II OSK 1306/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną inwestora, uznając, że budowa budynków mieszkalnych nie spełniała kryteriów specustawy COVID-19, mimo powołania się na nią jako podstawę do budowy bez pozwolenia.
Inwestor próbował wykorzystać specustawę COVID-19 do budowy budynków mieszkalnych bez pozwolenia na budowę, informując o tym starostę. Organy nadzoru budowlanego wstrzymały roboty, uznając, że budowa nie służyła bezpośrednio przeciwdziałaniu pandemii. WSA w Gdańsku oddalił skargę inwestora, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając, że przepis specustawy wymagał ścisłej wykładni i bezpośredniego związku z walką z COVID-19, a nie ogólnego celu rekreacyjnego czy mieszkalnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej inwestora od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jego skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Inwestor powołał się na art. 12 specustawy COVID-19, aby budować budynki mieszkalne bez wymaganego pozwolenia na budowę, twierdząc, że będą one służyć kwarantannie osób zakażonych. Organy nadzoru budowlanego i WSA uznały, że budowa nie spełniała kryteriów specustawy, ponieważ jej pierwotny charakter był rekreacyjny, a związek z przeciwdziałaniem COVID-19 był jedynie deklaratywny i wtórny. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że art. 12 specustawy COVID-19 należy interpretować ściśle, a inwestycje realizowane na jego podstawie musiały mieć bezpośredni i wyłączny związek z przeciwdziałaniem pandemii, np. szpitale tymczasowe czy punkty szczepień. Sąd zaznaczył, że przepis ten miał charakter czasowy i epizodyczny, a budowa budynków mieszkalnych, nawet z potencjalną możliwością wykorzystania w przyszłości, nie kwalifikowała się do uproszczonej procedury. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo wszczęły postępowanie kontrolne i legalizacyjne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, budowa taka nie jest wyłączona spod działania przepisów Prawa budowlanego, jeśli nie ma bezpośredniego i wyłącznego związku z przeciwdziałaniem COVID-19 i ma charakter stały, a nie doraźny.
Uzasadnienie
Przepis art. 12 specustawy COVID-19 należy interpretować ściśle jako wyjątek. Inwestycja musi mieć bezpośredni i realny wpływ na zwalczanie pandemii, a nie tylko deklaratywny lub ogólny charakter. Budowa budynków mieszkalnych o charakterze rekreacyjnym lub stałego pobytu, nawet zgłoszona w okresie obowiązywania specustawy, nie spełnia tych kryteriów, zwłaszcza gdy projekt budowlany powstał po utracie mocy przez przepis.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
specustawa COVID-19 art. 12
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten wyłączał stosowanie przepisów Prawa budowlanego i ustawy o planowaniu przestrzennym do robót budowlanych w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, wymagając jedynie poinformowania organu. Sąd uznał, że dotyczy to tylko inwestycji doraźnych i bezpośrednio związanych z walką z pandemią.
Pomocnicze
p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wstrzymania robót budowlanych realizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę.
k.p.a. art. 123
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowań administracyjnego
Ogólna podstawa do prowadzenia postępowania administracyjnego.
u.o.p. art. 24
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
Regulacje dotyczące terenów w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek.
u.o.g.r.l.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Regulacje dotyczące ochrony gruntów rolnych i leśnych.
p.w. art. 390
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli NSA w postępowaniu kasacyjnym.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa budynków mieszkalnych nie spełniała kryteriów specustawy COVID-19 ze względu na brak bezpośredniego i wyłącznego związku z przeciwdziałaniem pandemii. Przepis art. 12 specustawy COVID-19 należy interpretować ściśle jako wyjątek, ograniczony do inwestycji doraźnych i pilnie koniecznych. Pierwotny charakter inwestycji był rekreacyjny, a deklaracja o wykorzystaniu do celów związanych z COVID-19 była wtórna i nieuzasadniona. Projekt budowlany został sporządzony po utracie mocy przez art. 12 specustawy COVID-19.
Odrzucone argumenty
Budowa budynków mieszkalnych, zgłoszona na podstawie art. 12 specustawy COVID-19, jest wyłączona spod działania przepisów Prawa budowlanego i nie wymaga pozwolenia na budowę. Przepis art. 12 specustawy COVID-19 pozwalał na realizację tego typu inwestycji bez formalności Prawa budowlanego. Budowa miała charakter doraźny i służyła przeciwdziałaniu skutkom pandemii.
Godne uwagi sformułowania
exceptiones non sunt extendendae nie może być widziany jako jedynie powołanie się na chęć uczestniczenia w zwalczaniu pandemii nie wystarczy zatem, aby dana osoba miała "chęć" zapobiegania i zwalczania COVID-19. Musi w tym zakresie istnieć jeszcze realna przydatność owych działań
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący
Piotr Broda
sprawozdawca
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 12 specustawy COVID-19 i zasady stosowania przepisów Prawa budowlanego w kontekście nadzwyczajnych regulacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z pandemią COVID-19 i interpretacji przepisów z nią związanych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak nadzwyczajne przepisy (specustawa COVID-19) były nadużywane i jak sądy restrykcyjnie podchodzą do ich interpretacji, chroniąc standardowe procedury prawne.
“Czy specustawa COVID-19 pozwalała na budowę bez pozwolenia? NSA wyjaśnia granice nadzwyczajnych przepisów.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1306/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-08-07 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Siegień /przewodniczący/ Piotr Broda /sprawozdawca/ Tomasz Zbrojewski Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II SA/Gd 595/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-02-16 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1842 art. 12 Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 595/22 w sprawie ze skargi R.A na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.57.2022.CM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 595/22, oddalił skargę R.A. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.57.2022.CM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. R.A. (inwestor) poinformował Starostę [...] (dalej: "Starosta"), że na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej: specustawa COVID-19, prowadzi na działce nr [...] (obręb [...], gmina [...]) inwestycję pn.: "Budowa 20 budynków wraz z infrastrukturą towarzyszącą przeznaczonych na stały pobyt ludzi, przewidzianych do stałego ich zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19". Inwestor podał, że inwestycja będzie przeznaczona dla osób skierowanych na kwarantannę, zarówno mieszkańców danego terenu, jak i turystów, zaznaczając że realizowane obiekty znajdują się na terenach o niskiej intensywności zabudowy. W odpowiedzi na powyższe Starosta wskazał, iż ww. działka znajduje się w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, który jako taki podlega regulacjom zawartym m.in. w art. 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.) - dalej: u.o.p. Dodatkowo inwestycja jest położona na gruntach podlegającym regulacjom ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm.) - dalej: u.o.g.r.l.. Ponadto, z uwagi na położenie inwestycji w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, niezbędne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 390 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: p.w. Organ administracyjny podkreślił, że stosowanie powyższych ustaw nie zostało wyłączone specustawą, zaś złożona przez Inwestora informacja nie spełnia warunków w niej wymienionych. Pierwsze oględziny nieruchomości Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) przeprowadził 9 i 28 października 2020 r., podczas których stwierdzono wykonanie niwelacji terenu. Kolejne oględziny odbyły się 8 grudnia 2021 r., podczas których odnotowano, iż rozpoczęto budowę 10 budynków o wymiarach 6,65 m x 11,64 m. Zgodnie z załączoną dokumentacją fotograficzną w dzienniku budowy dokonano wpisów w dniu 31 sierpnia 2020 r. dokumentujących geodezyjne wytyczenie budynku letniskowego. Do akt sprawy załączono także opinię geotechniczną do projektu budowy domków wczasowych oraz projekt budowlany zespołu budynków mieszkalnych z listopada 2020 r. Wobec powyższego PINB postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. znak: PINB-7141/111a/2021/PO, działając na postawie art. 48 ustawy z dnia a 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b. oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowań a administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a., wstrzymał roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego murowanego o dwóch lokalach mieszkalnych trwale związanego z gruntem (posadowionego na betonowych fundamentach) mającego pełnić funkcję mieszkalną, o wymiarach 6,65 m x 11,64 in (oznaczonego nr [...] na mapie będącej załącznikiem do postanowienia) realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] arkusz[...]obręb ewidencyjny [...] gmina [...] oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b. Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie organ powiatowy wyjaśnił, że budynek mieszkalny będący przedmiotem postępowania realizowany jest przez inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stronie przysługuje prawo do złożenia wniosku o legalizację tego obiektu (wysokość opłaty legalizacyjnej wyniesie 50.000 zł), jednak jest to tylko jego uprawnienie, nie zaś obowiązek. W niniejszej sprawie brak pozwolenia na budowę obligowało PINB do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 p.b. Zażalenie na postanowienie PINB wniósł inwestor. PWINB w wyniku jego rozpatrzenia postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.57.2022.CM utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż budynek nr [...] realizowany przez inwestora nie spełnia kryteriów obiektu realizowanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, dlatego też PINB prawidłowo wdrożył procedurę z art. 48 p.b. Z akt sprawy nie wynika, aby strona uzyskała bądź chociaż wystąpiła do właściwego organu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto obszar, na którym zlokalizowana jest działka nr [...] w J. chroniony jest przepisami u.o.p., p.b. i u.o.g.r.l. Oznacza to, że w normalnych warunkach inwestor nie mógłby rozpocząć na tej działce jakiejkolwiek budowy. PWINB podkreślił, iż powoływanie się na art. 12 specustawy COVID-19 jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach, które wymagają szczegółowego uzasadnienia. W treści pisma inwestora skierowanego do Starosty z dnia 31 sierpnia 2020 r. brak było takiego wyjaśnienia, w jaki sposób budynek miałby przeciwdziałać COVID-19. Skargę na postanowienie PWINB wniósł inwestor, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nieobiektywnym ocenieniu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i jego wybiórczym traktowaniu, polegającym na pominięciu okoliczności korzystnych dla skarżącego. Postanowieniu zarzucono również naruszenie art. 12 specustawy COVID-19 poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd podniósł, że podstawą wydanych w sprawie postanowień były przepisy ustaw z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) dalej: nowelizacja, obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu. Wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej. Sąd wojewódzki podniósł, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że budowa budynku nr [...] nastąpiła bez uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co uzasadniało kwalifikację tej zabudowy jako samowoli budowlanej. W dacie rozpoczęcia przez skarżącego działań inwestycyjnych budynek wymagał w zależności od tego, czy obszar oddziaływania mieści się w całości na działce zainwestowanej albo zgłoszenia, albo pozwolenia na budowę. Żadnego z tych wymogów nie dopełniono. Spór pomiędzy stronami w sprawie dotyczył interpretacji art. 12 specustawy COVID-19. Inwestor uznał, iż przepis ten dał mu umocowanie do zgłoszenia budowy budynku, który wedle jego oświadczenia miał służyć izolacji osób przebywających na kwarantannie w związku z przeciwdziałaniem COVID-19., z kolei organy nadzoru budowlanego przeczą powyższemu stwierdzeniu uznając, że budynek nie spełnia kryteriów obiektu realizowanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, a Sąd tę argumentację przyjął za własną. Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył treść spornego przepisu wskazując, że zgodnie z art. 12 specustawy COVID-19 (w brzmieniu na datę złożenia przez skarżącego informacji do Starosty) do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (ust. 1). Prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID - 19 wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno- budowlanej (ust. 2). W informacji, o której mowa w ust. 2, należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia - w przypadku prowadzenia robót budowlanych (ust. 3 pkt 1). We wspomnianym piśmie do Starosty z dnia 31 sierpnia 2020 r., na co zwrócił uwagę Sąd wojewódzki, inwestor wskazał rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych tj. budowę 20 budynków dwukondygnacyjnych o wymiarach 10 m x 7 m, nieprzekraczających wysokości zabudowy 8 m, przeznaczonych na stały pobyt ludzi wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Budynki są przeznaczone do stałego zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanym z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19. Przedmiot niniejszego postępowania stanowi budynek nr [...]. Interpretacja przedstawiona przez stronę nie spotkała się z przychylnością Sądu wojewódzkiego. Co istotne, przepis art. 12 specustawy COVID-19, zgodnie z jej art. 36 ust. 1 utracił moc po upływie 180 dni od dnia wejścia a w życie tej ustawy (z dniem 5 września 2020 r.), zatem był on przepisem czasowym. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Sąd podkreślił, że za roboty budowlane podejmowane na podstawie art. 12 specustawy COVID-19 należy uznać wyłącznie te, które są podejmowane tylko doraźnie dla zrealizowania określonego celu i które mają charakter przejściowy. Co więcej, ich związek ze zwalczaniem pandemii COVID-19 musi być bezpośredni i wyłączny. Taki charakter miały tzw. szpitale tymczasowe jak i taki charakter mogą mieć punkty szczepień, zewnętrzne poczekalnie dla chorych, czy też wykonanie robót budowlanych takich np. jak adaptacja hali widowiskowo-sportowej na cel szpitalny, czy też otwarcie linii produkcyjnej płynu do dezynfekcji, bądź maseczek w hali magazynowej. Powyższego charakteru nie sposób przypisać obiektowi postępowania, który pierwotnie miał mieć charakter rekreacyjny, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazywane zaś przez stronę okoliczności związane z zawarciem porozumienia z [...] służą w ocenie Sądu I instancji niewątpliwie uwiarygodnieniu deklarowanego przez inwestora celu. Wobec faktu, iż działania strony wykroczyły poza uprawnienia wynikające z art. 12 specustawy COVID-19 organy nadzoru budowlanego słusznie uznały, iż na budowę budynku nr [...] stanowiącego przedmiot postepowania konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył inwestor zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 12 specustawy COVID-19, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotowe przedsięwzięcie budowlane prowadzone przez skarżącego nie ma charakteru obiektu przeciwdziałającego COVID-19, a także że realizowane na podstawie tego przepisu przedsięwzięcie budowlane winno zostać ukończone najpóźniej do dnia utraty mocy przez ten przepis, tj. do dnia 5 września 2020 r. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wskazany warunek w sprawie został spełniony. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego, należy przypomnieć, że skarżący kasacyjnie pismem z 31 sierpnia 2020 r., powołując się na treść art. 12 ust. 2 specustawy COVID-19 poinformował Starostę, iż na działce nr [...], obręb [...], gmina [...] prowadzi inwestycję pn. "Budowa 20 budynków wraz z infrastrukturą towarzyszącą przeznaczonych na stały pobyt ludzi, przewidzianych do stałego ich zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19". Jak podaje skarżący w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego jego zamysłem była budowa budynków, w których osoby chore na lekką postać COVID-19, niewymagające hospitalizacji, mogłyby odbywać kwarantannę i dochodzić do zdrowia. Dodatkowe usługi byłyby świadczone na miejscu np. rehabilitacja, fizjoterapia. Zgodnie z wpisem do dziennika budowy pierwsze roboty budowlane wykonano w dniu 31 sierpnia 2020 r. tj. m.in. geodezyjne wytyczanie budynku letniskowego. Istota zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się zatem wyłącznie do tego, czy ww. budowa (niniejsza sprawa dotyczy budynku oznaczonego nr [...]), w związku z treścią art. 12 specustawy COVID-19 jest wyłączona spod działania przepisów prawa budowlanego. Brzmienie art. 12 ust. 1 i 2 specustawy COVID-19 zostało nadane art. 1 pkt 10 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568). Zgodnie z art. 12 ust. 1 specustawy COVID-19 do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W myśl zaś art. 12 ust. 2 tej ustawy, prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zakres stosowania tych nadzwyczajnych włączeń ze sformalizowanej procedury inwestycyjnej jest uzasadniony jedynym kryterium, tj. przeciwdziałaniem COVID-19. Niewątpliwe regulacja ta winna być oceniana jako wyjątkowa i jako taka musi podlegać ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Wyłącza ten przepis bowiem obowiązujące standardy prowadzenia procesów inwestycyjnych, na różnych etapach obowiązywania przepisów, mniej lub bardziej rygorystyczne. Jednocześnie przepis ten nie stanowi jaki rodzaj obiektów budowlanych podlega tej uproszczonej ścieżce inwestycyjnej. Jedynym kryterium jest przeciwdziałanie COVID – 19. Wobec powyższego najistotniejszym w sprawie okazało się ustalenie, czy powstający obiekt budowlany ma związek z przeciwdziałaniem epidemii. Ów związek z przeciwdziałaniem COVID-19 nie może być widziany jako jedynie powołanie się na chęć uczestniczenia w zwalczaniu pandemii. Istotne jest jaki realny wpływ (swoiste przełożenie) dany inwestor ma na czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, pandemii COVID-19. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej budowa, o której w piśmie z dnia 31 sierpnia 2020 r. poinformował inwestor nie spełnia wymogów hipotezy z art. 12 specustawy COVID-19. Przede wszystkim, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pierwotnym zamysłem prowadzonej budowy była funkcja letniskowo – wczasowa, o czym świadczy dokonany wpis w dzienniku budowy z dnia 3 sierpnia 2020 r. oraz opinia geotechniczna z września 2020 r. W tym miejscu należy zauważyć, iż opisane wyżej regulacje miały charakter czasowy, gdyż zgodnie z art. 36 ust. 1 specustawy COVID-19 przedmiotowy art. 12 utracił moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli z końcem 4 września 2020 r. Przepis ten od początku został ustanowiony jako norma epizodyczna. Obiektywne okoliczności usprawiedliwiające wprowadzenie tego wyjątkowego przepisu miały charakter przemijający, przejściowy. Tymczasem inwestor dopiero w projekcie budowlanym sporządzonym w listopadzie 2020 r., zatem w czasie, kiedy art. 12 specustawy COVID-19 utracił już moc, wskazał, iż przedmiotem inwestycji stał się zespół 20 budynków mieszkalnych, w których można wprowadzić urządzenia ograniczające możliwość emisji wirusów. Także dopiero w piśmie z 17 grudnia 2020 r. strona doprecyzowała, że inwestycja ma być skierowana także do osób z problemami układu oddechowego po przebytej kwarantannie, do osób które w wyniku kryzysu spowodowanego skutkami COVID-19 utraciły własne domostwa oraz mikroprzedsiębiorców branż dotkniętych ww. wirusem. Ponadto na terenie inwestycji inwestor planował stworzyć zespół pomieszczeń pielęgnacyjnych, w szczególności do leczenia układu oddechowego, punkt pielęgniarski, a także punkt szczepień przeciw COVID – 19. W kontekście powyższego budowa budynku mieszkalnego nr [...] z rzekomą możliwością przeciwdziałania COVID-19 zrealizowana miała zostać w interesie indywidualnym inwestora i nie upoważniała do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 12 specustawy COVID-19, w żadnym razie nie służy bowiem realnemu zwalczaniu zakażeniom, zapobieganiu rozprzestrzeniania się, czy też profilaktyce COVID-19, a także nie zwalcza skutków, w tym społeczno-gospodarczych tej choroby. Nie wystarczy zatem, aby dana osoba miała "chęć" zapobiegania i zwalczania COVID-19. Musi w tym zakresie istnieć jeszcze realna przydatność owych działań, aby możliwe było skorzystanie ze szczególnych odstępstw od modelu prawego przygotowania inwestycji do realizacji, jakie daje art. 12 ust. 1 i 2 specustawy COVIDE-19. Brak jest podstaw do przyjęcia, że celem racjonalnego ustawodawcy było dopuszczenie możliwości wszelkiego rodzaju inwestycji budowlanych tylko dlatego, że jednym z ubocznych efektów realizacji takiej inwestycji może być jej wykorzystanie do przeciwdziałania epidemii COVID-19. Otwierałoby to w istocie możliwość realizacji każdej inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2031/21). Sądy administracyjne wielokrotnie zwracały także uwagę na konieczność bardzo ostrożnej interpretacji art. 12 specustawy COVID-19 – zgodnie bowiem z przyjętym poglądem w orzecznictwie możliwość skorzystania z art. 12 specustawy COVID-19 powinna być ograniczona do sytuacji, kiedy dana inwestycja jest pilne konieczna i nie ma wątpliwości, że będzie wykorzystywana dla ratowania zdrowia i życia ludzi. Nie ma również najmniejszych wątpliwości, że celem specustawy COVID-19 były szybkie działania doraźne powstania infrastruktury do przeciwdziałania epidemii. (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2604/21 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/WA 179.21). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi uzasadnionych podstaw do kwestionowania działań organów nadzoru budowalnego, które wszczęły postępowanie kontrolne, a następnie legalizacyjnej względem kwestionowanego zamierzenia inwestycyjnego inwestora. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że działanie podejmowane w ramach art. 12 specustawy COVID-19 miały się zamknąć wraz z utratą ważności tego przepisu ale okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanego orzeczenia. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI