II OSK 1328/09
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odmowy uchylenia decyzji nakazującej remont budynku zagrażającego bezpieczeństwu, uznając, że przepisy prawa budowlanego sprzeciwiają się uchyleniu takiej decyzji.
Skarżący domagał się uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej remont budynku zagrażającego bezpieczeństwu. Organy administracji i Sąd I instancji odmówiły uchylenia, wskazując na zagrożenie bezpieczeństwa i sprzeczność z przepisami prawa budowlanego. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieustosunkowanie się do argumentów skarżącego. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że decyzje nakazowe na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nie mogą być uchylane w trybie art. 155 KPA, gdy nadal istnieje zagrożenie.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił jego skargę na decyzję odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2003 r. nakazującej doprowadzenie budynku mieszkalnego do odpowiedniego stanu technicznego. Skarżący wielokrotnie wnioskował o uchylenie tej decyzji, powołując się na różne okoliczności, w tym zmianę właściciela sąsiedniej nieruchomości oraz swój zły stan zdrowia. Organy administracji konsekwentnie odmawiały uchylenia, wskazując na zły stan techniczny budynku, który zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, oraz na brak zgody stron postępowania (początkowo Poczty Polskiej, później jej następcy prawnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły uchylenia decyzji, ponieważ stan techniczny budynku nie uległ poprawie i nadal stanowi zagrożenie, a przepisy Prawa budowlanego (art. 66) sprzeciwiają się uchyleniu takiej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, potwierdził stanowisko Sądu I instancji. Podkreślił, że decyzje wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego mają charakter związany i nie mogą być uchylane w trybie art. 155 KPA, gdy nadal istnieje zagrożenie bezpieczeństwa. NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania są nieuzasadnione. Stwierdził, że stan techniczny budynku nadal zagraża bezpieczeństwu, co potwierdził sam skarżący, a kwestia zgody następcy prawnego Poczty Polskiej jest nieistotna w obliczu sprzeczności z przepisami Prawa budowlanego. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzje wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, gdy istnieje zagrożenie bezpieczeństwa, mają charakter związany i nie mogą być uchylane w trybie art. 155 KPA, ponieważ byłoby to sprzeczne z wolą ustawodawcy.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego nakładają na organy obowiązek nakazania usunięcia nieprawidłowości w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa. Uchylenie takiej decyzji w trybie art. 155 KPA byłoby sprzeczne z celem tych przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.b. art. 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Przepis ten nakłada na organy nadzoru budowlanego obowiązek nakazania usunięcia nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego zagrażającego bezpieczeństwu ludzi i mienia. Decyzje wydane na jego podstawie mają charakter związany i nie mogą być uchylane w trybie art. 155 KPA, gdy zagrożenie nadal istnieje.
Pomocnicze
k.p.a. art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej za zgodą strony, jeśli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się temu i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie uchyleniu sprzeciwiały się przepisy Prawa budowlanego.
k.p.a. art. 154
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Powołany przez skarżącego jako podstawa wniosku o uchylenie decyzji, jednakże organy i sąd uznały, że wniosek powinien być rozpatrywany w trybie art. 155 kpa.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłankę nieważności decyzji, jaką jest skierowanie jej do osoby niebędącej stroną w sprawie. Sąd uznał, że w tym przypadku decyzje były skierowane do skarżącego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymagań stawianych uzasadnieniu wyroku sądu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie tego przepisu.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzje wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, gdy istnieje zagrożenie bezpieczeństwa, mają charakter związany i nie mogą być uchylane w trybie art. 155 KPA. Stan techniczny budynku nadal zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, co potwierdzają dokumenty i sam skarżący. Uchylenie decyzji nakazującej remont budynku byłoby sprzeczne z wolą ustawodawcy i celem przepisów Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania przez sądy administracyjne i organy administracji. Argumenty skarżącego dotyczące jego stanu zdrowia, wpisu budynku do rejestru zabytków, braku zamieszkania. Argumenty dotyczące zmiany właściciela sąsiedniej nieruchomości i rzekomego braku konieczności zgody sąsiada.
Godne uwagi sformułowania
decyzje podejmowane na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane (...) należą do kategorii tzw. decyzji związanych w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z określonych w tym przepisie przesłanek, organ nadzoru budowlanego nie jest uprawiony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w konsekwencji, w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały wydanie przedmiotowej decyzji, nie jest dopuszczalne jej uchylenie w trybie art. 155 kpa byłoby to bowiem sprzeczne z wolą ustawodawcy, który w tych okolicznościach związał organ nadzoru budowlanego co do sposobu rozstrzygnięcia stan techniczny tego budynku nie uległ polepszeniu, w dalszym też ciągu zagraża zatem bezpieczeństwu ludzi i mienia nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest wystarczającą przesłanką dla nakazania przez organ nadzoru budowlanego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przesłanie decyzji określonej osobie nie jest bowiem w każdej sytuacji uznawane za skierowanie do niej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. 'Skierowanie decyzji' w rozumieniu wskazanego przepisu oznacza rozstrzygnięcie w tej decyzji o prawach i obowiązkach tej osoby, czyli ukształtowanie nią w sposób wiążący jej sytuacji prawnej.
Skład orzekający
Bożena Walentynowicz
przewodniczący
Janina Kosowska
sprawozdawca
Joanna Runge - Lissowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że decyzje nakazujące usunięcie nieprawidłowości w budynkach zagrażających bezpieczeństwu, wydane na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, nie podlegają uchyleniu w trybie art. 155 KPA, nawet jeśli zmieniły się okoliczności lub strony postępowania, dopóki istnieje zagrożenie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieje realne zagrożenie bezpieczeństwa związane ze stanem technicznym budynku. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i KPA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak przepisy prawa budowlanego mogą ograniczać możliwość uchylenia decyzji ostatecznej, nawet w obliczu zmieniających się okoliczności i trudnej sytuacji życiowej strony. Podkreśla priorytet bezpieczeństwa publicznego nad interesem jednostki w pewnych sytuacjach.
“Nawet zły stan zdrowia i upływ lat nie uchylą decyzji o remoncie, gdy budynek zagraża życiu.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1328/09 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2010-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-08-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bożena Walentynowicz /przewodniczący/
Janina Kosowska /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Ke 715/08 - Wyrok WSA w Kielcach z 2009-04-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art 66
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) Protokolant Karolina Komotajtys po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2010 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 715/08 w sprawie ze skargi Z. L. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 715/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Z. L. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] września 2008 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oraz przyznał na rzecz pełnomocnika skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Opisując stan faktyczny niniejszej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] października 2003 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Końskich nakazał skarżącemu doprowadzenie budynku mieszkalnego na działce nr [...] w Niekłaniu Wielkim do odpowiedniego stanu technicznego poprzez przeprowadzenie jego remontu, poprzedzonego przedłożeniem oceny technicznej oraz projektu budowlanego, określającego zakres niezbędnych do wykonania robót remontowych i zabezpieczających. Jedną ze stron postępowania, zakończonego tą decyzją był Rejonowy Urząd Poczty.
W dniu 2 kwietnia 2007 r. skarżący złożył wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2003 r. w trybie art. 154 kpa.
W wyniku rozpoznania wniosku, Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., umorzył postępowanie. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił przedmiotową decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., na podstawie art. 155 kpa, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu podniósł, iż Rejonowy Urząd Poczty w Kielcach, będący stroną w sprawie, nie wyraził zgody na uchylenie decyzji. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy przedmiotową decyzję, podtrzymując argumentację, że aspekt interesu społecznego, jak również słusznego interesu strony, wskazany w art. 155 kpa nie może być rozpatrywany w sytuacji, gdy brak jest zgody wszystkich stron postępowania, która to zgoda stanowi warunek konieczny do ewentualnej zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej.
W dniu 14 kwietnia 2008 r. skarżący wystąpił z nowym wnioskiem, w którym wskazując jako podstawę żądania art. 154 kpa, domagał się uchylenia decyzji z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że w budynku, którego dotyczy przedmiotowa decyzja nikt nie mieszka, ponadto jest on wpisany do rejestru zabytków, w związku z czym na jego remont musi wyrazić zgodę Wojewódzki Konserwator Zabytków. Wskazał ponadto, że kiedy kupował nieruchomość był zdrowy i miał nadzieję znaleźć pracę, tymczasem aktualnie jest inwalidą niezdolnym do pracy, bez prawa do renty i środków do życia. W jego ocenie, przedmiotowy budynek nie zagraża bezpieczeństwu, jest bowiem chroniony przez zabytkowy mur i dwa psy uwiązane na kilkumetrowym łańcuchu. W piśmie z dnia 15 maja 2008 r. powołał się dodatkowo na to, że Poczta Polska przestała być właścicielem sąsiedniej nieruchomości, w związku z czym jej zastrzeżenia stały się nieaktualne i bezskuteczne.
Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Końskich odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] października 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek nie może być uwzględniony, gdyż budynek położony na działce nr [...] w N. W. jest w nieodpowiednim stanie technicznym i brak jego remontu może spowodować katastrofę budowlaną.
W odwołaniu, skarżący podniósł, że budynek nie jest zamieszkany, bowiem nikt w nim nie jest zameldowany, a ponieważ jest on wpisany do rejestru zabytków, samodzielnie nie może podejmować decyzji w sprawie remontu. Wskazał ponadto, że skoro Poczta Polska, której brak zgody dotychczas uniemożliwiał uchylenie decyzji, przestała być właścicielem sąsiedniej nieruchomości, ustała przyczyna, która dotąd uniemożliwiała uwzględnienie jego wniosku.
Decyzją z dnia [...] września 2008 r., Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowań we wszystkich sprawach, jakie toczyły się w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] października 2003 r. Odnośnie sprawy rozpoznawanej na podstawie art. 155 kpa wskazał, że zgodnie z tym przepisem uchylenie decyzji ostatecznej możliwe jest tylko w przypadku, gdy występują jednocześnie wszystkie wymienione w nim przesłanki. Brak którejkolwiek z nich skutkować musi natomiast decyzją odmowną. Następnie, organ odwoławczy zauważył, iż już w czasie przeprowadzonej w dniu 16 maja 2003 r. kontroli stwierdzono, że budynek skarżącego znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym ("zarwane" drewniane stropy, widoczne pęknięcia na ścianach, zawalony dach, występujące zawilgocenie i zagrzybienie), tak więc już wówczas wymagał on bezwzględnego przeprowadzenia remontu z uwagi na istniejące zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Ze względu na upływ czasu i brak wykonania przez skarżącego jakichkolwiek robót zabezpieczających i remontowych stan techniczny tego budynku uległ dalszemu pogorszeniu, stwarza więc w dalszym ciągu zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W tych okolicznościach pomimo, że nowym właścicielem działki nr 1462, graniczącej z działką skarżącego jest Z. R., wola stron, czy też ich zgoda na zmianę bądź uchylenie decyzji z dnia [...] października 2003 r. nie może skutkować jej zmianą bądź uchyleniem. Organ odwoławczy powołał się ponadto na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w odniesieniu do ostatecznych decyzji nakazowych, wydanych w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane, nie ma zastosowania tryb nadzwyczajny, określony w art. 154 kpa. Decyzji nakazowych nie można bowiem jednoznacznie zaliczyć do takich, które nie powodują nabycia praw przez stronę postępowania. Mimo zatem żądania skarżącego dotyczącego rozpatrzenia jego wniosku w trybie art. 154 kpa, organ orzekający zobligowany był do rozpatrzenia tego wniosku w trybie art. 155 kpa.
W skardze na decyzję organu odwoławczego, skarżący, domagając się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2003 r., podniósł, iż decyzja ta nie odpowiada prawu, bowiem przystąpił on do wykonania obowiązku nałożonego na niego decyzją ostateczną.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie na wstępie wskazał, iż nie będąc związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w pierwszej kolejności rozważył, czy zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie zapadły w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Mając jednak na uwadze to, że powodem odmowy uchylenia decyzji ostatecznej przez organ poprzednio orzekający w sprawie na podstawie art. 155 kpa było niewyrażenie zgody przez jedną ze stron postępowania zakończonego decyzją ostateczną, natomiast w toku obecnie toczącego się postępowania nastąpiła zmiana okoliczności sprawy (pojawił się następca prawny dotychczasowej strony), a ponadto powodem odmowy uchylenia decyzji ostatecznej nie jest obecnie brak zgody strony, lecz inna negatywna przesłanka z art. 155 kpa, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Przechodząc do powołanej w skardze okoliczności, iż skarżący przystąpił do wykonywania obowiązków nałożonych na niego decyzją z dnia [...] października 2003 r., Sąd I instancji wskazał, iż okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji, gdyż nie stanowi ona przesłanki uzasadniającej uchylenie decyzji na podstawie art. 155 kpa.
W ocenie Sądu, w świetle okoliczności sprawy, a w szczególności charakteru decyzji z dnia [...] października 2003 r., organy prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku. Sąd zauważył, iż decyzja z dnia [...] października 2003 r. wydana została na skutek tego, że budynek, którego skarżący jest właścicielem, z uwagi na zły stan techniczny zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia. Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący nadal jest właścicielem tego budynku oraz to, że stan techniczny tego obiektu nie zmienił się na lepsze, co oznacza, iż nadal zagraża on bezpieczeństwu ludzi i mienia. Zły stan budynku może poprawić tylko wykonanie ostatecznej decyzji z dnia [...] października 2003 r. W tej sytuacji prawidłowo organ odwoławczy uznał, że obowiązujące przepisy ustawy – Prawo budowlane (art. 66), które w takiej sytuacji nakładają na organy nadzoru budowlanego obowiązek nakazania usunięcia nieprawidłowości, sprzeciwiają się uchyleniu decyzji ostatecznej, zobowiązującej skarżącego do doprowadzenia budynku do odpowiedniego stanu technicznego.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę kasacyjną złożył skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, ustanowionego w ramach prawa pomocy. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niedokładne i niepełne zbadanie sprawy, w tym nieustosunkowanie się do zarzutów skarżącego i niewskazanie jakie przepisy prawa budowlanego sprzeciwiają się uchyleniu decyzji ostatecznej,
2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na nieuwzględnieniu skargi mimo, że organy naruszyły art. 7, 77, 107 § 3 kpa oraz art. 28 kpa poprzez niedokładne poczynienie ustaleń faktycznych, niewystarczające zebranie materiału dowodowego, w tym ustalenie a priori, że stan techniczny budynku uległ dalszemu pogorszeniu i stwarza w dalszym ciągu zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz przez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji jaka ostatecznie przesłanka przeciwstawia się uchyleniu decyzji oraz, czy wymagana jest zgoda sąsiada nieruchomości na jej uchylenie i nadanie mu statusu strony w postępowaniu,
3/ art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niestwierdzenie nieważności decyzji mimo zaistnienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, polegającej na skierowaniu decyzji do Z. R., który jako sąsiad nieruchomości nie ma uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ustawy – Prawo budowlane.
W oparciu o przytoczoną podstawę kasacyjną skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisach.
W uzasadnieniu podniósł, iż według Sądu, za słusznością decyzji odmawiającej uchylenia decyzji ostatecznej przemawia zły stan budynku oraz to, że art. 66 ustawy – Prawo budowlane sprzeciwia się uchyleniu decyzji ostatecznej. W ocenie skarżącego, z treści wskazanego przepisu nie wynika jednak, aby decyzja wydana na jego podstawie nie mogła być uchylona w trybie art. 155 kpa. Sąd nie rozważył ponadto, czy za uchyleniem decyzji ostatecznej nie przemawia słuszny interes strony oraz stan faktyczny, na który powołuje się skarżący, a do którego nie odniosły się także organy. Powoływanie się w decyzjach na oględziny dokonane w 2003 r. nie jest bowiem wystarczające do stwierdzenia, że w chwili obecnej brak jest podstaw do uchylenia decyzji. Organy nie wyjaśniły natomiast dostatecznie jaki jest aktualny stan faktyczny. Nie odniosły się też do argumentów skarżącego, że na posesji nikt nie mieszka, że jest ona ogrodzona i do budynku nie ma dostępu. Organ odwoławczy nie wskazał, czy za uchyleniem ostatecznej decyzji nie przemawia słuszny interes strony oraz jakie przesłanki z art. 155 kpa nie są spełnione. Uzasadnienie decyzji tego organu jest niejasne i nieprecyzyjne, nie wskazano w nim z jakiej ostatecznie przyczyny odmówienie uchylenia decyzji ostatecznej jest słuszne i odpowiada prawu oraz, czy wymagana jest w sprawie zgoda sąsiada nieruchomości – Z. R., który zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 999/06, nie powinien mieć uprawnień strony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 66 ustawy – Prawo budowlane. W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie koniecznym było ustalenie, czy do uchylenia decyzji ostatecznej wymagana jest zgoda Z. R., czy może on brać udział w postępowaniu jako strona, a także, czy jego udział nie powoduje nieważności decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Sąd nie rozważył ponadto, czy zasadny jest argument podnoszony przez organ odwoławczy, że fakt, iż termin określony w decyzji z dnia [...] października 2003 r. upłynął powoduje, że skasowanie nałożonego obowiązku jest obecnie bezprzedmiotowe. W ocenie skarżącego, uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest lakoniczne. Sąd nie wskazuje w nim, czy skarżący ma słuszny interes by decyzję ostateczną uchylić, jakie przepisy prawa budowlanego temu się sprzeciwiają, czy stan faktyczny został ustalony przez organy prawa administracyjnego w sposób wystarczający oraz jaka jest ostatecznie argumentacja, która nie pozwala na uchylenie decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 ppsa, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
W niniejszej sprawie, podstawa oparta na naruszeniu wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania okazała się nieusprawiedliwiona.
Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji były decyzje wydane w trybie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie kpa. Stosownie do tego przepisu, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Dla wzruszenia decyzji ostatecznej w tym trybie konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wymogów wynikających z art. 155 kpa.
W niniejszej sprawie, organy administracji publicznej, a następnie Sąd I instancji, mając na uwadze charakter decyzji ostatecznej – decyzji z dnia [...] października 2003 r., uznały, że wniosek skarżącego o jej uchylenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to uznać należy za słuszne.
Zauważyć należy, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.), a do nich zalicza się decyzja z dnia [...] października 2003 r., należą do kategorii tzw. decyzji związanych, gdyż w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z określonych w tym przepisie przesłanek, organ nadzoru budowlanego nie jest uprawiony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. W konsekwencji, w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały wydanie przedmiotowej decyzji, nie jest dopuszczalne jej uchylenie w trybie art. 155 kpa. Byłoby to bowiem sprzeczne z wolą ustawodawcy, który w tych okolicznościach związał organ nadzoru budowlanego co do sposobu rozstrzygnięcia. Mając zatem na uwadze charakter decyzji z dnia [...] października 2003 r., Sąd I instancji słusznie stwierdził, iż jej uchyleniu sprzeciwia się art. 66 ustawy – Prawo budowlane, który został wyraźnie wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W świetle powyższego, zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa uznać należy za niezasadny. Brak wyraźnego wskazania przedmiotowego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jako przepisu szczególnego, sprzeciwiającego się uchyleniu decyzji ostatecznej, nie stanowi natomiast takiego rodzaju naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, uchybienia organu odwoławczego w zakresie treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie mogły skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ppsa w związku z art. 7, 77 i 107 kpa oraz 28 kpa. Zauważyć należy, iż podstawą wydania decyzji z dnia [...] października 2003 r. był stwierdzony w czasie przeprowadzonej w dniu 16 maja 2003 r. kontroli nieodpowiedni stan techniczny budynku skarżącego, który stwarzał zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Nie może budzić wątpliwości, że wraz z upływem czasu, wobec niepodjęcia przez skarżącego jakichkolwiek robót zabezpieczających i remontowych stan techniczny tego budynku nie uległ polepszeniu, w dalszym też ciągu zagraża zatem bezpieczeństwu ludzi i mienia. Okoliczność tą potwierdził sam skarżący, który w znajdującym się w aktach sprawy piśmie z dnia 7 lipca 2008 r. (adresowanym do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Kielcach), późniejszym od wniosku z dnia 14 kwietnia 2008 r. o uchylenie decyzji, stwierdził, iż przedmiotowy budynek "(...) jest w złym stanie technicznym i stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, (...)". Trudno natomiast uznać, aby na poprawę stanu tego budynku miały wpływu podnoszone ponownie, na dalszym etapie postępowania (odwołanie z dnia 30 lipca 2008 r.) okoliczności, związane z tym, że "(...) budynek i plac wokół obiektu jest chroniony przez zabytkowy mur i dwa psy (...)". Nieodpowiedni stan techniczny obiektu budowlanego jest wystarczającą przesłanką dla nakazania przez organ nadzoru budowlanego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W dalszej kolejności, odnieść się należy do kwestii zgody Z. R. – następcy prawnego Rejonowego Urzędu Poczty w Kielcach, uznanego za stronę postępowania, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] października 2003 r., czy też jej braku, na uchylenie przedmiotowej decyzji ostatecznej. W okolicznościach niniejszej sprawy, kwestię tą uznać należy za nieistotną. Z przyczyn wskazanych wyżej uchyleniu decyzji z dnia [...] października 2003 r. sprzeciwia się bowiem art. 66 ustawy – Prawo budowlane. W konsekwencji, w przedstawionych okolicznościach za uchyleniem przedmiotowej decyzji nie może przemawiać interes społeczny w sytuacji, gdy budynek zagraża bezpieczeństwu – stanowi zagrożenie - jak sam skarżący stwierdził – dla zdrowia i życia ludzi. . W tych okolicznościach, podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za niezasadne.
Odnosząc się do kwestii braku rozważenia przez Sąd I instancji zasadności przedstawionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu odwoławczego co do skutków upływu wyznaczonego w decyzji z dnia [...] października 2003 r. terminu do wykonania nałożonych obowiązków, stwierdzić należy, że zasadność tego stanowiska jako dodatkowego argumentu za odmową uchylenia przedmiotowej decyzji, nie ma w istocie znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Mając jednak na uwadze to, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest wyraźnego odniesienia się do tej kwestii, stwierdzić należy, iż stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowe. Upływ wyznaczonego w decyzji terminu do wykonania nałożonych obowiązków nie stanowi bowiem przeszkody do jej wzruszenia w trybach szczególnych. Jak jednak wskazano wyżej, to stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie nie wpływa na wynik sprawy ze względu na uzasadnioną odmowę uchylenia decyzji z dnia [...] października 2003 r., której właściwe przyczyny wyeksponowanie zostały przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Na zakończenie, odnieść należy się do kwestii niedostrzeżenia przez Sąd I instancji wady zaskarżonej decyzji, uzasadniającej stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Wskazać należy, iż stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ppsa, sąd, w wyniku uwzględnienia skargi, stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, jest skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie.
Odnośnie stron postępowania, wskazać należy, iż przyjmuje się generalnie, iż stronami postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym są osoby, którym przysługiwał przymiot strony w trybie zwykłym lub ich następcy prawni. W konsekwencji powyższego, w warunkach niniejszej sprawy za stronę postępowania, prowadzonego w trybie art. 155 kpa uznany został Z. R. – następca prawny Rejonowego Urzędu Poczty, uznanego uprzednio za stronę postępowania zwykłego. To jednak, czy wobec zmiany stanu prawnego – ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), mającej wpływ na ustalanie kręgu stron postępowania prowadzonego w trybie art. 66 powołanej ustawy, został on prawidłowo uznany za stronę postępowania w niniejszej sprawie, nie będzie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż nie ma wpływu na jej wynik. Przesłanie decyzji określonej osobie nie jest bowiem w każdej sytuacji uznawane za skierowanie do niej decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 kpa. "Skierowanie decyzji" w rozumieniu wskazanego przepisu oznacza rozstrzygnięcie w tej decyzji o prawach i obowiązkach tej osoby, czyli ukształtowanie nią w sposób wiążący jej sytuacji prawnej. W warunkach niniejszej sprawy za osobę taką uznać należy zatem skarżącego, który żądał czynności organu i do którego skierowane zostało rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Do niego zatem w rozumieniu omawianego przepisu skierowane zostały decyzje.
W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż podstawa, na której została oparta nie jest usprawiedliwiona.
Tym samym, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Wyjaśnić jednocześnie należy, iż Sąd ten nie orzekł o przyznaniu adwokatowi wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.