II OSK 1340/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-10
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęremontbudynek zabytkowyochrona konserwatorskaprzywrócenie stanu poprzedniegodecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNaczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu przywrócenia stanu poprzedniego klatki schodowej w budynku zabytkowym, uznając, że wykonane roboty budowlane wymagały pozwolenia i nie można utrwalać samowoli budowlanej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.P. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ nakazał przywrócenie stanu poprzedniego klatki schodowej w budynku zabytkowym, ponieważ remont został rozpoczęty bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd administracyjny uznał, że budynek podlega ochronie konserwatorskiej, a wykonane prace remontowe wymagały pozwolenia. Skarżący zarzucał m.in. niewykonalność decyzji i naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o przywróceniu stanu poprzedniego była uzasadniona i nie można utrwalać samowoli budowlanej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego klatki schodowej w budynku przy ul. [...] w K. Sprawa wywodziła się z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego remontu klatki schodowej i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jednocześnie nakazując przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego. Organ wskazał, że budynek podlega ochronie konserwatorskiej, a remont rozpoczął się bez wymaganego pozwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę K.P., uznając, że prace remontowe w budynku zabytkowym wymagały pozwolenia na budowę, a inwestor nie uzyskał takiego pozwolenia. Skarżący w skardze kasacyjnej podnosił zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym dotyczące niewykonalności decyzji i braku precyzji nakazów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył prawa. Sąd podkreślił, że decyzja o przywróceniu stanu poprzedniego była uzasadniona, ponieważ inwestor rozpoczął roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia, a celem decyzji było przywrócenie funkcjonalności i zgodności z prawem, a nie pogorszenie stanu obiektu. Sąd odrzucił argument o niewykonalności decyzji, wskazując, że nie można utrwalać samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy dotyczy ona części budynku służącej także innym mieszkańcom.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nakaz przywrócenia stanu poprzedniego jest dopuszczalny, gdy inwestor wykonał roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia, a celem jest przywrócenie funkcjonalności i zgodności z prawem, a nie pogorszenie stanu obiektu. Nie można utrwalać samowoli budowlanej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przywrócenie stanu poprzedniego klatki schodowej w budynku zabytkowym było uzasadnione, ponieważ prace rozpoczęto bez pozwolenia. Celem było przywrócenie obiektu do stanu sprzed samowoli budowlanej, a nie jego pogorszenie. Argument o niewykonalności lub zagrożeniu katastrofą budowlaną został odrzucony jako nieuzasadniony w kontekście celu decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.b. art. 51 § ust. 3 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis ten ma zastosowanie, gdy osoba zobowiązana nie wykonała obowiązków nałożonych uprzednio przez organ administracji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2. Organ jest zobligowany do podjęcia decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego.

Pomocnicze

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku nałożonego na inwestora w przypadku wykonania robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w granicach jej przedmiotu, określonego przez zaskarżoną decyzję.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Wada powodująca nieważność decyzji - decyzja obarczona wadą niewykonalności.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Wada powodująca nieważność decyzji - decyzja obarczona wadą naruszenia podstawowych przepisów prawa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu prawdy obiektywnej i uzasadnionego interesu obywateli.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 64 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie do usunięcia braków podania, jeśli nie czyni zadość innym wymaganiom.

u.p.b. art. 5 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w stanie zgodnym z prawem.

u.p.b. art. 61

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Obowiązek właściciela obiektu budowlanego do utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym.

u.p.b. art. 29 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Roboty budowlane wymagające pozwolenia na budowę, w tym w obiektach budowlanych podlegających ochronie.

u.p.b. art. 50 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Podstawa prawna do wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonanie robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę w budynku zabytkowym uzasadnia nakaz przywrócenia stanu poprzedniego. Decyzja o przywróceniu stanu poprzedniego nie jest niewykonalna z powodu kosztów lub nieopłacalności. Nie można utrwalać samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy dotyczy ona części budynku służącej także innym osobom.

Odrzucone argumenty

Niewykonalność decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego z powodu potencjalnego zagrożenia katastrofą budowlaną. Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (art. 7, 77 k.p.a.) i sąd (art. 134 § 1, 145 § 1 pkt 2, 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Błędna wykładnia i zastosowanie art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Niedopuszczalność zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. w postępowaniu w trybie art. 51 Prawa budowlanego.

Godne uwagi sformułowania

Nie można utrwalać samowoli budowlanej. Decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. tylko wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub gdy jest faktycznie niemożliwa do wykonania. Celem zaskarżonych decyzji nie było pogorszenie stanu obiektu, lecz doprowadzenie do takiego stanu aby obiekt mógł być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem.

Skład orzekający

Włodzimierz Ryms

przewodniczący

Jacek Chlebny

członek

Mariola Kowalska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, nakazu przywrócenia stanu poprzedniego w budynkach zabytkowych oraz przesłanek niewykonalności decyzji administracyjnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji remontu klatki schodowej w budynku zabytkowym, który wymagał pozwolenia na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowego problemu samowoli budowlanej i jej konsekwencji, ale z elementem budynku zabytkowego, co dodaje jej pewnego zainteresowania dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Samowola budowlana w zabytku: czy można nakazać przywrócenie stanu poprzedniego?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1340/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Chlebny
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Włodzimierz Ryms /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Po 934/04 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-01-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 207 poz 2016
art.51 ust.3 pkt 2, ust 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.  - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędzia del. WSA Mariola Kowalska ( spr.) Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Po 934/04 w sprawie ze skargi K. P. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 stycznia 2006r. sygn. akt II SA/Po 934/04 oddalił skargę K. P. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] uchylającą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] w części dotyczącej wyznaczonego terminu wykonania decyzji i wyznaczającą nowy termin (do [...] października 2004 r.), w pozostałym zakresie utrzymującą w/w decyzję w mocy.
Powyższą decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego remontu klatki schodowej budynku przy ul. [...] - wejście od ul. [...] w K. oraz odmówił udzielenia K. P. pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, jednocześnie nakazując przywrócenie obiektu do stanu przed przystąpieniem do wykonywania robót, to jest odtworzenie drewnianej konstrukcji klatki schodowej i drewnianej konstrukcji stropów w pomieszczeniu przyległym do klatki schodowej budynku w terminie do [...] września 2004 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 51 ust. 3 pkt 2, ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w budynku przy ul. [...] rozpoczęto remont klatki schodowej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postanowieniem z [...] (utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy w dniu [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. wstrzymał prowadzenie robót remontowych. W dniu [...] organ nadzoru budowanego wydał decyzję nakazującą K. P. przedłożenie w terminie do [...] dokumentów pozwalających na wznowienie robót. Inwestor w dniu [...] złożył cztery egzemplarze projektu, który zdaniem organu nie spełniał wymagań określonych w decyzji z dnia [...]. Pomimo wezwania inwestora postanowieniem z dnia [...] do usunięcia stwierdzonych braków, braki nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie. Organ podniósł ponadto, że przedmiotowy budynek podlega ochronie konserwatorskiej, a więc na roboty remontowe konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Organ wskazał też, że zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 27 czerwca 2000 r. I ACa 237/00 klatka schodowa objęta remontem stanowi służebność dla mieszkańców budynku przy ul. [...].
Po rozpatrzeniu odwołania K. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania decyzji i w to miejsce wyznaczył nowy termin (do dnia [...] października 2004 r.), w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy, podzielając ustalenia i rozważania prawne organu I instancji.
Skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. złożył K. P., podnosząc, że w wyznaczonym terminie złożył wymagane przez organ nadzoru budowlanego dokumenty, a więc 4 egzemplarze projektu, uprawnienia budowlane projektanta wraz z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, decyzję konserwatora zabytków pozwalającą na wykonanie remontu, wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na wznowienie robót, opinię techniczną dotyczącą elementów konstrukcyjnych klatki schodowej, pismo z [...], w którym skarżący poinformował organ, co jest przedmiotem remontu i zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie, na czym ma polegać inwentaryzacja wykonanych robót. Ponadto zdaniem skarżącego wątpliwości budzi kwalifikacja wykonanych robót, bowiem skarżący jedynie usunął polepę obciążającą stropy, nie naruszając żadnych elementów konstrukcyjnych.
W powołanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że niespornym jest, iż budynek mieszkalny przy ul. [...] wraz z klatką schodową od ul. [...] w K. podlega ochronie konserwatorskiej, jest bowiem wpisany do rejestru zabytków pod pozycją [...], wobec czego stosownie do treści art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane prace remontowe wymagały uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor wystąpił z wnioskiem o pozwolenie na budowę, ale takiego pozwolenia nie uzyskał. Wobec rozpoczęcia przez K. P. robót bez wymaganego pozwolenia organ nadzoru budowlanego wstrzymał prowadzenie robót na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, a następnie decyzją z [...] nałożył na inwestora na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 obowiązek przedłożenia ekspertyzy budowlanej stanu technicznego klatki schodowej, 4 egzemplarzy projektu budowlanego z inwentaryzacją wykonanych robót wraz z opiniami, projektu organizacji robót i oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane w terminie do [...]. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] inwestor złożył 4 egzemplarze projektu budowlanego, a organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał K. P. do usunięcia braków w dokumentacji poprzez złożenie w terminie 7 dni wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na wznowienie robót, ekspertyzy budowlanej stanu technicznego klatki schodowej, inwentaryzacji wykonanych robót, opinii i uzgodnień (służby ochrony zabytków) i innych dokumentów oraz projektu organizacji robót.
Inwestor nałożonych obowiązków nie wykonał, a więc - w ocenie Sądu I instancji - organ nadzoru budowlanego trafnie zastosował przepisy art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego i nakazał inwestorowi doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Skargę kasacyjną od w/w wyroku złożył K. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
a) przepisów prawa materialnego tj.: art. 5 ust. 2 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że możliwe jest wydanie nakazów, które uniemożliwiają utrzymanie obiektu budowlanego w odpowiednim stanie technicznym; art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie dopuszczalności jego stosowania pomimo braku precyzji w określeniu zakresu obowiązków w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 oraz dopuszczalności wydania tylko decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego; art. 35 ust. 3 ustawy poprzez brak zastosowania i przyjęcie, że nie ma on zastosowania w postępowaniu w trybie art. 51 Prawa budowlanego; art. 51 ust. 5 ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że ma zastosowanie w postępowaniu prowadzonym w płaszczyźnie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy.
b) przepisów postępowania tj. przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zastosowania i nieuwzględnienie kwestii nieprawidłowości postępowania, braku precyzji nakazów zawartych w decyzji z [...], dopuszczalności wydania postanowienia z [...], braku precyzji tego postanowienia w określeniu brakujących dokumentów; art. 145 § 1 pkt 2 ustawy poprzez brak zastosowania i oddalenie skargi pomimo istnienia wad określonych w art. 156 § 1 pkt 5 i 6 kpa; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c poprzez brak zastosowania i oddalenie skargi pomimo naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy; art. 6 i 8 kpa poprzez dopuszczenie do wydania decyzji obarczonych wadami z art. 156 § 1 pkt 5 i 6 kpa; art. 64 § 2 kpa poprzez przyjęcie dopuszczalności jego stosowania w postępowaniu w trybie art. 51 Prawa budowlanego, poprzez oddalenie skargi pomimo stwierdzenia naruszenia prawa, przy czym uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prowadzą do naruszenia interesu skarżącego poprzez uznanie, że planowany remont klatki nie może być zrealizowany ze względu na konieczność ochrony interesów osób trzecich, pomimo, że zagadnienie to nie było przedmiotem rozważań i rozstrzygnięć organów administracji z zachowaniem trybu dwuinstancyjności.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący złożył wymagane decyzją z dnia [...] dokumenty przed upływem wyznaczonego terminu. W dniu [...], a więc nadal przed upływem terminu wynikającego z w/w decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. postanowieniem wydanym na podstawie art. 64 § 2 kpa wezwał skarżącego do usunięcia stwierdzonych braków w złożonych dokumentach, tj. m.in. złożenia wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na wznowienie robót, projektu organizacji robót, uzupełnienia projektu budowlanego o opinie, uzgodnienia, pozwolenia i inne dokumenty wymagane przepisami szczegółowymi, bez ich precyzyjnego wskazania. Postanowienie to doręczono inwestorowi w dniu [...], a w dniu następnym skarżący złożył pisemne wyjaśnienia. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oraz nakazał odtworzenie drewnianej konstrukcji klatki schodowej i stropów, jako podstawę odmowy wskazując nieuzupełnienie braków określonych w postanowieniu z [...], przy czym organ nie ustosunkował się zupełnie do pisma skarżącego z dnia [...], a jednocześnie powołał się na nieprawomocny w dacie orzekania wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, dotyczący korzystania z klatki schodowej przez osoby trzecie. Uzasadniając podniesiony zarzut naruszenia przez Sąd art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazano, że ani organy administracyjne ani Sąd nie uwzględniły stanu technicznego budynku liczącego ponad 100 lat, ani zakresu robót, które zostały wykonane, ani wreszcie skutków wykonania nakazu odtworzenia stanu pierwotnego. Decyzje są niewykonalne, bowiem skoro zakres robót nie obejmował ingerencji w drewniane elementy konstrukcyjne, to nie można przywracać stanu poprzedniego czegoś, czego stan nie został naruszony. Brak wykonalności decyzji to wada nieważności określona w art. 156 § 1 pkt 5 kpa. Natomiast jeśli zakres nakazanego odtworzenia stanu pierwotnego odnieść do zakresu wykonanych czynności (to jest usunięcia polepy), to wykonanie nakazu oznaczałoby konieczność obciążenia starych drewnianych stropów wielotonowym ciężarem, a więc spowodowanie stanu potencjalnego zagrożenia katastrofą budowlaną, stworzenie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, stworzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu. Te okoliczności powodują, że wykonanie nakazu zawartego w decyzjach nadzoru budowlanego prowadziłoby do powstania stanów faktycznych, opisanych w kodeksie karnym i w przepisach karnych zawartych w Prawie budowlanym. Decyzje obarczone są zatem wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 6 kpa.
Naruszono przepisy art. 5 ust. 2 i art. 61 Prawa budowlanego poprzez brak ich zastosowania i doprowadzenie do sytuacji, w której uniemożliwia się właścicielowi obiektu utrzymanie tego obiektu w stanie zgodnym z prawem, to jest w odpowiednim stanie technicznym.
Zdaniem strony skarżącej naruszony został też przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organy administracji w istotny sposób naruszyły przepisy art. 7 i art. 77 kpa, nie rozważyły bowiem kwestii zakresu wykonanych robót oraz wpływu wydanych nakazów na ważność decyzji. Z naruszeniem tych przepisów oraz art. 6 i 8 kpa organy nie rozważyły możliwości skorzystania z innych środków przewidzianych w art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, np. ograniczenia się do nakazu zaniechania dalszych robót, co wydaje się najbardziej adekwatne ze względu na zakres wykonanych robót, jak i brak zagrożenia dla konstrukcji obiektu i jego użytkowników. Organy pominęły ponadto kwestię braku precyzji decyzji z [...] i postanowienia z [...] (nie wiadomo, jakie dokumenty mają być dostarczone) oraz pominęły treść pisma skarżącego z dnia [...]. Naruszenia te nie zostały poddane analizie w zaskarżonym wyroku.
W kwestionowanym wyroku nie odniesiono się też do dopuszczalności wydania postanowienia z [...]. Podstawą tego postanowienia był przepis art. 64 § 2 kpa, zgodnie z którym, jeśli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków. Przepis ten nie mógł natomiast mieć w sprawie zastosowania, bowiem postanowienie dotyczyło uzupełnienia braków w dokumentach, które miały być dostarczone na podstawie decyzji administracyjnej, a nie na podstawie przepisów. Charakter postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 Prawa budowlanego wskazuje ponadto, że w przypadku braków w dokumentach powinien mieć odpowiednie zastosowanie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, którego nie zastosowano.
Naruszono też poprzez błędne zastosowanie art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Przepis ten przewiduje możliwość wydania trzech rodzajów decyzji. Wybór odpowiedniego rozstrzygnięcia zależny jest od oceny sytuacji, której w przedmiotowej sprawie dokonano w sposób nieprawidłowy, a wykonanie obowiązków wynikających z decyzji organów nadzoru budowlanego prowadzi do negatywnych skutków. Niedopuszczalne jest stosowanie tego przepisu, jeśli nie zostały we wcześniejszej decyzji precyzyjnie określone obowiązki, jakie miał spełnić skarżący.
Skarżący wskazał ponadto, że niezrozumiałe są wywody Sądu I instancji wskazujące, że w podstawie prawnej decyzji należało powołać art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego. Przepis ten dotyczy bowiem postępowania prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu nie narusza prawa.
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1/ naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec nie stwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni oraz prawidłowości zastosowania wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż nie znajduje potwierdzenia podniesiony zarzut w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Granice sprawy określa rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi kasacyjnej, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, nie mogą dotykać innych spraw niż ta która została skontrolowana przez sąd administracyjny I Instancji, i która była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Granice sprawy administracyjnej wyznaczają zawsze zakres sądowej kontroli administracji, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd pierwszej instancji tak pojmowanych granic sprawy nie przekroczył i prawidłowo przyjął, że dotyczą one oceny prawidłowości decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] i (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. Elementy wyznaczające przedmiotowe granice rozpoznania sprawy w żadnym razie nie zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone. Wbrew wywodom skargi Sąd I instancji nie mógł ocenić ostatecznych decyzji wydanych w innym postępowaniu administracyjnym, poprzedzającym postępowanie zakończone decyzjami kontrolowanymi obecnie przez ten Sąd. Zarzut braku kontroli przez Sąd decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] uznać zatem należy za bezzasadny. Decyzja ta nie była bowiem objęta skargą do sądu administracyjnego.
Nie doszło też do naruszenia przez ten Sąd drugiego z wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów o postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.). Przepis ten stanowi, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Naruszenia tego przepisu skarżący upatrywał w jego niezastosowaniu przez Sąd w sytuacji, gdy jego zdaniem zaskarżone decyzje obarczone są wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt 5 oraz pkt 6 k.p.a. W ocenie skarżącego decyzja nakazująca mu doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego jest decyzją niewykonalną, zaś jej wykonanie może doprowadzić do katastrofy budowlanej. Poglądu tego nie sposób podzielić. Kwestia niewykonalności decyzji jako przesłanka dla stwierdzenia jej nieważności była wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego i z orzecznictwa NSA jednoznacznie wynika, że decyzja jest niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. tylko wówczas, gdy zachodzi przeszkoda w jej wykonaniu wynikająca z określonych przepisów prawa lub gdy jest faktycznie niemożliwa do wykonania. Nie uzasadnia natomiast twierdzenia o niewykonalności decyzji jej wysoki koszt, nieopłacalność ekonomiczna, czy też negatywne stanowisko jej adresata zainteresowanego utrzymaniem obecnego stanu rzeczy.
Obowiązek doprowadzenia obiektu, w tym konkretnym przypadku klatki schodowej oraz schodów do stanu poprzedniego na tle niniejszej sprawy oznacza bowiem, iż inwestor ma obowiązek wykonać te prace budowlane, które pozwolą w pierwszej kolejności przywrócić zaburzoną, poprzez prowadzony przez skarżącego remont, funkcję użytkową ( schody i klatka schodowa) tej części obiektu, która w wyniku jego działań nie może być użytkowana w sposób dotychczasowy. Doprowadzenie do stanu poprzedniego oznacza też, iż inwestor powinien odtworzyć dawny kształt rozebranej części obiektu z użyciem w miarę możliwości tych samych lub takich samych materiałów. Tym samym celem zaskarżonych decyzji nie było pogorszenie stanu obiektu, lecz doprowadzenie do takiego stanu aby obiekt mógł być użytkowany zgodnie z przeznaczeniem. Nie można zatem uznać, iż Sąd I instancji naruszył przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Nie ma również uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Z treści skargi kasacyjnej wynika, iż naruszenia tego przepisu przez Sąd, skarżący upatruje w naruszeniu przez organy administracji art. 7 i 77 k.p.a., ponieważ "nie zostały rozważone sprawy zakresu robót wykonanych przez skarżącego oraz wpływu wydanych nakazów na ważność decyzji...". W ocenie skarżącego uchybienia te miały wpływ na ewentualną możliwość zastosowanie innych środków przewidzianych w art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Niezależnie od braku sprecyzowania powyższego zarzutu należy stwierdzić, że ustalone w toku postępowania okoliczności wynikają z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a skarżący nie precyzuje, które z istotnych okoliczności faktycznych nie zostały ustalone lub zostały ustalone wadliwie.
Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 art. 61 Prawa budowlanego. Przepisy te skierowane są do właścicieli obiektów, nakładają na właściciela obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w stanie zgodnym z prawem, przy czym działania te nie mogą pozostawać w niezgodzie z przepisami prawa budowlanego, jak to miało niewątpliwie miejsce w niniejszej sprawie.
Z zarzutem naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 k.p.a. skarżący wiąże też naruszenie przez Sąd art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( t.jedn.z 2003r. Nr 207, poz. 2016 z późn.zm.) poprzez błędną wykładnię i przyjęcie dopuszczalności jego stosowania pomimo braku precyzji w określeniu zakresu obowiązków w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Nie można podzielić tego stanowiska. Trafnie Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, iż art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego ma zastosowanie wówczas, gdy osoba zobowiązana nie wykonała obowiązków nałożonych na nią uprzednio przez organ administracji, przy czym nałożenie obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego następuje w formie decyzji. W myśl art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy w przypadku wykonania robót budowlanych w warunkach tzw. samowoli budowlanej, ustawodawca dopuszcza możliwość usunięcia jej skutków w trybie wyznaczonym ściśle przepisami ustawy - Prawo budowlane, poprzez określenie zakresu obowiązków wynikających z treści art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, a następnie z przepisów art. 51 ust. 3. W niniejszej sprawie decyzję taką wydał organ nadzoru budowlanego w dniu [...]. Decyzja ta jest ostateczna i nie była w toku postępowania administracyjnego przez skarżącego kwestionowana. Natomiast konsekwencją prawną niewykonania tych czynności jest zastosowanie przepisów art. 51 ust. 3 ustawy, co też organy prawidłowo uczyniły. Dodać też należy, iż decyzja wydawana na tej podstawie nie jest decyzją uznaniową, lecz wynikającą wprost z przepisów ustawy. Inaczej mówiąc, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do jej podjęcia w każdym przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków nałożonych na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Prawidłowo również przyjął Sąd I instancji, iż na podstawie ustalonego przez organy administracji stanu faktycznego sprawy usprawiedliwione było zastosowanie sankcji w postaci nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego wykonanych robót budowlanych. Przedmiotem postępowania była bowiem klatka schodowa oraz część korytarza w budynku zabytkowym, służące właścicielom lokali w sąsiednim budynku. Nakaz rozbiórki lub zaniechanie dalszych robót budowlanych o których mowa w art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, pozbawiłoby osoby trzecie dotychczasowego dostępu do ich lokali i uniemożliwiłoby dalsze z nich korzystanie, a zarazem utrwaliłoby poprzez samowolne działanie skarżącego stan niezgodny z prawem.
Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI