VII SA/Wa 1594/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-01-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zabytkównieruchomościpodział nieruchomościzespół zabytkowyukład przestrzennypozwoleniedecyzja administracyjnaWSAplan miejscowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiającą pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, uznając, że podział ten naruszałby historyczny układ zespołu budowlanego.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy odmowę pozwolenia na podział nieruchomości gruntowej. Nieruchomość ta, wraz z istniejącymi na niej budynkami, stanowi wpisany do rejestru zabytków zespół budynków. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że planowany podział naruszałby historyczny kształt i integralność zespołu zabytkowego, co jest sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Sprawa dotyczyła skargi wniesionej przez [...] w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą wydania pozwolenia na podział nieruchomości gruntowej. Nieruchomość ta, oznaczona numerem ewidencyjnym [...], położona przy ul. [...] w [...], wraz z istniejącymi na niej budynkami nr [...] i [...] (mieszkalnymi nr [...] i [...]), wchodzi w skład wpisanego do rejestru zabytków zespołu budynków [...] w [...]. Wnioskodawca domagał się podziału nieruchomości w celu wydzielenia dwóch odrębnych działek pod istniejącymi budynkami, co miało umożliwić ich niezależne funkcjonowanie i potencjalne pozyskanie inwestora do remontu. Organy ochrony zabytków uznały jednak, że planowany podział naruszałby historyczny kształt założenia więziennego, utrwalony w aktualnym podziale geodezyjnym nieruchomości, który powinien zostać zachowany ze względu na jego wartość historyczną i dokumentowanie oryginalnego układu podziałów funkcjonalnych. Podkreślono, że podział zabytku nieruchomego wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, a organ może odmówić jego wydania, jeśli podział negatywnie wpłynąłby na zachowane wartości zabytkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organy prawidłowo oceniły, że planowany podział naruszałby integralność i historyczny charakter zespołu zabytkowego. Sąd podkreślił, że ochrona zabytków obejmuje przeciwdziałanie zagrożeniom, które mogą spowodować uszczerbek dla wartości zabytku, a podział geodezyjny może mieć dalej idące skutki prawne i praktyczne, prowadząc do zmiany sposobu zagospodarowania i utrudnień w zapewnieniu spójności zabytku. Sąd nie dopatrzył się dowolności w działaniu organów i uznał, że stan faktyczny został wyczerpująco wyjaśniony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podział takiej nieruchomości wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków i może zostać odmówiony, jeśli wpłynąłby negatywnie na zachowane wartości zabytkowe, w tym historyczny kształt i układ podziałów geodezyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podział nieruchomości zabytkowej, która jest częścią historycznego zespołu budowlanego, może naruszać jej integralność i historyczny układ przestrzenny. Organy ochrony zabytków mają prawo odmówić wydania pozwolenia na taki podział, aby zapobiec rozdrobnieniu historycznej struktury własnościowej i zatraceniu pierwotnego układu podziałów geodezyjnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.z.i.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 8

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Organ może odmówić wydania pozwolenia, jeśli podział wpłynąłby negatywnie na zachowane wartości zabytkowe.

Pomocnicze

u.o.z.i.o.z. art. 3 § pkt 13

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Definicja historycznego zespołu budowlanego.

u.o.z.i.o.z. art. 89 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.i.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi formalne uzasadnienia decyzji.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego art. § 9 ust. 3

Utrzymanie historycznego kształtu przestrzennego i charakteru funkcjonalnego obszaru.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego art. § 11 ust. 7

Obowiązek utrzymania podstawowych elementów rozplanowania i kompozycji przestrzennej.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego art. § 28

Zachowanie funkcji związanych z obronnością i bezpieczeństwem państwa.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego art. § 32

Dopuszczenie wtórnego podziału nieruchomości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział nieruchomości zabytkowej narusza historyczny kształt i integralność zespołu budowlanego. Ochrona zabytków obejmuje przeciwdziałanie zagrożeniom, które mogą spowodować uszczerbek dla wartości zabytku. Podział geodezyjny może prowadzić do podziału prawnego i zmiany sposobu zagospodarowania, co stanowi zagrożenie dla zabytku. Przepisy ustawy o ochronie zabytków mają pierwszeństwo przed ustaleniami planu miejscowego w kwestii podziału nieruchomości zabytkowych.

Odrzucone argumenty

Podział ewidencyjny nie ma bezpośredniego wpływu na walory zabytkowe obiektu. Budynki nie są wykorzystywane dla celów więziennych i mogłyby zostać zagospodarowane przez inny podmiot. Plan miejscowy dopuszcza wtórny podział nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

podział nieruchomości zabytkowej może stanowić zagrożenie dla zabytku zapobieganie rozdrabnianiu nieruchomości, powodującemu rozproszenie historycznej struktury własnościowej oraz zatracenie pierwotnego układu podziałów geodezyjnych podział nie może zagrażać niepodzielności i integralności tego kompleksu

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Grzegorz Antas

członek

Izabela Ostrowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków oraz priorytetu ochrony konserwatorskiej nad innymi celami, w tym planistycznymi czy gospodarczymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości stanowiącej historyczny zespół budowlany, gdzie podział narusza historyczny układ przestrzenny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego i konfliktu między potrzebą zachowania zabytków a możliwością ich zagospodarowania. Pokazuje, jak prawo ochrony zabytków może ograniczać prawa właścicieli nieruchomości.

Czy można podzielić zabytkowy zespół budynków? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1594/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Grzegorz Antas
Izabela Ostrowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 1319/21 - Wyrok NSA z 2024-02-28
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1446
art. 36 ust. 1 pkt 8
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na podział nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...]w [...]od decyzji [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...]WKZ", "organ I instancji") z dnia [...]marca 2020 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na dokonanie podziału nieruchomości gruntowej, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z [...]lutego 2020 r. [...]w [...] (dalej: "wnioskodawca") zwrócił się do [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wnioskiem o wydanie pozwolenia na dokonanie podziału geodezyjnego działki nr ew. [...], obręb [...], położonej w przy ul. [...]w [...], zgodnie z wstępnym projektem podziału nieruchomości w skali 1:500, stanowiącym załącznik do wniosku. Z wniosku wynika, że planowany podział miałby polegać na wydzieleniu dwóch nieruchomości gruntowych pod istniejącymi budynkami nr [...]i [...] (budynkami mieszkalnymi nr [...]i [...]), wchodzącymi w skład wpisanego do rejestru zabytków zespołu budynków [...]w [...]. Jednocześnie z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że celem podziału jest doprowadzenie do niezależnego funkcjonowania nowo wydzielonych nieruchomości zabudowanych. Ich powierzchnia miałaby wynosić około 0,0155 ha i około 0,0255 ha. Dla nowo wydzielonej działki o powierzchni około 0,0255 ha zostałaby ustanowiona służebność gruntowa przez działkę nr ew. [...], będącej w trwałym zarządzie [...]w [...], zapewniając jej tym samym dostęp do drogi publicznej.
Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku [...]WKZ decyzją z [...]marca
2020 r. odmówił wnioskodawcy wydania pozwolenia na realizację omawianego zamierzenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że planowane zamierzenie jest sprzeczne z celem ochrony konserwatorskiej, sprawowanej w odniesieniu do zabytkowego zespołu budynków [...]w [...]przez m. in. zachowanie historycznego układu przestrzennego zespołu budowlanego oraz integralności funkcji wszystkich jego elementów, decydującej o wyodrębnieniu tej grupy budynków na tle zabudowy miasta. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł wnioskodawca wskazując, że przedmiotowe budynki nie są zamieszkałe od około 40 lat. Celem tego podziału jest zaś przede wszystkim ich uratowanie od dalszej degradacji poprzez zrzeczenia się trwałego zarządu na rzecz Starostwa [...]w [...]. Wnioskodawca podkreślił, że budynki te pozostają w trwałym zarządzie [...]w [...], a więc jednostki penitencjarnej, której priorytetem jest zapewnienie możliwości izolowania osób w niej osadzonych oraz zapewnienie bezpieczeństwa publicznego. Dodał, że w przypadku przejęcia budynków przez [...] istnieje możliwość pozyskania inwestora strategicznego, który przeprowadzi gruntowny remont. Tak więc wydzielając przedmiotowe budynki z całości nieruchomości nie zostanie zaburzona forma architektoniczna zespołu budynków, a nastąpi poprawa ich stanu technicznego oraz przywrócenie im ich pierwotnej funkcji. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...] WKZ.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Na objętej przedmiotowym projektem podziału nieruchomości nr ew. [...]przy ul. [...]w [...]zlokalizowany jest zespól budynków [...]w [...], wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]z dnia [...]grudnia 1992 r., pod numerem [...]. Granice obszaru wpisanego do rejestru wyznaczono na mapie, stanowiącej integralną część decyzji. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że zespół ten, wzniesiony w latach 1845-1851, jest dobrem kultury o wysokich walorach architektonicznych w skali miasta i regionu. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że zgodnie z definicją legalną historycznego zespołu budowlanego - zawartą w art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - jest nim powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi.
Co więcej, organ odwoławczy wyjaśnił, że zakres ochrony przedmiotowej nieruchomości określają jednocześnie ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w jednostce strukturalnej [...]w [...], przyjętego uchwalą Nr [...]Rady Miasta [...]z dnia [...]maja 2006 r. Przedmiotowa działka położona jest w strefie oznaczonej na rysunku planu miejscowego symbolem [...], stanowiącej tereny urządzeń i obiektów specjalnych. Zgodnie z przepisem § 9 ust. 3 miejscowego planu, ochrona i kształtowanie ładu przestrzennego na obszarze objętym planem odbywa się, m.in. poprzez utrzymanie historycznego kształtu przestrzennego tego obszaru oraz jego charakteru funkcjonalnego, jak również zachowanie, utrwalenie, uczytelnienie i porządkowanie zastanej historycznej struktury funkcjonalno-przestrzennej w ramach poszczególnych stref ochrony konserwatorskiej, oznaczonych na rysunku planu. Ponadto dla tzw. strefy ingerencji konserwatorskiej "[...]", w obrębie której znajduje się przedmiotowa nieruchomość, przepisy § 11 ust. 7 regulują obowiązek utrzymania podstawowych elementów rozplanowania i kompozycji przestrzennej obszaru, w tym linii podziału parcelacyjnego. Dodatkowo dla przedmiotowego terenu ustala się zachowanie funkcji związanych z obronnością i bezpieczeństwem państwa z zastrzeżeniem, że obiekty chronione prawnie usytuowane na tym terenie, podlegają rygorom ustanowionym przepisów odrębnych (§ 28). Równocześnie § 32 planu miejscowego dopuszcza natomiast dokonywanie wtórnego podziału nieruchomości na całym obszarze objętym planem, na zasadach określonych w tym przepisie.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podniósł, że omawiane budynki nr [...]i [...] (budynki mieszkalne nr [...]i [...]) stanowią integralne elementy historycznego zespołu budowlanego [...] w [...] nie tylko ze względu na ich indywidualne cechy architektoniczne, lecz również z uwagi na ich walory przestrzenne, związane z współtworzeniem charakterystycznej kompozycji przestrzennej całego zabytkowego zespołu. Charakterystyczny kształt założenia więziennego w [...] utrwalony został w terenie poprzez aktualny podział geodezyjny nieruchomości nr ew. [...], której granice powielają wielobok zabudowy. W ocenie organu odwoławczego ten charakterystyczny podział geodezyjny powinien zostać zachowany w aktualnej formie ze względu na jego wartość historyczną, dokumentującą oryginalny dla tego miejsca układ podziałów funkcjonalnych. Zdaniem organu I instancji planowane przez wnioskodawcę zamierzenie polegające na wyodrębnieniu dwóch nieruchomości, jest sprzeczne z zasadami ochrony konserwatorskiej, która zakłada zachowanie jego integralności w historycznych granicach. Pogląd ten podzielił Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Co więcej, treść art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, umożliwia organowi odmówienie wydania pozwolenia na podział nieruchomości zabytkowej, jeżeli w jego ocenie podział ten wpłynąłby negatywnie na zachowane wartości zabytkowe chronionego obiektu lub obszaru. Celem tej regulacji jest zapobieganie rozdrabnianiu nieruchomości, powodującemu rozproszenie historycznej struktury własnościowej oraz zatracenie pierwotnego układu podziałów geodezyjnych.
Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w odwołaniu, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyjaśnił, że wskazany przez wnioskodawcę cel podziału nieruchomości, jakim jest zrzeczenie się trwałego zarządu nad budynkami nr [...]i [...] (budynkami mieszkalnymi nr [...]i [...]), wchodzącymi w skład zabytkowego zespołu budynków [...]w [...], na rzecz Starostwa [...]w [...]nie jest zasadne ani pożądane z perspektywy konserwatorskiej. Zrzeczenie się budynków przez ich obecnego posiadacza w celu umożliwienia znalezienia nowego podmiotu zarządzającego, zainteresowanego zainwestowaniem w te nieruchomości, doprowadzi bowiem w konsekwencji do zmiany ich historycznej funkcji, która - poza architekturą - odpowiada za przynależność tych budynków do [...] założenia więziennego, a zarazem decyduje o jego autentyzmie. Dodał, że faktycznym celem [...]w [...]jest pozbycie się dwóch budynków więziennych pozostających od wielu lat w złym stanie technicznym, a zarazem zrzeczenie się odpowiedzialności za opiekę nad tymi zabytkowymi obiektami. Wnioskodawca od wielu lat uchyla się bowiem od ustawowego obowiązku dbałości o przedmiotowe zabytki, dążąc do ich rozbiórki.
Skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...] w [...], domagając się jej uchylenia, uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 36 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez uznanie, że podział działki nr ew. [...]w [...]pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony zabytku,
- art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a. z uwagi na brak ustalenia i wskazania szczegółowych okoliczności potwierdzających negatywny wpływ podziału nieruchomości na przedmiot ochrony, co czyni poczynione rozstrzygnięcia dowolnymi,
- art. 36 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez wydanie decyzji odmawiającej podziału nieruchomości nr ew. [...]w [...] z powołaniem się na wpis do rejestru zabytków, podczas gdy plan miejscowy takiej zabudowy nie wyklucza.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty. Podkreślił, że podział ewidencyjny nie ma bezpośredniego wpływu na walory zabytkowego obiektu, a dalej także na kwestię zapewnienia należytej opieki nad takim obiektem. Na obecnym zaś etapie postępowania założenie organu odwoławczego, że podział prowadzi do jakichkolwiek utrudnień w zapewnieniu należytej ochrony zabytkowi jest w całości nieuzasadniony i dowolny. Strona skarżąca wyjaśniła również, że sporne budynki od dłuższego czasu nie są wykorzystywane dla celów prowadzenia zakładu karnego, a mogłyby zostać zagospodarowane przez inny podmiot, w sposób zapewniający zachowanie integralności całego kompleksu więziennego.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem - w ocenie Sądu- zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2020r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...]marca 2020 r., Nr [...], odmawiającą zgody na podział nieruchomości, działka nr ew. [...]w [...], który miałby polegać na wydzieleniu dwóch nieruchomości gruntowych pod istniejącymi budynkami nr [...]i [...] (budynkami mieszkalnymi nr [...]i [...]), wchodzącymi w skład wpisanego do rejestru zabytków zespołu budynków [...]w [...].
Na wstępie należy wskazać, że zespól budynków [...]w [...], położony na działce nr ew. [...]przy ul. [...] w [...], wpisany został do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]z dnia [...]grudnia 1992 r., pod numerem [...]. Granice obszaru wpisanego do rejestru wyznaczono na mapie, stanowiącej integralną część decyzji.
Organ dokonujący wpisu ustalił, że zespół ten, wzniesiony w latach 1845-1851, jest dobrem kultury o wysokich walorach architektonicznych w skali miasta i regionu. Jednocześnie zespół ten, podlega ochronie na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego obszar w jednostce strukturalnej [...]w [...], przyjętego uchwalą Nr [...]Rady Miasta [...]z dnia [...]maja 2006 r.
Działka nr ew. [...] położona jest w strefie oznaczonej na rysunku planu miejscowego symbolem [...], stanowiącej tereny urządzeń i obiektów specjalnych. Zgodnie z przepisem § 9 ust. 3 miejscowego planu, ochrona i kształtowanie ładu przestrzennego na obszarze objętym planem odbywa się, m.in. poprzez utrzymanie historycznego kształtu przestrzennego tego obszaru oraz jego charakteru funkcjonalnego, jak również zachowanie, utrwalenie, uczytelnienie i porządkowanie zastanej historycznej struktury funkcjonalno-przestrzennej w ramach poszczególnych stref ochrony konserwatorskiej, oznaczonych na rysunku planu. Ponadto dla tzw. strefy ingerencji konserwatorskiej "[...]", w obrębie której znajduje się przedmiotowa nieruchomość, przepisy § 11 ust. 7 regulują obowiązek utrzymania podstawowych elementów rozplanowania i kompozycji przestrzennej obszaru, w tym linii podziału parcelacyjnego. Dodatkowo miejscowy plan dla przedmiotowego terenu ustala zachowanie funkcji związanych z obronnością i bezpieczeństwem państwa z zastrzeżeniem, że obiekty chronione prawnie usytuowane na tym terenie, podlegają rygorom ustanowionym przepisów odrębnych (§ 28).
Zgodnie z definicją historycznego zespołu budowlanego - zawartą w art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - jest nim powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W ocenie Sądu , w tej sytuacji Minister zasadnie przywołał w uzasadnieniu swojej decyzji definicję historycznego zespołu budowlanego zawartą w art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przy czym historyczny zespół budowlany jest pojęciem węższym od pojęcia historyczny układ urbanistyczny. Jak wynika bowiem z treści art. 3 pkt 12 przywołanej ustawy historyczny układ urbanistyczny zawiera m.in. zespoły budowlane. Sąd podziela stanowisko Ministra, że wpis do rejestru zabytków układu urbanistycznego i zespołu budowlanego oznacza, że ochronie konserwatorskiej podlega parcelacja, gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy, a także wygląd elewacji.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ( tj. Dz. U. z 2020r., poz. 282).
Przypomnieć należy , że za ochronę zabytków w rozumieniu ww. ustawowym należy uznać ogół działań podejmowanych w odniesieniu do zabytków, mających na celu zachowanie ich wartości zabytkowej. Przez wartość zabytkową, co wynika z przytoczonej wyżej definicji zabytku należy rozumieć wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Zakres ochrony został ukształtowany w sposób szeroki i obejmuje obowiązek organu przeciwdziałania już tym zagrożeniom, które jedynie mogą spowodować uszczerbek dla wartości zabytku. Tym samym zakres ochrony nie jest zawężony do przeciwdziałania zagrożeniom, które taki uszczerbek powodują (tak: w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006 r., I SA/Wa 1572/06).
Zgodnie z przepisem art. 36 ust. 1 pkt 8 - dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W świetle tej regulacji organ konserwatorski może odmówić wydania pozwolenia na podział nieruchomości zabytkowej, gdy w jego ocenie podział ten wpłynąłby negatywnie na zachowane historyczne wartości przestrzenne, czy architektoniczne chronionego obszaru i takie stanowisko zostanie przez organ prawidłowo uzasadnione. Sam fakt, że ustawodawca przewidział taką normę kompetencyjną dla organu nadzoru konserwatorskiego świadczy o tym, że uznał, że podział geodezyjny nieruchomości może stanowić zagrożenie dla zabytku. Tym samym przed dokonaniem podziału koniecznym jest, aby właściwy w sprawie organ rozważył, czy in concreto w obliczu planowanego podziału takie zagrożenie istnieje.
Należy zauważyć, że o ile sam podział ewidencyjny nie ma wpływu na walory zabytkowego obiektu i opiekę nad nim, o tyle wpływ taki może mieć w praktyce skutek dalej idący, jakim jest podział prawny nieruchomości i pojawienie się nowego właściciela części obiektu oraz ewentualnie nowego sposobu zagospodarowania jej (tak: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, wyd. II, Komentarz do art. 96 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Ewa Bończak-Kucharczyk).
Z wynika z wniosku skierowanego do organu konserwatorskiego, planowany podział ma polegać na wydzieleniu dwóch nieruchomości gruntowych pod istniejącymi budynkami nr [...]i [...], wchodzącymi w skład opisanego wyżej zespołu budynków [...]w [...]. Celem zaś podziału jest doprowadzenie do niezależnego funkcjonowania nowo wydzielonych nieruchomości zabudowanych o powierzchni około 0,0155 ha i około 0,0255 ha.
Słusznie organ odwoławczy podnosi, że dokonanie takiego podziału naruszałoby charakterystyczny kształt założenia więziennego utrwalony w terenie poprzez aktualny podział geodezyjny nieruchomości nr ew. [...], której granice powielają wielobok zabudowy. Ten podział geodezyjny powinien zostać zachowany w aktualnej formie ze względu na jego wartość historyczną, dokumentującą oryginalny dla tego miejsca układ podziałów funkcjonalnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 6 czerwca 2013 r. o sygn. akt II OSK 382/12, zgodnie z którym "gdy chodzi o zabytek stanowiący pewien kompleks obszarowy, jego podział nie może zagrażać niepodzielności i integralności tego kompleksu". W tym samym wyroku NSA stwierdza również, że jeśli zaproponowany podział nie jest uzasadniony podziałami historycznymi, może powodować niejednolity sposób gospodarowania wyodrębnionymi częściami zabytku i utrudnienia w zapewnieniu spójności i integralności zabytku, to zaś stanowi uzasadnienie dla prewencyjnego działania organów ochrony konserwatorskiej, o których mowa we wskazanym na powyżej art. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Należy podkreślić, iż decyzja , zaskarżona w niniejszej sprawie ma charakter uznaniowy, a uznanie administracyjne może być zakwestionowane w toku postępowania związanego ze skargą sądową li tylko, gdy nosi cechy dowolności, narusza przepisy postępowania administracyjnego dotyczące obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. Kontroli sądu administracyjnego poddana jest spójność argumentacji przytoczonej w rozstrzygnięciu indywidualnym opartym na uznaniu administracyjnym.
Sąd stwierdza, że organy wyczerpująco wyjaśniły i ustaliły stan faktyczny sprawy, zgromadziły materiał dowodowy i przeprowadziły właściwą jego ocenę. Organy obu instancji wypełniły nałożone na nie obowiązki w szczególności wynikające z art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a., a ocena sformułowana przez organ administracji publicznej, w ramach uznania administracyjnego, nie nosi cech dowolności.
Należy podkreślić, że właściwe organy w przedmiocie ochrony zabytków samodzielnie, jako wyspecjalizowane służby, są władne do dokonania oceny w zakresie wniosku, który dotyczył podziału nieruchomości. Organy wyczerpująco uzasadniły powody, które z punktu widzenia ochrony zabytku uniemożliwiają podział nieruchomości objęty wnioskiem, wskazując, że planowany podział wpłynąłby negatywnie na zachowane wartości zabytkowe chronionego zespołu i wskazując ,że zadaniem organów konserwatorskich jest zapobieganie rozdrabnianiu nieruchomości, powodującemu rozproszenie historycznej struktury własnościowej oraz zatracenie pierwotnego układu podziałów geodezyjnych.
W konsekwencji Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych odnoszących się do art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, sprawa została należycie wyjaśniona. W uzasadnieniach obu wydanych decyzji organy orzekające wskazały nie tylko na okoliczności faktyczne, stan prawny sprawy, ale też przywołały konkretną (i zgodną) argumentację odnoszącą się do rozpatrywanego wniosku (i proponowanego podziału nieruchomości) wskazując w ten sposób na brak możliwości pozytywnego jego załatwienia. Przy czym podkreślić trzeba, że podnoszone kwestie związane z sytuacją finansową skarżącego oraz trudnościami jakie wiążą się prowadzeniem [...] i jednoczesnym zachowaniem zabytków są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia organów konserwatorskich działających na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Z tych przyczyn, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI