II OSK 1336/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-11
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprawo budowlanesamowola budowlananieważność decyzjihala namiotowapostępowanie administracyjneNSA WSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę hali namiotowej, uznając, że została ona wybudowana przed uzyskaniem pozwolenia, co stanowi rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję GINB o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę hali namiotowej. Organy administracji uznały, że pozwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ hala była już wybudowana przed jego uzyskaniem. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że pozwolenie na budowę dotyczy przyszłych zamierzeń, a nie legalizacji już istniejących obiektów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Oleskiego z dnia 24 stycznia 2020 r. Decyzja Starosty zatwierdzała projekt budowlany i udzielała pozwolenia na budowę hali namiotowej. Organy administracji uznały, że pozwolenie zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, ponieważ hala była już wzniesiona na działce przed uzyskaniem formalnego pozwolenia. Wojewoda Opolski i GINB stwierdzili, że istniejąca hala namiotowa, określana jako "zaplecze budowy", była tożsama z planowaną inwestycją pod względem wymiarów i lokalizacji, co oznaczało próbę legalizacji samowoli budowlanej. WSA w Warszawie oddalił skargę I. B., podzielając ustalenia organów. NSA w wyroku z dnia 11 lutego 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, iż pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ dotyczyło obiektu już istniejącego. Sąd podkreślił, że postępowanie o pozwolenie na budowę nie służy legalizacji samowoli budowlanej, a roboty budowlane mogą być rozpoczęte wyłącznie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, pozwolenie na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych, a nie legalizacji już zrealizowanej inwestycji.

Uzasadnienie

Wydanie pozwolenia na budowę po stwierdzeniu rozpoczęcia lub zakończenia robót budowlanych stanowi rażące naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

p.b. art. 3 § pkt 12

Prawo budowlane

Definicja pozwolenia na budowę.

p.b. art. 28 § ust. 1

Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót.

p.b. art. 32 § ust. 4a

Prawo budowlane

Zakaz wydawania pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót z naruszeniem art. 28 ust. 1.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 141 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 184

Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 24

Prawo budowlane

Wyłączenia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (dotyczy obiektów tymczasowych).

p.b. art. 30

Prawo budowlane

Zgłoszenie budowy obiektów tymczasowych.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pozwolenie na budowę zostało wydane dla obiektu już istniejącego, co stanowi rażące naruszenie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie służy legalizacji samowoli budowlanej. Ustalenie tożsamości istniejącej hali z planowaną inwestycją na podstawie wymiarów i lokalizacji jest wystarczające do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Nienależyte wykonanie obowiązku kontroli przez sąd I instancji poprzez pominięcie zarzutów skarżącej. Nienależyte sporządzenie uzasadnienia wyroku przez sąd I instancji. Decyzja GINB oparta na nienależycie zgromadzonym materiale dowodowym. Uzasadnienie wyroku sądu I instancji jest kopią decyzji GINB i nie zawiera własnych ocen sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie można skutecznie domagać się przeprowadzenia w postępowaniu nieważnościowym nowych dowodów celem wykazania okoliczności istotnych z punktu widzenia materialnej podstawy rozstrzygnięcia zarzut nie podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także nie przeprowadzenie określonych dowodów w sprawie, nie jest argumentem, który może być skutecznie podniesiony w postępowaniu nieważnościowym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych w przypadku zakończenia robót budowlanych bezprzedmiotowe staje się postępowanie prowadzone w sprawie pozwolenia na budowę celem wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest legalizowanie już zrealizowanej inwestycji ani też dokonanie oceny wykonanych robót pozwolenie na budowę może być udzielone przed rozpoczęciem a nie po zakończeniu robót budowlanych po rozpoczęciu robót budowlanych brak jest podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę istniejąca hala namiotowa jest samowolą budowlaną i prowadzenie względem niej postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę jest niedopuszczalne i powinno być umorzone nie doszło do nierównego traktowania stron postępowania z uwagi na nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej zgłoszonych na etapie skargi do sądu.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

członek

Marta Laskowska - Pietrzak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że pozwolenie na budowę nie może legalizować samowoli budowlanej i musi dotyczyć przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Podkreślenie konsekwencji rażącego naruszenia przepisów Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy hali namiotowej, ale zasady są uniwersalne dla wszystkich pozwoleń na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur budowlanych i jakie mogą być konsekwencje prób legalizacji samowoli budowlanej. Jest to przykład ilustrujący kluczowe zasady prawa budowlanego.

Budowa hali przed pozwoleniem? Sąd Najwyższy Administracyjny wyjaśnia, dlaczego to samowola budowlana.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1336/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Laskowska - Pietrzak
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1625/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 140 art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 12, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 24, art. 30, art. 32 ust. 4a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141 § 4, art. 151, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska – Pietrzak, Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1625/21 w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 czerwca 2021 r. nr DOA.7110.72.2021.MMS w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 stycznia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1625/21, oddalił skargę I. B. (dalej jako skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 czerwca 2021 r. znak: DOA.7110.72.2021.MMS, którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Opolskiego z 3 marca 2021 r. znak: IN.I.7721.8.3.2020.OJ stwierdzającą, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze z., dalej K.p.a.), nieważność decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. nr 27-V/2020, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącej pozwolenia na budowę hali namiotowej z przeznaczeniem na magazyn wyrobów gotowych na działkach o nr ew. [...] i [...], przy ul. [...] w miejscowości [...].
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Wojewoda Opolski po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. nr 27-V/2020, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej skarżącej pozwolenia na budowę ww. inwestycji, oraz po dokonaniu ustaleń stanu prawnego w sprawie, decyzją z 3 marca 2021 r. znak: IN.I.7721.8.3.2020.OJ, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. stwierdził nieważność tego pozwolenia na budowę.
Wojewoda stwierdził, że rozpoczęcie, a następnie zakończenie robót budowlanych przed uzyskaniem wykonalnej decyzji o pozwoleniu na budowę stanowiło przekroczenie art. 28 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a tym bardziej wydanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na budowę, pomimo posiadanych dowodów świadczących o rozpoczęciu i zakończeniu robót budowlanych. Organ uznał, że doszło do rażącego naruszenia art. 32 ust. 4a w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Taki stan rzeczy niewątpliwie stanowił przekroczenie jasne i niedwuznaczne prawa, a dotknięte wadą rozstrzygnięcie Starosty Oleskiego nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. Organ za niedopuszczalne uznał legalizowanie w ten sposób robót budowlanych realizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Analizowana decyzja dotknięta została wadą z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako GINB), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego. Organ ten mając na uwadze treść art. 28 ust. 1, art. 32 ust. 4a i art. 3 pkt 12 ustawy Prawo budowlane wyjaśnił, że decyzja o pozwoleniu na budowę wydana po uprzednim stwierdzeniu rozpoczęcia robót budowlanych, z naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jest dotkniętą sankcją nieważności.
GINB po analizie zgromadzonych w sprawie dokumentów uznał, że wynika z nich jednoznacznie, że inwestor zrealizował przedmiotową inwestycję, zanim uzyskał stosowne pozwolenie na budowę.
Zdaniem GINB, porównując załącznik graficzny do ww. protokołu kontroli z 14 stycznia 2020 r. z projektem zagospodarowania terenu (Projekt budowlany, rys. nr 1, s. 000006) wynika, że najpóźniej w dniu 14 stycznia 2020 r. (data sporządzenia protokołu kontroli) na działce inwestycyjnej o nr ew. [...] znajdował się obiekt o wymiarach 12 m x 20 m o wysokości 6,80 m usytuowany w odległości 3,37 m od granicy działki o nr ew. [...] i 3,35 m od granicy działki nr ew. [...]. GINB podniósł ponadto, że jakkolwiek na projekcie zagospodarowania terenu zaznaczono odległość 3,35 m od granicy działki o nr ew. [...] do spornego obiektu, jak również okoliczność, że zgodnie z projektem budowlanym obiekt ten ma mieć wymiary 12 x 20,09 m, to nieznaczna rozbieżność – 2 cm odległości i 9 cm szerokości - nie wpływa w ocenę, że sporny obiekt już istniał przed wydaniem spornej decyzji, a wskazane niewielkie różnice należy traktować jako błąd pomiaru.
W ocenie GINB, znajdujący się na działce inwestycyjnej obiekt określony jako "zaplecze budowy" jest tożsamy z obiektem zatwierdzonym kontrolowaną decyzją Starosty z 24 stycznia 2020 r., nr 27-V/2020 i istniał w dniu wydania tej decyzji, o czym organ stopnia podstawowego wiedział wydając rozstrzygnięcie (pismo PINB w Olesku z 17 stycznia 2020 r., znak: WIB.5141.1.2020). GINB wyjaśnił ponadto, że wprawdzie z akt sprawy nie wynika, iż do tego pisma dołączono sam protokół kontroli, ale jego wyniki zostały zawarte w tym piśmie i organ mógł, a nawet powinien był wystąpić o przedłożenie tego protokołu.
W związku z powyższym GINB stwierdził, że w analizowanym przypadku doszło do rażącego naruszenia przez organ stopnia podstawowego, przy wydawaniu weryfikowanej decyzji Starosty z 24 stycznia 2020 r., nr 27-V/2020, wymagań ustanowionych w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazał również, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie GINB, powyższe przesłanki zostały spełnione na gruncie niniejszej sprawy. Rażąco naruszony art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane jest przepisem, którego stosowanie nie wymaga skomplikowanego procesu wykładni, zaś samo naruszenie jest bezsprzeczne.
Mając na uwadze całokształt twierdzeń odwołania GINB wyjaśnił, że na powyższą ocenę bez wpływu pozostają dywagacje na temat definicji "zaplecza budowy". GINB podniósł, że okoliczność, iż obiekt istniejący na działce o nr ew. [...] inwestor określa jako "zaplecze budowy" dla inwestycji na sąsiedniej działce nie zmienia faktu, że jest on tożsamy z przedmiotowym zamierzeniem inwestycyjnym o tych samych wymiarach (długość, szerokość, wysokość) i tych samych odległościach od działek sąsiednich. Ta okoliczność jest niesporna i została ustalona przez organ stopnia podstawowego - pismo PINB w Olesku z 17 stycznia 2020 r. znak: WIB.5141.1.2020.
W związku z powyższym GINB nie podzielił przedstawionej w decyzji z 24 stycznia 2020 r., nr 27-V/2020, oceny Starosty, że "przedmiotowa hala namiotowa z przeznaczeniem na magazyn gotowych wyrobów aluminiowych usytuowana zostanie na działce o nr [...] w miejscu istniejącej hali namiotowej stanowiącej zaplecze w/w budowy. Wzniesienie takiego obiektu tymczasowego stanowiącego zaplecze budowy, nie wymagało wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia, gdyż inwestor skorzystał z uprawnień wynikających z art. 30 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 24 ustawy Prawo budowlane. Organ zauważył, że specyficzną cechą obiektu tymczasowego jest to, że jego wzniesienie jest ściśle powiązane z celem, któremu służy. Co do zasady, obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania należy usunąć z dniem, kiedy zrealizowano cel w związku z którym zostały wzniesione. Wobec tego organ stwierdził, że powyższy obiekt tymczasowy powinien zostać rozebrany lub usunięty po zakończeniu budowy realizowanej na podstawie ww. decyzji Starosty Oleskiego lub przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z budową nowej hali". Zdaniem GINB, ustalenie, że na działce inwestycyjnej w miejscu planowanej budowy istnieje już obiekt budowalny o tożsamych wymiarach i odległościach (treść pisma PINB z 17 stycznia 2020 r., znak: WIB.5141.1.2020), nie dawały organowi uprawnień do wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.
Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia tej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej zaprezentowaną argumentację.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącej albowiem zaskarżona decyzja odpowiadała prawu.
Sąd zauważył, że istotą sporu są stanowiska prezentowane w sprawie przez organy i skarżącą. Zdaniem organów, w niniejszej sprawie znajdujący się na działce inwestycyjnej obiekt określony jako "zaplecze budowy" jest tożsamy z obiektem zatwierdzonym kontrolowaną decyzją Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. i istniał w dniu wydania tej decyzji. Zatem w analizowanym przypadku doszło do rażącego naruszenia przez organ stopnia podstawowego, przy wydawaniu weryfikowanej decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. wymagań ustanowionych w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Zdaniem skarżącej, budowa hali namiotowej została zrealizowana legalnie i żadne organy nie zakwestionowały legalności prowadzonych robót.
Sąd rację w tym sporze przyznał organom, natomiast wszelkie zarzuty skarżącej uznał za niezasadne. Podkreślił, że nie można skutecznie domagać się przeprowadzenia w postępowaniu nieważnościowym nowych dowodów celem wykazania okoliczności istotnych z punktu widzenia materialnej podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 22 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2363/20). Inaczej mówiąc, zarzut nie podjęcia czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także nie przeprowadzenie określonych dowodów w sprawie, nie jest argumentem, który może być skutecznie podniesiony w postępowaniu nieważnościowym (por. wyrok WSA w Łodzi z 14 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 172/15).
Sąd zwrócił uwagę na szczególny charakter postępowania nieważnościowego, które stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Stwierdzenie nieważności takich rozstrzygnięć może nastąpić wyłącznie w szczególnych przypadkach przewidzianych w K.p.a. Do stwierdzenia nieważności decyzji może dojść wyłącznie w przypadku stwierdzenia istnienia którejkolwiek z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 K.p.a. Organ nadzoru nie prowadzi postępowania mającego zastąpić działanie organu, którego decyzja jest badana. Organ nie orzeka zatem co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowanym orzeczeniem.
Dodatkowo Sąd wskazał, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy). Zatem proces budowlany poprzedzony być musi wydaniem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy (art. 32 ust. 4a ustawy Prawo budowlane). Pozwolenie na budowę to decyzja administracyjna zezwalająca na rozpoczęcie i prowadzenie budowy lub wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego art. 3 pkt 12 p.b.
Sąd zauważył, że w sytuacji, gdy w toku prowadzonego postępowania organ architektoniczno-budowlany poweźmie informację, że dane przedsięwzięcie zostało rozpoczęte zanim jego inwestor uzyskał formalną zgodę na rozpoczęcie budowy, to zobligowany jest do wydania decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Inwestor dopuścił się bowiem samowoli budowlanej (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1890/17). Inaczej mówiąc:
─ decyzja o pozwoleniu na budowę może dotyczyć jedynie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych (por. wyrok NSA z 15 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2929/16);
─ w przypadku zakończenia robót budowlanych bezprzedmiotowe staje się postępowanie prowadzone w sprawie pozwolenia na budowę, a to z kolei obliguje organ do umorzenia tego postępowania (stosownie do art. 105 § 1 K.p.a., a nie do udzielenia pozwolenia na budowę w trybie art. 28 ust. 1 p.b. – por. wyrok WSA w Poznaniu z 14 października 2014 r., sygn. akt II SA/Po 720/14);
─ celem wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest legalizowanie już zrealizowanej inwestycji ani też dokonanie oceny wykonanych robót;
─ pozwolenie na budowę może być udzielone przed rozpoczęciem a nie po zakończeniu robót budowlanych (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 333/07);
─ po rozpoczęciu robót budowlanych brak jest podstaw do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę;
─ decyzja o pozwoleniu na budowę wydana po uprzednim stwierdzeniu rozpoczęcia robót budowlanych, z naruszeniem art. 28 ust. 1 p.b. jest dotkniętą sankcją nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Następnie Sąd wskazał na okoliczności faktyczne i prawne, które miały zasadnicze znaczenie dla oceny sprawy, podzielając stanowisko organów, iż analiza zebranej w sprawie dokumentacji prowadzi jednoznacznie do stwierdzenia, że inwestor zrealizował przedmiotową inwestycję, zanim uzyskał stosowne pozwolenie na budowę. W ocenie Sądu, wynikało to z następujących ustaleń:
─ hala została zaprojektowana na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości [...];
─ z analizy projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. wynika, że przedmiotowa inwestycja obejmuje budowę hali namiotowej na planie prostokąta o wymiarach zewnętrznych 12,00 m x 20,09 m o wysokości w kalenicy 6,80 m (por. Projekt budowlany, Opis techniczny do projektu hali namiotowej z przeznaczeniem na magazyn wyrobów gotowych, 1. Charakterystyka ogólna obiektu, s. 000007; rys. nr 01, Elewacje, s. 000050; projekt zagospodarowania działki, s. 000006; rys. nr 02, Rzut przyziemia, s. 000051; rys. nr 05, Przekroje, s. 000051);
─ Starosta Oleski decyzją z 10 kwietnia 2017 r., nr 110-V/2017 zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę budynku usługowego na działce o nr ew. [...] położonej w [...];
─ 14 lutego 2018 r. do Starostwa Powiatowego w Oleśnie wpłynęło zgłoszenie inwestora dotyczące zamiaru budowy hali tymczasowej o wymiarach 12x20 m i wysokości w kalenicy 6,80 m na działce o nr ew. [...], co do którego organ nie wniósł sprzeciwu;
─ jednocześnie w aktach dotyczących tego zgłoszenia znajduje się protokół z przeprowadzenia 8 października 2018 r. oględzin w sprawie rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego hali namiotowej w [...] przy ul. [...] na działce o nr ew. [...], z którego wynika, że "(...) inwestor oświadczył, że hala namiotowa nie została rozebrana, ponieważ jest przeznaczona jako zaplecze budowy dla inwestycji realizowanej przez I. B. zgodnie z pozwoleniem na budowę nr 110-V/2017 z dnia 10.04.2017 r."; w wyniku kontroli stwierdzono, że obiekt objęty przedmiotem kontroli jest trwale połączony z gruntem za pomocą stóp fundamentowych;
─ z protokołu przesłuchania pełnomocnika inwestora (25 października 2018 r.) wynika, że: a) hala namiotowa wybudowana została, jako zaplecze budowy na podstawie pozwolenia na budowę nr 110-N//2017 z 10 kwietnia 2017 r., b) pismem z 9 maja 2017 r. zawiadomiono PINB o rozpoczęciu budowy na podstawie pozwolenia na budowę i 9 maja 2017 r. pobrano dziennik budowy w Starostwie Powiatowym w Oleśnie (nr 131/2017), c) budowa została rozpoczęta w 2017 r., d) wykonywane są prace przygotowawcze polegające na wykonaniu zaplecza budowy, e) w ramach robót przygotowawczych wybudowano w 2017 r. przedmiotowy budynek tymczasowy, który wykorzystywany jest jako zaplecze budowy do przechowywania materiałów budowlanych, narzędzi i sprzętu budowlanego, f) inwestor nie wybudował hali namiotowej na podstawie zgłoszenia z 14 lutego 2018 r., gdyż zmienił plany inwestycyjne, g) istniejący budynek jest zapleczem budowy, a nie tymczasowym obiektem budowlanym;
─ z projektu budowlanego (por. Projekt budowalny, Opis techniczny do projektu zagospodarowania działki, 2. Dane o projekcie zagospodarowania działki, str. 000003) zatwierdzonego decyzją Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. wynika, że: a) teren jest obecnie częściowo zabudowany budynkami usługowymi wchodzącymi w skład Zakładu [...], budynkiem mieszkalnym oraz tymczasowym obiektem budowlanym przeznaczonym do rozbiórki, b) tymczasowa hala namiotowa zostanie rozebrana przed rozpoczęciem budowy w tym miejscu wnioskowanej hali namiotowej z przeznaczeniem na magazyn wyrobów gotowych, c) usytuowanie projektowanej hali namiotowej, na zapleczu zabudowy istniejącej, pokazano na projekcie zagospodarowania działki";
─ po wpływie wniosku o pozwolenie na budowę przedmiotowej inwestycji Starostwo Powiatowe w Oleśnie pismem z 31 grudnia 2019 r. zwróciło się do PINB z zapytaniem, czy inwestycja zatwierdzona decyzją Starosty Oleskiego z 10 kwietnia 2017 r. została oddana do użytkowania i czy hala namiotowa będąca zapleczem ww. budowy przeznaczona do przechowywania materiałów budowlanych, narzędzi i sprzętu budowlanego została rozebrana;
─ 17 stycznia 2020 r. do Starostwa Powiatowego w Oleśnie wpłynęło pismo PINB z 17 stycznia 2020 r. w którym stwierdzono: a) na podstawie kontroli przeprowadzonej w dniu 14 stycznia 2020 r. ustalono, że część rozbudowana obiektu nie została zrealizowana, b) na obecnym etapie budowy stwierdzono prowadzenie prac przygotowawczych obejmujących oznakowanie terenu budowy i jego ogrodzenie, umieszczenie w widocznym miejscu tablicy informacyjnej i geodezyjne wytyczenie rozbudowywanej części obiektu, c) podczas kontroli stwierdzono istnienie hali namiotowej o wymiarach 12 m x 20 m o wysokości w kalenicy 6,80 m, hala namiotowa zlokalizowana jest w odległości 3,35 m od ogrodzenia z działką nr [...] oraz 3,37 m od ogrodzenia z działką [...] i około 54 m od ogrodzenia z działkami nr [...] i [...]; d) obecna podczas kontroli skarżąca oświadczyła, że hala namiotowa stanowi zaplecze do prowadzonej budowy, e) w dniu kontroli w hali namiotowej znajdowały się sprzęty związane z prowadzoną budową;
─ z załącznika graficznego do protokołu z 14 stycznia 2020 r. wynika, że obiekt określany przez inwestora jak "zaplecze budowy" znajduje się na działce inwestycyjnej o nr ew. [...] i ma wymiary 12 m x 20 m oraz wysokość 6,80 m;
─ porównując załącznik graficzny do protokołu kontroli z 14 stycznia 2020 r. z projektem zagospodarowania terenu (zob. Projekt budowlany, rys. nr 1, s. 000006) wynika, że najpóźniej w dniu 14 stycznia 2020 r. (data sporządzenia protokołu kontroli) na działce inwestycyjnej o nr ew. [...] znajdował się obiekt o wymiarach 12 m x 20 m o wysokości 6,80 m usytuowany w odległości 3,37 m od granicy działki o nr ew. [...] i 3,35 m od granicy działki nr ew. [...];
─ zdaniem organów, nieznaczna rozbieżność (tj. błędy pomiarów) w odległościach nie wpływają na ocenę, że sporny obiekt już istniał przed wydaniem spornej decyzji.
Podsumowując powyższe Sąd zgodził się z ustaleniami organów znajdujący się na działce inwestycyjnej obiekt określony jako "zaplecze budowy" jest tożsamy z obiektem zatwierdzonym kontrolowaną decyzją Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. Istniał w dniu wydania tej decyzji, o czym organ stopnia podstawowego wiedział wydając rozstrzygnięcie (zob. pismo PINB w Olesku z 17 stycznia 2020 r., znak: WIB.5141.1.2020). Sąd nie miał w tym zakresie żadnych wątpliwości.
Sąd zauważył, że określanie przez inwestora obiektu istniejącego na działce o nr ew. [...] jako "zaplecza budowy" dla inwestycji na sąsiedniej działce nie zmienia faktu, że jest on tożsamy z przedmiotowym zamierzeniem inwestycyjnym o tych samych wymiarach (długość, szerokość, wysokość) i tych samych odległościach od działek sąsiednich. Ta okoliczność jest niesporna i została ustalona przez organ stopnia podstawowego.
Wobec tego zasadnie przyjęły organy w postępowaniu nieważnościowym, że w analizowanym przypadku doszło do rażącego naruszenia przez organ stopnia podstawowego, przy wydawaniu weryfikowanej decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. wymagań ustanowionych w art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W takiej sytuacji, Sąd wskazał, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu, prawidłowo organ w zaskarżonej decyzji nie podzielił przedstawionej w decyzji z 24 stycznia 2020 r. oceny Starosty Oleskiego, że "(...) przedmiotowa hala namiotowa z przeznaczeniem na magazyn gotowych wyrobów aluminiowych usytuowana zostanie na działce o nr [...] w miejscu istniejącej hali namiotowej stanowiącej zaplecze w/w budowy. Wzniesienie takiego obiektu tymczasowego stanowiącego zaplecze budowy, nie wymagało wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia, gdyż inwestor skorzystał z uprawnień wynikających z art. 30 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 24 p.b. Natomiast specyficzną cechą obiektu tymczasowego jest to, że jego wzniesienie jest ściśle powiązane z celem, któremu służy. Co do zasady, obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania należy usunąć z dniem, kiedy zrealizowano cel w związku z którym zostały wzniesione. Podsumowując, powyższy obiekt tymczasowy powinien zostać rozebrany lub usunięty po zakończeniu budowy realizowanej na podstawie w/w decyzji Starosty Oleskiego lub przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z budową nowej hali".
Zdaniem Sądu, ustalenie, że na działce inwestycyjnej w miejscu planowanej budowy istniał już obiekt budowalny o tożsamych wymiarach i odległościach (por. pismo PINB z 17 stycznia 2020 r.) - nie dawały organowi uprawnień do wydania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. W związku z tym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Decyzja o pozwoleniu na budowę wydana po stwierdzeniu rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem art. 28 ust. 1 p.b. dotknięta jest sankcją nieważności (por. wyrok WSA w Krakowie z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 226/18; wyrok WSA w Warszawie z 29 grudnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 408/17). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.
Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych, zwanej dalej P.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez:
a) nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na całkowitym pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zarzutów i twierdzeń skarżącej zawartych w skardze i w piśmie procesowym z dnia 4.10.2021 r., a przez to nierozpoznanie sprawy w sposób zgodny z przepisami prawa;
b) nienależyte sporządzenie uzasadnienia wyroku, którego treść nie zawiera własnych ustaleń i ocen Sądu, a w konsekwencji wskazuje na niewykonanie przez Sąd kontroli zaskarżonej decyzji;
2) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. oraz w zw. z art. 158 § 1 i 156 § 1 pkt 2 K.p.a. - polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu decyzji GINB oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Opolskiego, mimo że:
a) decyzja GINB wydana została po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, które doprowadziło organ do odmiennych ustaleń faktycznych niż poczynione przez Starostę Oleskiego, a które stały się podstawą do zakwestionowania ustaleń faktycznych dokonanych przez Starostę Oleskiego w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę,
b) decyzja GINB została oparta na nienależycie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie,
w efekcie czego przyjęte zostało zaistnienie podstawy prawnej do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oleskiego nr 27-V/2020 z dnia 24 stycznia 2020 r.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienia skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. nr 27-V/2020 (art. 188 P.p.s.a.), ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, która w ocenie skarżącej kasacyjnie uzasadniała postawione w skardze kasacyjnej zarzuty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez I. B. nie posiadała usprawiedliwionych podstaw.
Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że w okolicznościach wydania decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 nr 27-V/2020 zaistniała wada z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności tej decyzji bowiem przedmiotowe pozwolenie na budowę dotyczyło w istocie hali namiotowej, która została wzniesiona na terenie inwestycji przed formalnym uzyskaniem pozwolenia na budowę, a taka sytuacja stanowi rażące naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, gdyż roboty budowlane mogą być prowadzone jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę a w tym przypadku zostały wykonane jeszcze przed wydaniem tej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu, że rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie o stwierdzenie nieważności zostało podjęte nie tylko na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu Starosty Oleskiego ale też na podstawie dowodów pozyskanych na etapie postępowania o stwierdzenie nieważności NSA zauważa, że jest on bezzasadny. Organy wydając decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. nie przeprowadzały nowych dowodów ustalających okoliczności nieistniejące w dniu wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zarówno Wojewoda jak i GINB opierali się wyłącznie na pismach, które istniały przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę czyli przed 24 stycznia 2020 r. Wojewoda Opolski w piśmie z 11 marca 2021 r. odwołuje się do okoliczności wynikających z pism PINB w powiecie oleskim z 30 listopada 2018 r. i z 3 marca 2020 r., w których PINB w Powiecie oleskim stwierdza, że istniejąca hala namiotowa jest zapleczem budowy, a zgłoszona w dniu 14 lutego 2018 r. hala nie została wybudowana, a hala namiotowa wybudowana na podstawie zgłoszenia z 8 sierpnia 2017 r. jako obiektu tymczasowego przewidzianego do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce przed upływem 180 dni – została rozebrana, to w sprzeczności z tym jest stanowisko tego organu z 3 marca 2020 r. w którym zwraca się on o przeprowadzenie kontroli ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z 24 stycznia 2020 r. aby stwierdzić istnienie przesłanek stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania. Powodem miało być nieokreślenie w tej decyzji terminów rozbiórki a nadto brak możliwości przekwalifikowania tymczasowego obiektu budowlanego w obiekt przeznaczony do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych położonych na terenie budowy. Zatem z powyższych pism wynika, że hala namiotowa na działce nr [...] stanowiąca zaplecze budowy istniała 30 listopada 2018 r., objęta zgłoszeniem z 14 lutego 2018 r. hala nie została wybudowana a nadto hala objęta zgłoszeniem z 8 sierpnia 2017 r. jako tymczasowy obiekt nie została rozebrana, czyli w istocie mamy jedną halę namiotową, która jednocześnie jest tymczasowym obiektem podlegającym rozebraniu przed rozpoczęciem budowy na podstawie decyzji z 24 stycznia 2020 r. i jest równocześnie zapleczem budowy. Problem w tym, że WINB w piśmie z 4 maja 2020 r. informował PINB w Powiecie oleskim o braku w projekcie budowlanym dołączonym do decyzji z 24 stycznia 2020 r. wykonania hali namiotowej jako obiektu tymczasowego użytkowania w trakcie realizacji robot budowlanych. Nadto poprzednio uzyskane pozwolenie nr 110-V/2017 obejmowało wyłącznie działkę [...] a hala znajduje się na działce [...], której poprzednio wydane pozwolenia nie dotyczyło. Wniosek nasuwa się zatem jeden, że istniejąca na działce nr [...] hala namiotowa powstała bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia jeszcze przed udzieleniem skarżącej pozwolenia z 24 stycznia 2020 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że istniejąca hala jest samowolą budowlaną i prowadzenie względem niej postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę jest niedopuszczalne i powinno być umorzone bowiem powstała ona jeszcze przed wydaniem pozwolenia na budowę.
Skarżąca w okolicznościach sprawy nie przedstawiła jakichkolwiek argumentów przemawiających za tym, że istniejąca hala namiotowa na działce nr [...] powstała po wydaniu pozwolenia na budowę z 24 stycznia 2020 r. Nie zostały podważone ustalenia protokołu kontroli z 14 stycznia 2020 r., który stwierdza istnienie hali namiotowej o wymiarach identycznych z wymiarami hali jaka miała dopiero powstać na podstawie wydanej 24 stycznia 2020 r. decyzji Starosty Oleskiego o pozwoleniu na budowę. Skoro podstawę ustaleń Wojewody Opolskiego i GINB prowadzących postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności stanowił powyższy protokół kontroli skonfrontowany z projektem zagospodarowania terenu z projektu budowlanego zatwierdzonego w pozwoleniu na budowę z 24 stycznia 2020 r., to organy nie musiały się odwoływać do materiałów dowodowych innych niż te które istniały w chwili wydawania pozwolenia na budowę. Twierdzenie o prowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego na etapie postępowania o stwierdzenie nieważności jest pozbawione podstaw i nieuzasadnione.
Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo i chronologicznie przedstawił okoliczności, które pozwoliły organom orzec o stwierdzeniu nieważności decyzji z 24 stycznia 2020 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ustalenia te i wnioski z nich płynące NSA w pełni podziela. W istocie mamy do czynienia z jedną i tą samą halą namiotową wybudowaną przed 14 stycznia 2020 r. na działce [...], która podczas prowadzonych uprzednio postępowań administracyjnych nie uzyskała pozwolenia na budowę a jej wzniesienie wymagało takiej decyzji zanim została postawiona.
Słusznie zauważył Sąd I instancji podzielając przy tym stanowisko organów, że kwalifikacja hali namiotowej czy to jako obiekt tymczasowy służący jako zaplecze budowy dla innej inwestycji czy jako obiekt tymczasowy podlegający rozbiórce po czasie na jaki przewidziano jego tymczasowe funkcjonowanie nie miała przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy tj. stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Zasadnicze znaczenie miało ustalenie czy istniejąca hala namiotowa jest tożsama z obiektem budowalnym na jaki skarżąca uzyskała pozwolenie na budowę 24 stycznia 2020 r. O tożsamości zadecydowały wymiary tych hal namiotowych oraz ich odległości od granic działek sąsiednich, które wskazują, że są one jeśli nie identyczne to na pewno niemal identyczne a różnice w pomiarach można zakwalifikować jako nieznaczące błędy pomiaru rzędu kilku centymetrów. Ta okoliczność nie budziła wątpliwości i została ustalona przez organy architektoniczno-budowlane.
Nie można też podważyć ustalenia organów, że Starosta Oleski wiedział o istnieniu hali na działce [...] przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę stycznia bowiem potwierdziło to pismo PINB w Olesku z 17 stycznia 2020 r. znak: WIB.5154.1.2020). Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej protokół z 14 stycznia 2020 r. dołączony do pisma Opolskiego WINB z 4 maja 2020 r. mógł stanowić podstawę ustaleń organów prowadzących postępowanie o stwierdzenie nieważności albowiem PINB w Oleśnie poinformował Starostę Oleskiego o okolicznościach w nim stwierdzonych w piśmie z 17 stycznia 2020 r. Skoro tak to uznać należało, że Starosta Oleski tym protokołem dysponował a mimo to nie uwzględnił w sprawie stwierdzonych nim okoliczności istotnych dla wydania rozstrzygnięcia.
Skoro wiadomo, że w momencie wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę istniał protokół stwierdzający, że istniejąca hala namiotowa jest tożsama z halą objętą wnioskiem o pozwolenie na budowę i Starosta Oleski został o jego treści poinformowany, to brak uwzględnienia tej okoliczności świadczy o rażącym naruszeniu prawa bowiem wydano decyzję o pozwoleniu na budowę dla inwestycji już zrealizowanej czyli z rażącym naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej organy wydając decyzję o stwierdzeniu nieważności nie opierały się na nowo pozyskanym materiale dowodowym ale na materiale, który istniał w chwili wydawania pozwolenia na budowę tylko nie został wzięty pod uwagę.
Zdaniem NSA, nie doszło do nierównego traktowania stron postępowania z uwagi na nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej zgłoszonych na etapie skargi do sądu. Zawiadomienia o zamierzonym przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych z 5 marca 2020 r. i 24 marca 2020 r. a także odpis z dziennika budowy hali namiotowej z przeznaczeniem na magazyn wyrobów gotowych nie podważały ustaleń, że hala namiotowa o tożsamych parametrach z parametrami hali mającej powstać dopiero na podstawie pozwolenia na budowę już na działce skarżącej istniała. Potwierdziły to ustalenia protokołu z 14 stycznia 2020 r. przesłane do organu przy piśmie PINB w Oleśnie 17 stycznia 2020 r.
W ocenie NSA, nie doszło zatem do naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. oraz art. 158 § 1 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W ocenie NSA, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez Sąd art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a., art. 133 § 1 P.p.s.a., art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie przeanalizował stan faktyczny i prawny sprawy ustalony przez organy i zasadnie uznał, że w tak ustalonym stanie faktycznym, który nie budził jego wątpliwości i był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia odnośnie do stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Oleskiego z 24 stycznia 2020 r. o pozwoleniu na budowę hali namiotowej, organy słusznie przyjęły, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 32 ust. 4a w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane albowiem hala namiotowa będąca przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę została wybudowana jeszcze przed uzyskaniem tego pozwolenia – istniała już 14 stycznia 2020 r. Wobec takich ustaleń Sąd I instancji za prawidłowe uznał zaskarżoną decyzję i decyzję Wojewody Opolskiego i oddalił skargę (art. 151 P.p.s.a.) albowiem w istocie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji przeanalizował ponownie cały materiał dowodowy jakim dysponowały organy wydając zaskarżoną decyzję i poddał ocenie okoliczności jakie istniały w chwili wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z dokonanej analizy wynikało jednoznacznie, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę dotyczyło hali namiotowej, która w chwili jej wydania już istniała na działce skarżącej nr [...]. Wskazywała na to tożsamość wymiarów hali oraz jej lokalizacja (te same odległości od granic działek sąsiednich). Zatem logiczny i uzasadniony był wniosek, że doszło do próby legalizacji samowoli budowlanej odnośnie do wzniesionej już hali namiotowej, na którą skarżąca wystąpiła o pozwolenie na budowę już po jej wybudowaniu.
Zdaniem NSA, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej podstawy do oddalenia skargi zostały przez Sąd I instancji przedstawione w uzasadnieniu wyroku. Wskazano bowiem na prawidłowość ustaleń stanu faktycznego i jego prawnej kwalifikacji. Kwestionowane uzasadnienie wbrew ocenie skarżącej kasacyjnie posiada wszystkie konieczne dla oceny jego prawidłowości elementy wymienione w art. 141 § 4 P.p.s.a. Bez wątpienia pozwala ono na wskazanie jakie były motywy oddalenia skargi przez Sąd.
Twierdzenie jakoby Sąd nie ocenił w wydanym wyroku zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez organy przy wydawaniu zaskarżonych decyzji jest, zdaniem NSA, pozbawione podstaw. Z przeprowadzonej przez Sąd analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez organy wynika, że doszło do rażącego naruszenia art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane a to było wystarczające aby stwierdzić nieważność pozwolenia na budowę. Sąd oceniał jaki materiał dowodowy był podstawą takich ustaleń i uznał go za wystarczający a ponadto wiarygodny. Sąd ani organ nie mają obowiązku przeprowadzać wszystkich dowodów o jakie strona wnioskuje ale tylko te, które przyczynią się do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem organ podczas postępowania o stwierdzenie nieważności mógł pominąć zgłaszane przez skarżącą wnioski dowodowe bowiem uznał, że nie są one istotne z punktu widzenia wydania zaskarżonej decyzji. Takie działanie organu nie stanowi naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.
Okoliczności będące przedmiotem ustaleń PINB w powiecie oleskim, przedstawione w decyzji tego organu z 30 listopada 2018 r. Nr WIB.4002-10/18, którym umorzono postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego w postaci hali namiotowej, położonego w [...] na działce nr ew. [...] nie stanowiły wiarygodnej podstawy dla wydania zaskarżonej decyzji albowiem z tej decyzji wynika, że pierwotnie postawiona hala została rozebrana, nie pobudowano nowej hali na zgłoszenie z 14 lutego 2018 r. (obiekt tymczasowy przewidziany do rozbiórki lub przeniesienia przed upływem 180 dni dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu) a istniejąca na działce hala namiotowa jest zapleczem budowy dla inwestycji realizowanej zgodnie z pozwoleniem z 10 kwietnia 2017 r. nr 110 V/2017, nie jest ona obiektem tymczasowym, którego dotyczyło zgłoszenie z 14 lutego 2018 r. Okoliczności te w żaden sposób nie podważają ustaleń koniecznych dla stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę z 24 stycznia 2020 r. Potwierdzają one, że 5 czerwca 2018 r. na działce [...] znajduje się hala namiotowa mająca stanowić zaplecze budowy, nie będąca obiektem tymczasowym podlegającym rozbiórce. To jednak nie ma żadnego znaczenia dla stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę skoro organy ustaliły innymi dowodami, że co najmniej od 14 stycznia 2020 r. hala namiotowa o wymiarach i lokalizacji tożsamych z halą wskazaną we wniosku o pozwolenie na budowę istniała na działce nr [...] przed uzyskaniem tegoż pozwolenia. Za nieprzydatne uznać należało także zawiadomienia inwestorki o zamierzonym przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych kierowane do PINB w Oleśnie z 5 marca 2020 r. i 24 marca 2020 r. czy też adnotacje z dziennika budowy hali namiotowej z przeznaczeniem na magazyn wyrobów gotowych (dotyczącego pozwolenia z 24 stycznia 2020 r.) gdyż nie podważają one faktu istnienia hali namiotowej przed uzyskaniem pozwolenia na budowę tożsamej z tą, której dotyczyło to pozwolenie na budowę.
Zarzut skargi kasacyjnej, że uzasadnienie wyroku Sądu nie zawiera rozważań własnych Sądu a jest ono kopię decyzji GINB nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Okoliczność, że Sąd uznaje za zasadne ustalenia organów i je przytacza w uzasadnieniu wyroku nie świadczy o braku kontroli sądowej zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że Sąd I instancji przytoczył ustalenia organu aby wykazać, że organy prowadzące postępowanie o stwierdzenie nieważności w tych okolicznościach miały podstawy uznać, że istniejąca na działce nr [...] hala namiotowa istniała przed wydaniem pozwolenia na budowę, co stanowiło o rażącym naruszeniu art. 32 ust. 4a w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazywany charakter tej hali raz jako obiekt tymczasowy, innym razem zaplecze budowy nie miał istotnego znaczenia. Liczył się fakt, że hala namiotowa o identycznych wymiarach i lokalizacji wskazanych w pozwoleniu na budowę znajdowała się na działce objętej pozwoleniem jeszcze przed wydaniem tego pozwolenia 24 stycznia 2020 r. Zatem Sąd przywołując ustalenia organów wskazywał jedynie na okoliczności istotne dla stwierdzenia nieważności i doszedł do słusznego przekonania, że w istocie organy miały rację wskazując na podstawy do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI