II OSK 1358/24

II OSK 1358/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
IV SA/Po 101/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-03-27
Skarżony organ
Rada Miasta~Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1945
art. 15 ust. 2 pkt 10
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stankowski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta Poznania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 101/24 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...], Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]1, Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]2 oraz Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]3 na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 21 stycznia 2020 r. nr XXII/391/VIII/2020 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność § 9 pkt 10 lit. c zaskarżonej uchwały w zakresie w jakim ustala dostęp dla samochodów do drogi publicznej KD-Z dla terenu 6MW poprzez tereny 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs i 5KDWxs; 2. w pozostałej części oddala skargę kasacyjną 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 101/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...], Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]1, Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]2, Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]3 (dalej: skarżący, wspólnoty) na uchwałę Rady Miasta Poznania z dnia 21 stycznia 2020 r. nr XXII/391/VIII/2020 (dalej: uchwała, plan miejscowy, plan) w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – stwierdził: nieważność zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 9 pkt 10 lit. c w zakresie wyrażenia "6MW" (pkt 1.) oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2.- 6.).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rada Miasta Poznania (dalej: Rada, skarżąca kasacyjnie) podjęła 21 stycznia 2020 r. uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Rejon ul. T. Mateckiego – część A" w Poznaniu.
Wspólnoty zaskarżyły powyższą uchwałę w części, tj. co do jej § 9 pkt 10 lit. c w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje dostęp dla samochodów do drogi publicznej dla terenu 6MW do terenu KD-Z poprzez tereny 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs i częściowo 6KDWxs, jako wydaną z naruszeniem: 1) art. 28 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm., dalej: u.p.z.p.), poprzez uchwalenie miejscowego planu z naruszeniem zasad jego sporządzania; 2) art. 3 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego, polegającego na nieuzasadnionej ingerencji w przysługującą skarżącym własność i ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności gruntowej, polegające na ustanowieniu dostępu terenu oznaczonego 6MW do drogi publicznej biegnącej wzdłuż ulicy [...], oznaczonej w zaskarżonej uchwale symbolem KD-Z, poprzez należące do skarżących wspólnot tereny dróg wewnętrznych 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs i – częściowo – 6KDWxs, pomimo tego, że drogi wewnętrzne 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs i 6KDWxs nie są dostosowane do tak intensywnego ruchu pojazdów, jakiego można się spodziewać po wejściu w życie zaskarżonej uchwały oraz pomimo tego, że powszechnie dostępne ciągi komunikacyjne winny stanowić własność podmiotów publicznoprawnych, a nie być urządzone kosztem dróg prywatnych przeznaczonych na obsługę konkretnych nieruchomości prywatnych.
W odpowiedzi na skargę, Rada wniosła o oddalenie skargi.
WSA w Poznaniu, we wskazanym na wstępie wyroku z 27 marca 2024 r. stwierdził, że skarga okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wskazano, że drogi wewnętrzne oznaczone symbolami 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs oraz projektowana na przyszłość droga wewnętrzna 6KDWxs obejmują działki gruntu oznaczone numerami [...], [...], [...] i [...], których właścicielami są właściciele lokali położonych na nieruchomościach przy ul. [...], tworzących skarżące wspólnoty mieszkaniowe. Zatem skarga wspólnot jest dopuszczalna. Następnie podniesiono, że procedura planistyczna w świetle przedłożonych akt planistycznych odpowiada wymogom wynikającym z art. 17 u.p.z.p.
Zdaniem sądu wojewódzkiego drogi wewnętrzne nie mogą stanowić zasadniczego sposobu ustalenia systemu komunikacyjnego w zakresie zapewnienia dostępu do dróg publicznych - jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Podniesiono, że skomunikowanie obszaru oznaczonego 6MW z drogą publiczną oznaczoną KD-Z przez obszar częściowo urządzonej drogi wewnętrznej 6KDWxs (działka nr [...]) oraz systemu komunikacyjnego dróg wewnętrznych 1KDWxs-5KDWxs jest wadliwe. Prowadzi bowiem do nadmiernego ograniczenia prawa własności członków wspólnot (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) i jest rażąco nieproporcjonalne (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Wskazano, że zgodnie z ustaleniami zaskarżonego planu symbolem KD-Z oznaczono drogę publiczną "biegnącą" wzdłuż ulicy [...] (§ 3 pkt 7 uchwały), zaś symbolem 6MW oznaczono teren obecnie niezabudowany, a przeznaczony do zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (§ 3 pkt 2 uchwały). Droga wewnętrzna oznaczona symbolem 6KDWxs dotychczas służyła mieszkańcom Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [,...]2 oraz mieszkańcom Wspólnoty Mieszkaniowej Właścicieli Nieruchomości [...]3 (tj. właścicielom terenów oznaczonych w planie symbolami 5MW oraz 7MW) jako droga dojazdowa do dróg wewnętrznych oznaczonych 1KDWxs-5KDWxs, połączonych z drogą publiczną KD-Z. Wyjaśniono, że w zaskarżonym postanowieniu uchwały organ postanowił nadto przeznaczyć drogę 6KDWxs jako drogę dojazdową prowadzącą do drogi publicznej KD-Z przez system komunikacyjny dróg wewnętrznych 1KDWxs-5KDWxs, dla całego nowego terenu 6MW - zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej (§ 9 pkt 10 lit. c uchwały). Zdaniem sądu pierwszej instancji tereny dróg wewnętrznych 1KDWxs-5KDWxs nie są dostosowane do tak intensywnego ruchu pojazdów i już teraz są nadmiernie obciążone w stosunku do swych możliwości technicznych. Zaznaczono, że teren oznaczony symbolem 6MW jest rozległy obszarowo i jeszcze niezabudowany, w całości przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Zatem, można założyć, że stopniowo postępująca zabudowa terenu 6MW, połączona ze wzrostem liczby mieszkańców, przysporzy drogom wewnętrznym oznaczonym 1KDWxs-5KDWxs jeszcze więcej obciążeń w stosunku do swych możliwości technicznych i jednocześnie zwiększy intensywność ruchu pojazdów.
W ocenie WSA w Poznaniu, rolą prywatnych dróg wewnętrznych w przedmiotowym planie stało się pełne przejmowanie ruchu z dróg publicznych i całkowite zapewnienie dostępu do nieruchomości oznaczonych symbolem 6MW z tych dróg. Podniesiono, że uchwała w zakresie realizacji wymogu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p., powinna zapewnić możliwość obsługi komunikacyjnej określonych terenów, ale poprzez drogi publiczne, a drogi wewnętrzne powinny pełnić rolę dodatkowego i uzupełniającego skomunikowania poszczególnych terenów. W ocenie sądu wojewódzkiego interes publiczny został przedłożony ponad interes obywateli w sposób nieuzasadniony i godzący w zasadę proporcjonalności.
Zaznaczono, że przeznaczenie w planie określonego terenu pod drogę wewnętrzną nie oznacza, że właściciele tego terenu mają obowiązek tę drogę zrealizować oraz udostępnić osobom trzecim. Plan miejscowy określa bowiem przeznaczenie terenu, a nie obowiązek realizacji określonych inwestycji. To, czy zostanie ona zrealizowana (udostępniona, jak w niniejszej sprawie) zależy więc wyłącznie od właścicieli tych nieruchomości, przy czym uchwalone rozwiązanie planistyczne jest obowiązujące i wiążące dla właścicieli i w dalszej perspektywie czasowej wyklucza możliwość zagospodarowania tych działek według własnych innych potrzeb, czy planów. Zdaniem sądu pierwszej instancji, mimo, że przedmiotowe drogi wewnętrzne (1KDWxs-5KDWxs) są już urządzone lub częściowo urządzone (6KDWxs), to wyznaczenie takiej drogi w planie na nieruchomościach członków wspólnot w istocie odpowiadającej charakterem drodze publicznej, narusza nadmiernie interes prawny właścicieli działek, gdyż ogranicza ich prawo własności.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Miasto Poznań, zaskarżając go w całości, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie tj.:
1.1. naruszenie przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie polega na błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu przepisów art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z których wywodzona jest zasada proporcjonalności - poprzez przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że w omawianej sprawie doszło do nadmiernego ograniczenia prawa własności skarżących gdyby obsługa komunikacyjna terenu 6MW miała odbywać się przez tereny istniejących dróg wewnętrznych: 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs, a także przez teren częściowo istniejącej drogi wewnętrznej 6KDWxs, a w części, w której droga nie istnieje na nieruchomości należącej do właściciela terenu 6MW;
1.2. naruszenie przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie polega również na niewłaściwym zastosowaniu art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506 ze zm.; dalej: u.s.g.), gdyż znaczna część terenu drogi wewnętrznej 6KDWxs, którego dotyczy sentencja wyroku, nie stanowi własności skarżących i w związku z tym nie powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji;
2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisów art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia i jego uzasadnienie w oparciu o tak ustalony stan faktyczny sprawy. Błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie polegało na przyjęciu przez sąd pierwszej instancji, iż cała wytyczona w planie droga wewnętrzna 6KDWxs należy do skarżącej wspólnoty.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie w całości, ewentualnie jej oddalenie w części dotyczącej terenu 6KDWxs nie będącej własnością skarżącej wspólnoty; albo uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Pismem z 7 czerwca 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną, wspólnoty wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna okazała się jedynie częściowo uzasadniona tj. w części drogi wewnętrznej 6KDWxs jako koncepcji skomunikowania obszaru 6MN z systemem dróg publicznych. Odnośnie natomiast pozostałych dróg wewnętrznych tj. 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs i skomunikowania za ich pośrednictwem jednostki planistycznej 6MN – stanowisko WSA w Poznaniu jest jak najbardziej uzasadnione. Jednocześnie należy zauważyć, że takie rozstrzygnięcie zostało wzięte także pod uwagę przez skarżącego kasacyjnie.
Jak wynika z części mapowej planu oraz § 9 pkt 10 lit. c prawodawca założył, że skomunikowanie dla samochodów obszaru 6MN (dotychczas niezabudowanego) z drogą publiczną (KD-Z) będzie odbywało się poprzez wszystkie w/w drogi wewnętrzne, które obecnie zapewniają obsługę komunikacyjną dla zabudowanego terenu 5MW, 4MW, 3MW1MW oraz 7MW. Drogi te służą obsłudze istniejącej zabudowy wielorodzinnej skarżących wspólnot mieszkaniowych i stanowią przedmiot własności członków wspólnot. W tym zakresie należy w pełni podzielić wywody sądu wojewódzkiego odnośnie nadmiernego ograniczenia prawa własności członków wspólnot (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) i rażąco nieproporcjonalnego (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) ograniczenia ich własności.
Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w planie określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury. Rozwinięcie powyższego zawiera § 4 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 r. nr 164, poz. 1587), wymagający określenia w planie zarówno układu komunikacyjnego, jak i klasyfikacji ulic. Rada wyznaczając obszar zabudowy wielorodzinnej 6MW miała obwiązek skomunikowania go z drogami publicznymi. Konkretne rozwiązania planistyczne są pozostawione Radzie, ale przewidując na nie własnych gruntach ciągi komunikacyjne, organ musi uwzględnić i wyważyć interes prywatny i interes społeczny. Z jednej strony bowiem w myśl art. 7 ust. 1 pkt 2) u.s.g. zaspokajanie potrzeb wspólnoty należy do zadań gminy i takimi zadaniami jest m.in. budowa i utrzymanie gminnych dróg oraz organizacja ruchu drogowego. Z drugiej natomiast, zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 u.p.z.p. ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu, organ waży interes publiczny i interesy prywatne (...).
Skoro uchwalając plan miejscowy rada gminy może ingerować w wykonywanie prawa własności, to taka ingerencja musi uwzględniać zasadę proporcjonalności, wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Przy czym w świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Słusznie w tym wypadku sąd wojewódzki dopatrzył się naruszenia zasady proporcjonalności w nałożeniu na przedmiot prawa własności wspólnot obciążenia w postaci ustanowienia dróg wewnętrznych (poza 6KDWxs), które będą wykorzystywane przez mieszkańców mającej w przyszłości powstać zabudowy na terenie 6MN. Drogi te w istocie będą pełnić funkcję dróg publicznych dostępnych dla nieograniczonej liczby użytkowników. Nastąpiło tym samym przesunięcie ustawowych zadań gminy w zakresie budowy i utrzymania dróg gminnych (art. 7 ust. 1 pkt 2 u.s.g.) na podmioty prywatne, co niewątpliwie ogranicza ich prawo własności bez racjonalnego uzasadnienia.
Zgodnie z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 ze zm.) budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Finansowanie zadań, o których mowa w ust. 2, należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku - do właściciela tego terenu. Zapewniając dostęp do drogi publicznej przy wykorzystaniu dróg prywatnych Rada nałożyła na wspólnoty - bez żadnego odszkodowania - dodatkowe obowiązki w sytuacji, gdy nie było to niezbędne do zapewnienia obsługi terenu 6MW. Teren ten bowiem – ze względu na specyficzne położenie przy granicy z drogą 1KD-G i 2KD-G (drogi główne) musi być skomunikowany z drogami publicznymi poprzez dostęp do drogi KD-Z, ale wystarczającym jest tutaj dostęp przez drogę 6KDWxs.
Natomiast jako kluczowe w kontekście powyższego należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że teren drogi 6KDWxs w całości stanowi przedmiot współwłasności skarżących wspólnot. Jak wynika z przedłożonej do akt sądowych mapki droga ta jedynie w części stanowi przedmiot własności skarżących. Wynika to także z wniosków procesowych skargi złożonej do WSA w Poznaniu, gdzie wniesiono o stwierdzenie nieważności drogi 6KDWxs w części. Ustalenia te pozostają w ścisłym związku z zastosowaniem art. 101 ust. 1 u.s.g. - znaczna część terenu drogi wewnętrznej 6KDWxs, nie stanowi własności skarżących. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Na podstawie tego przepisu prawo do zaskarżenia uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje tym podmiotom, które wykażą się konkretnym, indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym wynikającym z określonej normy prawa materialnego i wskażą okoliczności świadczące o tym, że interes ten został naruszony kwestionowanym aktem.
Na gruncie art. 101 ust. 1 u.s.g. w utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że podmiotami legitymowanymi do zaskarżenia planu miejscowego są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Ustalenia planu miejscowego co do przeznaczenia konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania terenu pozostają w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 k.c. (por. wyroki NSA z 14 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1541/12, 23 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2369/12, 5 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 117/13, 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1719/16, 26 października 2016 r. sygn. akt II OSK 137/15, 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 467/17). Granice zatem sprawy w przedmiocie uchwały w sprawie planu wyznacza materia uregulowana w planie, ale oceniana w aspekcie naruszenia interesu prawnego podmiotu wnoszącego skargę (vide np. wyrok NSA z 15 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 525/17, postanowienie NSA z 30 marca 2022 r. sygn. akt II OZ 176/22, wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r. sygn. akt II OSK 704/21, z 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2370/21, z 15 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 685/21). Skarżące wspólnoty wnosząc skargę na plan wnioskowały o stwierdzenie nieważności regulacji planu odnośnie przebiegu wszystkich dróg wewnętrznych w całości, za wyjątkiem 6KDWxs, czego nie dostrzegł WSA w Poznaniu. Tymczasem w granicach naruszenia interesu prawnego skarżących mieściło się stwierdzenie nieważności planu co do dróg wewnętrznych: 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs i jedynie części terenu drogi 6KDWxs. Z tych względów NSA uznając za zasadny zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. skargę kasacyjną w części terenu 6KDWxs niebędącego własnością wspólnot uwzględnił, przy czym ze względu na sformułowanie planu konieczne było powtórzenie stwierdzenia nieważności planu odnośnie pięciu dróg wewnętrznych, z pominięciem owej drogi 6KDWxs jako utrzymanej w uchwale.
Natomiast odnośnie pozostałej części drogi 6KDWxs (stanowiącej przedmiot własności wspólnot, gdzie został spełniony warunek z art. 101 ust. 1 u.s.g.) należy ocenić, że WSA w Poznaniu błędnie przyjął naruszenie prawa własności i zasady proporcjonalności. Jak wynika z ustaleń droga ta przebiega częściowo przez teren działek skarżących wspólnot, częściowo przez teren właściciela terenu 6MW. Będą zatem na zasadzie współwłasności korzystać z niej obydwie strony w celu skomunikowania z drogą publiczną KD-Z. Proporcjonalnie zatem zarówno urządzenie tej drogi, jak i jej utrzymanie będzie obciążać obydwie strony i od nich w konsekwencji będzie zależało jej urządzenie, a dalej korzystanie. Należy w tym wypadku ocenić całość tej drogi jako funkcjonalnie użytecznej dla skomunikowania terenu 6MW. Mianowicie droga ta stanowi jedyną możliwość skomunikowania tego terenu z systemem dróg publicznych. Położenie terenu 6MW w bezpośrednim sąsiedztwie z drogą główną (ograniczenia stąd wynikające) oznacza, że bez omawianej drogi nie będzie możliwe zapewnienie temu terenowi dostępu do drogi publicznej. Stąd przedmiotowy § 9 pkt 10 lit. c planu dla terenu 6MW zapewnia dostęp dla samochodów do dróg publicznych czyli terenu KD-Z poprzez m.in. teren 6KDWxs i taki sposób skomunikowania powinien zostać utrzymany w planie.
W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na prawo do korzystania z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na prawo do rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na prawo do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 1999 r., SK 9/98, publ. OTK z 1999 r., nr 4, poz. 78, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 stycznia 1999 r., P 2/98, publ. OTK z 1999, nr 1, poz. 2). Pozbawienie właściciela części – nawet znacznej – atrybutów korzystania lub (i) rozporządzania rzeczą – nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności. Zaskarżony plan – w omawianym zakresie - w istocie utrzymuje także dla wspólnot dodatkowe skomunikowanie z drogą publiczną. Na ile droga ta zostanie zrealizowana zależy wyłącznie od jej wszystkich właścicieli.
Mając na uwadze stan faktyczny niniejszej sprawy należało przyjąć, że organ uczynił zadość obowiązkowi wyważenia interesu skarżących i interesu publicznego, a przyjęte w uchwalonym planie ustalenia w zakresie wyznaczenia drogi 6KDWxs nie stanowią nadmiernej ingerencji w prawo własności i nie naruszają zasady proporcjonalności. Z tych względów zaskarżony wyrok został uchylony i ze względu na sformułowanie przyjęte w planie konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i stwierdzenie nieważności planu w tej części, w której ustala się dostęp dla samochodów do drogi publicznej KD-Z dla terenu 6MW przez tereny 1KDWxs, 2KDWxs, 3KDWxs, 4KDWxs, 5KDWxs - co oznacza, że w tym zakresie wyrok sądu wojewódzkiego był prawidłowy. Natomiast nie było uzasadnione eliminowanie wskazanego przepisu prawa miejscowego co do dostępu dla samochodów terenu 6MW poprzez teren 6DWxs. Wymieniona ostatnio droga wewnętrzna musi zostać zachowana w planie w celu obsługi jednostki 6MW.
Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 188 i art. 147 § 1 p.p.s.a. oraz art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w art. 207 § 2 p.p.s.a.