II OSK 1343/05

Naczelny Sąd Administracyjny2006-07-05
NSAochrona środowiskaŚredniansa
choroba zawodowanarząd słuchuhałasniedosłuchzapalenie uchapostępowanie administracyjneprawo pracymedycyna pracy

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie o chorobę zawodową, uznając, że niedosłuch skarżącego nie był spowodowany hałasem w pracy, lecz zapaleniem ucha środkowego.

Skarżący domagał się stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem w miejscu pracy. Sąd pierwszej instancji oddalił jego skargę, wskazując na opinie placówek medycznych, które rozpoznały u niego obustronny niedosłuch mieszany, ale wykluczyły jego związek z hałasem, wskazując jako przyczynę nawracające zapalenie ucha środkowego. NSA utrzymał to rozstrzygnięcie, stwierdzając, że domniemanie związku przyczynowego między chorobą a pracą zostało obalone dowodem przeciwnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Inspektora Sanitarnego odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej w postaci uszkodzenia narządu słuchu. Skarżący pracował przez wiele lat w warunkach narażenia na hałas i od 1976 roku zgłaszał problemy ze słuchem. Jednakże opinie Poradni Chorób Zawodowych oraz Instytutu Medycyny Pracy wskazały, że u skarżącego występuje obustronny, mieszany niedosłuch, który nie był typowym następstwem działania hałasu, a jego przyczyną było nawracające zapalenie ucha środkowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że domniemanie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy zostało skutecznie obalone. NSA zgodził się z tym stanowiskiem, podkreślając, że choć warunki pracy stwarzały ryzyko urazu akustycznego, to kluczowe było orzeczenie placówek diagnostycznych wykluczające hałas jako przyczynę schorzenia. Sąd podkreślił, że orzeczenia te nie budziły wątpliwości i były wiążące dla organów administracji i sądu, o ile nie były sprzeczne z materiałem dowodowym. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli opinie placówek medycznych wykluczyły związek schorzenia z hałasem i wskazały inną przyczynę (np. zapalenie ucha środkowego), a domniemanie związku przyczynowego zostało obalone dowodem przeciwnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe są orzeczenia placówek diagnostycznych, które wykluczyły związek niedosłuchu z hałasem. Nawet jeśli warunki pracy stwarzały ryzyko, a pracownik zgłaszał problemy, to inne przyczyny schorzenia (zapalenie ucha) obaliły domniemanie związku przyczynowego z pracą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294 art. § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych

Definicja choroby zawodowej i domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy, które ma charakter wzruszalny (praesumptio iuris tantum).

p.p.s.a. art. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294 art. § 4

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych

Obowiązki zakładu pracy w zakresie dokumentacji medycznej.

Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294 art. § 7

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych

Wykaz chorób zawodowych (poz. 15 - uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu).

Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294 art. § 10 § ust. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych

Obowiązek inspektora sanitarnego zgromadzenia i oceny orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego.

Dz.U. 1983 nr 65 poz. 294 art. § 12

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych

Dz.U. 2002 nr 132 poz. 1115 art. § 10

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach

p.p.s.a. art. art. 106 § § 3 i § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice dopuszczalności wykorzystania nowych dowodów w postępowaniu sądowo-administracyjnym; dopuszczenie dowodu z dokumentów jest uprawnieniem sądu.

p.p.s.a. art. art. 113

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zamknięcie rozprawy.

p.p.s.a. art. art. 133

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd opiera ustalenia faktyczne na podstawie dowodów dopuszczonych w postępowaniu.

p.p.s.a. art. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, po przeprowadzeniu postępowania, rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

p.p.s.a. art. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku.

k.p. art. art. 235 § § 3 i 4

Kodeks pracy

Obowiązki pracodawcy w zakresie badań lekarskich i dokumentacji.

k.p. art. art. 236

Kodeks pracy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami pracy zostało obalone dowodem przeciwnym w postaci opinii medycznych wskazujących na inną etiologię schorzenia. Orzeczenia placówek diagnostycznych, które nie stwierdziły choroby zawodowej, są wiążące dla organów administracji i sądu, o ile nie budzą wątpliwości. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie miał obowiązku przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędnej wykładni i niezastosowania przepisów dotyczących chorób zawodowych oraz postępowania sądowo-administracyjnego. Twierdzenie, że zakład pracy nie wykonał wszystkich ciążących na nim obowiązków i nie przesłał pełnej dokumentacji medycznej. Zarzut naruszenia art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. poprzez brak uzupełniającego postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 133 i 134 p.p.s.a. poprzez pominięcie części materiału dowodowego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu wadliwego uzasadnienia.

Godne uwagi sformułowania

domniemanie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy zostało skutecznie obalone poprzez ustalenie jako przyczyny uszkodzenia słuchu u skarżącego nawracającego obustronnego zapalenia ucha środkowego organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm [...] i nie budzi wątpliwości dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu

Skład orzekający

Małgorzata Stahl

przewodniczący

Maria Czapska - Górnikiewicz

sprawozdawca

Stanisław Nowakowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących chorób zawodowych, w szczególności obalanie domniemania związku przyczynowego między schorzeniem a pracą, oraz zasady postępowania dowodowego w sądzie administracyjnym."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego schorzenia (uszkodzenie słuchu) i konkretnych okoliczności faktycznych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie do innych przypadków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność ustalania związku przyczynowego między warunkami pracy a schorzeniem, co jest częstym problemem w sprawach o choroby zawodowe. Pokazuje, jak ważne są opinie medyczne i dowody przeciwdziałające domniemaniom.

Czy problemy ze słuchem to zawsze choroba zawodowa? Sąd wyjaśnia, kiedy hałas w pracy nie jest winowajcą.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1343/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-07-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Maria Czapska - Górnikiewicz /sprawozdawca/
Stanisław Nowakowski
Symbol z opisem
6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne
Ochrona zdrowia
Sygn. powiązane
II SA/Ka 3194/03 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2005-05-19
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz /spr./ Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2005 r., sygn. akt 3/II SA/Ka 3194/03 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
UZASADNIENIE.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 maja 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu sprawy oddalił skargę wniesioną przez J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] października 2003r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2003r. orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej uszkodzenia narządu słuchu.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowi rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm. ) zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) .
Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż Inspektor Sanitarny orzekając o braku podstaw do rozpoznania u J. K. choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia narządu słuchu - wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983r. oparł się na orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie oraz na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, które to placówki nie rozpoznały u pracownika choroby zawodowej. Poradnia Chorób Zawodowych Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie w orzeczeniu z dnia 31 lipca 2002r. nie rozpoznała u skarżącego choroby zawodowej narządu. Następnie pracownik został skierowany do Szpitala Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu. Ta placówka w orzeczeniu z dnia 27 marca 2003 r. także nie stwierdziła u J. K. choroby zawodowej. Rozpoznano natomiast u niego obustronny, mieszany niedosłuch (przewodzeniowo - odbiorczy), który nie był typowym następstwem działania hałasu i nie odpowiadał klinicznym skutkom jego działania.
J. K. pracował w latach 1963 -1982, 1982 - 1987, 1987 - 1996, 1996-2001 w "E." SA w K. oraz w roku 1996 w "El." K. S.A. na stanowiskach elektromontera. W ocenie organu skarżący pracował za wyjątkiem 1996r., w warunkach narażenia go na działanie czynnika szkodliwego.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż u skarżącego stwierdzono uszkodzenia słuchu i to w znacznym stopniu, jednakże przeprowadzone badania wykluczyły, aby schorzenie to było następstwem działania hałasu. Kliniczne objawy uszkodzenia słuchu zdiagnozowane przez badania audiometryczne nie były typowe dla uszkodzeń słuchu spowodowanych hałasem. Rozpoznano u skarżącego niedosłuch obustronny mieszany, przewodzeniowo odbiorczy. Placówka diagnostyczna II stopnia rozpoznała u skarżącego pozapalne zmiany ucha środkowego i to obustronne. Zaś dane z dokumentacji lekarskiej potwierdzały nawracające stany zapalne ucha środkowego.
Zdaniem Sądu domniemanie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy zostało skutecznie obalone poprzez ustalenie jako przyczyny uszkodzenia słuchu u skarżącego nawracającego obustronnego zapalenia ucha środkowego. Sąd podkreślił też, iż zarówno organy inspekcji sanitarnej, a także Sąd są związani rozpoznaniem dokonanym przez placówki diagnostyczne, jeżeli ich opinie nie budzą wątpliwości, a tak jest w niniejszej sprawie. Sam skarżący przyznał, że niedosłuch obustronny wystąpił u niego już w 1976r., co potwierdzają wyniki badań okresowych. Nadto na rozprawie skarżący stwierdził także, iż wiele lat temu przeszedł zapalenie uszu, co również potwierdza zgromadzona dokumentacja lekarska. Zatem wnioski lekarzy, iż przyczyną uszkodzenia słuchu u skarżącego były pozazawodowe przyczyny - stany zapalne uszu - nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego, ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Skargę kasacyjną wniósł J. K. zaskarżając powyższy wyrok w całości.
Skarżący zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.:
1. art. 235 § 3 i 4 k.p. w zw. z art. 236 k.p. oraz § 4 i 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż zakład pracy skarżącego wykonał w niniejszej sprawie wszystkie ciążące na nim obowiązki,
2. § 1 ust 1 i 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż choroba skarżącego nie ma charakteru choroby zawodowej,
3. § 4 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. (Dz. U. z 1983 r. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię oraz niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż zakład pracy skarżącego nie naruszył obowiązków polegających na przesłaniu do rozpoznania przez właściwe organy całej zgromadzonej dokumentację medycznej, co miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;
4. §7 i 10 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. (Dz. U. z 1983 r., nr 65, poz. 294 z późn. zm.) poprzez błędną jego wykładnię i nienależyte zastosowanie polegające na przyjęciu jako prawidłowych orzeczeń jednostek diagnostycznych, nie stwierdzających u skarżącego choroby zawodowej, a następnie opartych na nich decyzjach organów administracyjnych obydwu instancji pomimo, iż nie zostały one oparte na pełnej dokumentacji choroby skarżącego,
a nadto skarżący zarzucił naruszenie:
5. art. 106 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało wpływ na treść wydanego wyroku wobec braku uzupełniającego przeprowadzenia dowodów z dokumentów wskazanych i dołączonych do skargi na decyzję organu II instancji i zlecenia jednostce diagnostycznej wydania uzupełniającej opinii;
6. art. 113 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku wobec uznania sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia i zamknięcia rozprawy pomimo niecałościowego przeprowadzenia postępowania dowodowego;
7. art. 133 i art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało wpływ na treść wydanego wyroku wobec pominięcia części materiału dowodowego sprawy w postaci dokumentów;
8. art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie miało wpływ na treść wydanego wyroku wobec wadliwego uzasadnienia orzeczenia.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia, co istoty sprawy (w przypadku uznania, iż w sprawie zachodzi jedynie naruszenie przepisów prawa materialnego),
ewentualnie
2. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
3. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż treść zapadłego orzeczenia pozostaje w rażącej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz dokumentacją dołączoną do skargi skierowanej do Sądu I instancji. Skarżący wskazał, iż pracował w zakładzie pracy, w środowisku narażonym na znaczne i bezpośrednie oddziaływanie hałasu, w okresie od 1960 roku, aż do 2001 r. Od początku prowadzenia przedmiotowego postępowania wnosił, aby do akt dołączono całość dokumentacji medycznej z okresu jego zatrudnienia, co z niewiadomych względów nie nastąpiło. Od 1976 r. , tj. po 16 latach pracy skarżący zaczął mieć problemy ze słuchem, co zgłaszał pracodawcy. Zakład pracy nie podjął jednak jakichkolwiek działań mających na celu zmianę środowiska pracy J. K., względnie ograniczenie ponadnormatywnego oddziaływania hałasu. Przez kilkadziesiąt lat pracy skarżący był narażony na negatywne działanie hałasu, co było bezpośrednią przyczyną znacznej utraty słuchu. Stanowiska pracy były nieprawidłowo wyposażone w sprzęt ochronny, a pomimo zgłaszania problemów ze słuchem przez skarżącego już od 1976 r., nie został on skierowany na stosowne badania. W toku postępowania prowadzonego przez organy administracyjne obydwu instancji oraz Sąd tych wszystkich okoliczności nie wzięto pod uwagę, a rozstrzygnięcia zdaniem skarżącego, oparto na niepełnej dokumentacji medycznej z W. z miejsca zamieszkania skarżącego, bez kartoteki pracownika z okresu od 1960 do 2001 roku.
Zdaniem skarżącego rażąco zostały naruszone przepisy postępowania, a to art. 106 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem w oparciu o nowo ujawnione dokumenty Sąd winien był zlecić jednostce diagnostycznej sporządzenie opinii uzupełniającej. Zostały również naruszone art. 133 i art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wobec pominięcia przez Sąd znacznej części istotnego materiału dowodowego sprawy w postaci przedłożonych dokumentów medycznych oraz art. 141 § 4 wobec wadliwego uzasadnienia orzeczenia polegającego na niewyjaśnieniu w wystarczającym stopniu podstawy faktycznej wyroku z jednocześnie lakonicznym jedynie przytoczeniem przepisów prawa. Nie podano w szczególności przyczyn pominięcia uzupełniającej dokumentacji medycznej przedłożonej Sądowi przez skarżącego.
Zdaniem skarżącego wprowadzone w § 1 rozp. RM z 18 XI 1983 r. [w sprawie chorób zawodowych - Dz.U.83.65.294] domniemanie prawne (praesumptio iuris tantum) nie zostało w niniejszej sprawie w jakikolwiek merytoryczny sposób obalone dowodem przeciwnym, gdyż nie sposób jako takiego dowodu traktować opinii jednostek diagnostycznych opartych jedynie na nieznacznej części dokumentacji medycznej skarżącego, bez zasadniczej ich części, tj. bez kartotek badań okresowych stanu zdrowia pracownika w zakładzie pracy za okres od 1960 do 2001 r. Z okoliczności sprawy wynika ponad wszelką wątpliwość , iż choroba zawodowa została spowodowana przyczynami pozostającymi w bezpośrednim związku z pracą oraz że czynniki szkodliwe w postaci hałasu występujące w środowisku pracy, mogły wywołać stwierdzone u pracownika schorzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, o których jest mowa w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a. i jako taka podlega oddaleniu.
Zgodnie z definicją choroby zawodowej, zawartą w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.) za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Jedną z chorób zamieszczonych w pkt. 15 tego wykazu jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Bogate orzecznictwo w tym zakresie, przytoczone również przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, wskazywało przy tym, iż brak było i jest podstaw prawnych do tego, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", ze względu na stopień uszkodzenia słuchu (tak m.in. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 marca 2002 r., w sprawie sygn. akt III RN 78/01, opublikowany w Prawie Pracy nr 3 2003 r. s. 31, SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt III RN 202/99, opublikowany w Wokanda nr 9 z 2000 r. poz. 33, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 marca 2001 r., sygn. akt I SA 1389/00, niepublikowany, LEX nr 77664).
W niniejszej sprawie u J. K. stwierdzono obustronny niedosłuch mieszany (przewodzeniowo- odbiorczy), lecz fakt samego ubytku słuchu nie był istotny do podjęcia przez organ administracji zaskarżonej decyzji, później zaś do wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku, w związku z czym nie ma według Sądu potrzeby rozwijania tej kwestii. Poza sporem jest bowiem fakt, iż u skarżącego stwierdzono schorzenie w postaci obustronnego niedosłuchu mieszanego (przewodzeniowo - odbiorczy), nie jest też niesporna okoliczność, iż przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że warunki pracy skarżącego stwarzały ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Powyższe okoliczność ustaliły zarówno organy administracji pierwszej i drugiej instancji, nie zakwestionował też ich Wojewódzki Sąd Administracyjny, a dokonana ocena tych warunków zgodna jest też z wnioskami zawartymi we wniesionej skardze kasacyjnej. Z tych też względów zarzuty strony skarżącej dotyczące braku ustaleń w zakresie dochodzenia epidemiologicznego uznać trzeba za niezasadne.
Problemem w rozpoznawanej sprawie jest natomiast to, iż lekarze wydający orzeczenia w obu placówkach diagnostycznych I i II szczebla w konkluzji swych orzeczeń wykluczyli działanie hałasu jako przyczynę uszkodzenia słuchu wskazując inną etiologię tego schorzenia.
Zauważyć należy, iż choroby zawodowe stwierdza inspektor sanitarny na podstawie orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Takie dowody w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej nakazuje inspektorowi zgromadzić i ocenić § 10 ust. 1 rozporządzenia. Tylko wtedy, gdy orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę zawodową, a dochodzenie epidemiologiczne wykazuje, że czynniki szkodliwe występowały w środowisku pracy, przesłanki wymagane do stwierdzenia choroby zawodowej należy uznać za spełnione.
W niniejszej sprawie skarżący, posiłkując się poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 lipca 1984 r., w sprawie o sygnaturze II PRN 9/84 (opublikowanym w OSNCP nr 4 z 1984 r. poz. 53), stwierdził, iż konstrukcja przepisu § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie oraz że praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż wprowadzone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. domniemanie prawne ma charakter wzruszalny (tzw. praesumptio iuris tantum) i jako takie może być obalone dowodem przeciwnym, np. w sytuacji, gdy organ rentowy wykaże, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to jednak została ona spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą lub że czynniki szkodliwe, występujące w środowisku pracy nie mogły wywołać stwierdzonego u pracownika schorzenia. Pogląd ten stanowi przy tym kontynuację linii orzeczniczej, przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którą sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy, bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (tak m.in. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 sierpnia 1998 r., sygn. akt I SA 471/98, niepublikowany, LEX nr 45823). I z taką właśnie sytuacją, tj. z obaleniem domniemania mamy do czynienia w niniejszej sprawie, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji.
Zauważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie od wydanego orzeczenia z dnia 31 lipca 2002 r. przez Poradnię Chorób Zawodowych Małopolskiego Ośrodka Medycyny Pracy w Krakowie skarżący odwołał się i stosownie do dyspozycji § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych Szpital Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu po przeprowadzonej w okresie od 5. 03 2003 r. do dnia 19 .03.2003 r. obserwacji klinicznej wydał w dniu 27 marca 2003 r. orzeczenie lekarskie.
W wydanych orzeczeniach żadna z placówek diagnostycznych nie stwierdziła u J. K. choroby zawodowej, rozpoznając jednocześnie u niego obustronny, mieszany niedosłuch (przewodzeniowo - odbiorczy) i stwierdzając, że schorzenie to nie było następstwem działania hałasu i nie odpowiadało klinicznym skutkom jego działania.
Uregulowanie zawarte we wskazanym wyżej § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych wskazuje, iż organ wydający decyzję , a następnie również i Sąd jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia odpowiadają wymienionym w wykazie chorób zawodowych i mają związek z warunkami pracy. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej i wywodom w niej przedstawionym Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż domniemanie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem, a warunkami pracy zostało skutecznie obalone poprzez ustalenie jako przyczyny uszkodzenia słuchu u skarżącego nawracającego obustronnego zapalenia ucha środkowego, przytaczając przy tym okoliczności, dla których w ocenie Sądu rozpoznania dokonane przez placówki diagnostyczne nie budzą wątpliwości.
W tej sytuacji przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stan faktyczny sprawy należało zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenić jako prawidłowo ustalony. Sąd pierwszej instancji miał bowiem uzasadnione podstawy (mieszczące się w szczególności w ramach zasad swobodnej oceny materiału dowodowego) do tego, aby ubytki słuchu, stwierdzone przez lekarzy u J. K. nie traktować jako choroby zawodowej z uwagi na wykluczenie zawodowej etiologii niedosłuchu.
Zatem jako niezasadne należy uznać zarzuty, stanowiące istotę skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez to, że uznał ubytki słuchu u skarżącego jedynie za chorobę, nie zaś za jej kwalifikowaną postać, czyli za chorobę zawodową. Sąd pierwszej instancji miał bowiem do takiej oceny pełne prawo w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, której ram nie przekroczył. Zauważyć przy tym należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny posiłkował się dokumentacją zgromadzoną w sprawie przez organ administracji publicznej, która to dokumentacja pozwalała w pełnym zakresie na dokonanie oceny, czy ubytki słuchu stwierdzone u skarżącego stanowią chorobę zawodową.
Tym samym zarzut zawarty w skardze kasacyjnej, iż Sąd nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów dołączonych do skargi na decyzję organu II instancji i nie zlecił jednostce diagnostycznej wydania uzupełniającej opinii należy uznać za niezasadny. Przede wszystkim dokonując kwestionowanej przez stronę skarżącą oceny Sąd pierwszej instancji zasadnie wskazał na wymogi aktów prawnych stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia.
Wyjaśnić należy, że przepis art. 106 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżący wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowo-administracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika przede wszystkim, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów przy czym dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Nawet zatem w sytuacji, gdyby dowód taki byłby oferowany przez stronę w postępowaniu sądowo-administracyjnym, to nie przeprowadzenie dowodu z takiego dokumentu przez Sąd nie mogłoby być oceniane jako naruszenie prawa procesowego, a przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w toku postępowania sądowego przepisy nie przewidują. Niezależnie od tego podkreślić trzeba ponownie, iż to na wniosek skarżącego w związku z zarzutami przez niego przedstawionymi było przeprowadzane ponowne jego badanie, połączone z obserwacją kliniczną i wydaniem kolejnego orzeczenia lekarskiego.
Zważywszy na powyższe, a także uwzględniając podstawę orzekania w sprawie uznać należy, że nie ma uzasadnionych podstaw zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a.
Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena ustaleń dokonanych w sprawie przez organ administracji, jak też wynikających z tych ustaleń wniosków prowadzących do określonego w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia, jest wyczerpująca, logiczna i przekonująca. Sąd pierwszej instancji w niewadliwy sposób wykazał, że orzeczenie administracyjne wydane w niniejszej sprawie jest wynikiem swobodnej, lecz nie dowolnej oceny prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Tak więc zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać również trzeba za chybiony.
Z przyczyn już wyżej omówionych nie jest też zasadny zarzut naruszenia art. 113 p.p.s.a. oraz art. 133 p.p.s.a. i art. 134 p.p.s.a.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w zaskarżonym wyroku prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego, w szczególności § 1, § 4 , §7, § 10 i § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI