II OSK 1315/06

Naczelny Sąd Administracyjny2007-10-08
NSAnieruchomościWysokansa
opłata planistycznawzrost wartości nieruchomościustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarga kasacyjnauchylenie wyrokuponowne rozpoznanie sprawyorgan odwoławczysąd administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Poznaniu, uznając, że sąd pierwszej instancji przedwcześnie zinterpretował przepisy dotyczące opłaty planistycznej, naruszając tym samym prawo strony do ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy.

Sprawa dotyczyła opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając ją za wadliwą z proceduralnych powodów, mimo że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję pierwszej instancji. NSA uznał, że WSA przedwcześnie zinterpretował przepisy dotyczące opłaty planistycznej i naruszył art. 134 § 2 PPSA, orzekając na niekorzyść skarżącego. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa wywodzi się z decyzji Burmistrza Gminy K. ustalającej jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, uznając, że błędnie zastosowano Ordynację podatkową zamiast ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dodatkowo, organ odwoławczy wskazał na potrzebę rozważenia zaliczenia nakładów na zmniejszenie opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję SKO, ale z innych powodów, uznając, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji było nieuzasadnione w tej sytuacji. Sąd pierwszej instancji dokonał własnej interpretacji przepisów dotyczących opłaty planistycznej. P. R. złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie art. 134 § 2 PPSA poprzez wydanie orzeczenia na jego niekorzyść. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za zasadny. NSA stwierdził, że WSA przedwcześnie dokonał interpretacji przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, naruszając tym samym prawo strony do ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie może przedwcześnie dokonać wiążącej interpretacji przepisów materialnoprawnych, jeśli organ odwoławczy orzekał na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 2 PPSA, orzekając na niekorzyść skarżącego poprzez przedwczesną interpretację przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zamiast pozwolić organowi odwoławczemu na ich samodzielne zastosowanie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

P.p.s.a. art. 134 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego, gdy sąd nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności aktu, a jednocześnie nie podzielił racji skarżącego, skutkuje naruszeniem tego przepisu.

K.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest prawidłowe tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie okoliczności przesądzające o ewentualnej nieważności postępowania.

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia NSA o uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.

u.p.z.p. art. 37 § 2

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przepis dopuszczający pomniejszenie opłaty planistycznej o wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości (nieobowiązujący w dacie wydania decyzji SKO).

O.p.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa

u.g.n.

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 134 § 2 PPSA, wydając orzeczenie na niekorzyść skarżącego, ponieważ WSA przedwcześnie zinterpretował przepisy dotyczące opłaty planistycznej, zamiast pozwolić organowi odwoławczemu na ich zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

sąd pierwszej instancji przedwcześnie zinterpretował przedmiotowych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w istocie ich subsumcji w sprawie nie mogło mieć miejsca organ odwoławczy (SKO w P.) winien mieć możliwość samodzielnego zinterpretowania i zastosowania stosownych przepisów prawa, a dopiero później działanie to może być korygowane przez sąd administracyjny

Skład orzekający

Zygmunt Niewiadomski

przewodniczący sprawozdawca

Anna Łuczaj

sędzia

Alicja Plucińska- Filipowicz

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczących granic rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji w kontekście orzekania na niekorzyść skarżącego oraz przedwczesnej interpretacji przepisów materialnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z art. 138 § 2 K.p.a. i art. 134 § 2 P.p.s.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje subtelne, ale ważne różnice w podziale kompetencji między sądem a organami administracji w procesie interpretacji prawa, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Sąd nie może wyręczać organu w interpretacji prawa – NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1315/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2007-10-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz
Anna Łuczaj
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6157 Opłaty związane ze wzrostem wartości nieruchomości
Sygn. powiązane
II SA/Po 153/05 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2006-04-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski /spr./ Sędziowie sędzia NSA Anna Łuczaj sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Po 153/05 w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Po 153/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi P. R., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], znak: [...] uchylającą decyzję nr [...] Burmistrza Gminy K. z dnia [...], znak: [...] w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości i przekazał tę sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] Burmistrz Gminy K. ustalił z urzędu jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na łączną kwotę [...] zł.
Po rozpatrzeniu odwołania P. R. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że Burmistrz Gminy K. błędnie prowadził postępowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), bowiem powinien stosować przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Ponadto organ I instancji zaniechał uzasadnienia, dlaczego nie zaliczył pewnych nakładów na nieruchomości, jako tych, które mogłyby wpłynąć na zmniejszenie opłaty.
Na powyższą decyzję P. R. złożył skargę do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną, choć z innych przyczyn, aniżeli podniesionych w tej skardze. Sąd uznał bowiem, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, Burmistrz Gminy K. w sposób wyczerpujący – i przez odwołującego się niezakwestionowany – wyjaśnił sposób odliczenia nakładów, których poniesienie P. R. wykazał w toku postępowania przed organem I instancji. Sąd zauważył także, iż w dniu wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie obowiązywał już przepis art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dopuszczający pomniejszenie opłaty planistycznej o wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, iż w tej konkretnej sprawie rozstrzygnięcie organu odwoławczego narusza przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższego przepisu uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jest prawidłowe tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części. Tymczasem organ odwoławczy uchylił decyzję z tego powodu, że organ I instancji błędnie przytoczył jako podstawę rozstrzygnięcia m.in. przepisy Ordynacji podatkowej oraz w celu rozważenia zasadności zgłoszonych przez odwołującego się nakładów, które – w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.), nowelizującej ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – nie mogły już być podstawą umniejszenia renty planistycznej. Również doprecyzowanie adresata decyzji, wymienionego wielokrotnie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, nie wymagało jej uchylenia.
Od powyższego wyroku P. R. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia przepisu postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego. P. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagał się bowiem uchylenia decyzji organu, wskazując przy tym, iż jego zdaniem w wyniku uchylenia decyzji organu I instancji, organ odwoławczy winien umorzyć postępowanie w sprawie, a nie kierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Burmistrza Gminy K.. Sytuacja prawna skarżącego, w wyniku zapadłej decyzji kasatoryjnej, kształtowała się w taki sposób, że mógł on liczyć na możliwość ponownego podniesienia swoich argumentów przed organem I instancji, a w przypadku ich nieuwzględnienia – skorzystać z możliwości wniesienia środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym. Zapadły wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wiążąc organy administracji na mocy art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pogarsza sytuację prawną skarżącego w porównaniu ze stanem ukształtowanym decyzją organu II instancji. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekając w sprawie nie stwierdził naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu, a jednocześnie nie podzielał racji skarżącego – to powinien wniesioną skargę oddalić.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do regulacji art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie okoliczności przesądzające o ewentualnej nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 ustawy. Stwierdziwszy, iż w niniejszej sprawie okoliczności te nie miały miejsca Sąd przeszedł do oceny zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 134 § 2 przywołanej wyżej ustawy. Sąd uznał, iż zarzut ten ma usprawiedliwione podstawy.
Jeżeli bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. orzekało na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. to uchylenie zaskarżonej decyzji z jednoczesnym dokonaniem przez sąd pierwszej instancji wiążącej interpretacji przedmiotowych przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i w istocie ich subsumcji w sprawie nie mogło mieć miejsca (nastąpiło przedwcześnie). To organ odwoławczy (SKO w P.) winien mieć możliwość samodzielnego zinterpretowania i zastosowania stosownych przepisów prawa, a dopiero później działanie to może być korygowane przez sąd administracyjny orzekający w sprawie i takiego toku postępowania zasadnie oczekiwał skarżący, co mając na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 wyżej przywołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.