II OSK 1307/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że opłata z tytułu niezgodnego z prawem wyłączenia gruntów leśnych z produkcji nie podlega pomniejszeniu o wartość gruntu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki z o.o. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję o ustaleniu opłaty za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji. Spółka argumentowała, że opłata powinna być pomniejszona o wartość gruntu zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że przepis ten dotyczy jedynie legalnych wyłączeń gruntów z produkcji, a nie opłat wymierzanych z urzędu za wyłączenie niezgodne z prawem (art. 28 ust. 1 ustawy). Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez [...] Spółka z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, która utrzymała w mocy decyzję o ustaleniu opłaty za wyłączenie gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędną wykładnię art. 12 ust. 6 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy, twierdząc, że opłata powinna być pomniejszona o wartość gruntu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zarzuty za bezzasadne. Sąd podkreślił, że art. 12 ust. 6 ustawy, który przewiduje pomniejszenie należności o wartość gruntu, dotyczy sytuacji uzyskania zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji (legalne wyłączenie). Natomiast opłata ustalana na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy, wymierzana z urzędu za wyłączenie niezgodne z przepisami, ma charakter sankcyjny i nie podlega pomniejszeniu o wartość gruntu. Sąd uznał, że rozdziały ustawy dotyczące legalnych wyłączeń (art. 12) i kontroli wykonania przepisów (art. 28) regulują odrębne zagadnienia i nie można stosować przepisów z jednego rozdziału do sytuacji uregulowanej w drugim. NSA nie podzielił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania, akceptując ustalenia WSA co do charakteru spornych gruntów jako leśnych. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, opłata z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy nie podlega pomniejszeniu o wartość gruntu. Przepis art. 12 ust. 6 dotyczy jedynie sytuacji legalnego wyłączenia gruntów z produkcji, w której uzyskano zezwolenie.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, przewidujący pomniejszenie należności o wartość gruntu, ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy organ wydaje decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji. Opłata wymierzana na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy, jako sankcja za wyłączenie niezgodne z prawem, jest odrębną instytucją i nie podlega takim samym zasadom pomniejszenia jak należność przy legalnym wyłączeniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.o.g.r.i.l. art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przepis ten stanowi podstawę do ustalenia opłaty w wysokości dwukrotnej należności w przypadku stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy. Opłata ta nie podlega pomniejszeniu o wartość gruntu.
Pomocnicze
u.o.g.r.i.l. art. 12 § ust. 6
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Przepis ten dotyczy pomniejszenia należności o wartość gruntu w przypadku legalnego wyłączenia gruntów z produkcji, po uzyskaniu zezwolenia.
u.o.g.r.i.l. art. 4 § pkt 12
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Definicja 'należności' jako jednorazowej opłaty z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.l. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
u.o.l. art. 3
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami (art. 28 ust. 1 u.o.g.r.i.l.) nie podlega pomniejszeniu o wartość gruntu na podstawie art. 12 ust. 6 tej ustawy, ponieważ przepis ten dotyczy legalnych wyłączeń. Rozdziały ustawy dotyczące legalnych wyłączeń (art. 12) i kontroli wykonania przepisów (art. 28) regulują odrębne zagadnienia i nie można stosować przepisów z jednego rozdziału do sytuacji uregulowanej w drugim. Organy administracji i sąd pierwszej instancji prawidłowo ustaliły, że sporne działki stanowiły grunty leśne o określonym typie siedliskowym.
Odrzucone argumenty
Opłata z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami powinna być pomniejszona o wartość gruntu na podstawie art. 12 ust. 6 u.o.g.r.i.l. Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, w tym nieustalenie faktycznego charakteru i typu siedliskowego lasu). Naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji polegające na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnienia.
Godne uwagi sformułowania
należność, o której mowa w art. 28 ust. 1 uogril nie może być pomniejszana o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji, tak jak ma to miejsce w sytuacji uzyskania zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji. Są to więc niezależne od siebie rozdziały ustawy regulujące odrębne zagadnienia. pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12 (a więc legalnych wyłączeń gruntów z produkcji) i stanowi ekstraordynaryjny 'dodatek' do samej należności, tak jak takim szczególnym 'dodatkiem' jest podwojenie należności, o którym mowa w art. 28 ust. 1 uogril. pojęcie gruntów leśnych ma charakter formalny.
Skład orzekający
Roman Hauser
przewodniczący sprawozdawca
Teresa Kobylecka
członek
Wojciech Mazur
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za niezgodne z prawem wyłączenie gruntów leśnych z produkcji, w szczególności rozróżnienie między opłatą sankcyjną a należnością przy legalnym wyłączeniu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej związanej z ochroną środowiska i nieruchomości, a jej rozstrzygnięcie opiera się na precyzyjnej wykładni przepisów, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Wyłączenie lasu z produkcji: czy opłata może być niższa? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1307/11 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2012-11-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2011-06-09 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Roman Hauser /przewodniczący sprawozdawca/ Teresa Kobylecka Wojciech Mazur Symbol z opisem 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane IV SA/Wa 2297/10 - Wyrok WSA w Warszawie z 2011-02-28 Skarżony organ Inne Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 1995 nr 16 poz 78 art 12 ust 6, art 28 ust 1 Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Spółka z o. o. z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 2297/10 w sprawie ze skargi [...] Spółka z o. o. z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 28 lutego 2011 r., IV SA/Wa 2297/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej "WSA") - po rozpatrzeniu sprawy ze skargi [...]Sp. z o. o. z siedzibą w M. (zwanej dalej: [...]) na decyzję Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych (zwanego dalej: DGLP) z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji - skargę oddalił. W uzasadnieniu wskazano, że DGLP decyzją z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Olsztynie (zwany dalej "DRDLP") z dnia [...] maja 2010 r., którą ustalono wyżej wymienionej skarżącej opłatę z tytułu niezgodnego z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyłączenia gruntów leśnych z produkcji o powierzchni łącznej 3,0281 ha na części działek ewidencyjnych nr [...] (1,4865 ha) i nr [...] (1,5416 ha) w obrębie ewidencyjnym [...], gmina M. Organ odwoławczy podał, iż postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu na podstawie zawiadomienia przekazanego przez Starostę Mławskiego z dnia 17 kwietnia 2009 r. Z pisma Burmistrza Miasta Mławy z dnia 8 czerwca 2009 r. wynika, iż dla przedmiotowych gruntów brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Grunty leśne wchodzące w skład działek nr [...] i nr [...] w obrębie [...] w obowiązującym do końca 2003 r. miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego uchwalonym Uchwałą Rady Gminy Iłowo-Osada Nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. w sprawie zatwierdzenia Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Iłowo-Osada nie były przeznaczone na cele nieleśne. Znajdowały się w części na obszarach oznaczonych jako "lasy i zadrzewienia" (RL) i w części jako "dolesienia". Stosownie do zapisów w ewidencji gruntów i budynków przedmiotowe nieruchomości były lasem. Działka o numerze ewidencyjnym [...] w całości stanowiła grunt leśny, zaś działka nr [...] była lasem w części o powierzchni 2,0516 ha. Dla sprawy nie mają znaczenia uwagi skarżącego, że na terenie działki nr [...] oprócz lasu istnieją również grunty zadrzewione (Lz), bowiem decyzja DRDLP nie obejmuje gruntów zadrzewionych i nie są one objęte niniejszym postępowaniem. Dowodem, że nastąpiło faktyczne wyłączenie gruntów z produkcji jest bogata dokumentacja fotograficzna w aktach sprawy. Organ nie podzielił stanowiska [...] Sp. z o.o, że należność i opłata wynikająca z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zmianami - zwanej dalej "uogril") są równoznaczne. Artykuł 12 ust. 6 uogril, na podstawie którego pomniejsza się należność o wartość gruntu, odnosi się tylko do należności wyliczonej przy wydawaniu zezwolenia na wyłączenie w trybie przepisów art. 11 i art. 12 uogril. Opłata wymieniona w art. 28 ust. 1 uogril jest opłatą wymierzoną z urzędu inną niż należność, stąd nie może być pomniejszona o wartość gruntu. [...] Sp. z o.o w skardze, uzupełnionej pismem procesowym wniesionym do WSA, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa polegające na niezastosowaniu w sprawie art. 8 uogril, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że usypując wał działała w granicach art. 8 uogril, albowiem miała na celu zapobieżenie dalszej degradacji lasu i dewastacji terenu przez nieznanych sprawców, dokonujących wyrębu lasu oraz wypalających ogniska na terenie działek [...] i [...] obręb [...]. Ponadto strona skarżąca uznała, iż decyzja o wymierzeniu opłaty rażąco narusza art. 12 ust. 6 w związku z art. 28 ust. 1 uogril z uwagi na fakt, iż zaniechano zmniejszenia naliczonej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami o wartość gruntu. Zdaniem autora skargi dalej zasadny był wniosek, że organ odwoławczy naruszył art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami - zwanej dalej "kpa"), gdyż nie ustalił czy na przedmiotowym terenie faktycznie posadowiony był las oraz ewentualnie, jaki typ siedliskowy on posiadał, co warunkuje możliwość naliczenia skarżącej opłaty w podwójnej wysokości z tytułu wyłączenia z produkcji leśnej. GDLP - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA wskazał, że nie podzielił twierdzenia strony skarżącej jakoby w sprawie doszło do naruszenia art. 8 uogril, bowiem wyłączenie gruntów leśnych z produkcji dokonane przez skarżącą bez wątpienia nie miało charakteru wyłączenia okresowego i związanego z podjęciem działań interwencyjnych, wynikających z klęsk żywiołowych, czy wypadków losowych. Zdaniem WSA organy - wbrew zarzutowi strony skarżącej - prawidłowo uznały, iż wymierzona opłata z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji niezgodnie z przepisami uogril nie podlega zmniejszeniu o wartość gruntu, a w konsekwencji nie zastosowały do jej ustalenia art. 12 ust. 6 uogril. Sąd pierwszej instancji stanął więc na stanowisku, że art. 12 ust. 6 uogril nie ma zastosowania w przypadku wydawania decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uogril. Decyzją wydawaną na tej podstawie prawnej nie udziela się zezwolenia na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej oraz nie ustala się należności ani opłaty rocznej, a także w pewnych sytuacjach i jednorazowego odszkodowania, jak to ma miejsce w przypadkach podlegających pod regulację art. 11 ust. 1 - 2 i art. 28 ust. 2 uogril, a ustala się sankcję w postaci opłaty w wysokości dwukrotnej należności. O ile można byłoby podzielić twierdzenie skarżącej, że art. 12 uogril ma zastosowanie do decyzji wydawanej w trybie ust. 2 art. 28 uogril w całości (bowiem wtedy organ wydaje z urzędu decyzję, o której mowa w art. 11 ust. 1 i 2 uogril), o tyle tych samych zasad nie można stosować przy wydawaniu decyzji ustalającej opłatę w trybie ust. 1 tego artykułu. W sytuacjach podpadających pod dyspozycję art. 28 ust. 1 uogril organ nie wydaje decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z danej produkcji, tylko decyzję ustalającą opłatę. Chociaż opłata ta ma być ustalona w wysokości dwukrotnej należności, to nie można jej utożsamiać z należnością. Oczywiście, aby ostatecznie ustalić opłatę należy najpierw wyliczyć należność zgodnie z art. 12 ust. 11 uogril a następnie pomnożyć ją przez dwukrotność. Pomniejszenie zaś należności o wartość gruntu zgodnie z normą art. 12 ust. 6 uogril następuje tylko wówczas, gdy organ wydaje decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji. Do osoby wyłączającej dany grunt z produkcji niezgodnie z prawem nie można stosować takich samych zasad, jak do osoby wyłączającej grunt z produkcji zgodnie z prawem. Zdaniem WSA w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy prawidłowo ustaliły, iż działki będące przedmiotem sporu były gruntem leśnym o typie siedliskowym - bór mieszany świeży i las mieszany świeży. Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stroną skarżącą, iż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji nie koreluje z powołaną w niej podstawą procesową. Organ bowiem, gdy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, winien powołać w podstawie prawnej decyzji art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a nie - jak to uczynił - art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Również organ błędnie przytoczył część materialną podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, albowiem powołał ust. 2 art. 28 uogril, który w sprawie nie znajdował zastosowania. W ocenie WSA uchybienia te jednak nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, a w konsekwencji nie doprowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik [...] Sp. z o.o zaskarżył ww. wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I) naruszenie prawa materialnego a mianowicie art. 12 ust. 6 w związku z art. 28 ust. 1 uogril poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż art. 12 ust. 6 ww. ustawy znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy organ wydaje decyzje zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, podczas gdy znajduje on zastosowanie również w przypadku wskazanym w art. 28 ust. 1 uogril, a w konsekwencji czego WSA niewłaściwie uznał, że brak jest podstaw do stosowania tegoż przepisu w niniejszej sprawie; a także II) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami - zwanej dalej "pusa") w związku z art. 145 § 1 lit. a\ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ówczesny tekst: Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami - zwanej dalej "ppsa") w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa polegające na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji administracyjnych organów obu instancji, pomimo tego że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśniono, czy na przedmiotowych działkach faktycznie był las, a jeżeli tak, czy posiadał on typ siedliskowy - las mieszany świeży i bór mieszany świeży. W uzasadnieniu powyższego wskazano, że WSA, wydając zaskarżony wyrok, naruszył art. 12 ust. 6 w związku z art. 28 ust. 1 uogril poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż art. 12 ust. 6 ww. ustawy znajduje zastosowanie jedynie w przypadku, gdy organ wydaje decyzję zezwalającą na wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, podczas gdy znajduje on zastosowanie również w przypadku wskazanym w art. 28 ust. 1 uogril. W konsekwencji powyższego Sąd orzekający niewłaściwie uznał, że brak jest podstaw do stosowania tegoż przepisu w niniejszej sprawie, a tym samym zmniejszenia naliczonej opłaty z tytułu wyłączenia gruntów leśnych z produkcji niezgodnie z przepisami uogril o wartość rynkową gruntu. W nawiązaniu do powyższego autor skargi kasacyjnej wskazał, że art. 28 uogril zamieszczony jest wśród regulacji o kontroli wykonania przepisów ustawy. Ma on charakter szczególny i jako taki nie stanowi autonomicznej regulacji nie związanej w trybem określonym w art. 11 i 12 tejże ustawy w tym art. 12 ust. 6 uogril. W ust. 1 tego przepisu ustawodawca wprowadził regulację ogólną, zgodnie z którą w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. W ust. 2 tegoż artykułu przewidziano zaś regulację o charakterze szczególnym określającą odmienne niż w poprzednim ustępie sankcję polegającą na podwyższeniu wysokości należności o 10 % za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, jeżeli grunty te zostały przewidziane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieleśne. Tym samym zasadnym jest wniosek, iż ustawodawca zróżnicował sytuację prawną sprawców wyłączenia gruntów z produkcji leśnej niezgodnie z przepisami ustawy jedynie w odniesieniu do tego, czy wyłączony teren został przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele nieleśne, czy też nie. Ustawodawca określił sankcje karne w obu przypadkach przewidzianych w art. 28 ust. 1 i 2 uogril w odniesieniu do pojęcia "należności" zdefiniowanego w art. 4 pkt 12 tejże ustawy. Brak jest jednak w treści przedmiotowego przepisu zróżnicowania w sposobie ustalania tejże należności, w odniesieniu do rodzaju wydawanej przez organ decyzji. Z tego też względu to, czy organ wydał decyzje wskazaną w ust. 1, czy też decyzję wskazana w ust, 2 tegoż przepisu pozostaje bez znaczenia dla określenia sposobu wyliczenia opłaty z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej. Przyjęcie odmiennego stanowiska, polegającego na uznaniu, że art. 12 ust. 6 znajduje zastosowanie przy wydawaniu jedynie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej, prowadziłoby do sytuacji, w której poza sankcją w postaci obowiązku zapłaty dwukrotności wysokości należności, którą ustawodawca zastrzegł wprost, sprawca wyłączenia obciążony byłby dodatkową sankcją polegającą na wyłączeniu stosowania art. 12 ust. 6, która jednak nie wynikałaby z żadnego przepisu prawa. Zdaniem autora skargi kasacyjnej taka jednak interpretacja art. 28 uogril jest błędna, bowiem niedopuszczalnym jest stosowanie wykładni rozszerzającej na niekorzyść strony, w szczególności zapisów o charakterze penalnym, w sytuacji, gdy cel karzący - bez zastosowania tejże wykładni - zostanie osiągnięty. Strona skarżąca ponadto nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu, jakoby jej interpretacja spornych przepisów prowadziła do sytuacji, w której podmiot działający zgodnie z przepisami prawa byłby w "gorszej" sytuacji, aniżeli sprawca wyłączenia gruntów z produkcji leśnej niezgodnie z przepisami ustawy z tego względu, iż podmiot działający zgodnie z prawem zobowiązany byłby do zapłacenia poza opłatą z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej również opłatę roczną oraz ewentualne odszkodowanie z tytułu przedwczesnego wyrębu drzewostanu, podczas gdy sprawca naruszenia poniósłby jedynie opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Należy bowiem mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie art. 28 ust. 1 uogril nie ma charakteru decyzji legalizacyjnej, tym samym sprawca naruszenia celem zalegalizowania zaistniałego stanu rzeczy winien uzyskać dodatkową decyzję, w której to organ określi opłatę roczną i ewentualne odszkodowanie z tytułu przedwczesnego wyrębu drzewostanu, a także zalegalizuje wyłączenie gruntu z produkcji leśnej. Sprawca wyłączenia gruntów z produkcji leśnej niezgodnie z przepisami ustawy nie jest "zwolniony" z obowiązku uzyskania wymaganych prawem decyzji administracyjnych i ponoszenia opłat, przez sam fakt obciążenia go opłatą w wysokości dwukrotności należności, naliczoną w trybie art. 28 ust. 1 uogril. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy autor skargi kasacyjnej wskazał, że DGLP nie ustalił mimo takiego obowiązku dokładnego stanu faktycznego tj. nie ustalił, czy na przedmiotowym terenie faktycznie posadowiony był las oraz ewentualnie jaki typ siedliskowy on posiadał, zaś Sąd pierwszej instancji mimo wadliwie przeprowadzonego przez organ administracyjny postępowania dowodowego oraz oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, oddalił skargę. Działanie Sądu pierwszej instancji w tym zakresie należało uznać za wadliwe z tego względu, iż prawidłowe ustalenie typu siedliskowego lasu warunkuje możliwość i określa sposób naliczenia należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji leśnej, a Sądowi umożliwia przeprowadzenie kontroli legalności wydania przedmiotowej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. NSA uznaje postępowanie i jego wynik, a więc kontrolowany wyrok WSA za prawidłowy i w konsekwencji za bezpodstawne uznaje zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej. Zdaniem NSA interpretacja kwestii wysokości należności, która ma być uiszczona na podstawie art. 28 ust. 1 uogril dokonana przez WSA jest prawidłowa. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że należność, o której mowa w art. 28 ust. 1 uogril nie może być pomniejszana o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji, tak jak ma to miejsce w sytuacji uzyskania zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji. Art. 12 uogril uregulowany został w rozdziale Rozdziale 3 uogril pt. "Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej". Z kolei art. 28 mieści się w Rozdziale 7 pt. "Kontrola wykonania przepisów ustawy". Są to więc niezależne od siebie rozdziały ustawy regulujące odrębne zagadnienia. Nie można więc zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że art. 28 uogril jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 12 i n. uogril i w konsekwencji użyte w art. 28 pojecie "należności" powinno być rozumiane a w konsekwencji traktowane, jak należności o których mowa w art. 12 ustawy. Zdaniem NSA taki pogląd jest nieuprawniony. Pojęcie należności zostało bowiem zdefiniowane w jeszcze innym miejscu ustawy - w tzw. słowniczku ustawy, a więc przepisie, który wyjaśnia znaczenie niektórych pojęć używanych w przepisach uogril lub w innych przepisach prawa - i tylko tamta definicja jest uniwersalna dla całej uogril. Można więc stwierdzić, że tak unormowania z art. 12 jak i 28 są unormowaniami na równi "szczególnym" i każde z nich wprowadza inny, niezależny od siebie sposób liczenia wysokości należności. Z art. 4 pkt 12 uogril (a więc z ww. słowniczka ustawowego) wynika, że na gruncie uogril należności to "jednorazowa opłata z tytułu trwałego wyłączenia gruntów z produkcji". Z art. 28 ust. 1 uogril wynika zaś, że w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Z kolei z art. 12 ust. 1 wynika, że osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji, zaś ust. 6 ww. art. 12 wskazuje, że należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji. Zdaniem NSA zestawienie ww. przepisów uogril - wbrew twierdzeniom skarżącego - a zgodnie z argumentacją WSA - świadczy, że pomniejszenie należności o wartość gruntu jest rozwiązaniem przyjętym przez ustawodawcę dla sytuacji uregulowanych w art. 12 (a więc legalnych wyłączeń gruntów z produkcji) i stanowi ekstraordynaryjny "dodatek" do samej należności, tak jak takim szczególnym "dodatkiem" jest podwojenie należności, o którym mowa w art. 28 ust. 1 uogril. Podsumowując NSA uznaje, że WSA trafnie przyjął, iż do ustalania opłaty na podstawie art. 28 ust. 1 uogril nie znajduje zastosowania art. 12 ust. 6 uogril, co czyni pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej chybionym. Za taki należy także uznać drugi z zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, a więc zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 145 § 1 lit. a\ ppsa w związku z art. 7 i 77 § 1 kpa polegający na oddaleniu zamiast uwzględnienia skargi a w konsekwencji nieuchyleniu decyzji administracyjnych organów obu instancji pomimo tego, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w sprawie, w tym nie wyjaśniono, czy na przedmiotowych działkach faktycznie był las, a jeżeli tak czy posiadał on typ siedliskowy - las mieszany świeży i bór mieszany świeży. Po pierwsze, NSA akceptuje ocenę WSA, iż biorąc pod uwagę prawidłowo zebrany materiał dowodowy sprawy organy właściwie ustaliły, iż działki będące przedmiotem sporu były gruntem leśnym o typie siedliskowym - bór mieszany świeży i las mieszany świeży. Poza tym, jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie, jak i WSA, a co wynika wprost z przepisów uogril (art. 2 ust. 2) gruntami leśnymi, w rozumieniu ustawy, są grunty określone jako lasy w przepisach o lasach, zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej i grunty pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych, a więc pojęcie gruntów leśnych ma charakter formalny. Jak wynika z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 12, poz. 59 ze zmianami) lasem w rozumieniu ustawy jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków, a także grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. Jak wynika z powyższego nie zawsze faktyczny charakter "leśny" danego gruntu przesądza o jego kwalifikacji jako lasu. Trudno przecież za las w potocznym rozumieniu uznać np. wykorzystywany dla potrzeb gospodarki leśnej budynek w postaci biura nadleśnictwa. Tak więc, nawet jeśli hipotetycznie przyjąć (chociaż NSA wskazał powyżej, że taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca) argumentację autora skargi kasacyjnej co do błędnej kwalifikacji charakteru spornych gruntów dokonanej przez organy administracji i zaakceptowanej przez WSA to i tak faktyczny stan gruntu wyłączonego z produkcji jest bez znaczenia dla obowiązku uiszczenia należności, o której mowa w art. 28 ust. 1 uogril jako takiej, a jedynie może mieć wpływ na wysokość tej należności, bo jest ona różnicowana ze względu na rodzaj i stan drzewostanu. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 184 ppsa, orzec jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI