II OSK 1333/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje administracyjne, umarzając postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niezłożenie 'zerowego' sprawozdania z odbioru odpadów przez przedsiębiorcę wpisanego do rejestru, ale faktycznie nieodbierającego odpadów.
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorstwo wpisane do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych, które nie złożyło 'zerowego' sprawozdania za pierwszy kwartał 2013 roku, mimo że nie odbierało odpadów od właścicieli nieruchomości. Sądy administracyjne różnych instancji zajęły odmienne stanowiska co do obowiązku składania takich sprawozdań. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sam wpis do rejestru nie rodzi obowiązku sprawozdawczego, jeśli działalność faktycznie nie była prowadzona, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji oraz umorzenia postępowania.
Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "P." sp. j. zostało ukarane karą pieniężną za niezłożenie sprawozdania z odbioru odpadów komunalnych za I kwartał 2013 r. Wójt Gminy Nowy Duninów, powołując się na interpretację Ministerstwa Ochrony Środowiska, uznał, że obowiązek składania sprawozdań, w tym 'zerowych', dotyczy również podmiotów wpisanych do rejestru działalności regulowanej, nawet jeśli faktycznie nie odbierały odpadów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podtrzymały to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny w skardze kasacyjnej uznał jednak, że kluczowy przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 9n ust. 1) nie nakładał obowiązku składania sprawozdania 'zerowego' na podmioty, które faktycznie nie prowadziły działalności w zakresie odbioru odpadów. Sąd podkreślił, że przepisy nakładające kary pieniężne powinny być wykładane ściśle, na korzyść strony, a obowiązku nie można domniemywać. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, umarzając postępowanie administracyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt wpisu do rejestru działalności regulowanej nie rodzi obowiązku składania sprawozdania, jeśli działalność w zakresie odbioru odpadów nie była faktycznie prowadzona.
Uzasadnienie
Przepis art. 9n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w brzmieniu obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy, nakładał obowiązek sprawozdawczy na 'podmioty odbierające odpady komunalne'. Sąd uznał, że zwrot ten należy interpretować ściśle i nie można domniemywać obowiązku sprawozdawczego dla podmiotów, które faktycznie nie wykonywały tej działalności. Przepisy nakładające kary pieniężne powinny być wykładane z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych i bezpieczeństwa obrotu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
u.u.c.p.g. art. 9n § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Obowiązek złożenia sprawozdania dotyczy wyłącznie podmiotów faktycznie odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a nie podmiotów jedynie wpisanych do rejestru działalności regulowanej, które takiej działalności nie prowadziły.
Pomocnicze
u.u.c.p.g. art. 9zb § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.u.c.p.g. art. 9x § ust. 1 pkt 5
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
u.u.c.p.g. art. 9c § ust. 1
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Wpis do rejestru jest warunkiem podjęcia działalności, ale sam wpis nie oznacza prowadzenia działalności.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia NSA samodzielne umorzenie postępowania administracyjnego.
P.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
P.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania sądowego.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
u.s.d.g. art. 5 § pkt 5
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
u.s.d.g. art. 64
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności, organy działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sam wpis do rejestru działalności regulowanej nie rodzi obowiązku składania sprawozdania, jeśli działalność nie była faktycznie prowadzona. Przepisy nakładające kary pieniężne powinny być wykładane ściśle, na korzyść strony. Obowiązku prawnego nie można domniemywać.
Odrzucone argumenty
Obowiązek złożenia 'zerowego' sprawozdania wynika z samego faktu wpisu do rejestru działalności regulowanej. Interpretacja Ministerstwa Ochrony Środowiska jest wiążąca dla organów i stron.
Godne uwagi sformułowania
"Przepisy prawa statuujące kary pieniężne powinny być wykładane ściśle i z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych." "Obowiązku obciążającego stronę nie można domniemywać, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego." "Wykładnia językowa przepisu art. 9n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daje podstaw do przyjęcia, że podmiotem odbierającym jest także ten, kto co prawda uzyskał wpis do rejestru, ale działalności nie wykonuje."
Skład orzekający
Anna Łuczaj
sędzia
Grzegorz Czerwiński
przewodniczący
Tamara Dziełakowska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących obowiązku sprawozdawczego w zakresie odbioru odpadów komunalnych, zasady wykładni przepisów karnych i administracyjnoprawnych, bezpieczeństwo obrotu prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2015 r. wprowadzającej art. 9n ust. 6 u.u.c.p.g., który jednoznacznie reguluje kwestię sprawozdań zerowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia przepisów, zwłaszcza gdy wiążą się z sankcjami. Pokazuje też, jak sądy administracyjne rozstrzygają spory interpretacyjne między organami a przedsiębiorcami.
“Czy wpis do rejestru to już obowiązek? NSA rozstrzyga w sprawie kar za 'zerowe' sprawozdania z odpadów.”
Dane finansowe
WPS: 6500 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1333/14 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2016-01-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-05-14 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Łuczaj Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/ Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane IV SA/Wa 2695/13 - Wyrok WSA w Warszawie z 2014-02-12 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 391 art. 9n ust. 1, art. 9 zb ust. 1, art. 9x ust. 1 pkt 5 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2016r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." sp. j. z siedzibą w P., obecnie P. Spółka Jawna z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2695/13 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P." sp. j. z siedzibą w P., obecnie P. Spółka Jawna z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy Nowy Duninów z [...] sierpnia 2013 r. Nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz P. Spółka Jawna z siedzibą w P. kwotę 700 ( siedemset ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "P" spółki jawnej z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z [...] października 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Zaskarżony wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia [...] lipca 2013 r. Wójt Gminy Duninów wezwał skarżącą do złożenia sprawozdania w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości za I kwartał 2013 r. W piśmie tym powołał się na przepis art. 9n ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm. ), który zobowiązuje podmioty odbierające odpady komunalne do składania wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast kwartalnych sprawozdań z tych czynności w terminie do końca miesiąca następującego po kwartale, którego sprawozdanie dotyczy. Wyjaśnił, że zgodnie z interpretacją Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Ochrony Środowiska, opublikowaną na stronie www.mos.gov.pl w dniu 25 lutego 2013 r., obowiązek ten dotyczy również złożenia sprawozdania zerowego. W dniu [...] lipca 2013 r. skarżąca przedstawiła sprawozdanie w którym w zakresie łącznej masy odebranych odpadów komunalnych wskazała dane zerowe. W powyższych okolicznościach Wójt Gminy Duninów decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 6.500 zł. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał na art. 9zb ust. 1 oraz art. 9x ust. 1 pkt 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z treścią pierwszego z wymienionych przepisów: "Kary pieniężne, o których mowa w art. 9 x ust. 1 i ust. 2 nakłada w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2". Drugi z powołanych przepisów stanowi natomiast: "Przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n – podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia". We wniesionym odwołaniu skarżąca podniosła, że nie naruszyła obowiązku sprawozdawczego przewidzianego w art. 9n wskazanej ustawy, albowiem dotyczy on wyłącznie podmiotów odbierających od właścicieli nieruchomości odpady komunalne. Tymczasem ona, pomimo uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych na terenie Gminy D., nie zawarła umów z właścicielami nieruchomości i nie odebrała od nich jakichkolwiek odpadów. Utrzymując w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśniło, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie określa jednoznacznie, czy podmiot który w danym kwartale nie odebrał odpadów ma obowiązek złożenia sprawozdania. Przyjęło jednak, w ślad za wskazaną interpretacją Ministerstwa Sprawiedliwości, że obowiązek taki powstaje niezależnie od zbierania odpadów i związany jest z samym faktem zarejestrowania w rejestrze działalności regulowanej. Zatem podmiot wpisany do rejestru, który w danym okresie nie odbierał odpadów obowiązany jest do złożenia albo sprawozdania "zerowego", albo informacji o nieodebraniu odpadów w danym kwartale. Kolegium zwróciło uwagę, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach określa obowiązki sprawozdawcze zarówno podmiotów zajmujących się zbieraniem odpadów, jak i organów gminy. Ich celem jest przedstawienie rzeczywistego postępowania z odpadami. W tej sytuacji sprawozdania składane przez poszczególnych przedsiębiorców wpisanych do rejestru działalności regulowanej w danej gminie są podstawą do wywiązywania się gminy z obowiązku sprawozdawczego. Powyższe stanowisko podzielił Sąd I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnił dodatkowo, że działalność w zakresie zbierania odpadów jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2001 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2013 r. poz. 672). Zgodnie z jej art. 5 pkt 5 taką działalnością jest działalność gospodarcza, której wykonywanie wymaga spełnienia szczególnych warunków, określonych przepisami prawa. Z art. 64 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że o działalności regulowanej możemy mówić wówczas, gdy przepis odrębnej ustawy stanowi, że dany rodzaj działalności jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności. Przedsiębiorca może wykonywać działalność regulowaną jeśli: 1) spełnia warunki określone przepisami odrębnej ustawy, 2) uzyska wpis w rejestrze działalności regulowanej. W sprawie niniejszej tą odrębną ustawą jest ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z treścią art. 9c ust. 1 tej ustawy istnieje obowiązek uzyskania wpisu do rejestru w gminie, w której przedsiębiorca zamierza wykonywać działalność obejmującą odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Zwrot "zamierza odbierać" świadczy, iż wpis taki podmiot winien uzyskać przed rozpoczęciem wykonywania działalności, a zatem tylko posiadając stosowny wpis może podjąć jej wykonywanie. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca wystąpiła z wnioskiem do Wójta Gminy Nowy Duninów o wpisanie do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i wpis taki nastąpił w dniu [...] stycznia 2013 r., to zasadnie organy rozstrzygające sprawę przyjęły, że skarżąca obowiązana była do sporządzenia sprawozdania, o którym mowa w art. 9n ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Sąd zwrócił uwagę, że skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o wykreślenie wpisu. W skardze kasacyjnej, zaskarżając w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca wniosła o jego uchylenie i alternatywnie bądź przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, bądź rozpoznanie skargi przez uchylenie wydanych decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej jako P.p.s.a. W ramach pierwszej z nich wskazano na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 61 § 4 kpa i 10 § 1 kpa poprzez nieuwzględnienie skargi i nie wyjście poza jej granice, pomimo że decyzja została wydana w postępowaniu w którym nie zawiadomiono skarżącej ani o wszczęciu postępowania w sprawie, ani nie pouczono jej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Zarzucono także naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. kpa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia tj. jakie normy prawne przemawiały za przyjęciem stanowiska, iż samo uzyskanie wpisu w rejestrze działalności regulowanej prowadzi do uznania przedsiębiorcy za "podmiot odbierający odpady" w rozumieniu art. 9n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu w powiązaniu z innymi przepisami tej ustawy (art. 9c ust. 1 i ust. 7 oraz ust. 9, art. 9e ust. 1, art. 9f, art. 9g, art. 9h, art. 9n ust. 2 i ust. 4 oraz ust. 5, art. 9x ust. 1 pkt 1 – 3) i w związku z art. 7 Konstytucji RP prowadzi do wniosku, iż przedsiębiorca wpisany do rejestru działalności regulowanej nie jest "podmiotem odbierającym odpady" bowiem odpadów tych nie odbiera. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazano na naruszenie art. 9 n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek złożenia sprawozdania powstaje niezależnie od tego, czy w danym okresie sprawozdawczym przedsiębiorca odbierał jakiekolwiek odpady komunalne, podczas gdy powinien on być rozumiany w taki sposób, że tylko przedsiębiorca który rzeczywiście w danym okresie odbierał odpady jest "podmiotem odbierającym odpady". Ze sformułowania tej podstawy oraz jej uzasadnienia wynika, że zdaniem skarżącej Sąd I instancji nie miał podstaw do przyjęcia, iż sam fakt wpisu do rejestru działalności regulowanej skutkuje obowiązkiem składania sprawozdania. Skarżąca zwróciła uwagę, że przepisy prawa nakładające obowiązki powinny być wykładane w sposób ścisły bez możliwości rozszerzania ich stosowania. Podkreśliła też, że przepisy niejasne i budzące wątpliwości nie powinny być interpretowane na niekorzyść strony i skutkować nałożeniem obowiązku. Skarżąca krytycznie odniosła się do stanowiska Ministerstwa Ochrony Środowiska w zakresie interpretacji przepisu art. 9n ust. 1 ustawy i wyprowadzonego z jego treści obowiązku składania tzw. sprawozdań zerowych, podnosząc, że opinia organu w demokratycznym państwie prawnym nie może być podstawą nałożenia obowiązku. Z kolei, nawiązując do odpowiedzi na skargę w której organ wskazywał, że działalność gospodarcza wiąże się z obowiązkami sprawozdawczymi składania deklaracji "zerowych" skarżąca podniosła, że obowiązek złożenia takiej deklaracji na gruncie ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług wynikał z samego faktu bycia "podatnikiem" i jest to sytuacja całkowicie odmienna od tej, w której przedsiębiorca wpisany do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach może, ale nie musi odbierać odpadów. Nawiązując natomiast do słownikowego znaczenia zwrotu "odbierać" (wziąć od kogoś z powrotem coś, zabrać coś, przyjąć, zabrać komuś, pozbawić kogoś czegoś, doznać jakiś wrażeń, przyjąć od kogoś coś, co zleciło mu się do wykonania) skarżąca wywodziła, że definicja tego słowa nie nasuwa wątpliwości, że chodzi o czynność wymagającą podjęcia działania, pracy, aktywności. Nie może więc być mowy, aby skarżącej przypisać przymiot "podmiotu odbierającego" skoro nie wykonywała ona w I kwartale 2013 roku na terenie gminy N. żadnych czynności polegających na odbieraniu odpadów, gdyż takie czynności nie zostały jej zlecone, ani nie była ona stroną jakiejkolwiek umowy obligującej do odbierania odpadów. Skarżąca stwierdziła, że miała zatem prawo przypuszczać - zwracając właśnie uwagę na czasownik "odbierać" – iż skoro odpadów nie "odbiera" to nie jest zobowiązana do sporządzenia i złożenia sprawozdania. Podkreśliła, że jej zachowanie opierało się na przekonaniu, iż nałożenie na jednostkę obowiązku na gruncie prawa administracyjnego wymaga precyzyjnych norm, nie pozostawiających żadnych wątpliwości i luzów decyzyjnych. Skarżąca stwierdziła, że gdyby przepis był jasny to nie zachodziłaby w ogóle konieczność wydawania przez Ministerstwo opinii z 15 lutego 2013 r. Jej zdaniem, jeżeli intencją ustawodawcy było, aby każdy podmiot wpisany do rejestru składał sprawozdania bez względu na to czy zbierał czy nie odpady to powinien przepis ten sformułować w inny sposób, wskazując, że podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej jest obowiązany do składania kwartalnych sprawozdań. Nawiązując do art. 7 Konstytucji skarżąca wywodziła, że wykładnia przepisów prawa nakładających obowiązki nie może prowadzić do przypisywania im znaczenia wykraczającego poza wnioski płynące z zastosowania niebudzącej wątpliwości wykładni językowej. Skarżąca zwróciła też uwagę na treść art. 9c ust. 1 ustawy, który stanowi, że jeżeli podmiot "zamierza" (tj. chce) odbierać odpady komunalne, to musi uzyskać wpis do rejestru we właściwej gminie. Podjęcie działalności, a tym samym uzyskanie prawa do odbierania odpadów, warunkowane jest uzyskaniem przedmiotowego wpisu. Tylko w tym znaczeniu użyto tam słowa "zamierza" tj. podmiot chce wykonywać działalność na terenie danej gminy, ale aby być do tego uprawnionym, musi uzyskać wpis do rejestru działalności regulowanej. Jeżeli uzyska wpis i będzie odbierał odpady, będzie "podmiotem odbierającym". Artykuł 9c ust. 1 ustawy nie daje natomiast podstaw do przyjęcia, że podmiotem odbierającym jest także ten, kto co prawda uzyskał wpis do rejestru, ale działalności nie wykonuje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Usprawiedliwiony jest bowiem kluczowy dla jej rozpoznania zarzut naruszenia art. 9n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepis ten zarówno w dacie rozstrzygania przez organy sprawy, jak i w brzmieniu obecnie obowiązującym nakłada na podmioty odbierające odpady komunalne obowiązek sporządzania w określonym terminie sprawozdań z prowadzonej działalności. Stosownie do przepisów ustawy w sprawozdaniach tych należy przedstawić informacje dotyczące m. in. masy poszczególnych rodzajów odpadów komunalnych, sposobu ich zagospodarowania, masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, liczby właścicieli nieruchomości od których zebrano odpady komunalne itp. Wobec tego, że obowiązek sprawozdawczy ciąży w pierwszej kolejności na podmiotach odbierających odpady i stanowi podstawę do wywiązania się z obowiązków sprawozdawczych nałożonych przez ustawodawcę również na gminę i w dalszej kolejności na marszałka i wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, w istocie można było mieć wątpliwości, czy jeżeli jakiś podmiot wpisany do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych nie składał w terminie sprawozdania to czy czynił to z tego względu, że pomimo wpisu faktycznie nie prowadził działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych, czy też z jakiś powodów uchybił tylko obowiązkowi przedłożenia sprawozdania. Wątpliwości te w istocie rozwiewa istnienie po stronie podmiotu wpisanego do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych obowiązku przedstawienia sprawozdania "zerowego". Stąd z punktu widzenia organów obciążonych w dalszej kolejności obowiązkiem sprawozdawczym (wójta, burmistrza lub prezydenta, marszałka) oraz organu zainteresowanego rzetelnością zawartych w sprawozdaniach danych (ministra właściwego do spraw środowiska) prawidłowa wykładnia art. 9n ust. 1 powinna uwzględniać cel jakiemu służy przewidziany w tym przepisie obowiązek. Wyjaśnić należy, że problem w sprawie odnosi się do interpretacji powyższego przepisu w jego brzmieniu sprzed 1 lutego 2015 r. W dniu tym bowiem weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) mocą której dokonano zmiany art. 9n w ten sposób, że między innymi dodano ustęp 6 o następującej treści: "Podmiot, o którym mowa w ust. 1, który w danym półroczu nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, przekazuje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie, o którym mowa w ust. 2, sprawozdanie zerowe". W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej ustawodawca nie wyjaśnił powodów dodania do dotychczasowej treści art. 9n ustępu 6. Niemniej analiza orzecznictwa sądowoadministracyjnego i piśmiennictwa prawniczego odnoszącego się do art. 9 n ust. 1 w jego brzmieniu przed dokonaną zmianą skłania do wniosku, że ustawodawca uwzględnił wyrażane wątpliwości co do istnienia obowiązku sprawozdawczego po stronie podmiotów faktycznie niewykonujących działalności i zdecydował się na jego jednoznaczne określenie. W orzecznictwie i piśmiennictwie prezentowane były bowiem dwa odmienne stanowiska. Pierwsze, którego wyrazem jest m. in. zaskarżony wyrok, a także prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z 12 lutego 2014 r. o sygn. akt II SA/Bd 1541/13 z pozytywną glosą Jerzego Jamiołkowskiego (Casus 2014.3.66), w którym przyjęto, że sam fakt wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów na terenie danej gminy skutkuje obowiązkiem sprawozdawczym bez względu na okoliczność faktycznego jej wykonywania. Drugie, wyrażone także w piśmiennictwie i zdecydowanie większej ilości orzeczeń sądów administracyjnych, w którym przyjęto, że z treści art. 9 n ust. 1 i zawartego w nim zwrotu "podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości" nie można wyinterpretować normy obligującej podmioty wpisane do rejestru do przedstawiania tzw. sprawozdań zerowych (por. przykładowo prawomocne wyroki w sprawach II SA/Gl 396/14, II SA/Sz 577/14, IV SA/Wa 371/14, II SA/Gl 685/14, II SA/Bd 1295/14, II SA/Gl 1080/14, IV SA/Wa 2773/13 oraz "Problem wymierzania kary pieniężnej za przekazanie po terminie przez przedsiębiorcę sprawozdania "zerowego" w zakresie odbieranych odpadów komunalnych", Joanna Sapeta, Casus 2014.3.73). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę więcej argumentów przemawia za słusznością drugiego stanowiska. W tym zakresie w pełni należy podzielić wywody zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zaakcentować trzeba, że regulacje dotyczące kar pieniężnych z tytułu deliktów administracyjnych, pomimo że wymierzane są w trybie postępowania administracyjnego, mają charakter regulacji penalnych, co powoduje że ich wykładnia wszelkie wątpliwości powinna rozstrzygać na korzyść strony. Stąd w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepisy prawa statuujące kary pieniężne powinny być wykładane ściśle i z uwzględnieniem zasad konstytucyjnych. W niektórych powołanych wyżej prawomocnych orzeczeniach sądy administracyjne odwołały się do uzasadnienia jednego z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym wskazano, że "w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie, co silnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, od samego początku jego istnienia, obowiązku obciążającego stronę nie można domniemywać, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego. System obowiązujących przepisów prawnych powinien być czytelny dla jednostki, tak aby mogła ona racjonalnie pokierować swym postępowaniem. W szczególności nie można obciążać jej sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku. Organy władzy, w tym organy administracji publicznej nie mogą bowiem obarczać jednostki skutkami popełnionych przez siebie błędów, np. w procesie legislacyjnym" (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1625/10 dostępny tak jak powołane wcześniej orzeczenia na https://cbois.nsa.gov.pl) Podzielając w całości powyższy pogląd należało uznać, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy po stronie podmiotu wpisanego do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych nie istniał zagrożony karą pieniężną obowiązek złożenia sprawozdania zerowego. Organy nie miały zatem podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie jej wymierzenia. Zasadność najdalej idącej podstawy skargi kasacyjnej czyniła zbędnym odnoszenie się do pozostałych zawartych w niej zarzutów. Z tych względów na podstawie art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, a uznając, że istota rozpoznawanej sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał także skargę. Wydane przez organy decyzje podlegały uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. z tych samych przyczyn jak zaskarżony wyrok tj. z powodu naruszenia art. 9 n ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wobec tego, że konsekwencją wyeliminowania podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć i zajętego w niniejszym wyroku stanowiska byłaby konieczność umorzenia przez organ I instancji wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej (art. 105 § 1 kpa ), Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z dyspozycji obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. art. 145 § 3 P.p.s.a. sam umorzył to postępowanie, zwalniając tym samym organ administracji publicznej z obowiązku wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. O kosztach postępowania sądowego poniesionych przez skarżącą przed Sądem I instancji orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. Na zasadzoną od organu kwotę składają się koszty wpisu od skargi, wpisu od skargi kasacyjnej, opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i wynagrodzenia pełnomocnika.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI