II OSK 1345/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-18
NSAAdministracyjneWysokansa
ewidencja ludnościmeldunekpobyt staływymeldowaniepostępowanie administracyjneNSAprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnego

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję Wojewody w sprawie wymeldowania, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do stwierdzenia trwałego opuszczenia lokalu.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego o wymeldowaniu z pobytu stałego. NSA uchylił zarówno wyrok WSA, jak i decyzję Wojewody, stwierdzając, że organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie wykazać, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal, koncentrując swoje centrum życiowe gdzie indziej. Sąd wskazał na potrzebę ponownego, wyczerpującego zebrania dowodów i oceny sytuacji faktycznej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, twierdząc, że organy nie ustaliły prawidłowo przesłanek wymeldowania, takich jak fizyczne opuszczenie lokalu, wola opuszczenia i zamiar związania się z innym miejscem. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i stwierdziły spełnienie przesłanek z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił jednak zarzuty skargi kasacyjnej. Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób wyczerpujący i zgodny z procedurą, że skarżący dobrowolnie i trwale opuścił sporny lokal. Wskazano na potrzebę zbadania, czy matka skarżącego faktycznie zamieszkała w nowym lokalu socjalnym, czy skarżący posiadał rzeczy w opuszczanym lokalu, oraz czy jego żona potwierdziła jego sporadyczne przebywanie w innym lokalu. Sąd podkreślił, że samo zameldowanie w lokalu, opłaty czy zeznania sąsiadów nie są wystarczające do stwierdzenia trwałego opuszczenia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Wojewody, nakazując organom ponowne, wyczerpujące postępowanie dowodowe i ocenę materiału zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego, a ustalenia były przedwczesne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dowody pośrednie (np. umowa najmu matki, brak zamieszkania, zeznania sąsiadów) nie były wystarczające do jednoznacznego stwierdzenia trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Konieczne było dokładniejsze zbadanie jego związku z lokalem i koncentracji centrum życiowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ właściwy do wydania decyzji o wymeldowaniu.

k.p.a. art. 35

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

u.e.l. art. 25 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Definicja pobytu stałego.

u.e.l. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Organ właściwy do wydania decyzji o wymeldowaniu.

u.e.l. art. 35

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Przesłanki wymeldowania z pobytu stałego.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozważanie z urzędu przesłanek nieważności.

p.p.s.a. art. 203 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania.

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania.

k.p.a. art. 24 § 1 pkt 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanki wyłączenia pracownika organu.

k.p.a. art. 98 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania.

k.p.a. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania.

k.p.a. art. 106 § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dowody znane sądowi z urzędu.

k.p.a. art. 107 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji.

k.p.a. art. 123

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Czynności organu.

k.p.a. art. 124

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Czynności organu.

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie nieważności decyzji.

ustawa o Komisji art. 26 § 1

Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa

Obowiązek zawieszenia postępowania w sprawach reprywatyzacyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczające zebranie materiału dowodowego przez organy administracji. Brak wykazania trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Niewłaściwa wykładnia art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez sąd pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Argumenty dotyczące obowiązku zawieszenia postępowania w związku z reprywatyzacją. Argumenty dotyczące braku pouczenia o art. 10 k.p.a. przez Wojewodę (nie miały wpływu na wynik sprawy).

Godne uwagi sformułowania

nie wykazano w istocie przesłanki faktycznego jego opuszczenia i całkowitego zerwania przez skarżącego związku z tym lokalem nie sprawdzono czy faktycznie po zawarciu tej umowy zamieszkała ona w tym lokalu i skoncentrowała w nim swoje centrum życiowe czy jednak nadal przebywała w lokalu przy ul. [...] nie można zaliczyć postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, które stwierdza jedynie pewien stan faktyczny a zatem wywiera skutki wyłącznie na płaszczyźnie ewidencyjnej

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Robert Sawuła

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie przesłanek wymeldowania z pobytu stałego, obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organy administracji, znaczenie koncentracji centrum życiowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów w sprawach administracyjnych, nawet tych pozornie prostych jak wymeldowanie. Podkreśla, że samo zameldowanie czy opłaty nie przesądzają o stałym pobycie.

Czy można wymeldować kogoś, kto tylko opiekuje się chorą matką? NSA wyjaśnia, co oznacza 'stały pobyt'.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1345/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Antas
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 825/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-21
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 106, 145, 151, 183, 188, 189, 203
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, 77, 80, 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1397
art. 28, 35
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 825/21 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. S. kwotę 677 (sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 21 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 825/21, oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 19 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
J. R. wnioskiem z 10 września 2020 r. zwrócił się o wymeldowanie M. W. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. We wniosku wskazał, że skarżący nie mieszka w lokalu i jest najemcą lokalu socjalnego.
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy zawiadomił strony postępowania o wszczęciu postępowania, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, rozpoznał wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania (postanowienie z 14 października 2020 r., wydane na podstawie art. 98 § 1 i art. 101 §1 oraz art. 123 i art. 124 1 k.p.a.). Następnie decyzją z 8 stycznia 2020 r. orzekł o wymeldowaniu M. S. z lokalu, uznając, że została spełniona przesłanka z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2019 r. poz.1397 ze zm.) .
Decyzją z 19 marca 2021 r. Wojewoda Mazowiecki, po rozpoznaniu odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że zebrany materiał dowodowy dawał podstawy do uznania, że M. S. trwale i dobrowolnie opuścił lokal i dotychczas nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Zdaniem organu okoliczność ta wynikała zarówno z dokumentów złożonych przez uczestnika postępowania, jak również dokumentów pozyskanych z urzędu i oświadczeń samego skarżącego.
Skargą M. S. zaskarżył powyższą decyzję domagając się jej zmiany oraz zmiany decyzji utrzymanej nią w mocy. W skardze wskazano na uchybienia organów orzekających w sprawie.
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak formalny skargi.
Skarżący w piśmie opatrzonym datą z 7 stycznia 2022 r. (podpisanym 18 stycznia 2022 r.) podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie, a na poparcie swojego stanowiska przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Dodatkowo skarżący podważył ustalenia organu w zakresie zamieszkania w "mieszkaniu małżonki" oraz wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji jako wydane z rażącym naruszeniem prawa i wskazał art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., względnie o ich uchylenie; zasądzenie od organu zwrot kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku w pierwszej kolejności wskazał, że skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu, albowiem skarżący uzupełnił braki formalne skargi w terminie zakreślonym przez sąd. Przy czym w ocenie składu orzekającego ani zaskarżona decyzja Wojewody Mazowieckiego z 19 marca 2021 r., ani utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 8 stycznia 2021 r. nie naruszały prawa w stopniu skutkującym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego, w tym nie zaszła przyczyna skutkująca stwierdzenie ich nieważności.
Sąd uznał, że ustalenia poczynione przez organy administracji orzekające w sprawie uprawniały do przyjęcia, że zaistniały podstawy do wymeldowania M. S. z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...]. Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi, że organy orzekające w sprawie nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do wydania decyzji. Z przedłożonych akt administracyjnych bezspornie wynikało, że skarżący w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] był zameldowany z matką B.S. (zaświadczenie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 14 września 2020 r.). Matka skarżącego zawarła 9 grudnia 2019 r. z Miastem Stołecznym Warszawa umowę najmę lokalu socjalnego, natomiast skarżący nie występował o pomoc mieszkaniową (pismo Naczelnika Wydziału Zasobu Lokalowego dla Dzielnicy [...] Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z 22 września 2020 r.). W lokalu zamieszkiwała tylko jedna osoba – matka skarżącego (pismo B. S. z 10 marca 2019 r. oraz pismo skarżącego z 17 kwietnia 2019 r. k. 77-76, zawiadomienia o wysokości opłat za lokal z: 12 marca 2015 r., 22 czerwca 2018 r., 20 lipca 2018 r. i 14 lutego 2020 r. a także kopia wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] z 10 lutego 2020 r. [...]I C 33/19 o zapłatę i eksmisję B. S. k. 65-70). Lokal ten nie był użytkowany od 2017 r. (zawiadomienie o rozliczeniu mediów z: 19 lipca 2018 r., 4 lutego 2019 r., 18 lutego 2020 r.). W lokalu tym, mimo wielokrotnych kontroli policji nikogo nie zastano, a mieszkańcy budynku nie wiedzą czy ktoś tam zamieszkuje (pismo Naczelnika Wydziału Prewencji Komendy Rejonowej Policji Warszawa [...] z 17 listopad 2020 r.). Skarżący przebywa w tym lokalu, ale celem pomocy i opieki nad matką. Natomiast swoje dokumenty i najpotrzebniejsze rzeczy przechowuje w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], którego jest współwłaścicielem. Tam też jest widywany codziennie przez sąsiadkę, podobnie jak pozostali jego członkowie rodziny - żona i dwóch synów (pismo zastępcy Naczelnika Wydziału Prewencji Komisariatu Policji Warszawa [...] z 15 listopada 2020 r. oraz pismo Administracji Osiedla "[...]" z 20 października 2020 r.).
Zdaniem Sądu chybiony był również zarzut skarżącego jakoby nie zapewniono mu możliwości zapoznania się z aktami sprawy i ustosunkowania się do nich. Faktem jest, że skarżący został pouczony o treści art. 10 k.p.a. wyłącznie przez prezydenta miasta (pismo z 3 grudnia 2020 r.), przy czym z tego prawa nie skorzystał. Natomiast brak pouczenia o treści art. 10 k.p.a. przez wojewodę nie sposób uznać za naruszenie prawa skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykazał bowiem, że na skutek braku pouczenia uniemożliwiano mu dokonanie konkretnej czynności procesowej, a tym bardziej, że czynność ta mogłaby wpłynąć na stan faktyczny i wynik sprawy.
W ocenie Sądu niezrozumiały był również zarzut skargi dotyczący wyłączenia pracownika K.C. z mocy prawa z uwagi na zbieżność nazwisk z pracownikiem pełnomocnika uczestnika postępowania. O ile zgodzić się należało ze skarżącym, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu m.in. w sprawie (-) w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki; (-) swego małżonka oraz krewnych i powinowatych do drugiego stopnia; (-) osoby związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 24 § 1 pkt 1-3 k.p.a.), o tyle tożsamość nazwisk nie oznacza automatycznie jakiegokolwiek pokrewieństwa tych osób. Skarżący nie przedstawił natomiast żadnego dowodu, który potwierdzałby, że pracownik organu pierwszej instancji podlegał wyłączeniu z mocy prawa.
Zamierzonego skutku nie mógł także zdaniem Sądu odnieść zarzut skargi, że organ administracji nie zawiesił postępowania administracyjnego, a w sprawie działał szybko. Po pierwsze, jedną z naczelnych zasad postępowania jest zasada szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), która obliguje organy do szybkiego i sprawnego załatwienia sprawy. Organy administracyjne mają ustawowo określone terminy załatwienia sprawy (art. 35 k.p.a.), a ich nie dochowanie może skutkować zarzutem bezczynności lub przewlekłości (art. 37 k.p.a.). Po drugie, zawieszenie postępowania administracyjnego jest wyjątkiem od powyższej zasady i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy zostanie spełniona ustawowo określona przesłanka. Zdaniem Sądu organy prawidłowo uznały, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego. Prezydent Miasta postanowieniem z 14 października 2020 r. rozpoznał wniosek skarżącego z 10 września 2020 r. o zawieszenie postępowania i prawidłowo wskazał, że postępowanie przed sądem powszechnym w sprawie eksmisji matki skarżącego z lokalu (zob. ww. postanowienie z 10 lutego 2020 r.) nie może tamować sprawy o wymeldowanie skarżącego. Z kolei informacja skarżącego przekazana pismem z 31 października 2020r. o wszczęciu postępowania rozpoznawczego przed Komisją do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich dotycząca budynku, w którym znajduje się lokal, nie rodziła skutku zawieszania o którym mowa w art. 26 ust. 1 z 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz.795). Zgodnie z tym przepisem zawieszeniu podlegają tylko enumeratywnie wymienione rodzaje postępowań, a mianowicie dotyczące reprywatyzacji, zapłaty odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Tym samym przepis ten mógł znaleźć zastosowania do postępowania, którego przedmiotem było wymeldowanie.
W świetle powyższego Sąd nie tylko nie dostrzegł jakichkolwiek uchybień proceduralnych po stronie organów orzekających w sprawie, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ale również uznał, że ocena materiału dowodowego dokonana przez te organy nie była dowolna. Zdaniem Sądu dokonując swobodnej oceny tych dowodów, organy administracji wyprowadziły trafne wnioski, że skarżący nie koncentruje w lokalu swojego centrum życiowego. Skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze oświadczył, że związek z lokalem pozostaje w ścisłym związku z pobytem matki w tym lokalu i potrzebą sprawowania nad nią opieki. Już tylko ta okoliczność upoważniała do stwierdzenia, że skarżący trwale i dobrowolnie opuścił lokal, a w chwili wydania zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu istniały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Trafnie również organy przyjęły, że na wynik sprawy nie mogła mieć znaczenia okoliczność zameldowania skarżącego na pobyt czasowy pod adresem [...]w [...], tj. od 24 listopada 2020 r. do 24 listopada 2021 r. Brak meldunku stałego nie wyklucza możliwości posiadania tylko meldunku czasowego.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę.
Skargą kasacyjną M. S. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
a. prawa materialnego przez jego błędną wykładnię art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że warunkiem miejsca stałego pobytu jest mieszkanie pod danym adresem, podczas gdy ta okoliczność może, ale nie musi świadczyć o stałym pobycie, zaś prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna polegać przede wszystkim na ustaleniu następujących przesłanek: fizyczne opuszczenie lokalu; wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu; zamiar związania się z innym miejscem i urządzenia w nim trwałego centrum życiowego - które to przesłanki nie zostały zbadane ani przez organy administracji, ani przez sąd;
b. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - przez błędne uznanie przez sąd, iż organ przeprowadził w sposób wyczerpujący i prawidłowy postępowanie dowodowe w sprawie skarżącego, które to postępowanie uprawniało do przyjęcia, że zaistniały podstawy do wymeldowania skarżącego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], podczas gdy zebrane przez organ dowody były niespójne, a więc nie mogły stanowić jednoznacznej podstawie do wydania decyzji;
c. przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wzięcia pod uwagę faktów znanych sądowi z urzędu wynikających z wszczęcia postępowania rozpoznawczego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich nr [...], które winno było doprowadzić do zastosowania art. 26 ust. 1 ustawy oraz obligatoryjnego zawieszenie postępowania przez organem;
d. przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 26 ust. 1 ustawy o Komisji, poprzez błędną wykładnię tego przepisu, zgodnie z którą postępowanie administracyjne w sprawie skarżącego nie musiało zostać zawieszone, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu stanowi, że zawieszenie postępowania przed organem administracji jest obligatoryjne.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi poprzez przychylenie się do wniosków w niej wskazanych, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu opłaty, poniesionego wynagrodzenia dla adwokatki za prowadzenie sprawy oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że zawiera ona usprawiedliwione podstawy.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W takiej sytuacji, zasadniczo, w pierwszej kolejności należy odnieść się do pierwszych ze wskazanych zarzutów, albowiem dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny daje podstawę do oceny trafności zastosowania przepisów prawa materialnego. Analiza zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej i ich uzasadnienia pozwala jednakże na przyjęcie, że zasadnym będzie omówienie wskazanych w skardze kasacyjnej problemów łącznie.
Stosownie do treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym wymeldowanie z pobytu stałego winno być oparte na stwierdzeniu, że osoba zameldowana w miejscu pobytu opuściła je oraz że nie występuje u niej zamiar przebywania w tym miejscu jako miejscu stałego pobytu, to jest miejscu koncentracji jej interesów życiowych. Wynikającymi z art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ww. ustawy przesłankami wymeldowania z pobytu stałego jest zatem ustalenie, że zainteresowany fizycznie nie zamieszkuje pod danym adresem, a opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 802/17).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko co do błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, iż organ w sposób wyczerpujący i prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie skarżącego. W okolicznościach tej sprawy w sposób bezsporny i zgodny z regułami procedury administracyjnej nie wykazano bowiem, że skarżący w sposób dobrowolny i trwały opuścił sporny lokal przy ul. [...] w [...]. Tym samym wydane przez organ rozstrzygnięcie jawi się jako przedwczesne.
Wskazane za organem przez Sąd pierwszej instancji okoliczności sugerują, że skarżący opuścił ww. lokal, jednak w sprawie nie wykazano w istocie przesłanki faktycznego jego opuszczenia i całkowitego zerwania przez skarżącego związku z tym lokalem. W sprawie wskazano bowiem wyłącznie na świadczące o tym dowody pośrednie. Podnoszono w niej m.in., że matka skarżącego B. S., z którą skarżący był zameldowany w spornym lokalu, zawarła dnia 9 grudnia 2019 r. z m.st. Warszawa umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]w [...], jednak nie sprawdzono czy faktycznie po zawarciu tej umowy zamieszkała ona w tym lokalu i skoncentrowała w nim swoje centrum życiowe czy jednak nadal przebywała w lokalu przy ul. [...]. W sprawie z góry założono, że nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Bezsporne ustalenie tej okoliczności może natomiast istotnie wpłynąć na prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii wymeldowania skarżącego z ww. lokalu bowiem ten w toku całego postępowania administracyjnego konsekwentnie wskazywał, że na stałe mieszka w [...] przy ul. [...] m. [...] gdzie opiekuje się swoją matką. Oświadczenie o powyższej treści złożył już w listopadzie 2020 r. na Komisariacie Policji Warszawa [...]. Ponadto w sprawie powołano się na wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy [...] w Warszawie z dnia 10 lutego 2020 r. ([...]I C 333/19) nakazujący matce skarżącego opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w [...], który jednak był nieprawomocny i brak jest ustaleń, czy został przez wyżej wskazaną wykonany.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego także kwestia opłat za wodę czy twierdzenia B. S. z 10 marca 2019 r. że sporny lokal zamieszkuje sama, same w sobie nie świadczą o tym, że skarżący opuścił ten lokal w sposób trwały. W sprawie nie ujawniono bowiem, czy w lokalu przy ul. [...] znajdują się jakiekolwiek rzeczy skarżącego, co przy jego twierdzeniu, że jednak tego lokalu nie opuścił, również może mieć znaczenie w sprawie. Z lektury akt wynika przy tym, że skarżący odbierał korespondencję w różnych miejscach (m.in. w mieszkaniu nr [...] przy [...]) ale również i przy ul. [...] – patrz zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy z 14 października 2020 r. o odmowie zawieszenia postępowania. Także z informacji administratora Osiedla [...] w sposób niejednoznaczny wynika, że skarżący prawdopodobnie zamieszkuje przy ul. [...], którego jest współwłaścicielem, a okoliczności tej nie potwierdziła żona skarżącego, wskazując, iż w lokalu tym skarżący przebywa sporadycznie. Przy czym podczas kontroli skarżącego w ww. lokalu nie zastano. Natomiast twierdzenia sąsiadki E.B. z lokalu nr [...] przy ul. [...], że skarżącego widuje codziennie, nie świadczą o wyczerpującym wyjaśnieniu kwestii koncentracji przez niego życia w tym mieszkaniu.
Wszystkie przywołane powyżej okoliczności świadczą w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o tym, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, a zatem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i bez rozważenia całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, a tym samym nie spełniała wymogów z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., czego wadliwie nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji. Orzeczenie w tych okolicznościach o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] naruszało art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Tym samym zasadne okazały się podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Na uwzględnienie nie zasługiwały natomiast pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty związane ze wszczęciem postępowania rozpoznawczego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich dotyczącego budynku, w którym znajduje się przedmiotowy lokal, tj. zarzut naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a. i art. 26 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz.795). Jak bowiem słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, ustawodawca w art. 26 ust. 1 ww. ustawy objął obowiązkiem zawieszenia wyłącznie postępowania "dotyczące" decyzji reprywatyzacyjnej albo postępowanie o zapłatę odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, jak również inne postępowania przed tymi organami lub sądami toczące się "na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej", do których to postępowań nie można zaliczyć postępowania w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, które stwierdza jedynie pewien stan faktyczny a zatem wywiera skutki wyłącznie na płaszczyźnie ewidencyjnej, służąc jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do wymaganej zgodności pomiędzy rzeczywistym miejscem zamieszkania danej osoby a miejscem jej zameldowania.
Z przywołanych powyżej przyczyn uznać należało za konieczne uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji organu drugiej instancji przy jednoczesnym pozostawieniu w nim rozstrzygnięcia Prezydenta stanowi punkt wyjścia do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia, czy M. S. trwale opuścił miejsce pobytu stałego z zamiarem skoncentrowania swojego centrum życiowego w innym miejscu. Następnie organ winien dokonać subsumpcji danego, aktualnego stanu faktycznego pod określony przepis prawa materialnego, uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy. Dokonana ocena zgromadzonego materiału dowodowego winna odpowiadać zasadzie swobody oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. i znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 tej ustawy. Organ uwzględni całokształt zgromadzonego materiału dowodowego uzupełniając go w przywołanym powyżej zakresie budzącym wątpliwości co do spełnienia przesłanki trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego wynikającej z art. 35 ustawy.
Podsumowując, Sąd pierwszej instancji po przeprowadzeniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji wobec wyżej przedstawionych rozważań wadliwie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dlatego też przy uwzględnieniu wniosków wniesionego środka odwoławczego należało zastosować art. 188 p.p.s.a. i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylić zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI