II OSK 136/10

Naczelny Sąd Administracyjny2010-05-31
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanepozwolenie na budowęwarunki technicznegranica działkisąsiedztwoplan zagospodarowania przestrzennegoNSAinterpretacja przepisówbudynek usługowy

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że pozwolenie na budowę przy granicy działki było zasadne ze względu na jej wąskie rozmiary i zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę obiektu usługowego w odległości 1,5 m od granicy działki sąsiedniej, mimo że standardowa odległość wynosi 3 m. WSA uchylił decyzję organów administracji, uznając brak wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania wyjątku przewidzianego w § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepis, nie uwzględniając, że wąska działka inwestora (14,5 m) oraz zapisy planu zagospodarowania przestrzennego uzasadniały zastosowanie wyjątku, pozwalając na budowę bliżej granicy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę. Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę obiektu usługowego w odległości 1,5 m od granicy działki sąsiedniej, podczas gdy przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych budynków generalnie nakazują odległość 3 lub 4 m. WSA uznał, że organy administracji nie wykazały wystarczająco, dlaczego zastosowano wyjątek z § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, który dopuszcza sytuowanie budynku bliżej granicy ze względu na rozmiary działki. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że WSA błędnie zinterpretował przepis. Sąd kasacyjny podkreślił, że wąska działka inwestora (14,5 m) oraz zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (wskaźnik intensywności zabudowy 0,8, projektowany 0,56) uzasadniały zastosowanie wyjątku. NSA wskazał, że pojęcie "rozmiary działki" nie ogranicza się jedynie do technicznej możliwości budowy, ale obejmuje także funkcjonalność i użytkowe wymogi budynku, a także zgodność z planem miejscowym. Sąd kasacyjny uznał, że WSA nie wykazał, aby naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, a organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy, uwzględniając specyfikę działki i planu zagospodarowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest, jeśli rozmiary działki i ustalenia planu miejscowego to uzasadniają, przy czym "rozmiary działki" należy interpretować szerzej niż tylko techniczne możliwości budowy, uwzględniając funkcjonalność i wskaźnik intensywności zabudowy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, zawężając jego zastosowanie do sytuacji, gdy budowa jest technicznie niemożliwa. Sąd kasacyjny podkreślił, że wąska działka inwestora (14,5 m) i zgodność z planem miejscowym (wskaźnik intensywności zabudowy) uzasadniały zastosowanie wyjątku, pozwalając na budowę bliżej granicy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

Dz.U. 2002 nr 75 poz 690 art. 12 § 3 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dopuszcza sytuowanie ścian budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości 3,00 m lub 4,00 m ze względu na rozmiary działki, przy uwzględnieniu ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i funkcjonalności obiektu.

Pomocnicze

u.p.b. art. 35 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 3 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 34 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

u.p.b. art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wąskie rozmiary działki inwestora (14,5 m) uzasadniają zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, pozwalając na budowę w odległości 1,5 m od granicy. Zgodność projektowanej zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (wskaźnik intensywności zabudowy). Błędna wykładnia przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia przez WSA, który zbyt wąsko zinterpretował pojęcie "rozmiarów działki".

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że organy administracji nie wykazały wystarczająco podstaw do zastosowania wyjątku z § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Argument WSA, że usytuowanie budynku przy granicy ograniczy zabudowę działki sąsiedniej.

Godne uwagi sformułowania

"rozmiary działki" jest niejednoznaczne i wymaga wykładni Braku możliwości zachowania odległości od granicy działki ze względu na jej rozmiary nie można sprowadzać tylko i wyłącznie do kwestii braku technicznych możliwości budowy danego obiektu Określenie powyższe odnosi się zatem nie tyle do technicznych możliwości realizacji budynku na takiej działce, ale możliwości zrealizowania na niej budynku spełniającego standardowe wymogi funkcjonalne i użytkowe przewidzianych w nim pomieszczeń

Skład orzekający

Anna Łuczaj

przewodniczący

Jerzy Siegień

sprawozdawca

Joanna Runge - Lissowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków, dotyczącego sytuowania budynków przy granicy działki w przypadku wąskich działek i zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do dnia 8 lipca 2009 r. (choć późniejsza nowelizacja potwierdza kierunek interpretacji).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu budowy przy granicy działki i interpretacji przepisów technicznych, co jest interesujące dla właścicieli nieruchomości i branży budowlanej.

Budowa przy granicy działki: Kiedy wąska działka pozwala na odstępstwa od przepisów?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 136/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-01-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący/
Jerzy Siegień /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1210/09 - Wyrok WSA w Krakowie z 2009-09-25
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
par. 12 ust 3 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia del. WSA Jerzy Siegień /spr./ Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D.S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1210/09 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania 2. zasądza od H. K. na rzecz D. S. i A. S. kwotę 370 (trzysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2009 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przedmiotowy wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.
Starosta Olkuski decyzją z dnia [...] października 2008 r., na podstawie art. 28, art. 3 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118, z późn. zm.), zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. Od decyzji tej odwołała się H.K., właścicielka działki, która bezpośrednio graniczy z działką inwestorów. Odwołująca podniosła, że projektowany budynek naruszy interesy właścicieli działek sąsiednich. Działka inwestorów jest zbyt mała aby na niej sytuować budynek usługowy.
Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że spełnione zostały wymogi niezbędne do uzyskania pozwolenia na budowę, zawarte w ustawie - Prawo budowlane (art. 34 ust. 1, 2 i 3, art. 35 ust. 1), a przedmiotowa inwestycja nie narusza interesów osób trzecich. Organ odwoławczy nie stwierdził przy wydawaniu zaskarżonej decyzji żadnego naruszenia prawa, a zatem brak było podstaw do odmówienia udzielenia pozwolenia na budowę dla przedmiotowej inwestycji. Odnosząc się do zarzutu odwołującej się dotyczącego usytuowania obiektu na działce, organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy budynek nie będzie obiektem uciążliwym. Jak zostało uściślone przez projektanta będzie to obiekt usługowy w części użytkowej przeznaczony pod usługi handlu takie jak na przykład: sprzedaż towarów, artykułów przemysłowych, gospodarstwa domowego, żelaznych, produktów tekstylnych, włókienniczych, obuwia itp.
Z rysunku projektu zagospodarowania terenu wynika, że przedmiotowy budynek usytuowany został w odległości 1,5 m od granicy z działką skarżącej. Z uwagi na fakt, że działka inwestora jest działką wąską, bowiem jej szerokość wynosi 14,5 m, zastosowano w sprawie przepis § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis ten dopuszcza sytuowanie ścian budynku w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli nie jest możliwe zachowanie odległości 3,00 m lub 4,00 m ze względu na rozmiary działki.
Budynek odwołującej jest usytuowany, jak wynika z rysunku projektu zagospodarowania terenu, w odległości powyżej 7,0 m od granicy z działką inwestorów, a zatem zdaniem organu II instancji, brak jest podstaw aby projektowany obiekt wpłynął w jakikolwiek sposób na użytkowanie tej działki.
W toku postępowania odwoławczego organ odwoławczy zlecił Staroście Olkuskiemu uzupełnienie akt sprawy o ustalenie warunków technicznych, jakim powinien odpowiadać budynek usługowo - wielofunkcyjny oraz jego usytuowanie. Wskazano, że projektant doprowadził projekt do zgodności z przepisami warunków technicznych oraz przedstawił dowód potwierdzający spełnienie wymaganego miejscowym planem zagospodarowania terenu wskaźnika intensywności zabudowy. Projekt został uzgodniony bez zastrzeżeń z rzeczoznawcą ds. BHP.
Skargę na powyższą decyzję złożyła H.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie. Za trafny Sąd uznał podniesiony przez skarżącą zarzut braku wykazania przez organy administracji powodów uzasadniających usytuowanie projektowanego obiektu przy granicy nieruchomości skarżącej. W ocenie sądu w sprawie nie wyjaśniono należycie podstaw do zastosowania przez organy administracyjne § 12 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia, stanowiącego wyjątek od zasady uregulowanej w § 12 ust. 1 tego rozporządzenia.
Zdaniem Sądu udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku zaprojektowanego przy granicy m. in. z działką o nr ew. [...], tzn. w odległości 1, 5 m, było nieuzasadnione wobec istnienia możliwości posadowienia budynku usługowego wielofunkcyjnego o mniejszej kubaturze, w oddaleniu od granicy zgodnie z obowiązującymi przepisami, mając na uwadze wystarczającą szerokość działki inwestora, która wynosi ok. 14, 5 m, co pozwoliłoby jednocześnie na wyeliminowanie ograniczeń w zabudowie działki skarżącej. Ta okoliczność powinna w sposób wszechstronny zostać rozpatrzona przez organy administracyjne. Powinny one wykazać w uzasadnieniu swoich decyzji przesłanki umożliwiające zastosowanie w przedmiotowej sprawie § 12 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Możliwość odstąpienia na podstawie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia od podstawowych odległości przy sytuowaniu budynku względem granic działki ma charakter wyjątkowy i wiąże się z wykazaniem, że rozmiary działki uniemożliwiają realizację inwestycji z zachowaniem podstawowych odległości od granic działki (4 lub 3 m). Tymczasem w przedmiotowej sprawie organy administracyjne ograniczyły się wyłącznie do stwierdzenia, że nie jest możliwe zachowanie odległości ze względu na rozmiary działki. Dopiero, gdy wielkość działki uniemożliwia jakąkolwiek jej zabudowę z zachowaniem prawem przewidzianych odległości od jej granic, możliwe jest odstąpienie od odległości wskazanych w § 12 ust. 1 i zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia.
Sąd wskazał również, że brak jest podstaw do zastosowania § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia uzasadniającego przyjęcie spornej odległości od granicy z działką nr [...], bowiem budynek znajdujący się na działce skarżącej usytuowany jest w odległości 7 m od granicy z działką inwestorów. Tym samym strona skarżąca może oczekiwać, że zabudowa na sąsiedniej nieruchomości będzie realizowana z zachowaniem podstawowych prawem przewidzianych odległości od granic działki. Zajęcie zatem stanowiska przez organ odwoławczy, że usytuowanie ściany projektowanego budynku w ostrej granicy jest możliwe, było przedwczesne, gdyż nastąpiło przed przeprowadzeniem szczegółowej analizy zaistnienia okoliczności wymienionych w § 12 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia, zgodnie z wymogami art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydanie z naruszeniem rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.) oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i jako wadliwe powinny być wyeliminowane z obrotu prawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli D.S. i A.S. zarzucając:
1) naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), w związku z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, polegające na mylnym przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie nieuzasadnione było zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2, dopuszczającego sytuowanie obiektu budowlanego w odległości 1,5 m od granic z sąsiednimi działkami,
2) naruszeniu przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", poprzez uwzględnienie skargi pomimo istnienia przesłanek do utrzymania w całości decyzji organu drugiej instancji,
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Olkusz – Śródmieście, zatwierdzonym uchwałą nr LX/691/2002 Rady Miejskiej w Olkuszu z dnia 13 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 150 z dnia 10 sierpnia 2002 r., poz. 2344), zmienionym następnie uchwałą nr XXXIX/490/2005 Rady Miejskiej w Olkuszu z dnia 29 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 441 z dnia 8 sierpnia 2005 r., poz. 3275) działka nr 2236/4, należąca do skarżących, znajduje się w terenie oznaczonym symbolem 02.MU, opisanym jako "tereny zabudowy wielofunkcyjnej". Przeznaczenie podstawowe tego terenu to zabudowa mieszkalna wielorodzinna oraz zabudowa usługowa - obiekty i urządzenia służące realizacji celów publicznych oraz obiekty i urządzenia umożliwiające realizację przedsięwzięć komercyjnych. Partery budynków powinny być przeznaczone pod funkcje usługowe - komercyjne, a wymagany wskaźnik intensywności zabudowy liczony w granicach terenu objętego zagospodarowania terenu powinien wynosić - 0,8. Mając na uwadze powyższe ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy, zdaniem skarżących mieć na uwadze, że funkcja projektowanego obiektu w pełni pokrywa się z przewidzianą przepisami o zagospodarowaniu przestrzennego. Nie są to usługi uciążliwe, a w związku z tym trudno mówić o niekorzystnym wpływie planowanej inwestycji na korzystanie z nieruchomości sąsiednich.
Zgodnie z treścią tego przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (tj. w odległości 3 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy), dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki.
Problemy interpretacyjne sprawia właściwe odczytanie przesłanki zastosowania powyższej normy tj. niemożliwości zachowania podstawowych odległości - tzn. 3 m - ze względu na rozmiary działki. Przepisy nie uściślają przy tym, jaka ma być maksymalna bądź minimalna wielkość działki, aby zaistniała możliwość zastosowania tego wyjątku. Ustawodawca pozostawił zatem organom administracji budowlanej znaczny luz decyzyjny przy stosowaniu tej regulacji. To organ ma ocenić, czy w danej sytuacji faktycznej istnieją podstawy do udzielenia pozwolenia na budowę budynku zlokalizowanego w odległości 1,5 m od granic z sąsiednimi nieruchomościami. Wojewoda Małopolski realizując to uprawnienie stwierdził, że działka o szerokości 14,5 m jest działką wąską i uzasadnia zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2. Jest to kryterium obiektywne - przy zachowaniu odległości 1,5 m od granic działki możliwa jest realizacja budynku o szerokości maksymalnie 9,5 m, co zważywszy na przewidzianą w planie zagospodarowania przestrzennego funkcję projektowanej zabudowy (mieszkalna wielorodzinna lub usługowa) powoduje znaczne ograniczenie możliwości zabudowania tego terenu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podważając zasadność tego działania nie przeprowadził równocześnie interpretacji, jak należy rozumieć pojęcie "rozmiarów działki", które pozwalają na zastosowanie omawianego przepisu. Skoro Sąd uznał, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie jest możliwe zastosowanie przepisu opartego na pojęciu niedookreślonym, powinien w pierwszej kolejności to pojęcie wyjaśnić.
W ocenie strony skarżącej nieuzasadnionym jest także argument Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że posadowienie projektowanego budynku w odległości 1,5 m od granicy z nieruchomością H.K. ograniczy zabudowę działki sąsiedniej. Treść przepisu § 12 ust. 3 pkt 2 w żadnym wypadku nie odnosi się do kwestii zabudowy działek sąsiednich, a jego zastosowanie opiera się wyłącznie na kryterium ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wielkości działki, na której planowana jest realizacja danej inwestycji. Odstępstwo od odległości podstawowych, określonych w ust. 1 przepisu, ze względu na odległość od granicy istniejącej zabudowy na działce sąsiedniej - zostało uregulowane w ust. 4 przedmiotowego przepisu, a ten nie został powołany przez Wojewodę Małopolskiego w uzasadnieniu zatwierdzenia projektu budowlanego. W sytuacji planowanej przez H.K. zabudowy działki nr [...], przy określaniu możliwego posadowienia obiektu budowlanego w odniesieniu do granic nieruchomości, będą ją obowiązywały te same przepisy, jakie obecnie są rozpatrywane w odniesieniu do inwestycji strony skarżącej, tzn. normy regulujące podstawowe odległości budynku od granicy, jak i wyjątki od tej regulacji, w tym § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. W związku z powyższym interpretowanie § 12 ust. 3 pkt 2 w ten sposób, że jego zastosowanie powoduje ograniczenia w zabudowie działki sąsiedniej, jest nieuzasadnione.
Zdaniem strony skarżącej należy również podkreślić, że - mając na uwadze art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego stanowiący, że obiekt budowlany należy projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich - usytuowanie projektowanego budynku wielofunkcyjnego usługowego w odległości 1,5 m od granic z sąsiednimi działkami nie narusza zasad współżycia społecznego, jak też nie zakłóci korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo uwzględnił skargę właściciela działki sąsiadującej z działką inwestora i uchylił decyzje w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zasadny jest zarzut naruszenia § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 lipca 2009 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że stan faktyczny ustalony w sprawie nie odpowiada stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w powołanej wyżej normie prawnej.
Niewątpliwie § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia wprowadza przepis mający charakter odstępstwa od generalnej zasady nakazującej lokalizację obiektów w odległości 3 lub 4 m od granicy nieruchomości sąsiednich i jako taki nie powinien być interpretowane rozszerzająco. Zastosowanie zatem w sprawie powołanego wyżej przepisu musi być uzasadnione zgromadzonym przez organ orzekający w sprawie materiałem dowodowym, stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. O ile można zgodzić się z Sądem I instancji, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., to nie ma jednak w świetle ustalonego stanu faktycznego podstaw do przyjęcia, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Sąd I instancji wykazał przy tym pewną niekonsekwencję, z jednej strony wskazując, że w przedmiotowej sprawie organy administracyjne ograniczyły się wyłącznie do stwierdzenia, że nie jest możliwe zachowanie odległości ze względu na rozmiar działki, a z drugiej przesądzając pomimo nieodniesienia się do ustalonego w tej sprawie stanu faktycznego, iż udzielenie pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku w odległości 1, 5 m od granicy z działką sąsiednią, uznać należy za nieuzasadnione wobec istnienia możliwości realizacji budynku o mniejszej kubaturze z zachowaniem wymaganych od granicy odległości i tym samym wyeliminowania ograniczeń w zabudowie działki skarżącej. Sąd I instancji nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakiego rodzaju ograniczenia w zabudowie działki skarżącej o nr ew. [...] spowoduje realizacja przedmiotowego budynku. Nie znajdują one również potwierdzenia w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym.
Jak wynika z zawartego w projekcie budowlanym rysunku zagospodarowania terenu inwestycji, budynek usługowy wielofunkcyjny został usytuowany w odległości 1,5 m od granicy z działką nr ewid. [...], na której również został usytuowany budynek w odległości ok. 1,5 m od granicy. Działka skarżącej H.K. o nr ewid. [...] graniczy natomiast z działką inwestora w jej części nie przewidzianej pod zabudowę. W powołanym projekcie zagospodarowania terenu inwestycji działka inwestora w tej części jest przewidziana pod powierzchnię biologicznie czynną (trawniki). W świetle powyższych okoliczności nie ma w rozpatrywanej sprawie istotnego znaczenia powoływany przez Sąd I instancji fakt, że budynek znajdujący się na działce skarżącej usytuowany jest w odległości 7 m od granicy z działką inwestorów.
Nie sposób zgodzić się z poglądem Sądu I instancji, że zastosowanie § 12 ust. 3 pkt 2 dotyczy jedynie przypadku gdy rozmiary danej działki wykluczają możliwość realizacji na niej jakiegokolwiek obiektu z zachowaniem odległości 3 lub 4 m od granicy działki. Zawarte w powołanym paragrafie określenie "nie jest możliwe zachowanie odległości (....) ze względu na rozmiary działki" jest niejednoznaczne i wymaga wykładni. Braku możliwości zachowania odległości od granicy działki ze względu na jej rozmiary nie można sprowadzać tylko i wyłącznie do kwestii braku technicznych możliwości budowy danego obiektu ze względu na rozmiary działki. W znaczeniu czysto technicznym można bowiem wybudować mały budynek również na bardzo małej działce np. o szerokości 12 m. Wątpliwe byłby jednak przyjęcie, że budynek taki byłby w pełni funkcjonalny. Określenie powyższe odnosi się zatem nie tyle do technicznych możliwości realizacji budynku na takiej działce, ale możliwości zrealizowania na niej budynku spełniającego standardowe wymogi funkcjonalne i użytkowe przewidzianych w nim pomieszczeń, z uwzględnieniem funkcji budynku oraz dopuszczalnego na tej działce wskaźnika intensywności zabudowy.
Działka nr [...], zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Olkusz – Śródmieście, zatwierdzonym uchwałą nr LX/691/2002 Rady Miejskiej w Olkuszu z dnia 13 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 150 z dnia 10 sierpnia 2002 r., poz. 2344), zmienionym następnie uchwałą nr XXXIX/490/2005 Rady Miejskiej w Olkuszu z dnia 29 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego nr 441 z dnia 8 sierpnia 2005 r., poz. 3275), znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 02.MU, opisanym jako "tereny zabudowy wielofunkcyjnej", a wymagany wskaźnik intensywności zabudowy liczony w granicach terenu objętego zagospodarowaniem może wynosić - 0,8. Jak wynika z projektu budowlanego, wskaźnik zabudowy przedmiotowej działki będzie wynosił 0,56, a zatem pomimo usytuowania budynku w odległości 1,5 m od granicy działki jest on znacznie niższy od wskaźnika intensywności zabudowy dopuszczalnego w planie miejscowym.
Pomimo że nie ma to bezpośredniego znaczenia dla oceny prawidłowości wykładni § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 lipca 2009 r., należy wskazać, że Minister Infrastruktury mając na uwadze niejednoznaczność powołanego wyżej przepisu rozporządzenia z dnia 12 marca 2009 r., rozporządzeniem z dnia 12 marca 2009 r. zmienił § 12 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 56, poz. 461), przesądzając w ust. 3 pkt 1, że dopuszcza się sytuowanie budynku ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m. Przepis ten nie ma wprawdzie zastosowanie w rozpatrywanej sprawie z uwagi na przepis przejściowy (§ 2) rozporządzenia zmieniającego z dnia 12 marca 2009 r., ale pośrednio potwierdza prawidłowość przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wykładni powołanego przepisu.
Dokonując wykładni § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia należy mieć także na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 marca 2001 r. sygn. akt P 11/00 stwierdził, iż usunięcie z przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, normy uzależniającej wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości od wyrażenia na to zgody przez właściciela działki sąsiedniej powoduje, iż sprawy, w których inwestor zamierza realizować budowę przy granicy z nieruchomością sąsiednią podlegają rozpoznaniu z zachowaniem obowiązujących przepisów ustawowych, a w tym przepisów tzw. prawa sąsiedzkiego. To stanowisko może być pomocne również przy wykładni określenia "nie jest możliwe zachowanie odległości (....) ze względu na rozmiary działki".
Trybunał Konstytucyjny, jak i Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie dotyczącym sytuowania budynków przy granicy z działką sąsiednią podkreślają konieczność szczegółowego wyjaśniania spraw administracyjnych pod względem zachowania zasady konstytucyjnej równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). W prawie sąsiedzkim musi być zachowane równoważenie interesów właścicieli sąsiednich nieruchomości. Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy z sąsiednią nieruchomością, właściwy organ administracji publicznej powinien mieć na uwadze konstytucyjny obowiązek równego traktowania obywateli wobec prawa oraz przepisy o ochronie własności (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 786/04; ONSA i WSA z 2005 r. nr 4, poz. 86 oraz wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r. II OSK 1955).
Sąd I instancji uchylając zaskarżone decyzje w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nie wykazał, że organy orzekające dokonały błędnej wykładni § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w świetle stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy oraz naruszyły przepisy postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik sprawy, naruszając tym samym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI