanie i uznanie, że materiał dowodowy w sprawie został rozpatrzony w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a przede wszystkim uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka do powoływania się na zasadę zaufania do organów władzy publicznej w sytuacji, kiedy skarżący działał na podstawie prawomocnych decyzji organów administracyjnych i zgłosił wykonanie robót budowlanych, które nie zostało zakwestionowane skutecznie przez Starostę.
Ponadto zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 4 P.b. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że roboty budowlane wykonywane przez skarżącego, zgodnie ze zgłoszeniem, stanowiły istotne odbiegnięcie od ustaleń i warunków określonych w przepisach, podczas gdy ustalenia faktyczne oraz prawidłowa wykładnia przywołanej regulacji wskazują, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wykonane roboty budowlane odbiegają od przepisów w sposób nieistotny, a zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem; ponadto zarzucono błędne uznanie przez Sąd, że roboty zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę, podczas gdy skarżący dokonał zgłoszenia dot. robót budowalnych, a zgłoszenie to nie zostało skutecznie zaskarżone przez Starostę, a skarżący nie został poinformowany o obowiązku złożenia wniosku o pozwolenie na budowę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania – B. P. i W. P. przedstawili swoje stanowisko w sprawie.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadniczo norma wyrażona w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia (dotyczącym luksferów) nie jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznawana za wyjątek od norm odległościowych ustalonych przez § 12 ust. 1 i ust. 4 ww. rozporządzenia wykonawczego (por. wyrok NSA z 25 listopada 2021 r., II OSK 3179/19). Niemniej co do zasady wypełnienie otworów materiałem przeziernym, przy zachowaniu warunków określonych w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia oznacza, że mamy do czynienia ze ścianą pełną, pozbawioną otworów okiennych (por. wyrok NSA z 17 sierpnia 2022 r., II OSK 1141/21).
A zatem wypełnienie danego otworu stosownym materiałem może mieć wpływ na spełnienie wymogów ognioodporności z § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia.
W tym miejscu wskazania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym można spotkać pogląd, zgodnie z którym wypełnienie otworu okiennego szkłem w ramie aluminiowej z zastosowaniem folii nieprzeźroczystej nie jest wystarczające do spełnienia wymogu z § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia. Natomiast fragment ściany częściowo wypełnionej luksferami, cegłą szklaną należy traktować tak samo jak ścianę pełną bez otworów okiennych (por. wyroki NSA: z 19 września 2018 r., II OSK 3364/17; z 5 października 2021 r., II OSK 201/21).
Należy wskazać, że tego rodzaju pogląd nawiązuje do rozwiązań technicznych jakie prawnie przewidywał już Kodeks Napoleona, a więc uregulowanie prawne z początku XIX wieku. Nie można więc w omawianym zakresie abstrahować od rozwoju technologicznego, a mianowicie, że także w inny sposób możliwe jest spełnienie wymogów ochrony przeciwpożarowej. Należy dostrzec, że polski prawodawca na tle postępu technologicznego w ostatniej dekadzie XX wieku przewidział możliwość wypełnienia otworów okiennych także innym materiałem niż luksfery, czy też cegłą szklaną celem uzyskania "ściany oddzielania przeciwpożarowego". A mianowicie, do polskiego porządku prawnego możliwość zastosowania innego materiału o podobnych właściwościach co luksfery lub cegła szklana wprowadzono na mocy § 234 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10 poz. 46). Natomiast jeszcze takiej możliwości nie przewidywało poprzednio obowiązujące uregulowanie, a zawarte w § 203 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17 poz. 62), które obowiązywało do 2 kwietnia 1995 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie można wykluczyć możliwości uzyskania ściany oddzielenia przeciwpożarowego także w inny sposób niż przez wypełnienie luksferami lub cegłą szklaną, a więc np. szkłem o wymaganej odporności ogniowej i w odpowiedniej ramie.
W okolicznościach niniejszej sprawy na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. na inwestora został nałożony stosowny obowiązek polegający na zamurowaniu otworu okiennego z materiału, z którego wykonana jest ściana budynku, a poza tym alternatywnie wskazano, że w miejsce ww. okna można zastosować pustaki szklane, luksfery lub inny niepalny materiał nieprzezierny, spełniający parametry ściany oddzielenia pożarowego. Tak określony obowiązek uwzględniał zatem wszystkie dopuszczone prawnie sposoby celem uzyskania ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Formułując ten obowiązek WINB nie wykluczył zatem możliwości zastosowania innych materiałów, co oznacza, że nawet pomimo takiego sformułowania przez organ obowiązku nie można wykluczyć uzyskania ściany oddzielenia przeciwpożarowego także w inny sposób. Taka bowiem możliwość wynika wprost z obowiązującego przepisu prawa, tj. § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia z 2002 r.
W tym miejscu należy skarżącemu wyjaśnić, że rozpatrując przedmiotową sprawę w kontekście możliwości uzyskania ściany oddzielenia przeciwpożarowego w przypadku zastosowania "innego przeszklenia", o jakim mowa w § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia z 2002 r., nie bez znaczenia jest, czy zastosowane wypełnienie posiada cechy przezroczystości, przejrzystości, dając możliwość obserwacji terenu na zewnątrz budynku i do jego wnętrza. Istotne jest więc czy posiada ono cechy okna i czy w istocie taką też pełni funkcję. Takie stanowisko posiada usprawiedliwione podstawy wynikające z wykładni przepisów § 12 ust. 1 i § 232 ust. 6 ww. rozporządzenia z uwzględnieniem wskazówek interpretacyjnych zawartych w art. 5 ust. 1 P.b., w tym z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b., który wymaga poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, także w aspekcie prawa do prywatności (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2022 r., II OSK 671/21). Dlatego w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący powinien uwzględnić obowiązujące przepisy, w tym przede wszystkim przepisy dotyczące bezpieczeństwa przeciwpożarowego, a także wziąć pod uwagę kwestie związane z poszanowaniem stosunków sąsiedzkich (zapewnienie intymność i spokoju właściciela sąsiedniej działki). W związku z obowiązującymi przepisami prawa przedmiotowy otwór w ścianie może być wypełniony materiałem, który podobnie jak luksfery czy cegła szklana, nie powinien posiadać cech przezroczystości i umożliwiać obserwacji czy otwierania. Nadto istotne jest aby użyte wypełnienie otworów tworzyło w konsekwencji taką ścianę, która spełnia rolę ściany pełnej dla ściany oddzielenia przeciwpożarowego, o jakiem mowa w § 235 ww. rozporządzenia.
Dla przedstawionej powyżej oceny nie ma znaczenia wskazywana przez skarżącego okoliczność, że ww. roboty budowlane wykonał w oparciu o dokonane zgłoszenie. W tym miejscu należy skarżącemu wyjaśnić, że to, iż zgłoszenie stanowi uproszczoną formę uzyskania zgody na realizację inwestycji nie oznacza braku możliwości poddania jego oceny pod względem zgodności z prawem, co sprowadza się do ustalenia czy dokonane zgłoszenie było skuteczne. Owa skuteczność zgłoszenia nie jest zaś uzależniona od faktu jego przyjęcia (zgody) przez organ administracyjny, lecz dla skuteczności prawnej zastosowania uproszczonej procedury zgłoszeniowej wymaga się także ze strony inwestora działań zgodnych z prawem. W praktyce oznacza to, że skutecznie zgłosić można realizację takich obiektów lub robót budowlanych, na które wskazują przepisy prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2019 r., II OSK 511/17). W tej zaś sprawie wykazano, że przedmiotowa inwestycja narusza § 12 ww. rozporządzenia, co czyni dokonane przez skarżącego zgłoszenie nieskutecznym. Dlatego należało stwierdzić, że niewadliwie Sąd I instancji wskazał, iż dla wyniku sprawy mają także znaczenie okoliczności, w których Wojewoda uchylił decyzję Starosty o wniesieniu sprzeciwu, nie kwestionując, że zgłoszona inwestycja narusza prawo.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 art. 77, art. 80 K.p.a. a także art. 8 K.p.a.; oraz art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 4 P.b. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI