II OSK 1129/22

II OSK 1129/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Jan Szuma
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 347
art. 30 ust. 1, art. 31 pkt 2, art. 36 ust. 2
Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 188, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1130/21 w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2021 r., nr DOiR-I-6251-33/2021/AF w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 kwietnia 2021 r., znak: WSC-I.6121.2.1448.2020; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1130/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2021 r., nr DOiR-I-6251-33/2021/AF w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżący, posiadający obywatelstwo Armenii, złożył w dniu 7 grudnia 2020 r. do Wojewody wniosek o uznanie za obywatela polskiego w trybie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2020 r., poz. 347; dalej również: "ustawa o obywatelstwie polskim"). Do wniosku dołączył kserokopie paszportu, karty pobytu, decyzji zezwalającej na pobyt stały na terytorium RP oraz świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego dla dorosłych. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżący w chwili złożenia wniosku był osobą pełnoletnią, będącą w związku małżeńskim z obywatelką polską. Posiadał on również od 17 kwietnia 2018 r. zezwolenie na pobyt stały na terytorium RP udzielone decyzją Wojewody, a jego pobyt na terenie RP był nieprzerwany.
Wojewoda zwrócił się do Komendanta Stołecznego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wyrażenie opinii, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ I instancji ustalił, że Sąd Rejonowy w Piasecznie II Wydział Karny wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt II K 1373/16, uznał wnioskodawcę za winnego popełnienia czynu z art. 305 ust. 1 i 3 prawo własności przemysłowej oraz wymierzył mu karę grzywny w wymiarze stu stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną na kwotę trzydzieści złotych, a także orzekł wobec niego przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych. Następnie, Sąd Rejonowy w Piasecznie II Wydział Karny wyrokiem z dnia 5 grudnia 2018 r., sygn. akt II K 988/18, uznał wnioskodawcę za winnego popełnienia czynu z art. 305 ust. 1 i 3 prawo własności przemysłowej oraz wymierzył mu karę grzywny w wymiarze dwustu stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną na kwotę dwadzieścia złotych, a także orzekł wobec niego przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych. Organ I instancji podkreślił, że w obu wyrokach wskazano, że oskarżony uczynił sobie z popełnionego przestępstwa stałe źródło dochodu. W tym stanie rzeczy, Wojewoda powołał się na art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, uznając, że nabycie obywatelstwa polskiego przez Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego i decyzją z 16 kwietnia 2021 r., nr WSC-I.6121.2.1448.2020 odmówił uznania Skarżącego za obywatela polskiego.
W piśmie z dnia 12 maja 2021 r. Skarżący, wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Decyzją z 14 czerwca 2021 r., nr DOiR-I-6251-33/2021/AF Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 16 kwietnia 2021 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że Wojewoda trafnie uznał, że choć stan faktyczny dotyczący cudzoziemca uzasadnia zastosowanie przesłanek przewidzianych w art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o obywatelstwie polskim, to w sprawie znalazł zastosowanie art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, uznając, że nabycie obywatelstwa polskiego przez Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organ odwoławczy podkreślił, że Sąd Rejonowy w Piasecznie II Wydział Karny 18 kwietnia 2017 r., a następnie 5 grudnia 2018 r., skazał cudzoziemca za ten sam rodzajowo czyn, wskazując jednocześnie, że oskarżony uczynił sobie z tego przestępstwa stałe źródło dochodu. Minister nadmienił przy tym, że wejście przez skarżącego w kolizję z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym, potwierdzone prawomocnym, skazującym wyrokiem sądu karnego, ma istotne znaczenie w sprawie uznania go za obywatela polskiego, a w odróżnieniu od przepisów Kodeksu karnego ustawa o obywatelstwie polskim posługuje się pojęciem "zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego", którego nie można utożsamiać z jego "naruszeniem". Ustalenia w tym zakresie powinny być dokonywane na podstawie wszelkich dostępnych organom informacji o cudzoziemcu, w tym również informacji o skazaniu za popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, nawet jeśli skazanie uległo zatarciu. Zdaniem Ministra, cudzoziemców aplikujących do przyjęcia do grona obywateli polskich powinny obowiązywać szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa, a sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego stanowi sprzeniewierzenie się tym obowiązkom. W ocenie Ministra, mimo że w wyniku zatarcia skazania osoba skazana jest przedstawiana jako niekarana i jako taka powinna być traktowana, to w pewnych sytuacjach fakt wcześniejszego popełnienia przestępstwa może, a nawet powinien być uwzględniany.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 31 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to uznanie, że nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby uznanie skarżącego za obywatela RP stanowiło zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie;
2. art. 36 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez jego błędną wykładnię, a to pozyskanie opinii Komendanta Stołecznego Policji i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy z przepisu tego wynika, że organ powinien pozyskać w tym zakresie informacje o jednoznacznym charakterze;
3. art. 106 w zw. z art. 107 § 4a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, a to uznanie skarżącego za osobę karaną, podczas gdy, w świetle przywołanych przepisów, nie można uznać skarżącego za taką osobę;
4. art. 75 K.p.a. poprzez dopuszczenie dowodu, który jest niezgodny z prawem, a to informacji z Policji, która zawierała dane, których gromadzenie przez ten organ tj. danych o skazaniu skarżącego, które to skazanie uległo zatarciu, następuje bez podstawy prawnej co stanowi naruszenie art. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. 2019, poz. 125) oraz ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360, 956, 1610,2112, 2320, z 2021 r. poz. 1005);
5. art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 9 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób nietransparentny oraz w sposób sprzeczny ze wskazanymi dyrektywami postępowania, dowolną analizę materiału dowodowego w szczególności informacji pozyskanych w trybie art. 36 ust. 2 ustawy o obywatelstwie, a ponadto ograniczenie się jedynie do przywołania wyroków Sądu Rejonowego w Piasecznie II Wydziału Karnego skazujących skarżącego z pominięciem okoliczności, iż skazanie to uległo zatarciu, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia, że uznanie skarżącego za obywatela polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;
6. art. 8 i 107 § 3 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie postępowania w sposób nietransparentny oraz niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy a ponadto poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych wydanego rozstrzygnięcia, a to nie wskazanie jaką opinię odnośnie skarżącego wyrazili Komendant Stołeczny Policji oraz Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w Warszawie i ograniczenie się jedynie do przywołania wyroków Sądu Rejonowego w Piasecznie II Wydziału Karnego;
7. art. 79a w zw. z art. 10 K.p.a. poprzez niepoinformowanie strony, po zebraniu materiału dowodowego, o niespełnieniu lub niewykazaniu przesłanek do uznania za obywatela polskiego.
W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.
Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 1130/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że istota sporu w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy administracji nie naruszyły prawa przyjmując, że nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra jest zgodna z prawem.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej był art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przepis ten ma charakter związany, a zatem zaistnienie przesłanek w nim wymienionych nie pozostawia organom żadnej możliwości wyboru treści decyzji. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia bezpieczeństwa i porządku publicznego, co oznacza, że każdorazowo zaistnienie takich okoliczności będzie musiało podlegać ocenie organu. Jest to pojęcie niedookreślone, które wymaga oceny, w każdej indywidualnej sprawie. Istotne jest również, że zagrożenie dla porządku publicznego stanowi przesłankę negatywną dla możliwości uwzględnienia wniosku w wielu postępowaniach z udziałem cudzoziemców. Zauważyć jednak należy, że o ile w przypadku zezwoleń pobytowych ustawodawca przewidział możliwość ich uchylenia lub cofnięcia, jeżeli cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (np. art. 199 ust. 1 pkt. 4, art. 215 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach), o tyle takiej możliwości nie ma w stosunku do cudzoziemca, który nabył obywatelstwo polskie. Obywatelstwo to szczególna więź prawna osoby z państwem. Konsekwencją uznania cudzoziemca za obywatela jest włączenie go w ogół społeczeństwa i przyznanie wszystkich praw przysługujących obywatelom. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje również trwałość obywatelstwa. Zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. W stosunku do takiej decyzji mogą mieć zastosowanie wyłącznie tryby nadzwyczajne przewidziane w K.p.a. ze względu na jej poważną wadliwość procesową lub materialnoprawną. Ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego nie jest natomiast możliwe uchylenie decyzji z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego. Należy w związku z tym stwierdzić, że ocena, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim) wymaga uwzględnienia skutków nabycia przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego i uwzględnienia konstytucyjnej ochrony trwałości nabytego obywatelstwa (art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) – por. np. wyrok NSA z 13 lipca 2020 r., II OSK 933/20, CBOSA). Można zatem przyjąć, że na gruncie spraw dotyczących uznania za obywatela polskiego ocena braku istnienia zagrożenia dla porządku publicznego ze strony cudzoziemca wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Innymi słowy, niewystępowanie tego zagrożenia w realiach danej sprawy nie powinno budzić wątpliwości. Dalej należy wskazać, że przez porządek publiczny należy rozumieć stan faktyczny wewnątrz państwa, regulowany normami i pozaprawnymi, których przestrzeganie umożliwia normalne współżycie jednostek w organizacji państwowej. Elementem porządku publicznego jest system prawny (por. np. wyrok NSA z 15 maja 2018 r., II OSK 2765/17, CBOSA). Dwukrotne prawomocne skazanie skarżącego w nieodległej przeszłości, tj. w 2017 oraz 2018 r., za umyślne przestępstwa wprowadzania towarów oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi, pozwala przyjąć, że skarżący stanowi zagrożenie dla porządku publicznego. Wymaga przy tym podkreślenia, że podstawę prawną wspominanych skazań stanowił m. in. art. 305 § 3 p.w.p., czyli przepis wprowadzający kwalifikowany typ przestępstwa z uwagi na uczynienie sobie przez sprawcę z popełnienia przestępstw stałego źródła dochodu. Nie chodzi tu zatem o czyn jednostkowy, czy też przestępstwo popełnione z winy nieumyślnej. Zdaniem Sądu, skarżący, zajmując się zawodowo popełnianiem przestępstw na terytorium Polski, w sposób demonstracyjny i rażący naruszył porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej, będący częścią polskiego porządku publicznego. W kontekście czynów popełnionych przez skarżącego, zdaniem Sądu, należy również wskazać, że godziły one nie tylko w krajowy, ale również w unijny i międzynarodowy porządek prawny. Ochrona praw własności przemysłowej przewidziana jest bowiem zarówno w prawie pierwotnym, jak i wtórnym Unii Europejskiej (zob. np. art. 114 i 118 TFUE oraz art. 17 ust. 2 Karty Praw Podstawowych, a także m. in. dyrektywę 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej – Dz.U EU L 157, 30.4.2004, s. 45–86). Ponadto, obowiązek ochrony własności przemysłowej, w tym na drodze karnej, wynika również z wiążących Polskę umów międzynarodowych (zob. przede wszystkim art. 61 Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS) z 15 kwietnia 1994 r. –załącznik nr 1C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu, Dz. U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143). Podsumowując, w ocenie Sądu, nie można przyjąć spełnienia przez skarżącego przesłanek gwarancji bezpieczeństwa i porządku publicznego. Przyznanie obywatelstwa polskiego stanowi bowiem szczególne prawo, które wymaga konsekwentnie spełnienia szczególnie wysokich wymogów przez osobę ubiegającą się o to prawo (por. np. wyrok NSA z 26 listopada 2019 r., II OSK 24/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu, bezzasadne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 36 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Zgodnie z tym przepisem, wojewoda przed wydaniem decyzji, o której mowa w ust. 1, zwraca się do komendanta wojewódzkiego Policji, dyrektora delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby do innych organów, o udzielenie informacji, czy nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ocena znaczenia przekazanych wojewodzie informacji należy do tego organu, jako właściwego do załatwienia sprawy. Wojewoda samodzielnie ocenia, czy przekazane informacje są wystarczające do uznania, że nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W niniejszej sprawie Minister takiej oceny dokonał, czemu dał wyraz nie tylko w sentencji, ale również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które spełnia, wbrew zarzutom skargi, standardy określone w art. 107 § 3 K.p.a. W szczególności wiadome jest, z jakich powodów organ wydał decyzję odmowną wobec skarżącego.
Bezzasadne jest również odwoływanie się przez skarżącego do instytucji zatarcia skazania (zarzut naruszenia art. 106 w zw. z art. 107 K.k.). Otóż podstawową zasadą obowiązująca w postępowaniu administracyjnym, w odniesieniu do kwestii ustaleń faktycznych, jest zasada prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.). Z zasady tej wynika m. in., że podstawą ocen prawnych powinny być fakty, czy zdarzenia, które rzeczywiście wystąpiły. Instytucja zatarcia skazania, będąca przykładem tzw. fikcji prawnej (por. np. B. J. Stefańska, Wstęp [w:] Zatarcie skazania, Warszawa 2014), jest specyficzną instytucja prawa karnego stanowiącą odstępstwo od zasady prawdy obiektywnej, której to instytucji nie można ekstrapolować na inne dziedziny prawa. W szczególności, z faktu, że nastąpiło zatarcie skazania, nie wynika przecież, że przestępstwo nie zostało popełnione przez daną osobę. W orzecznictwie NSA, w tym dotyczącym spraw cudzoziemców, wielokrotnie podkreślano, że organy administracji są uprawnione do uwzględniania faktu popełnienia przestępstw, mimo że skazania za nie uległy zatarciu (zamiast wielu zob. np. wyrok NSA z 22 października 2019 r., II OSK 1479/19, CBOSA oraz wymieniony wyżej wyrok NSA wydany w sprawie II OSK 24/18).
Zdaniem Sądu, na nieporozumieniu polega odwoływanie się przez skarżącego do rzekomego naruszenia art. 75 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wyroki skazujące stanowią dokumenty urzędowe i nie sposób przyjąć, że powołanie się na te dokumenty stanowi naruszenie prawa. Skarżący zdaje się opierać ten zarzut na niedopuszczalności powołania się na fakt skazania, które uległo zatarciu, który to zarzut, o czym mowa wyżej, okazał się bezzasadny. Bez znaczenia dla sprawy jest w ogóle to, czy organy Policji były uprawnione do przetwarzania danych dotyczących skazania skarżącego. Z punktu widzenia niniejszej sprawy istotne znaczenie miało wyłącznie to, że do tych skazań doszło w wyniku rozpoznania sprawy przez niezwisły i niezależny sąd. Skarżący zdaje się tu odwoływać do koncepcji, w publicystyce prawniczej, w ślad za system anglosaskim, zwanej teorią "owoców zatrutego drzewa". Dla potrzeb niniejszej sprawy wystarczy stwierdzić, że skarżący zdaje się jednak nie dostrzegać, iż to nie organy Policji "wytworzyły" dowody w postaci wyroków skazujących skarżącego, a zatem jakiekolwiek rozważania w tej materii uznać należy za bezprzedmiotowe.
Z akt sprawy wynika, że Minister przed wydaniem decyzji istotnie nie zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego (art. 10 i 79a K.p.a.). Należy jednak zauważyć, że Minister nie prowadził dodatkowego postępowania dowodowego, a opierał się w całości na materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji. Zatem naruszenie wspominanych przepisów nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Brak jest tu zatem spełnienia warunku kauzalności naruszeń przepisów postępowania, przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a.
Sąd wojewódzki stwierdził, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności konkretnej decyzji administracyjnej według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wydania (art. 133 § 1 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a.). Oddalenie skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2021 r. nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia ponownego wniosku o uznanie za obywatela polskiego, opartego w szczególności na twierdzeniu, że zmianie uległy okoliczności faktyczne sprawy rozumiane w ten sposób, że skarżący nie stanowi już zagrożenia dla ochrony porządku publicznego. Okolicznością istotną może być tu w szczególności to, czy skarżący w sposób trwały zaprzestał naruszania porządku prawnego. Sąd nie jest oczywiście uprawniony do formułowania wiążących ocen co do oceny takiego ewentualnego ponownego wniosku, ale wskazanie takiej możliwości stanowi przejaw dążenia Sądu do realizacji jednej z funkcji uzasadnienia orzeczenia, jaką jest zrozumienie rozstrzygnięcia przez strony i inne podmioty, dla których dana decyzja może mieć znaczenie (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł G. M. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu, czy organ, który wydał zaskarżoną decyzję, naruszył przepisy normujące przebieg postępowania administracyjnego, i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, czego efektem było bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd I Instancji ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo naruszenia przez ten organ art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.;
2. art. 31 pkt 2 w zw. z art. 30 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 347) poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, a to uznanie, że nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, aby uznanie skarżącego za obywatela RP stanowiło zagrożenie, o którym mowa w tym przepisie, co doprowadziło do oddalenia skargi podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia;
3. art. 36 ust. 2 ustawy o obywatelstwie poprzez jego błędną wykładnię, a to pozyskanie opinii Komendanta Stołecznego Policji i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, podczas gdy z przepisu tego wynika, że organ powinien pozyskać w tym zakresie informacje o jednoznacznym charakterze co doprowadziło do oddalenia skargi podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia;
4. art. 106 w zw. z art 107 § 4a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie, a to uznanie skarżącego za osobę karaną, podczas gdy, w świetle przywołanych przepisów, nie można uznać skarżącego za taką osobę, co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia.
W konsekwencji, zdaniem skarżącego kasacyjnie, naruszenia wszystkich wyżej przywołanych zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, Sąd ten dopuścił się obrazy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny bezkrytycznie przyjął przeprowadzoną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Wojewodę Mazowieckiego wykładnię ww. przepisów co doprowadziło do oddalenia skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez G. M. ma usprawiedliwione podstawy.
Za zasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Zgodnie z treścią art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustalony na jego podstawie stan faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia, że nabycie przez skarżącego kasacyjnie obywatelstwa polskiego stanowiłoby zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Nie można faktu skazania osoby ubiegającej się o uzyskanie obywatelstwa polskiego za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa automatycznie utożsamiać z istnieniem zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy administracji w takim przypadku powinny brać pod uwagę rodzaj popełnionego przestępstwa, karę jaką sąd karny wymierzył takiej osobie jak również zachowanie tej osoby po popełnieniu przestępstwa.
Z poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych wynika, że skarżący kasacyjnie został dwukrotnie skazany za popełnienie przestępstwa z 305 § 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1170 t.j.). Przestępstwo to zagrożone jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5 jednakże w obydwu sprawach sąd karny zastosował wobec skarżącego kasacyjnie art. 37a K.k. i wymierzył mu jedynie karę grzywny. Drugi z wydanych wyroków zapadł w dniu 5 grudnia 2018 r. Po tym wyroku skarżący kasacyjnie do dnia 10 marca 2021 r. nie popełnił już przestępstwa. Z karty karnej sporządzonej 10 marca 2021 r. wynika, bowiem że skarżący kasacyjnie nie figuruje w Krajowym Rejestrze Karnym jako osoba karana. Z akt sprawy także nie wynika, by był karany po wskazanej dacie aż do wydania zaskarżonej decyzji to jest do dnia 14 czerwca 2021 r. Świadczy to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że popełnione przestępstwa miały charakter incydentalny i nie dają one same w sobie podstaw do przyjęcia, że zachodzi negatywna przesłanka uniemożliwiająca skarżącemu kasacyjnie nabycie obywatelstwa polskiego, o której mowa w art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.
Zarzut naruszenia ww. przepisu był wystarczający do uwzględnienia skargi kasacyjnej a tym samym dokonywanie oceny zasadności pozostałych podniesionych w sprawie zarzutów było niecelowe.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego o czym orzekł w pkt 2 sentencji.