II OSK 1330/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą zmiany planu miejscowego, uznając, że ingerencja w prawo własności była uzasadniona interesem publicznym w postaci rozbudowy szkoły.
Skarżący kasacyjnie sprzeciwiali się zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła ich działki z usług handlu na usługi edukacji i sportu, argumentując nadużycie władztwa planistycznego i naruszenie prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił ich skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd uznał, że zmiana planu służy realizacji celu publicznego (rozbudowa szkoły) i jest proporcjonalna, a dostępne alternatywne tereny dla inwestycji gminnej nie nadają się do wykorzystania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez A.W. i B.W. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił ich skargę na uchwałę Rady Miejskiej w B. zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zmiana ta przeznaczyła działki skarżących, dotychczas przeznaczone pod usługi i handel, na cele edukacji i sportu, co skarżący uznali za nadużycie władztwa planistycznego i ingerencję w prawo własności. Argumentowali, że gmina posiada inne, odpowiednie tereny do realizacji inwestycji oświatowych. WSA oddalił skargę, uznając ingerencję w prawo własności za uzasadnioną interesem publicznym. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, również oddalił ją. Sąd podkreślił, że choć sama zmiana przeznaczenia terenu może budzić wątpliwości, to w kontekście uzasadnienia projektu planu i dokumentacji sprawy, cel publiczny (rozbudowa szkoły) był kluczowy. NSA stwierdził, że analiza wykazała brak możliwości realizacji celu publicznego na innych nieruchomościach gminy z uwagi na ich ukształtowanie, położenie w strefach ochronnych lub istniejącą zabudowę. Sąd uznał, że ustalenia planu mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy i nie naruszają przepisów Konstytucji RP, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ani Kodeksu cywilnego, w tym prawa własności. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów p.p.s.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zmiana służy realizacji uzasadnionego interesu publicznego (np. rozbudowa szkoły) i jest proporcjonalna, a alternatywne tereny dla inwestycji publicznej nie nadają się do wykorzystania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ingerencja w prawo własności skarżących była uzasadniona interesem publicznym w postaci rozbudowy szkoły. Analiza wykazała, że dostępne dla gminy alternatywne tereny nie nadają się do realizacji tego celu z uwagi na uwarunkowania faktyczne i prawne. Władztwo planistyczne zostało wykonane w granicach prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 7 i 8
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 4 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 1
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Dotyczy ochrony prawa własności.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.g.n. art. 6 § pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana planu miejscowego służy realizacji celu publicznego (rozbudowa szkoły). Dostępne dla gminy alternatywne tereny nie nadają się do realizacji celu publicznego. Ustalenia planu mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania.
Odrzucone argumenty
Nadużycie władztwa planistycznego przez gminę. Naruszenie prawa własności skarżących. Brak wyważenia interesu publicznego i indywidualnego. Możliwość realizacji celu publicznego na innych nieruchomościach gminy. Niewłaściwa analiza stanu faktycznego przez WSA. Naruszenie przepisów Konstytucji RP i Konwencji o ochronie praw człowieka.
Godne uwagi sformułowania
sednem zaistniałego sporu jest zmiana dotychczasowego przeznaczenia działek skarżących kasacyjnie cel publiczny, stanowiący zarazem zadanie własne Gminy ustalenia te mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy nie oznacza przejęcia tychże działek na rzecz Gminy
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący
Piotr Broda
członek
Tomasz Bąkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ingerencji w prawo własności w procesie planowania przestrzennego w celu realizacji celu publicznego, analiza wyważenia interesów oraz ocena władztwa planistycznego gminy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planowaniem przestrzennym i rozbudową szkoły. Ocena proporcjonalności ingerencji w prawo własności jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w kontekście planowania przestrzennego, co jest częstym problemem. Pokazuje, jak sądy oceniają granice władztwa planistycznego gminy.
“Czy gmina może zmienić przeznaczenie Twojej działki na szkołę? NSA wyjaśnia granice planowania przestrzennego.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1330/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Piotr Broda
Tomasz Bąkowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1167/20 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-12-10
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. i B.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Gl 1167/20 w sprawie ze skargi A.W. i B.W. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza do A.W. i B.W. solidarnie na rzecz Miasta B. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 10 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1167/20, oddalił skargę A.W. i B.W. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2019 r., nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wskazaną wyżej uchwałą, Rada Miejska w B. przyjęła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obszaru położnego w obrębie K., pomiędzy cmentarzem komunalnym, cmentarzem parafialnym i ulicą K.
Pismem z 5 sierpnia 2020 r. A. i B.W. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wymienioną powyżej uchwałę, zarzucając jej naruszenie przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 i pkt 8, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2 pkt 2 oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1995 r., Nr 36, poz. 175/1, dalej: "Protokół nr 1") przez nadużycie władztwa planistycznego w celu stworzenia podstaw do wywłaszczenia posiadanej nieruchomości na cele budowy nowej szkoły przez Gminę B., w sytuacji gdy Miasto B. jest właścicielem dwóch dużych kompleksów nieruchomości w dzielnicy K., na których można zrealizować inwestycję w postaci budowy całkiem nowej szkoły i rozbudowy istniejącej Szkoły Podstawowej nr [...]. Na tej podstawie wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zaskarżona uchwała wprowadziła zmiany w planie miejscowym w odniesieniu do ich działek – nr [...]1 i nr [...]2 o łącznej powierzchni 20 a 25 m² położonych w B., obręb K. Istotą wprowadzonych zmian jest ustalenie przeznaczenia terenu wyłącznie na usługi edukacji, usługi sportu z dopuszczeniem urządzeń sportu i rekreacji (§ 10 uchwały). Poprzedni plan przewidywał na tym terenie szeroko rozumiane usługi i handel. Zatem – zdaniem skarżących – zmiana planu drastycznie naruszyła ich interesy i prawa. Dodali też, że uwagi wniesione do wyłożonego projektu planu z 7 listopada 2018 r. nie zostały uwzględnione, pomimo iż wskazali na zmianę planu w celu stworzenia warunków do wywłaszczenia ich nieruchomości i uznali to za nadużycie władztwa planistycznego. W uwadze zaznaczyli, że Miasto dysponuje w pobliżu własnymi działkami, na których może zrealizować planowaną budowę nowej szkoły podstawowej. Są to tereny niezabudowane, o dużej powierzchni, doskonale skomunikowane z drogami publicznymi. Pierwszy kompleks to działki nr [...]3 i nr [...]4 o powierzchni dwu- lub trzykrotnie większej od powierzchni ich działek, a przylega do nich działka nr [...]5 zabudowana budynkiem szkolnym. Drugi kompleks to działki położone ok. 200 m dalej. Stanowią one już obecnie strefę kulturalno-oświatową Gminy B. z Domem Kultury w K. i salą gimnastyczną Szkoły Podstawowej nr [...]. W ocenie skarżących nie ma żadnych przeszkód formalno-prawnych ani natury techniczno-użytkowej, aby Miasto w jednym z tych miejsc zlokalizowało zamierzoną inwestycję.
Skarżący podnieśli też, że na podstawie skarżonej uchwały na wniosek Prezydenta Miasta B. Prezydent Miasta Ż. prowadzi postępowanie wywłaszczeniowe dotyczące ich działek, któremu z całą stanowczością się sprzeciwiają.
W odpowiedzi na skargę, Rada Miejska w B. wniosła o oddalenie skargi w całości. Wskazano w niej na brak związku i możliwości stosowania procedury wywłaszczania z ważnością uchwały w sprawie planu miejscowego.
Z kolei w odniesieniu do zarzutu naruszania przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – w tym nadużycia władztwa planistycznego, Rada wskazała na konieczność zmiany dotychczasowego przeznaczenia terenu (w tym działek skarżących) z przeznaczenia – usługi handlu na przeznaczenie usługi edukacji i sportu, m.in. w związku z koniecznością i potrzebą uwzględnienia interesu publicznego i zrealizowania zadań własnych gminy w zakresie edukacji.
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że działka nr [...]6 o powierzchni 24 a 76 m² nie jest własnością Gminy B. Jej właścicielem jest parafia Rzymsko-Katolicka pod wezwaniem św. M., a według planu – objęta jest jednostką strukturalną 204_Z – tj. teren zieleni urządzonej, położny bezpośrednio w sąsiedztwie cmentarza.
Z kolei działka nr [...]3 o powierzchni 17 a 6 m² – stanowi własność Gminy B., ale jej struktura i usytuowanie wykluczają możliwość wykorzystania jej w celu rozbudowy szkoły. Położona jest bowiem w strefie sanitarnej cmentarza. Od strony wschodniej ok. 1/3 działki zajęta jest przez skarpę, a od strony zachodniej zabudowę ogranicza nieprzekraczalna linia zabudowy. Kolejna wymieniona przez skarżących działka – nr [...]5 o powierzchni 14 a 82 m² – stanowi własność Gminy i oddana została w trwały zarząd Szkole Podstawowej nr [...]. Jest usytuowana w bezpośrednim sąsiedztwie działki nr [...]7, na której posadowiony jest budynek Szkoły i zgodnie z koncepcją jej rozbudowy ma zostać wykorzystana do tego celu – przeznczona jest na budowę przewiązki komunikacyjnej nowego budynku z istniejącym budynkiem Szkoły.
Z kolei działki nr [...]8 o powierzchni 23 a 65 m² i działki nr [...]9 o powierzchni 27 a 94 m² są działkami zabudowanymi – pierwsza Miejskim Domem Kultury, a druga salą gimnastyczną. Dwie sąsiednie działki nr [...]10 i nr [...]11 stanowią wprawdzie własność Gminy B. i oddane zostały w trwały zarząd Szkole Podstawowej, jednak w dużej części stanowią strefę ochronną dla płynącego potoku K. i usytuowane są w jednostce 124-Z1 – zieleń leśna i nieurządzona, sady, ogrody.
Według organu możliwość ewentualnego posadowienia nowego budynku Szkoły Podstawowej nr [...] na innych działkach nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy. Organ planistyczny w sposób wyczerpujący rozważył wszystkie możliwości rozbudowy istniejącej szkoły, stwierdzając iż jedynym niezagospodarowanym terenem w centrum dzielnicy K. jest teren działek skarżących, stąd przeznaczenie go na cele oświatowe stało się konieczne.
W piśmie z 30 listopada 2020 r. skarżący odnieśli się do odpowiedzi organu na ich skargę, kwestionując zawarte tam wyjaśnienia i podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Według stanowiska Sądu w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego sprawy, ingerencja w prawo własności skarżących była uzasadniona interesem publicznym. Tym samym nie można uznać za zasadny zarzutu przekroczenia granic przysługującego gminie władztwa planistycznego przez nieuzasadnione i nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących.
Zdaniem Sądu, gmina dokonała wnikliwego i wszechstronnego rozważenia zarówno interesu indywidualnego jak i interesu publicznego oraz uzasadniła prawidłowość przyjętych rozwiązań planistycznych, podkreślając ich celowość, słuszność oraz proporcjonalne wyważenie.
Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do przekroczenia władztwa planistycznego gminy. Planowana budowa i rozbudowa szkoły ujęta była w planach Gminy jako zadanie własne. Została pozytywnie zaopiniowana przez Wydział Inwestycji, Wydział Urbanistyki i Architektury oraz Biuro Rozwoju Miasta, a z dokładnej analizy stanu faktycznego wynika, że może być zrealizowana na działkach skarżących, które znajdują się w najbliższym sąsiedztwie obecnego budynku szkoły. Zatem jego rozbudowa na tym terenie jest najbardziej racjonalna z punktu widzenia bezpieczeństwa i wygody uczniów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A.W. i B.W., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), a to:
a. art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 147 p.p.s.a przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na braku rozpoznania i dokonania wnikliwej oceny prawnej podniesionego przez skarżącego w skardze zarzutu dotyczącego nadużycia władztwa planistycznego i należytego wyważenia interesu ogólnego i interesów indywidualnych;
b. art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 u.p.z.p. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii – w szczególności brak ustaleń w zakresie rozważenia interesu publicznego oraz interesu indywidualnego skarżących, w tym niezbędności i konieczności ingerencji w prawo własności w zakresie określonym zaskarżoną uchwałą Rady Miejskiej w B., przez dokonanie błędnej analizy braku możliwości realizacji celu publicznego na nieruchomościach innych niż należące do skarżących, w szczególności na nieruchomościach gminy B.;
c. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 3 ust. 1, art., 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez Radę Miejską w B. zasad uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przekroczenia tzw. władztwa planistycznego, jak również naruszenia konstytucyjnych zasad proporcjonalności, równości oraz ochrony własności przez wprowadzenie zapisu pozbawiającego nieruchomość skarżącego możliwości sytuowania zabudowy usługowej i handlowej na działkach objętych zaskarżoną uchwałą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co uniemożliwia skarżącym korzystanie z nieruchomości na potrzeby usługowo-handlowe;
d. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez oparcie się na twierdzeniach organu, mimo braku obiektywnych dowodów (np. analiz, opinii biegłych) na ich poparcie oraz nie skonfrontowanie twierdzeń organu z materiałem dowodowym sprawy;
e. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 147 p.p.s.a. polegające na nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli i oddaleniu skargi oraz nie stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Miejskiej w B., pomimo, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 2) poniżej.
2. Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a to: naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art., 15 ust. 2 pkt 9, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z przepisami Konstytucji RP: art. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 64 w zw. z postanowieniami art. 1 Protokołu nr 1 (ochrona prawa własności) w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm., dalej: "k.c.") przez przyjęcie, że działanie organu przy wykonywaniu władztwa planistycznego nie stanowiło nieuprawnionej i nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności skarżących oraz nie stanowiło nadużycia władztwa planistycznego, oraz przez brak rozważenia interesu publicznego i indywidualnego skarżących oraz oceny czy ustalenia planu mają charakter optymalny i stanowiły działanie proporcjonalne, zwłaszcza biorąc pod uwagę brak jakichkolwiek obiektywnych dowodów na poparcie twierdzeń organu, że nie ma możliwości realizacji zadań własnych gminy w zakresie edukacji – przez rozbudowę szkoły podstawowej – na innych gruntach.
Na podstawie tych zarzutów, stosownie do art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej w całości oraz uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi przez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, ewentualnie, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie oraz na podstawie art. 200 i 203 p.p.s.a. zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina wniosła o oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie od skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu zakwestionowała zasadność zarzutów podniesionych przez skarżących kasacyjnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Z dotychczasowego przebiegu sprawy oraz w świetle podniesionych zarzutów, należy wnosić, że sednem zaistniałego sporu jest zmiana dotychczasowego przeznaczenia działek skarżących kasacyjnie, będących terenami usług i handlu na tereny usług edukacji, usług sportu z dopuszczeniem urządzeń sportu i rekreacji. Ocena prawidłowości zaskarżonego wyroku oddalającego skargę na uchwałę dokonującą wyżej wymienionych zmian wymaga odwołania się do treści uzasadnienia projektu planu miejscowego, który w niniejszej sprawie odgrywa kluczowe znaczenie. Na podstawie samych ustaleń planu nie można bowiem w tym przypadku dokonać pełnej weryfikacji wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. Przeznaczenie działek skarżących kasacyjnie, o którym mowa w § 10 pkt 1 zaskarżonego planu ("Dla terenu wyznaczonego na rysunku planu liniami rozgraniczającymi, oznaczonego symbolem 204_UO, ustala się: 1) przeznaczenie terenu: a) usługi edukacji, b) usługi sportu (np. boiska, sale gimnastyczne), c) dopuszczenie urządzeń sportu i rekreacji") nie przesądza tego, czy wykorzystanie terenu na cele wskazane w tym paragrafie będzie miało charakter prywatny czy będzie realizacją zadań publicznych. Usługi edukacji i usługi sportu mogą być równie dobrze realizowane w ramach działalności gospodarczej przez prywatnego przedsiębiorcę.
Zatem w kontekście samej uchwały zawarte w niej ustalenia mogą być postrzegane i klasyfikowane jako wyraz nadużycia władztwa planistycznego, polegającego na ograniczeniu dotychczasowego sposobu korzystania z terenu, nieuzasadnionego ani okolicznościami faktycznymi, ani też zmianami prawnych uwarunkowań. Usługi edukacji i usługi sportu są częścią szerszej kategorii, jaką są usługi jako takie, co oznacza, że przeznaczenie działek na cele określone w § 10 pkt 1 zaskarżonego planu mieściło się również w zakresie ustaleń poprzedniego planu.
Jednakże, jak wynika z treści wspomnianego uzasadnienia projektu planu oraz z dokumentacji zawartej w aktach administracyjnych, celem sporządzonego, a następnie uchwalonego planu jest umożliwienie rozbudowy Szkoły Podstawowej nr [...], położonej w bliskim sąsiedztwie działek należących do skarżących kasacyjnie. Oznacza to, że w zamierzeniach organów Gminy wprowadzenie nowych uregulowań prawnoplanistycznych, dla obszaru objętego zaskarżoną uchwałą, służyć ma realizacji celu publicznego, stanowiącego zarazem zadanie własne Gminy, w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994 z późn. zm.), służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty, do których zalicza się między innymi sprawy edukacji publicznej.
W tych okolicznościach kwestią kluczową dla oceny zaskarżonej uchwały staje się wykazanie jej zgodności z przepisami Konstytucji RP, u.p.z.p. i k.c., wymienionymi w zarzucie naruszenia prawa materialnego (zarzut nr 2) oraz z wskazanym tam art. 1 Protokołu nr 1. Biorąc pod uwagę dokumentację zawartą w aktach administracyjnych, jak również wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę oraz w odpowiedzi na skargę kasacyjną, należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że zaskarżona uchwała została podjęta zgodnie z przewidzianym w przepisach u.p.z.p. trybem, zaś ustalenia planu nie naruszają zasad jego sporządzania w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Należy przy tym zaznaczyć, że każdorazowe objęcie nieruchomości ustaleniami planu miejscowego stanowi ingerencję w sferę uprawnień właściciela. Z analiz znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wbrew twierdzeniom skarżących kasacyjnie, wykorzystanie nieruchomości należących do Miasta B., znajdujących się w pobliżu budynku szkoły, który w zamierzeniach Gminy ma być rozbudowany, nie jest możliwe z uwagi na odpowiednio: niekorzystne ukształtowanie terenu (skarpa), położenie w granicach strefy sanitarnej cmentarza, istniejącą już zabudowę (Miejski Dom Kultury, sala gimnastyczna), położenie w strefie ochronnej od potoku K.
Z tych też względów stanowisko Sądu I instancji kontrolującego zaskarżoną uchwałę, uwzgledniające wskazane uwarunkowania prawnoprzestrzenne ustaleń planu, z których wynika, że ustalenia te mieszczą się w granicach władztwa planistycznego gminy nie naruszając wskazanych w zarzucie przepisów (art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2, art., 15 ust. 2 pkt 9, art. 20 ust. 1, art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 2 w zw. z art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz w zw. z art. 64 Konstytucji RP w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 w zw. z art. 140 k.c.), należy uznać za prawidłowe.
Na marginesie wypada zaznaczyć, że przeznaczenie działek skarżących kasacyjnie pod usługi edukacji, usługi sportu z dopuszczeniem urządzeń sportu i rekreacji, nie oznacza przejęcia tychże działek na rzecz Gminy. To czy do takiego przejęcia dojdzie i w jakim zakresie tereny tych działek okażą się niezbędne dla realizacji celu publicznego, jakim jest budowa (tu: rozbudowa) szkoły publicznej, o którym mowa w art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm., dalej: "u.g.n.") będzie wynikało bądź z umowy zawartej pomiędzy skarżącymi kasacyjnie i Gminą, której przedmiotem będzie nieruchomość w granicach niezbędnych do realizacji planowanej inwestycji bądź z rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu wywłaszczeniowym, prowadzonym na zasadach określonych w rozdziale 4 działu III u.g.n.
Poza tym za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 1 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 147 p.p.s.a.
Przepis art. 1 p.p.s.a. ma charakter ogólnoustrojowy i nie może być ustawowym wzorcem kontroli prawidłowości postępowania wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż określa zakres regulacji p.p.s.a. Nietrafne jest również przywołanie w tym zarzucie art. 3 § 1 p.p.s.a., ponieważ przepis ten określa jedynie zakres sądowej kontroli działalności organów administracji, natomiast sposób przeprowadzania tej kontroli regulowany jest w dalszych przepisach p.p.s.a. Z kolei art. 147 p.p.s.a. dzieli się na dwa paragrafy ("§ 1. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. § 2. Rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym."), zaś skarżący kasacyjnie nie wskazali, który z przepisów art. 147 p.p.s.a. został – w ich ocenie – naruszony. Przytoczenie podstaw kasacyjnych powinno być precyzyjne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może domyślać się intencji skarżącej kasacyjnie i we własnym zakresie konkretyzować zarzutów, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.
Z wyżej wymienionych powodów za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 147 p.p.s.a. (zarzut 1e).
Nie mógł też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 u.p.z.p. przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia kwestii – w szczególności brak ustaleń w zakresie rozważenia interesu publicznego oraz interesu indywidualnego skarżących, w tym niezbędności i konieczności ingerencji w prawo własności w zakresie określonym zaskarżoną uchwałą Rady Miejskiej w B., przez dokonanie błędnej analizy braku możliwości realizacji celu publicznego na nieruchomościach innych niż należące do skarżących.
Dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 p.p.s.a. oznacza stan zdolności w sprawie sądowoadministracyjnej do wydania wyroku, a zatem do dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżony akt odpowiada prawu, nie zaś konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy. Ponadto przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 11.05.2023 r., II OSK 1587/20, LEX nr 3609044 oraz wyrok NSA z 2.08.2022 r., II OSK 2551/19, LEX nr 3421164). W związku z powyższym należy w tym miejscu dodatkowo zaznaczyć, że Sąd I instancji nie dokonywał kontroli zaskarżonej uchwały na rozprawie, lecz na posiedzeniu niejawnym.
Również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 3 ust. 1, art., 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 28 ust. 1 u.p.z.p. nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 151 p.p.s.a. należy do grupy tak zwanych przepisów wynikowych. Oznacza to, że nieskuteczność poddanego wcześniej ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego (wskazującego miedzy innymi wymienione tu przepisy u.p.z.p.) pociąga za sobą nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a.
Także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., okazał się niezasadny.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a.: "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania."
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy konieczne dla oceny legalności kontrolowanej uchwały, a zatem zostało sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powołanego przepisu nie wynika, że Sąd musi się odnieść do wszystkich argumentów podnoszonych przez strony. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera stanowisko Sądu I instancji co do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy sformułowane w stopniu umożliwiającym kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku. Należy zaznaczyć, że w ramach przedstawienia stanu sprawy, Sąd wskazał jaki stan faktyczny i dlaczego przyjął za podstawę orzekania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI