II OSK 1302/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-06
NSAbudowlaneŚredniansa
nadzór budowlanyrozbiórkasamowola budowlanapozwolenie na budowęprojekt budowlanywarunki techniczneprawo budowlaneskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki balkonów i pochylni, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa ani pozbawienia strony możliwości obrony.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez S. [...] we W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca kwestionowała decyzje nakazujące rozbiórkę balkonów i pochylni, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących kręgu stron oraz przepisów materialnych dotyczących warunków technicznych budynków i właściwego adresata nakazu rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione, oddalając skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. [...] we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzje te dotyczyły stwierdzenia nieważności wcześniejszych decyzji nakazujących rozbiórkę balkonów i pochylni w budynku mieszkalno-usługowym. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (pozbawienie możności obrony praw) poprzez nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania, oraz naruszenie przepisów materialnych, w tym art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., art. 51 i 52 pr.bud. oraz § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Argumentowała, że nakaz rozbiórki skierowano do niewłaściwego podmiotu, a także że doszło do rażącego naruszenia przepisów dotyczących odległości od granicy i warunków technicznych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd wskazał, że zarzut pozbawienia możności obrony praw nie może być podnoszony przez stronę, której nie dotyczy bezpośrednio, a kwestia kręgu stron była niezasadnie kwestionowana. Odnosząc się do przepisów materialnych, sąd stwierdził, że art. 51 pr.bud. ma charakter związany, a zarzuty dotyczące art. 52 pr.bud. i § 12 rozporządzenia były chybione, częściowo z uwagi na błędne przywołanie przepisów lub ich nieprawidłowe zastosowanie przez skarżącą. Sąd podkreślił, że skierowanie nakazu rozbiórki do inwestora niebędącego właścicielem nieruchomości nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. nie był zasadny, gdyż nie był podnoszony w skardze do WSA. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że skarżąca skorzystała z trybu nadzwyczajnego, podczas gdy wady prawne mogły być skuteczniej kwestionowane w trybie zwykłym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących kręgu stron nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, jeśli zarzut ten jest podnoszony przez stronę, której nie dotyczy bezpośrednio. Ponadto, kwestia braku udziału innych podmiotów w postępowaniu może być podnoszona jedynie przez te osoby, których ten zarzut dotyczy.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że zarzut pozbawienia możności obrony praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) dotyczy sytuacji, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów, nie uczestniczy w postępowaniu lub nie może przedstawić swojego stanowiska. Nie można go podnosić w imieniu innych pominiętych podmiotów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

pr.bud. art. 51

Ustawa - Prawo budowlane

pr.bud. art. 52

Ustawa - Prawo budowlane

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 147

Kodeks postępowania administracyjnego

pr.bud. art. 3 § 20

Ustawa - Prawo budowlane

pr.bud. art. 28

Ustawa - Prawo budowlane

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 12 § 5

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie w sprawie warunków technicznych art. 12 § 6

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

u.w.l. art. 3 § 2

Ustawa o własności lokali

u.s.m. art. 27 § 2

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

u.s.m. art. 27 § 3

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

pr.bud. art. 3 § 11

Ustawa - Prawo budowlane

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez pozbawienie strony możności obrony praw z uwagi na nieprawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania. Naruszenie art. 28 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., 109 k.p.a. oraz art. 28 ustawy prawo budowlane w zakresie ustalenia stron postępowań. Rażąco błędne ustalenia stanu faktycznego. Naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. oraz art. 51 i 52 ust. 1 pr.bud. oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 pr.bud. oraz § 12 ust 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych. Nakaz rozbiórki skierowany do niewłaściwego podmiotu (Gmina [...] zamiast S. [...]). Nakaz rozbiórki pochylni stanowiącej część chodnika ul. [...], nie precyzując jak zachować funkcjonalność wejść do lokali. Nakaz rozbiórki balkonów, w zakresie których S. nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczących odległości od granicy działki.

Godne uwagi sformułowania

O nieważności postępowania z tej przyczyny można mówić, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska. O 'pozbawieniu możności obrony swych praw' można mówić wówczas, gdy zaistniałe uchybienie procesowe godzi bezpośrednio w uprawnienia danej osoby, która już jest stroną postępowania. Kwestia braku udziału innych podmiotów w postępowaniu, jako przesłanka wznowieniowa, może być podnoszona jedynie przez te osoby, której ten zarzut dotyczy, a nie jak w niniejszej sprawie przez inną stronę postępowania. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 pr.bud. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze, ponieważ prowadzi do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Elementy architektonicznej konstrukcji balkonu trwale połączone z bryłą budynku i na ogół usytuowane na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu uznać należy za takie części budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, zatem - na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali powinny być kwalifikowane jako stanowiące nieruchomość wspólną.

Skład orzekający

Tomasz Bąkowski

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kręgu stron w postępowaniu administracyjnym, adresata nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej, kwalifikacji balkonów jako części nieruchomości wspólnej oraz pojęcia rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z budową i rozbiórką elementów budynku oraz interpretacją przepisów prawa budowlanego i proceduralnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych i materialnych związanych z nadzorem budowlanym, w tym ustalania stron postępowania i odpowiedzialności za samowolę budowlaną, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Kto odpowiada za samowolę budowlaną: inwestor czy właściciel? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1302/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Dobek-Rak
Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1598/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-25
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. [...] we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1598/21 w sprawie ze skargi S. [...] we W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 czerwca 2021 r., znak DON.7200.242.2020.KPI w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 25 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1598/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej "WSA w Warszawie" oddalił skargę S. [...] we W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej "GINB" z 7 czerwca 2021 r., znak: DON.7200.242.2020.KPI, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Zaskarżoną decyzją GINB utrzymał w mocy decyzję własną z 12 marca 2021 r., znak: DON.7200.242.2020.FSE, odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej "Dolnośląski WINB", "organ I instancji") z 4 listopada 2020 r., nr 1007/20, utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (dalej "PINB", "PINB dla miasta [...]") z 31 sierpnia 2020 r., nr 1839/2020, nakazującą S. [...] we W. - inwestorowi robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalno- usługowego przy ulicy [...] [...] we [...], wykonanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę - rozbiórkę skrajnego rzędu balkonów usytuowanych przy wewnętrznym dziedzińcu, od strony granicy z działką nr [...] oraz pochylni usytuowanych przy frontowej elewacji budynku, wzdłuż ulicy [...] wykonanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i przepisami.
W skardze kasacyjnej na ww. wyrok WSA w Warszawie S. [...] we W., dalej "skarżąca kasacyjnie/S." zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego: art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy gdyż strony zostały pozbawione możności obrony swych praw. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że zarówno organy administracji jaki i Sąd pierwszej instancji w postępowaniu sądowo-administracyjnym nieprawidłowo ustaliły krąg stron postępowania co stanowi istotne naruszenie art. 28 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., 109 k.p.a. oraz art. 28 ustawy prawo budowlane w zakresie ustalenia stron postępowań i ich udziału w postępowaniach. Zarzut ten dotyczy w szczególności: Gminy [...] - właściciela nieruchomości stanowiącej drogę publiczną, pas drogowy ul. [...] w tym chodnika/pochylni objętego nakazem rozbiórki; D. T., która jest właścicielką lokalu mieszkalnego położnego w nieruchomości przy ul. [...] o numerze [...]; [...].
S. zarzuciła także rażąco błędne ustalenia stanu faktycznego, co miało wynik na wynik sprawy.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. oraz art. 51 i 52 ust. 1 pr.bud. oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 pr.bud. oraz § 12 ust 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), gdyż Sąd pierwszej instancji pominął dokonane przez organy nadzoru budowlanego rażące naruszenia tych przepisów, dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych" oraz pominął rażące naruszenie prawa przez wadliwe zastosowanie §12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Sąd pierwszej instancji pominął, że zaskarżona decyzja PINB skierowana została do niewłaściwego podmiotu, bowiem S. nie posiada prawa do dysponowania w celach budowlanych nieruchomościami, których dotyczy orzeczony obowiązek rozbiórki, bowiem:
a) nakazuje rozbiórkę pochylni usytuowanych przy frontowej elewacji budynku stanowiącej części chodnika ul. [...], nie precyzując jak zachować funkcjonalność wejść do lokali i wywołując tym stan zagrożenia zdrowia i życia użytkowników oraz pozbawiając właścicieli dostępu do drogi publicznej,
b) została skierowana do niewłaściwego podmiotu, ponieważ nie jest zaadresowana do inwestora/właściciela - Gminy [...], która przed wydaniem decyzji PINB na podstawie wydanej przez siebie (Prezydenta [...]) decyzji pozwolenie na budowę przyjęła przebudowany gminny chodnik protokołem zdawczo-odbiorczym jako właściciel drogi i chodnika/pochylni nabywając prawa inwestycyjne. Chodnik ten nie stanowi zarazem części budynku przy ul. [...] we [...], S. nie posiada żadnego tytułu prawnego do władania chodnikiem/pochylnią w pasie drogi miejskiej ul. [...] we W.
c) nakazuje rozbiórkę części budynku przy ul. [...] we W., tj. skrajnego rzędu balkonów w zakresie których to prac S. nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, prac rozbiórkowych. S. wykonując zarząd powierzony nad nieruchomością na podstawie art. 27 ust 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie ma tytułu prawnego do prowadzenia na terenie tej nieruchomości prac przekraczających zwykły zarząd nieruchomością wspólną: czynności powtarzalne, typowe aktywności związane z bieżącym administrowaniem nieruchomością wspólną, związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w stanie niepogorszonym, tj. może prowadzić prace budowlane jedynie w zakresie konserwacji, napraw i remontów a czynności przekraczające zwykły zarząd tylko w takim zakresie w jakim udzielono jej zgodę stosowanie do unormowań zawartych w ustawie o własności lokali - art. 27 ust. 2 i 3 u.s.m. w zw. z art. 23 u.w.l. (uchwała właścicieli lokali wyrażających zgodę na dokonanie takiej czynności.) - por. R. Dziczek, Komentarz do ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 27, pub. LEX.);
d) nakazuje rozbiórkę chodnika miejskiego nazywając go "pochylnią", posadowionego na nieruchomości Gminy [...] (droga ul. [...] we W.) do której to nieruchomości S. nie posiada prawa do dysponowania na cele budowlane,
e) nakazuje rozbiórkę skrajnego rzędu balkonów usytuowanych od strony granicy z działką [...] z uzasadnieniem, że balkony wybudowano z naruszeniem minimalnej odległości balkonów od działki nr [...] przy pominięciu faktu, że zabudowa przedmiotowym budynkiem jest zabudową pierzejową, że decyzją lokalizacyjną nr 244/89 z 24 listopada 1989 r. i wytycznymi z 9 maja 1989 r. przesądzono, że jest to zabudowa uzupełniająca, że inwestor ma odtworzyć historyczną linię zabudowy pierzei ul. [...]. Zatem organ błędnie uznał, że minimalna odległość skrajnego rzędu balkonu odnosi się do działki gruntu [...], gdy tymczasem zastrzeżenie tej minimalnej odległości ma zastosowanie od czoła balkonu, czyli do granicy działki [...]. Nie ma zaś zastosowania do boku balkonu, który leży w przebiegu pierzei bo do przedmiotowego budynku będzie przylegał następny budynek zlokalizowany na działce [...]. Istniejące zaś na działce [...] garaże będą zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wyburzone. W ocenie skarżącej kasacyjnie takie błędne zastosowanie przepisów rozporządzenia stanowi rażące naruszenie.
Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności poprzedzających zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji decyzji tj. GINB z 7 czerwca 2021 r. oraz decyzji Dolnośląskiego WINB z 4 listopada 2020 r. nr 1007/20 oraz decyzji PINB dla miasta [...] z 31 sierpnia 2020 r. nr 1839/2020, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego za obie instancje w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie z 11 kwietnia 2022 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. do którego w pierwszej kolejności należało się odnieść.
Zarzut naruszenia wymienionego przepisu jest nieuprawniony. Zgodnie z jego treścią nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. O nieważności postępowania z tej przyczyny można mówić, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska. Ponadto o "pozbawieniu możności obrony swych praw" można mówić wówczas, gdy zaistniałe uchybienie procesowe godzi bezpośrednio w uprawnienia danej osoby, która już jest stroną postępowania (zob. wyrok NSA z 28 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2086/19, LEX nr 3420039). Jednocześnie wskazać trzeba, że kwestia braku udziału innych podmiotów w postępowaniu, jako przesłanka wznowieniowa, może być podnoszona jedynie przez te osoby, której ten zarzut dotyczy, a nie jak w niniejszej sprawie przez inną stronę postępowania, tj. S. [...] we W.. Przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu zależy, czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesie zarzut zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 939/18, LEX nr 2636087). Niezasadne są zatem zarzuty naruszenia art. 28 k.p.a., art. 61 § 4 k.p.a., 109 k.p.a. oraz 28 pr.bud., poprzez które skarżąca kasacyjnie kwestionuje krąg uczestników postępowania.
Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać trzeba, że kwestionowana decyzja Dolnośląskiego WINB z 4 listopada 2020 r., nr 1007/20 została wydana na podstawie art. 51 ust. 5 pr.bud. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 pr.bud. Skarżąca kasacyjnie zarzuca ogólnie naruszenie art. 51 pr.bud. Przepis ten składa się z mniejszych jednostek redakcyjnych, tj. ustępów i punktów. Tym samym brak jest możliwości odniesienia się do tak sformułowanego zarzutu, który nie odpowiada wymogom określonym w art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nadto skarżąca kasacyjnie nie twierdzi, że wypełniła obowiązek i przedłożyła projekt budowlany zamienny, który następnie może być podstawą decyzji naprawczej.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie w sprawie nie doszło także do rażącego naruszenia § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Po pierwsze autor skargi kasacyjnej przywołuje publikator z 2019 r., choć w tej dacie przepis ten nie jest już podzielony na punkty - § 12 ust. 5 został zmieniony przez § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2017 r. poz. 2285). Od 1 stycznia 2018 r. przepis brzmi: "Usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane". W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie odnosi się zaś do jego starego brzmienia tj. "Odległość od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż: 1) 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa". Jednocześnie wskazać trzeba, że § 12 ust. 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, nie był stosowany w niniejszej sprawie, tym samym nie mógł on zostać rażąco naruszony. Stosowany był natomiast § 12 ust. 1 i ust. 6 ww. rozporządzenia. Organy architektoniczno-budowlane uznały, że przedłożony przez S. projekt budowlany zamienny jest niezgodny z przepisami techniczno- budowlanymi w zakresie zaprojektowania obiektu zgodnie z § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Do tej normy prawnej nie odnosi się żaden z zarzutów kasacyjnych.
Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 pr.bud. Przepisy te nie miały zastosowania w analizowanej sprawie. W postępowaniu naprawczym i legalizacyjnym przymiot strony określa się mając na uwadze treść art. 28 k.p.a. Ponadto należy podać w wątpliwość zasadność przywoływania ww. przepisów, gdy weźmie się pod uwagę argumentację autora skargi kasacyjnej, która sprowadza się do podważenia adresata decyzji.
Dalej wskazać trzeba, że w skardze kasacyjnej wadliwie podniesiony został zarzut naruszenia art. 52 ust. 1 pr.bud. Z uwagi na datę wydania decyzji w trybie zwykłym 4 listopada 2020 r. (decyzja II inst.) i 31 sierpnia 2020 r. (decyzja I inst.) powinien być przywołany jako art. 52 pr.bud., czyli w starym brzmieniu. Art. 52 pr.bud. został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 41 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471 ze zm.) zmieniającej ustawę z dniem 19 września 2020 r.
Art. 52 pr.bud. stanowił ówcześnie, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Powyższy przepis wskazuje zatem wprost podmioty zobowiązane do dokonania czynności nakazanych decyzjami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle ww. przepisu podnosi się, że w pewnych sytuacjach zobowiązanym do likwidacji samowoli budowlanej będzie inwestor niebędący jednocześnie właścicielem nieruchomości. W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej. Nie ulega wątpliwości, że pojęcie inwestora w rozumieniu art. 52 pr.bud. oznacza w istocie sprawcę samowoli budowlanej, tym bardziej, że rozbiórka obiektu budowlanego jest likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Pozostałe podmioty wymienione w tym przepisie powinny być adresatami nakazu rozbiórki dopiero wtedy, gdy skierowanie tego nakazu do inwestora z przyczyn faktycznych nie gwarantowałoby jego wykonania. Zatem nakaz rozbiórki może zostać skierowany również do inwestora niebędącego właścicielem nieruchomości, na której zrealizowano obiekt budowlany (zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 3811/19). Powyższe rozważania należy odnieść do niniejszego postępowania administracyjnego, które toczyło się w nadzwyczajnym trybie, oraz stwierdzić, że okoliczność skierowania nakazu rozbiórki do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze, ponieważ prowadzi do odstąpienia od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych. Nie każde zatem, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony, ani też racje ekonomiczne lub gospodarcze nie mogą przesądzać o rażącym naruszeniu prawa. Rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji jest kwalifikowanym naruszeniem prawa. W orzecznictwie dominuje pogląd, że dochodzi do niego, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem. Wskazuje się również, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z niebudzącą wątpliwości treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Uwzględniając, że norma z art. 52 pr.bud. budziła wątpliwości interpretacyjne, nie można stwierdzić, że proste zestawienie osnowy decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego, z ww. przepisem, świadczy o oczywistej sprzeczności między rozstrzygnięciem organu a treścią przepisu. Wyklucza to przyjęcie, że nastąpiło rażące naruszenie art. 52 pr.bud.
Nie można także uznać, że doszło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zaakcentować należy, że w skardze do WSA strona nie podnosiła zarzutu naruszenia ww. przepisu. Stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu o tę przesłankę obejmuje wypadki wadliwości decyzji polegające na rozstrzygnięciu decyzją sytuacji prawnej jednostki, która w świetle norm prawa materialnego nie ma ani interesu prawnego, ani obowiązku prawnego w danej sprawie administracyjnej. Uwzględniając natomiast okoliczności niniejszej sprawy, w tym powyższe, nie sposób uznać, że decyzja skierowana została do osoby nie będącej stroną w sprawie.
W ramach analizowanych podstaw kasacyjnych S. zarzuca zarówno organom administracji, jak i Sądowi I instancji, pominięcie, że właścicielem "pochylni" będącej częścią chodnika jest Gmina [...], o czym świadczyć może m.in. okoliczność, iż przejęła ona tę budowlę na własny majątek jako środek trwały (protokół zdawczo-odbiorczy z 12 marca 2001 r.). Z analizy wydanych wyroków w przedmiocie pochylni nie wynika, aby S. kwestionowała rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego w zakresie adresata nałożonych obowiązków. Nie wykazała także, że Gmina była inwestorem budowy pochylni. W piśmie z 12 marca 2001 r. jest tylko mowa o przekazaniu chodnika zajętego w celu budowy budynku mieszkalnego. Odnosząc się zaś do nakazu rozbiórki skrajnego rzędu balkonów wskazać trzeba, że skarżąca kasacyjnie także nie kwestionowała, że nie powinna być adresatem chociażby w części decyzji o nałożeniu projektu budowlanego zamiennego, kontestowanie obecnie, że nie może być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę balkonów nie może odnieść zamierzonego skutku. W tym miejscu podnieść należy, że zgodnie z orzecznictwem, elementy architektonicznej konstrukcji balkonu trwale połączone z bryłą budynku i na ogół usytuowane na zewnątrz w stosunku do przestrzeni wykorzystywanej do wyłącznego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych przez osoby zamieszkałe w lokalu uznać należy za takie części budynku, które nie służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, zatem - na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali powinny być kwalifikowane jako stanowiące nieruchomość wspólną. Jeśli przemawiają za tym względy natury architektonicznej lub estetycznej, to balkony lub ich elementy mogą być uznane za wchodzące w skład nieruchomości wspólnej, choćby w praktyce służyły one do wyłącznego użytku osób zajmujących określony lokal (zob. wyrok SA w Białymstoku z 26 kwietnia 2018 r., I ACa 17/18, LEX nr 2535394). Niewątpliwie S. ma tytuł prawny do nieruchomości w tym zakresie. Nie może się skutecznie odwoływać do art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Nadto S. nie twierdzi wprost, że obowiązek ten powinien być nałożony na właścicieli wyodrębnionych lokali do których przynależą balkony. Nie wskazuje także na naruszenie art. 3 pkt 11 pr.bud. Ponadto należy odróżnić uzyskanie zgody ogółu właścicieli na realizację zamierzenia budowlanego od wykonania obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej.
Niezasadne są wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., art. 51 i 52 ust. 1 pr.bud. oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 pr.bud. oraz § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych.
Na marginesie, niezrozumiałe jest dlaczego S. na kwestionowała decyzji w trybie zwykłym, poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego, a skorzystała z trybu nadzwyczajnego. Nie każde naruszenie prawa w trybie zwykłym stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Zakres kontroli sądowej decyzji wydanej w trybie zwykłym jest znacznie szerszy. Postępowanie nieważnościowe nie może być utożsamiane z postępowaniem w trzeciej instancji, jest to bowiem postępowanie ograniczone do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania, pod kątem istnienia kwalifikowanych wad prawych. A z tych zarzuty kasacyjne dotyczyły jedynie art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną, ponieważ nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI