II OSK 1335/24

II OSK 1335/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Piotr Broda
Roman Ciąglewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1769/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 145 § 1, art. 105, art. 61a § 1, art. 61 § 4, art. 156 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1769/23 w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 10 maja 2023 r. znak: SKO/l/IV/355/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W.B. na rzecz A.N. kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1769/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie, dalej także: "SKO", z dnia 10 maja 2023 r. znak: SKO/I/IV/355/2023, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie na rzecz W.B. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Decyzją z 3 września 2009 r. Burmistrz Miasta Pułtusk, po rozpatrzeniu wniosku K.R. i A.N., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna: budowa budynku usługowo – garażowego na terenie części działki oznaczonej nr ewid. [...], położonej w obrębie [...] miasta P. (przy ul. [...]).
Samorządowe Kolegium w Ciechanowie, po rozpatrzeniu wniosku W. i B. M., decyzją z 6 września 2010 r., odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtusk z dnia 3 września 2009 r. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 18 listopada 2010 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną.
Wnioskiem z 1 lutego 2023 r. W.B. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, podnosząc, że decyzja ta została wydana dla działki nieposiadającej dostępu do drogi publicznej. Istnienie dostępu do drogi publicznej ustalono na podstawie fałszywego oświadczenia wnioskodawców, gdyż służebność przez działkę nr [...] w chwili składania oświadczenia nie istniała. Wskazał na to Sąd Okręgowy w Ostrołęce, który postanowieniem z 17 września 2008 r. (sygn. akt I Ca 209/08) odmówił wpisania ww. służebności do księgi wieczystej działki nr [...].
Na wezwanie organu, W.B. pismem z 27 lutego 2023 r. wyjaśnił, że złożone przez niego pismo należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtusk z 3 września 2009 r.
Pismem z dnia 10 marca 2023 r., SKO powiadomiło strony o wszczęciu, na wniosek W.B., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtusk z 3 września 2009 r.
Decyzją z 10 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ciechanowie na podstawie art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 105 § 1 w związku z art. 157, art. 156 § 1 i art. 158 § 1 K.p.a., umorzyło w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtuska z 3 września 2009 r. ustalającej warunki zabudowy.
Kolegium stwierdziło, że nie jest możliwe ponowne merytoryczne rozpatrzenie wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtusk z 3 września 2009 r., gdyż ponowne wydanie decyzji przez Kolegium w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji obarczone byłoby wadą nieważności wynikającą z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Tym samym, zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., postępowanie należało umorzyć.
Skargę na powyższą decyzję złożył W.B., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 158 § 1 pkt 2 K.p.a. przez uchylenie się od stwierdzenia, czy decyzja Burmistrza Miasta Pułtusk została wydana z naruszeniem prawa,
2. art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez brak wskazania merytorycznej podstawy prawnej do umorzenia postępowania i wskazanie jedynie przepisów kompetencyjnych lub przepisów uprawniających do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji,
3. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędną wykładnię, że w niniejszej sprawie zachodzą przyczyny z powodu których postępowanie stało się bezprzedmiotowe,
4. art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez błędną wykładnię, że sprawa wszczęta przez W. i B. M. na podstawie zarzutów naruszenia norm budowlanych i zasad powiadomień stron postępowania jest tożsama ze sprawą niniejszą, wszczętą przez inną stronę i na podstawie rażącego naruszenia przepisu art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę. Wskazał na utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym zakończenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została w sposób ostateczny merytorycznie rozpoznana. W sytuacji takiej zachodzi domniemanie, że kwestionowana decyzja nie jest obarczona żadną z wadliwości wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Dotyczy to także tych sytuacji, w których wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był tylko na jednej przesłance z art. 156 § 1 K.p.a. Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte normami art. 156 § 1 K.p.a.
W konsekwencji, niedopuszczalne jest domaganie się wszczęcia po raz kolejny postępowania nieważnościowego w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności, szczególnie że sprawa ta była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w prawomocnym wyroku z 20 maja 2011 r., który oddalił skargę na decyzję Kolegium z 18 listopada 2010 r.
Wskazał nadto, że zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie czynności wyjaśniające, które w tej fazie nie mogą jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, a dotyczą jedynie formalnej dopuszczalności wniosku. Postępowanie to kończy się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy warunki te nie są spełnione (art. 61a § 1 K.p.a.). Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 zdanie pierwsze K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jeżeli zatem zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, to obowiązkiem organu jest wydać postanowienie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Z tych też przyczyn, za zasadne Sąd pierwszej instancji uznał sformułowane w skardze zarzuty naruszenia art. 105 § 1 i art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniosła A.N. Wyrokowi – zaskarżonemu w całości - zarzuciła:
naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
-Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uchylenie wydanej decyzji, w której prawidłowo uznano, że wobec ponownie złożonego wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte postępowanie w tym przedmiocie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania, że postępowanie wszczęte ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji powinno zakończyć się postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania, a nie jego umorzeniem;
- Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. poprzez sformułowanie przez Sąd I instancji wskazania do zastosowania przez SKO w Ciechanowie przepisu art. 61a § 1 K.p.a., pomimo tego, że w rzeczonym stanie faktycznym ze względu na wszczęte już postępowanie nie zaktualizowały się przesłanki do zastosowania przepisu art. 61a § 1 K.p.a.;
- Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującej uchyleniem decyzji na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd, że organ orzekający w niniejszej sprawie nie miał podstaw do umorzenia postępowania na wniosek skarżącego i naruszył art. 105 § 1 K.p.a. i art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a.;
- Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. i art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 134 § 1 P.p.s.a poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a więc dokonania oceny zasadności jej podjęcia niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i przy jednoczesnym uwzględnieniu materiału dowodowego zgromadzonego przez organ, co jest również wynikiem naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 P.p.s.a. Gdyby do powyższego naruszenia nie doszło Sąd dostrzegłby, że w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o wszczęciu postępowania i że przy uwzględnieniu charakteru przedmiotowej sprawy i wszystkich okoliczności decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest prawidłowa, co nie doprowadziłoby do jej uchylenia;
- Art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku jak w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy zakwalifikować zawiadomienie SKO z dnia 10 marca 2023 r. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przy jednoczesnym uznaniu, że postępowanie nie może być prowadzone. Do wskazanego naruszenia nie doszłoby gdyby Sąd wnikliwie dokonał analizy akt sprawy i nie pominął istotnego w sprawie elementu stanu faktycznego jakim było zawiadomienie o wszczęciu postępowania.
Wskazując na wyżej przytoczone podstawy kasacyjne wniosła o:
1) uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego wyroku bez przekazywania sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na podstawie art. 179a P.p.s.a. wobec oczywiście uzasadnionych podstaw niniejszej skargi kasacyjnej. Ewentualnie, jeśli Sąd uznałby, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 179a P.p.s.a. wniosła o:
2) uchylenie zaskarżonego wyroku na podstawie art. 188 P.p.s.a. i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny.
3) zasądzenie od skarżącego na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku jak w okolicznościach sprawy należy zakwalifikować zawiadomienie SKO z dnia 10 marca 2023 r. o wszczęciu postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przy jednoczesnym uznaniu, że postępowanie nie może być prowadzone. Jest to kwestia merytoryczna. Tymczasem trafności zaskarżonego wyroku nie można skutecznie podważać z powołaniem się na art. 141 § 4 P.p.s.a.
Niezależnie od tego można przypomnieć, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów zawartych w skardze. Wymagane jest by uzasadnienie stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 62/11; wyrok NSA z dnia 20 października 2022 r., sygn. akt II OSK 3116/19). Sad pierwszej instancji podał podstawę prawną rozstrzygnięcia i ja wyjaśnił. Z powołaniem się na orzecznictwo i piśmiennictwo wskazał, że nie jest dopuszczalne złożenie kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem WSA, tak złożony wniosek, z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. powinien zostać załatwiony postanowieniem opartym na art. 61a § 1 K.p.a. Sad pierwszej instancji ustalił, ze decyzji SKO w Ciechanowie z dnia 18 listopada 2010 r. towarzyszy domniemanie, że badana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzja o ustaleniu warunków zabudowy nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Sąd wyjaśnił również, że skoro obowiązkiem organu było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, to należało uchylić decyzję o umorzeniu postępowania wydana na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Naruszenie określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 P.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 4 marca 2019 r, sygn. akt II OSK 3531/18; z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1258/17; z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1718/17; z dnia 15 lutego 2019 r., sygn.. akt I OSK 386/17; z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2017/17).
Taka sytuacja procesowa w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Stosownie do art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczy m. in. sytuacji gdy kwestionowana decyzja zweryfikowana została pod względem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. inną decyzją ostateczną.
Jest to stanowisko prawidłowe. Nie jest możliwe wszczęcie postępowania z uwagi na zakaz określony w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zakończenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana oraz, że nie stwierdzono podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 390/07). Dotyczy to także sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był tylko na jednej przesłance z art. 156 § 1 K.p.a. Obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bowiem zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte normami art. 156 § 1 K.p.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 1889/97). W konsekwencji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (patrz: wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2038/01; wyrok NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1500/14; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 782/20).
W związku z powoływaniem się przez skarżącego W.B. na okoliczności związane z przesłankami wznowienia postępowania (fałszywe oświadczenie strony – art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.; nowy dowód w postaci postanowienia sądu powszechnego – art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), stwierdzić należy, że nie jest skuteczne powoływanie się w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji na wadę stanowiącą podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną stanowią różne nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji. Co do zasady, przesłanki wznowieniowe nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji. Oba te tryby weryfikacji decyzji służą różnym celom i nie są w stosunku do siebie konkurencyjne. W ramach wznowienia postępowania eliminuje się decyzję, ponieważ procedura poprzedzająca jej wydanie zawiera kwalifikowane wady wymienione w art. 145 § 1 K.p.a. W sprawie o stwierdzenie nieważności eliminuje się decyzję dlatego, że w niej samej (a nie w procedurze) tkwią wady prawne, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a. (por. m.in. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 533/12; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1027/16).
Także wzajemne powiązanie przepisów art. 145 § 1 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oparte jest na zasadzie niekonkurencyjności i w przypadku wystąpienia przesłanek określonych art. 145 K.p.a. brak jest możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (por. Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 750-751; wyrok NSA z dnia 29 marca 1988 r., sygn. akt I SA 636/87; wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 343/01; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 328/23).
Przyjęcie tego stanowiska przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrujące wniosek skarżącego W.B. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta Pułtusk z dnia 3 września 2009 r. o ustalenie warunków zabudowy, nie mogło jednak skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że nie można pomijać czynności, którą było zawiadomienie o wszczęciu postepowania. Skoro do wszczęcia postępowania doszło, to ustalenie, że prowadzenie postępowania nie jest dopuszczalne, skutkować powinno umorzeniem postępowania.
W odniesieniu do podobnej sytuacji procesowej wyrażono w piśmiennictwie pogląd, według którego, w razie, gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowanie wznowieniowe, na podstawie art. 149 § 1 K.p.a., pomimo, że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia postępowania, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. (patrz: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 805; (por. Małgorzata Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2025, pkt 7 do art. 151.). Pogląd ten nie jest kwestionowany w orzecznictwie (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2214/16; wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 1584/19).
Stanowisko to zasługuje na aprobatę także w odniesieniu do sytuacji, w której organ dochodzi do wniosku, że zachodziła przeszkoda do wszczęcia postepowania, o której mowa w art. 61a § 1 K.p.a., ale do wszczęcia postepowania doszło na podstawie zawiadomienia, o którym mowa w art. 61 § 4 K.p.a. Wówczas należy wszczęte postepowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji, według którego, konieczne jest uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania, jest sprzeczne z przedstawionym rozumieniem wzajemnej relacji miedzy art. 61 § 4 K.p.a., art. 61a § 1 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. Warto zauważyć, że uchylenie decyzji nie prowadzi do wyeliminowania zawiadomienia o wszczęciu postępowania. W ramach art. 135 P.p.s.a. możliwe jest uchylenie aktów wydanych w granicach sprawy, podlegających zaskarżeniu. Wykonanie wyroku prowadziłoby zatem do sytuacji, w której w ramach rozpoznania jednego wniosku funkcjonowały by dwa akty: niezaskarżalne zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania.
Uchybienie Sądu ma zatem wpływ na wynik sprawy. Oparte na tym rozumowaniu zarzuty kasacji zasługują zatem na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Na podstawie art. 203 § 2 P.p.s.a. zasądzono od W.B. na rzecz A.N. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.