II OSK 133/21

II OSK 133/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 480/20 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-07-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1302
art.  170, art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Zbraniborska po rozpoznaniu w dniu 19 października 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 480/20 w sprawie ze skargi P. S.A. w L. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2020 r. nr OA.7721.5.8.2019 w przedmiocie nakazu rozbiórki elektroenergetycznej linii kablowej 1.uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2.zasądza od skarżącego P. S.A. na rzecz Z. M. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 480/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. S.A., uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie (zwanego dalej: WINB) z dnia 9 marca 2020 r. nr OA.7721.5.8.2019 oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Jaśle (zwanego dalej: PINB) z dnia 15 października 2019 r. nr PINB.5160.8.1.2019, a także zasądził od WINB na rzecz skarżącej kwotę 980 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych.
Decyzją z dnia 15 października 2019 r. nr PINB.5160.8.1.2019, PINB na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 z późn. zm.; zwanej dalej: p.b.) nakazał P. S.A. z siedzibą w L. rozbiórkę elektroenergetycznej linii kablowej BN 15 kV, usytuowanej na działkach nr [...],[...],[...],[...] w (...), gm. Nowy Żmigród. PINB ustalił, że na działce nr [...] zlokalizowane jest stanowisko słupowe SN nr 20 napowietrznej linii SN 15 kV relacji Niegłowice - Łężyny, od którego inwestor - P. S.A. dokonał zejścia kablem elektroenergetycznym SN poprzez rozłącznik słupowy, w celu jego ułożenia w gruncie. Kabel elektroenergetyczny SN ułożono w rowie kablowym równolegle względem granicy działek nr [...],[...] i [...] oraz pod drogą powiatową na działce nr [...]. Inwestycję zakończono przy granicy działek nr [...] i [...], poprzez połączenie mufą kablową z istniejącym kablem SN 15 kV biegnącym od słupa napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV relacji Niegłowice – Krosno. Inwestycję zrealizowano na podstawie decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 30 grudnia 2016 r. nr l-VII.7721.64.2016, jednak wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2884/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2017 r. II SA/Rz 257/17 oddalający skargę na ww. decyzję Wojewody, a także uchylił decyzję Wojewody. NSA uznał, że wniosek o pozwolenie na budowę dotyczył niewątpliwie inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 z późn. zm.; zwanej dalej u.p.z.p.), w zw. z art. art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.; zwanej dalej: u.g.n.), jednak obowiązujący dla tego terenu plan miejscowy, przyjęty uchwałą Rady Gminy w Nowym Żmigrodzie z dnia 28 lutego 2006 r., Nr XXXVII/263/06 (Dz. Urz. Woj. Podk. Nr 31, poz. 565 z późn. zm. dalej m.p.z.p.), przewidywał jedynie lokalizowanie niewyznaczonych na rysunku planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej o charakterze lokalnym, a takim urządzeniem nie jest powiązanie kablowe pomiędzy linią sieci SN relacji Niegłowice - Krosno, a linią sieci SN relacji Niegłowice - Łężyny.
W wyniku tego wyroku decyzją z dnia 12 września 2018 r. nr l-XI.7721.29.2018 Wojewoda Podkarpacki umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. W tych okolicznościach PINB uznał, że inwestycja jest niezgodna z przepisami planu, co wyklucza ewentualną legalizację spornej linii elektroenergetycznej.
Po rozpoznaniu odwołania złożonego przez Spółkę, WINB utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia 15 października 2019 r. WINB w całości podzielił argumentację przedstawioną w decyzji organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Spółka zarzuciła decyzji WINB naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; zwanej dalej: k.p.a.), poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego sprawy;
2. art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4 p.b. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy nakaz rozbiórki obiektu jest sankcją najbardziej dotkliwą dla inwestora;
3. art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. poprzez jego niezastosowanie i niewprowadzenie planu naprawczego określającego sposób działania oraz termin wykonania określonych czynności, celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 480/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję WINB oraz poprzedzająca ją decyzję PINB, a także orzekł o kosztach postępowania.
Sąd I instancji uznał, że wykonana sieć elektromagnetyczna zaspokaja też potrzeby lokalne mieszkańców związane z dystrybucją energii elektrycznej (wykonanie odgałęzień dla odbiorców indywidualnych) poprzez poprawę warunków napięciowych oraz skrócenie czasu przerw w dostawie energii elektrycznej. Powstałego powiązania dwóch linii sieciowych i jego funkcji dla obszaru objętego planem nie można zatem kwalifikować jako inwestycji czysto zewnętrznej, niemającej znaczenia dla społeczności lokalnej.
Zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zostały zakwestionowana przez Wojewodę Podkarpackiego, jako organu właściwego do oceny legalności aktów prawa miejscowego. O ocenę legalności § 11 ust. 1 pkt 2 ww. planu nie wystąpiły też organy nadzoru budowlanego w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Intencja lokalnego prawodawcy, co do terenu objętego planem została wyrażona w § 3 ww. planu, gdzie stwierdzono że: "W granicach całego obszaru objętego planem miejscowym dopuszcza się lokalizowanie niewyznaczonych na rysunku planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej o charakterze lokalnym, koniecznym do obsługi wyznaczonej funkcji". Z § 11 ust. 1 pkt 2 m.p.z.p. wynika, że: "w granicach całego obszaru objętego planem obowiązuje zakaz lokalizowania przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...) z wyjątkiem dróg, parkingów (...) oraz sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Natomiast z § 9 ust. 1 pkt 4 planu wynika, że: "Zaopatrzenie w energię elektryczną na warunkach określonych przez właściciela sieci, z istniejących sieci w obszarze planu. Dopuszcza się budowę i przebudowę sieci oraz urządzeń elektroenergetycznych.".
Sąd I instancji zaznaczył, że Wojewoda decyzją z dnia 12 września 2018 r. uchylił decyzję Starosty Jasielskiego z dnia 27 września 2016 r. o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, a nie stwierdził jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Z tego względu powyższą sytuację należy ocenić przez pryzmat art. 7a § 1 k.p.a. Kwestię spornych interesów stron można odnosić do Z. M., ale w tym przypadku dysponowanie prawem do nieruchomości na cele budowlane przez Spółkę zostało rozwiązane orzeczeniem sądu powszechnego i wypłatą stosownego wynagrodzenia.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organy obydwu instancji nie wykazały przyczyn, dla których nie zastosowały nakazania zaniechania dalszych robót budowlanych, a to dowodzi, że nie dokonały oceny stanu faktycznego w zgodzie z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. i wyboru adekwatnego rozstrzygnięcia dla potrzeb prowadzonego postępowania naprawczego. Z tego obowiązku nie uwolnił organów nadzoru wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2884/17, gdyż nie wyeliminował on z obrotu prawnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a organy nie wystąpiły do Wojewody o zbadanie legalności tego planu dla potrzeb niniejszego postępowania, tak, aby wykluczyć jakiekolwiek wątpliwości interpretacyjne dla przepisów prawa miejscowego. Organy orzekające w tej sprawie mogły wystąpić do Gminy Nowy Żmigród o ewentualne uruchomienie procedury planistycznej z uwagi na skutki mogące powodować utratę dostępu do energii elektrycznej przez mieszkańców gminy.
W ocenie Sądu jest to ewidentnie spłycenie zagadnienia, które niesie dla inwestora i mieszkańców, którzy korzystają z efektów tej inwestycji wobec wydanego nakazu rozbiórki niekorzystne skutki. Biorąc pod uwagę treść aktualnie obowiązującego planu (§ 9 i § 11), dysponowanie prawem do terenu (nadal aktualne), brak stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, oddanie inwestycji do użytkowania, jej funkcję, jako sieci również o charakterze lokalnym stanowi przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. o nakazaniu zaniechanie dalszych robót budowlanych. Możliwa jest też decyzja o odstąpieniu zastosowaniu instytucji naprawczych z art. 51 ust. 1 p.b. ewentualnie o umorzeniu postępowania naprawczego w trybie art. 105 § 1 k.p.a.
W skardze kasacyjnej Z. M. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1) art. 32 i 35 p.b. poprzez akceptacje stanowiska, że inwestor dopełnił wszelkich obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów przystępując do realizacji inwestycji - co jednak nie miało miejsca oraz przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym;
2) art 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego- i stwierdzenie, że wydające w tej sprawie decyzje organy obu instancji w sposób nieprawidłowy zbadały wszelkie okoliczności faktyczne dotyczące przedmiotowej sprawy w konsekwencji czego dokonały błędnej oceny materiału dowodowego - podczas gdy w rzeczywistości organy obydwu Instancji dołożyły należytej staranności w swoim działaniu i dokonały prawidłowej oceny stanu faktycznego i przyjęły, że budowa naruszyła zakres udzielonej służebności i jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - co wynika wprost z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii stwierdzając, że inwestycja ta nie ma charakteru lokalnego. Wyrażone w zaskarżonym wyroku stanowisko Sądu I instancji stanowi próbę nieuzasadnionej polemiki z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który kwestię tę przesądził.
Ponadto przebieg wykonanej inwestycji w poszczególnych fragmentach odbiega od ustalonej i wyznaczonej przez Sąd Rejonowy w Jaśle służebności, co zostało pominięte w wywodach Sądu. Postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę zostało umorzone z tego względu, że inwestycja została wykonana więc wydawanie decyzji było bezprzedmiotowe. Sam fakt wykonania inwestycji zgodnie z zasadami sztuki i warunkami technicznymi nie przesądza o legalności tej inwestycji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną PGE Dystrybucja S.A. wniosła o odrzucenie skargi, względnie jej oddalenie, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Spółka wskazała, że powołane przez skarżącą kasacyjnie art. 32 i 35 p.b. są obszernymi przepisami, dzielącymi się na kilka mniejszych jednostek (ustępy, punkty i litery), wobec czego dla prawidłowego przytoczenia podstaw kasacyjnych wymagane było dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem skarżącej kasacyjnie - zostały naruszone przez Sąd wydający zaskarżone orzeczenie oraz w jaki sposób doszło do tego naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem strony skarżącej przez Sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu oraz innych jednostek redakcyjnych. Również za niewystarczający należy uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Zaskarżony wyrok Sądu I instancji został oparty na prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego przy poszanowaniu przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, w związku z czym zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej są bezzasadne i skarga winna zostać oddalona. Budowa połączenia linii średniego napięcia jako zadanie celu publicznego, miała na celu także podniesienie bezpieczeństwa energetycznego w obrębie Nowego Żmigrodu poprzez zapewnienie drugostronnego zasilania mieszkańców na wypadek awarii, które na tym wietrznym terenie są dość częste. Równie istotnym celem tej inwestycji było sprostanie rosnącym potrzebom przyłączenia powstających na tym rozwijającym się obszarze, budynków mieszkalnych i usługowo- handlowych. Wykonanie połączenia linii SN służy zapewnieniu mieszkańcom gminy dostaw energii elektrycznej o najwyższych parametrach. Dlatego też trafnie ocenił Sąd I instancji, że planowana inwestycja stanowi również inwestycję o charakterze lokalnym i wobec tego pozostaje w zgodzie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Przedmiotowa inwestycja została wykonana na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 30 grudnia 2016 r. znak: l-VIL7721.64.2016, uchylającej decyzję Starosty Jasielskiego oraz zatwierdzającej projekt budowlany i wydającej pozwolenie na budowę. W dniu 12 października 2017 r. PGE Dystrybucja S.A. złożyła zawiadomienie o zakończeniu robót budowlanych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wnosił sprzeciwu. Inwestycja została wykonana zgodnie z treścią służebności przesyłu ustanowioną za wynagrodzeniem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Jaśle
Organy, mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz charakter przedsięwzięcia, winny były wziąć pod uwagę, jakie skutki - i to nie dla właściciela urządzeń energetycznych, a dla obywateli - może spowodować skorzystanie z najbardziej rygorystycznego rozwiązania poprzez nakazanie rozbiórki elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV. Cała linia energetyczna - w skład, której wchodzą urządzenia posadowiona na spornych nieruchomościach - ma strukturę "naczyń połączonych". Usunięcie jednego z elementów ją tworzących, uniemożliwia prawidłowe działanie pozostałych.
Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 50 - 51 p.b., gdy inwestor działa w zaufaniu do obowiązujących przepisów prawa, to przyjęcie przez organy najbardziej restrykcyjnej wykładni przepisów prawa nie może prowadzić do konsekwencji, które są nie do zaakceptowania na podstawie art. 2 Konstytucji RP, którego urzeczywistnieniem jest art. 8 § 1 k.p.a. Słusznie Sąd I instancji wskazał, że zasadniczym kryterium decydującym o zastosowaniu jednej z decyzji procedury naprawczej jest możliwość doprowadzenia zakończonych robót budowlanych do stanu zgodności z przepisami prawa, w szczególności z warunkami techniczno-budowlanymi. Dopiero w ostateczności organ winien wydać decyzję restytucyjną z art. 51 ust. 1 p.b.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Przed wskazaniem powodów uwzględnienia skargi kasacyjnej, niezbędnym jest odniesienie się do stanowiska inwestora zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, dotyczącego wadliwego skonstruowania podstaw kasacyjnych. Wyjaśnienia wymaga, że zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzutami skargi kasacyjnej oznacza, że do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej, bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny. Jedynym wyjątkiem jest ten, który wiąże się z wadliwością zarzutu, o ile w jego uzasadnieniu zostanie jednoznacznie wykazane jaka jest jego istota. Możliwość takiego działania Sądu I instancji wynika z treści uchwały Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego oba postawione w skardze kasacyjnej zarzutu zostały wadliwie skonstruowane z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Niemniej wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej, bowiem z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednoznacznie, że kwestionowana w niej jest dokonana przez Sąd I instancji ocena zgodności inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w konsekwencji ocena dotycząca możliwości doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
Przypomnienia wymaga, że sporna inwestycja została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 30 grudnia 2016 r. znak: l-VIL7721.64.2016, uchylającej decyzję Starosty Jasielskiego z dnia 27 września 2016 r. oraz zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę. Decyzja Wojewody została uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2884/17.
W niniejszej sprawie, organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły i prowadziły postępowanie naprawcze na podstawie art. 50-51 p.b. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, iż w stosunku do robót budowlanych wykonanych na podstawie wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę postępowanie winno toczyć się na podstawie art. 50-51 p.b. (por. wyrok NSA z 14 września 2011 r., II OSK 1336/10 oraz z 25 lutego 2014 r., II OSK 2286/12; z 20 października 2017 r. II OSK 306/16; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem tego postępowania jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Przez osiągnięcie stanu zgodnego z przepisami należy rozumieć m.in. zgodność z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w tym z przepisami miejscowego zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Nakaz ten, może i powinien być wydany, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA z 23 czerwca 2020 r., II OSK 3786/19 oraz 9 maja 2022 r. II OSK 1428/19; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Kwestia braku zgodności przedmiotowej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obecnym etapie postępowania nie powinna budzić wątpliwości, bowiem została przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 2884/17. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku uznał, że w obowiązującym dla terenu na którym została zrealizowana inwestycja planie miejscowym prawodawca gminny w § 3 dopuścił lokalizowanie nie wyznaczonych na rysunku planu urządzeń i sieci infrastruktury technicznej o charakterze lokalnym, koniecznych dla obsługi wyznaczonej funkcji. Oznacza to, że niedopuszczalne było wydanie decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę elektroenergetycznej linii kablowej SN 15 kV o znaczeniu ponadlokalnym. W konsekwencji, z uwagi na ustalenia obowiązującego dla terenu planowanej inwestycji obowiązującego planu miejscowego, nie ma możliwości realizacji tej inwestycji, ponieważ nie została ona przewidziana w planie miejscowym. Planowana inwestycja jest niezgodna z ustaleniami planu miejscowego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie było zatem jednoznaczne.
Wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten stanowi gwarancję zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, LEX nr 48643). Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (zob. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19, LEX nr 3109066; B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Wyrażona w art. 170 p.p.s.a. istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym orzeczeniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2021 r., I OSK 252/21 oraz z dnia 21 grudnia 2021 r., III OSK 833/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skoro zatem Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w sprawie pozwolenia na budowę przesądził, że przedmiotowa inwestycja narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, to niedopuszczalnym było dokonanie odmiennej oceny tych okoliczności przez Sąd I instancji w postępowaniu dotyczącym rozbiórki tego samego obiektu budowlanego. Zasadnie zatem organy nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie w trybie art. 50-51 p.b. uznały, że z uwagi na sprzeczność inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania, koniecznym było wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności braku stwierdzenia nieważności planu przez organ nadzoru, czy też braku podjęcia działań w celu zmiany planu, pozostają bez jakiegokolwiek znaczenia dla oceny zgodności z prawem decyzji rozbiórkowej wydanej przez organy nadzoru budowlanego. Sąd I instancji zdaje się nie dostrzegać, że obowiązkiem tak organu administracji architektoniczno-budowlanej orzekającego w sprawie pozwolenia na budowę, jak i organów nadzoru budowlanego w sprawie doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, jest ocena zgodności inwestycji z przepisami miejscowego organu zagospodarowania przestrzennego, a nie podejmowanie w zastępstwie inwestora, działań mających na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisów planu uniemożliwiających realizację inwestycji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.