II OSK 1297/23

II OSK 1297/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Szymańska
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 948/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3, 135, 151, 182, 183, 184, 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 29, 121
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej X sp. z o.o. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 948/22 w sprawie ze skargi X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z 8 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 948/22, oddalił skargę X sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2022 r., nr [...], znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 17 października 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki (PINB) nakazał X sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako inwestorowi, rozbiórkę nadbudowanej części budynku przy ul. [...] w [...], tj. rozbiórkę poddasza wraz z dachem na całym budynku, rozbiórkę części III piętra w połowie budynku od strony frontowej (tj. w części budynku nie przykrytej uprzednio stropodachem) z pozostawieniem ściany kolankowej (ściana zewnętrzna od strony frontu) do wysokości 1,21 m nad poziomem stropu nad II piętrem oraz z pozostawieniem wewnętrznej ściany nośnej i rozbiórkę części budynku od strony podwórka do stropu nad III piętrem tej części budynku.
Po skierowaniu do Spółki upomnienia z 27 listopada 2017 r. organ wystawił tytuł wykonawczy, którym wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 2002 r. Spółka zgłosiła zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Organ odmówił uwzględnienia zarzutów, z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem terminu. Wyrokiem z 16 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 275/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na postanowienie organu II instancji utrzymujące w mocy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów do tytułu wykonawczego.
Następnie postanowieniem z 3 marca 2020 r. PINB nałożył na Spółkę grzywnę w wysokości 215 400,70 zł, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a także obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie przedmiotowego postanowienia w wysokości 68 zł. Organ zaznaczył, że tytuł wykonawczy został skutecznie doręczony Spółce 19 marca 2018 r., zaś czynności kontrolne z 11 lutego 2020 r. wykazały, że obowiązek nadal nie został wykonany. Organ ustalił, że powierzchnia zabudowy części budynku, o której mowa w nakazie rozbiórki, wynosi 234,284 m². Dalej organ zauważył, że 1/5 ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za IV kwartał 2019 r. wyniosła 919,40 zł. Mnożąc powyższe wartości organ ustalił wysokość grzywny na 215 400,70 zł.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB), postanowieniem z 1 czerwca 2022 r. znak [...], utrzymał w mocy powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że orzeczony nakaz rozbiórki dotyczy części obejmującej: poddasze wraz z dachem na całym budynku, część III pietra w połowie budynku od strony frontowej oraz IV piętro w części budynku od strony podwórza do poziomu stropu nad piętrem III. Powierzchnia zabudowy została ustalona w ramach czynności kontrolnych z 10 stycznia 2018 r., kiedy ustalono długość i szerokość budynku. Organ powołał się na ustalenia, że powierzchnia zabudowy na każdej kondygnacji jest ta sama, ponieważ jest to parametr o stałej wartości dla całego budynku. Jak zaznaczył organ, pod dokumentem protokołu kontroli z 10 stycznia 2018r. widnieją podpisy prezesa i wiceprezesa Spółki, co potwierdza akceptację zawartych w protokole stwierdzeń. Zdaniem organu, zapis powierzchni zabudowy do tysięcznej metra nie jest wadliwością uzasadniającą uchylenie postanowienia. Zgodnie ze wskaźnikami powierzchniowymi i kubaturowymi Polskiej Normy PN-ISO 9836:2015-12, pole powierzchni podaje się z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, jednak stosowanie tych norm jest dobrowolne. W odniesieniu do pozostałych argumentów zawartych w zażaleniu, organ wskazał, że jest to w istocie kwestionowanie prawidłowości decyzji z 2002 r., a organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ wskazał również, że przy uwzględnieniu aktualnego komunikatu Prezesa GUS w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za I kwartał 2022 r., orzeczona kwota powinna wynosić 246 091,91 zł, jednak zreformowanie zaskarżonego postanowienia z uwzględnieniem aktualnej ceny powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego naruszyłoby zakaz orzekania na niekorzyść odwołującego się.
Skargą X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie: art. 17 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.); art. 29 § 1 w związku z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.; art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a.; art. 121 § 5 u.p.e.a.; art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a.; art. 9 i 11 k.p.a.; art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.; art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przechodząc do oceny zarzutów skarżącej dotyczących nieprawidłowego wyliczenia wysokości nałożonej grzywny Sąd zauważył, że zgodnie z dyspozycją art. 119 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym. Jak precyzuje art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest co do zasady jednorazowa. Wysokość takiej grzywny, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 u.p.e.a.). Sąd zauważył, że organ zgromadził w aktach przedmiotowy komunikat Prezesa GUS i na jego podstawie prawidłowo ustalił mnożnik iloczynu, o którym mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a. Jeżeli zaś chodzi o mnożną, czyli powierzchnię zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, Sąd odniósł się do treści orzeczonego nakazu rozbiórki. Wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącej, jakoby nieprecyzyjnie określono części do wyburzenia, wyraźnie w nim wskazano, że rozbiórka nadbudowanej części budynku ma obejmować m.in. "rozbiórkę poddasza wraz z dachem na całym budynku". Dla obliczenia mnożnej w niniejszej sprawie nie jest istotna okoliczność, że nakaz rozbiórki obejmuje wyłącznie część budynku, lecz, że objęcie nakazem rozbiórki dotyczy całej kondygnacji. Powyższe bowiem pozwala na obliczenie powierzchni zabudowy. Wyznacza się ją poprzez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Powierzchnię, o której mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a. stanowi powierzchnia zajęcia terenu przez dany obiekt budowlany lub jego część przeznaczoną do rozbiórki. Powierzchnię tę liczy się wraz z zewnętrznym obrysem danego obiektu (lub jego części), a nie tylko powierzchnią użytkową. Obowiązek rozbiórki nie obejmuje bowiem wewnętrznej powierzchni danego budynku, ale cały budynek lub część budynku. Rozbiórka obejmuje powierzchnię, jaką zajął taki budynek, czyli powierzchnię zabudowy. Skoro w sprawie ustalono, czego nie kwestionuje skarżąca, że powierzchnia zabudowy budynku, a zatem jego szerokość i długość, jest tożsama dla wszystkich kondygnacji budynku, to prawidłowym było obliczenie mnożnej z art. 121 § 5 u.p.e.a. jako iloczynu szerokości i długości budynku. Wskazać zdaniem Sądu należy, że ustalenie istotnych w sprawie parametrów budynku (tj. szerokości i długości) oraz obliczenie samej powierzchni zabudowy budynku odbyło się przy udziale prezesa i wiceprezesa skarżącej, o czym świadczą podpisy pod protokołem z 10 stycznia 2018 r. (k. 1 akt organu I instancji). Nietrafne zatem okazały się podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 121 § 5 u.p.e.a. Organ w zgodzie z przepisami postępowania dokonał w tym zakresie ustaleń faktycznych, które pozwoliły na prawidłowe ustalenie mnożnika i mnożnej iloczynu, o którym mowa w powołanym przepisie, co pozwoliło na trafne ustalenie wysokości grzywny. Sąd dodał, że wobec braku odpowiedniego odesłania w u.p.e.a. do stosowania Polskiej Normy PN-ISO, organy administracji nie były zobowiązane do jej stosowania przy wyliczaniu powierzchni zabudowy dla ustalenia wysokości grzywny.
Ponadto Sąd zaakcentował, że organ egzekucyjny nie jest władny do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, co wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny nie może uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostateczną decyzję administracyjną, która podlega wykonaniu. W istocie do kwestionowania samego nakazu rozbiórki sprowadzają się natomiast podnoszone w skardze twierdzenia dotyczące wadliwości określenia zakresu prac, co miałoby powodować, że "tytuł wykonawczy nakładający na skarżącą obowiązek wykonania prac rozbiórkowych jest nieważny". Sąd wskazał, że zarzuty te skarżąca mogła podnosić na innym etapie postępowania. Niedopuszczalność badania podstawy egzekwowanego obowiązku w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie grzywny w celu przymuszenia wynika ponadto z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. W przeciwnym wypadku organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, nawet wówczas, gdy organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję. Nie można bowiem łączyć postępowania egzekucyjnego z trybami postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie skarżąca, co przyznaje w skardze, w ramach innych trybów (tj. wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności) podjęła próby wzruszenia nałożonego nakazu rozbiórki. Kontrolowanie natomiast prawidłowości wydania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie stanowi dodatkowego trybu nadzwyczajnej weryfikacji zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub decyzji o nakazie rozbiórki. Tym samym nie mogły w ocenie Sądu odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 29 § 1 w zw. z 27 § 1 pkt 3 oraz 119 § 1 i 2 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu nietrafny pozostaje również zarzut naruszenia art. 17 § 2 u.p.e.a. W myśl art. 17 § 2 in fine u.p.e.a., organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie do czasu rozpatrzenia zażalenia, jednakże jest to jedynie uprawnienie organu, które może być realizowane w ramach uznania administracyjnego, zaś – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – organ nie podzielił twierdzeń Spółki, jakoby uzasadniony przypadek zachodził.
Nie zasługuje również w ocenie Sądu na uwzględnienie zarzut, że organ nie zawiesił postępowania do czasu prawomocnego rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w zakresie decyzji o nakazie rozbiórki. Przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały wskazane w art. 56 u.p.e.a. W odniesieniu do wywodów skargi Sąd zauważył, że w sprawie nie zostało wstrzymane wykonanie obowiązku, co w myśl art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. byłoby podstawą do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zaś zgodnie z powołanym przepisem sama hipotetyczna możliwość jego wstrzymania w związku z prowadzonym postępowaniem z wniosku o wznowienie postępowania w zakresie nakazu rozbiórki, nie jest powodem dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Odnośnie wniosku skarżącej o dopuszczenie dowodu z treści "skargi na WSA w Warszawie", Sąd wyjaśnił, iż skarżąca nie załączyła tego dokumentu do skargi. Z kolei załączona do skargi dokumentacja konserwatorska i techniczna, która ma potwierdzać dobry stan budynku, pozostaje irrelewantna dla badania prawidłowości zaskarżonego postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Skargą kasacyjną X sp. z o.o. z siedzibą w [...] zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 121 § 5 u.p.e.a. poprzez podtrzymanie błędnego rozumowania organów I i II instancji w zakresie przyjęcia powierzchni budynku dla wyliczenia wysokości grzywny, pomimo, iż nakaz dotyczy jedynie części budynku;
2) przepisów postępowania, tj. art. 135 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezastosowanie art. 135 p.p.s.a., w sytuacji, gdy objęcie orzekaniem i dokładna weryfikacja oraz zbadanie decyzji obu instancji w odniesieniu do podnoszonych przez stronę zarzutów było konieczne do usunięcia naruszenia prawa i przywrócenia stanu zgodnego z prawem - co w konsekwencji przełożyło się na brak należytej kontroli kwestionowanych decyzji obu instancji.
Z uwagi na powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym, uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia 28 maja 2024 r. skarżąca kasacyjnie Spółka przedstawiła dodatkową argumentację prawną, przemawiającą zdaniem strony za zasadnością żądań skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka wnosząc kasację zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, po doręczeniu odpisu tej skargi, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonego postanowienia i słusznie na podstawie akt przedmiotowej sprawy doszedł do przekonania, iż kwestionowane skargą rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego w pełni odpowiada prawu, stąd zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi wynikającą z art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem oceny legalności dokonywanej przez Sąd pierwszej instancji było postanowienie organów nadzoru budowlanego nakładające na skarżącą Spółkę grzywnę w celu przymuszenia mającą na celu zobowiązanie do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z 17 października 2002 r. nakazującej X sp. z o.o. z siedzibą w [...], jako inwestorowi, rozbiórkę nadbudowanej części budynku przy ul. [...] w [...], tj. rozbiórkę poddasza wraz z dachem na całym budynku, rozbiórkę części III piętra w połowie budynku od strony frontowej (tj. w części budynku nie przykrytej uprzednio stropodachem) z pozostawieniem ściany kolankowej (ściana zewnętrzna od strony frontu) do wysokości 1,21 m nad poziomem stropu nad II piętrem oraz z pozostawieniem wewnętrznej ściany nośnej i rozbiórkę części budynku od strony podwórka do stropu nad III piętrem tej części budynku.
Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy błędnej wykładni i nieprawidłowego zastosowania art. 121 § 5 u.p.e.a. poprzez podtrzymanie błędnego rozumowania organów I i II instancji w zakresie przyjęcia powierzchni budynku dla wyliczenia wysokości grzywny, pomimo, iż nakaz dotyczy jedynie części budynku. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, iż w decyzji rozbiórkowej z 17 października 2002 r. w sposób niejasny sprecyzowano zakres robót rozbiórkowych a tym samym niemożliwe jest ich wykonanie.
Przystępując do oceny wskazanego wyżej zarzutu należy w pierwszej kolejności podkreślić w nawiązaniu do argumentacji skarżącej kasacyjnie Spółki, że zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym a więc samej decyzji o nakazie rozbiórki z 17 października 2002 r. Badanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej obejmuje jedynie ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. W tym zakresie brak skutecznych zrzutów. Natomiast w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny w żadnym wypadku nie jest uprawniony do dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji nakładającej ten obowiązek (zob. w tej materii m.in. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2012 r.; II OSK 495/11, z dnia 8 maja 2024 r. III OSK 1720/22) wbrew zapatrywaniu jakie zdaje się prezentować autor skargi kasacyjnej. Tym samym należało przyjąć, że Sąd pierwszej instancji niewadliwie stwierdził, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zgłaszanych zastrzeżeń co do zakresu obowiązku nałożonego decyzją ostateczną. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być bowiem wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Ponadto należy mieć na uwadze, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można kwestionować ani zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, ani też jego zakresu, gdyż ten - jak w rozpatrywanej sprawie - wynika z niepodważonej przez skarżącą kasacyjnie decyzji ostatecznej, która została podjęta w ramach innego postępowania. Jeżeli zatem decyzja rozbiórkowa z 2002 r. nakładająca na skarżącą kasacyjnie określony obowiązek stała się ostateczna, a jej wykonanie nie zostało wstrzymane, to obowiązkiem organu egzekucyjnego było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r.; II OSK 1336/20).
W sprawie tej nałożono na skarżącą Spółkę grzywnę w celu przymuszenia stosownie do dyspozycji art. 121 § 5 u.p.e.a. w wysokości 215 400, 70 zł.
Generalnie z normy art. 121 § 1 u.p.e.a. wynika, że grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Bowiem w § 4 tego uregulowania wskazano, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Z kolei w § 5 oznaczono, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych.
W sprawie tej, zdaniem Sądu odwoławczego, zarzut nieprawidłowego wyliczenia samej wysokości grzywny z uwagi na przyjętą powierzchnię przeznaczoną do rozbiórki nie zasługuje na uwzględnienie.
Trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji, że organ zgromadził w aktach przedmiotowy komunikat Prezesa GUS z 21 lutego 2020 r. w sprawie ceny za 1m² pow. użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2019 r. (w wysokości 4597 zł- przypomnienie NSA) i na jego podstawie prawidłowo ustalił mnożnik iloczynu, o którym mowa w art. 121 § 5 u.p.e.a. Jeżeli zaś chodzi o mnożną, czyli powierzchnię zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, słusznie odniesiono ją do treści orzeczonego nakazu rozbiórki z 2002 r. Wyraźnie w nim wskazano w sentencji decyzji, że rozbiórka nadbudowanej części budynku ma obejmować m.in. "rozbiórkę poddasza wraz z dachem na całym budynku". Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że dla obliczenia mnożnej w niniejszej sprawie nie jest istotna okoliczność, że nakaz rozbiórki obejmuje wyłącznie część budynku, lecz, że objęcie nakazem rozbiórki dotyczy całej kondygnacji. Powyższe bowiem pozwala na obliczenie prawidłowo powierzchni zabudowy. Wyznacza się ją poprzez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Należy zaaprobować pogląd NSA zawarty w wyroku z 4 września 2014 r. II OSK 538/13, przywołanym także w zaskarżonym wyroku, gdzie uznano, że powierzchnię, jaką organy administracji powinny przyjąć do obliczenia wysokości grzywny, o której mowa w art. 121 u.p.e.a., stanowi powierzchnia zajęcia terenu przez dany obiekt budowlany lub jego część przeznaczoną do rozbiórki (niezależnie od etapu budowy). Powierzchnię tą liczy się wraz z zewnętrznym obrysem danego obiektu (lub jego części), czyli tzw. powierzchnię zabudowy, a nie tylko powierzchnię użytkową. Obowiązek rozbiórki nie obejmuje bowiem wewnętrznej powierzchni danego budynku, ale cały budynek lub część budynku.
Tym samym rozbiórka obejmuje powierzchnię, jaką zajął taki budynek, czyli powierzchnię zabudowy (całkowitą). Powołano się w sprawie na ujawnioną długość budynku - 15,83 oraz jego szerokość 14,80 a zatem powierzchnia zabudowy wynosi 234,284 m² co nie jest w kasacji kwestionowane a przecież szerokość i długość spornego budynku jest tożsama dla wszystkich kondygnacji budynku, to prawidłowym było obliczenie mnożnej z art. 121 § 5 u.p.e.a. jako iloczynu szerokości i długości budynku. Wskazać należy za Sądem pierwszej instancji, że ustalenie istotnych w sprawie parametrów budynku (tj. szerokości i długości) oraz obliczenie samej powierzchni zabudowy budynku odbyło się przy udziale strony skarżącej tj. prezesa i wiceprezesa Spółki, o czym świadczą ich podpisy, bez zgłaszanych uwag, pod protokołem z 10 stycznia 2018 r. (k. 1 akt organu pierwszej instancji). Tym samym przedstawione wyżej rozważania jednoznacznie wskazują, iż w realiach tej sprawy nieusprawiedliwiony jest podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 121 § 5 u.p.e.a. w sposób tam opisany.
Nadto należy zaznaczyć, iż w ocenie Sądu odwoławczego w sprawie dokonano prawidłowych ustaleń faktycznych, które pozwoliły na zgodne z prawem ustalenie mnożnika i mnożnej iloczynu, o którym mowa w powołanym przepisie, co pozwoliło na właściwe ustalenie wysokości grzywny.
Nie jest ponadto usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów postępowania tj art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowane pierwszej z tych norm, gdy konieczne to było do usunięcia naruszenia prawa i przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Przede wszystkim art. 135 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota powyższego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy.
Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy. Przepis ten dotyczy jedynie orzeczeń uwzględniających skargę (por. J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Lexis Nexis, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 336-337 oraz powołane tam orzecznictwo NSA). Zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 p.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji - jak w tej sprawie - nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji-podobnie wyroki NSA z dnia 1 lutego 2023 r. II GSK 1269/19, z dnia 12 stycznia 2022 r., I OSK 917/21, z dnia 11 marca 2021 r. I OSK 3541/18.
Czyniony zatem Sądowi pierwszej instancji zarzut naruszenia tej normy procesowej wobec oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. pozostaje więc w okolicznościach tej sprawy całkowicie nieusprawiedliwiony.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się całkowicie nieusprawiedliwione. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., oddalił przedmiotową skargę kasacyjną.