II OSK 1341/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną O.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o odmowie uznania skarżącego za obywatela polskiego. Podstawą odmowy było zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, zgodnie z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Skarżący zarzucał sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe i niepełne uzasadnienie wyroku, oraz art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi zamiast uchylenia decyzji. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, przypomniał, że przepis art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim ma charakter związany, a pojęcie 'ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego' pozostawia organom luz decyzyjny. Sąd podkreślił konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego (art. 34 ust. 2 Konstytucji RP), co oznacza, że decyzja o jego przyznaniu jest w zasadzie nieodwracalna i nie może być uchylona z powodu późniejszego zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa. Niemniej jednak, ocena, czy nabycie obywatelstwa stanowi zagrożenie, wymaga uwzględnienia dotychczasowego postępowania cudzoziemca. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż popełnione przez skarżącego przestępstwo (art. 224 § 2 k.k.) i wykroczenie (art. 116 § 1a k.w.), mimo zatarcia skazania i umorzenia postępowania, mogły stanowić podstawę do odmowy przyznania obywatelstwa, gdyż nie wykluczały oceny zachowania cudzoziemca pod kątem zagrożenia dla porządku publicznego. Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nietrafne, w tym zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA pozwalało na odtworzenie toku myślenia sądu, a zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. nie służy do podważania trafności ocen prawnych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim w kontekście zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, zwłaszcza w przypadkach popełnienia przestępstw lub wykroczeń przez kandydata do obywatelstwa, a także analiza trwałości obywatelstwa polskiego w świetle Konstytucji RP.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z obywatelstwem polskim. Interpretacja przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) ma charakter ogólny, ale zastosowana w kontekście konkretnej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe lub niepełne uzasadnienie wyroku sądu I instancji, polegające na pominięciu zarzutów strony lub powtórzeniu argumentacji organu, może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli uzasadnienie wyroku sądu I instancji pozwala na odtworzenie toku myślenia sądu i nie uniemożliwia kontroli instancyjnej, a zarzuty nie dotyczą wadliwości stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie ma obowiązku odnosić się do każdego zarzutu osobno, a wadliwość uzasadnienia musi być na tyle istotna, by uniemożliwić kontrolę instancyjną. Art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy do zwalczania prawidłowości przyjętego stanu faktycznego.
Czy odmowa uznania cudzoziemca za obywatela polskiego na podstawie art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim jest dopuszczalna, gdy nabycie obywatelstwa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, nawet jeśli skazanie za przestępstwo uległo zatarciu, a postępowanie za wykroczenie zostało umorzone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest dopuszczalna, ponieważ popełnione przez cudzoziemca przestępstwo i wykroczenie, mimo zatarcia skazania i umorzenia postępowania, mogą być podstawą do oceny, czy nabycie obywatelstwa stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Uzasadnienie
Zatarcie skazania nie wyłącza możliwości oceny zachowania cudzoziemca pod kątem zagrożenia dla porządku publicznego. Umorzenie postępowania za wykroczenie nie neguje faktu naruszenia porządku prawnego, a sankcja za pierwszy czyn nie odniosła wymaganego skutku prewencyjnego. Ocena zagrożenia wymaga szczególnej ostrożności, ale uwzględnia dotychczasowe postępowanie cudzoziemca.
Czy sąd administracyjny, stosując art. 1 § 2 p.u.s.a., może być uznany za naruszający ten przepis, jeśli dokonuje kontroli aktu administracyjnego pod innym kryterium niż zgodność z prawem?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 1 § 2 p.u.s.a. nie może być użyty do podważania trafności ocen prawnych sądu co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego.
Uzasadnienie
Art. 1 § 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i wskazuje, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem. Naruszenie tego przepisu następuje, gdy sąd stosuje inne kryterium kontroli niż zgodność z prawem.
Przepisy (15)
Główne
u.o.p. art. 31 § pkt 2
Ustawa o obywatelstwie polskim
Cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ocena ta wymaga uwzględnienia dotychczasowego postępowania cudzoziemca i konstytucyjnej ochrony trwałości obywatelstwa.
Konstytucja RP art. 34 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. Gwarantuje trwałość obywatelstwa.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wadliwość uzasadnienia wyroku sądu I instancji, polegająca na pominięciu zarzutów strony lub powtórzeniu argumentacji organu, nie stanowi podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej, jeśli pozwala na odtworzenie toku myślenia sądu i nie uniemożliwia kontroli instancyjnej.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Przepis ustrojowy wskazujący, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem. Nie można go używać do podważania trafności ocen prawnych sądu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. c
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego
k.k. art. 224 § § 2
Ustawa – Kodeks karny
Przepis dotyczący stosowania przemocy lub groźby bezprawnej wobec funkcjonariusza publicznego.
k.k. art. 106
Ustawa – Kodeks karny
Przepis dotyczący skutków zatarcia skazania.
k.w. art. 116 § § 1a
Ustawa – Kodeks wykroczeń
Przepis dotyczący niedostosowania się do obowiązku zakrywania twarzy w związku z pandemią COVID-19.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania, których NSA bierze z urzędu pod rozwagę.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w rozważaniach sądu I instancji zarzutów podniesionych przez stronę, co skutkowało sporządzeniem niepełnego oraz niejasnego uzasadnienia wyroku. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku sądu I instancji, wynikające z powtórzenia wyjaśnień udzielonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. • Naruszenie art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a, w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji organów obu instancji, w sytuacji, kiedy organ odwoławczy powinien wydać decyzję kasacyjną.
Godne uwagi sformułowania
pojęcie 'ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego' pozostawia organom administracji, a także sądowi administracyjnemu, naturalny luz decyzyjny • Konsekwencją uznania cudzoziemca za obywatela jest włączenie go w ogół społeczeństwa i przyznanie wszystkich praw przysługujących obywatelom. • Trwałość obywatelstwa gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie bowiem z art. 34 ust. 2 obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie. • Oznacza to, że decyzja o uznaniu za obywatela polskiego powoduje w zasadzie nieodwracalne skutki. • Ze względu na konstytucyjną trwałość obywatelstwa polskiego nie jest natomiast możliwe uchylenie decyzji z powodu powstałego po wydaniu decyzji zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa albo porządku publicznego. • ocena braku istnienia zagrożenia dla bezpieczeństwa i porządku publicznego ze strony cudzoziemca wymaga zachowania szczególnej ostrożności. • zatarcie skazania za to przestępstwo nie stało na przeszkodzie dokonaniu przez organ oceny, czy nabycie obywatelstwa stanowi w danej sprawie zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. • nie negowało faktu ponownego wystąpienia cudzoziemca przeciwko obowiązującemu w Polsce porządkowi prawnemu. • nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego.
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Żak
członek
Włodzimierz Kowalczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim w kontekście zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, zwłaszcza w przypadkach popełnienia przestępstw lub wykroczeń przez kandydata do obywatelstwa, a także analiza trwałości obywatelstwa polskiego w świetle Konstytucji RP."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z obywatelstwem polskim. Interpretacja przepisów postępowania (art. 141 § 4 p.p.s.a.) ma charakter ogólny, ale zastosowana w kontekście konkretnej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia obywatelstwa i bezpieczeństwa państwa, pokazując, jak przeszłość kandydata (nawet po zatarciu skazania) może wpłynąć na decyzję. Podkreśla konstytucyjne gwarancje trwałości obywatelstwa.
“Czy przeszłość kryminalna zamyka drogę do polskiego obywatelstwa? NSA wyjaśnia granice bezpieczeństwa państwa.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.