II OSK 1285/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-15
NSAAdministracyjneWysokansa
prawo budowlanepostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważności decyzjiplan zagospodarowania przestrzennegosamowola budowlanarozbiórkaNSAWSAskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwości uzasadnienia, które nie odniosło się do kluczowych zarzutów dotyczących planu zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na decyzję GINB odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 1982 r. nakazującej rozbiórkę budynku letniskowego. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że jego uzasadnienie było wadliwe, ponieważ nie odniosło się do zarzutów dotyczących podstawy prawnej decyzji z 1982 r., w szczególności kwestii planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.D. i J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja GINB utrzymała w mocy decyzję z 1982 r. nakazującą rozbiórkę budynku letniskowego, odmawiając stwierdzenia jej nieważności. Skarżący zarzucali organom administracji i sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną ocenę dowodów i niezastosowanie przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, głównie z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA. Sąd I instancji nie odniósł się bowiem w uzasadnieniu do istotnych zarzutów skargi dotyczących podstawy prawnej decyzji z 1982 r., w szczególności kwestii planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy budynku. NSA podkreślił, że ocena zgodności decyzji z prawem powinna być dokonana na dzień jej wydania, a organ ma obowiązek zbadać, czy przepis o rozbiórce został prawidłowo zastosowany. Z uwagi na wadliwość uzasadnienia wyroku WSA, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez ten sąd. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, uznając to za szczególnie uzasadniony przypadek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, uzasadnienie wyroku WSA nie spełnia wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ nie odniosło się do zarzutu dotyczącego przyjęcia, że uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego może być podstawą orzekania i że nie przewidywał on możliwości zabudowy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA nie zawierało wszystkich wymaganych elementów i uniemożliwiało kontrolę instancyjną, w szczególności nie odniosło się do zarzutu dotyczącego wadliwości planu zagospodarowania przestrzennego jako podstawy orzekania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego, jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli zarzuty podniesione w skardze nie mają uzasadnionych podstaw.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości albo gdy decyzja narusza prawo materialne w stopniu powodującym jej nieważność z mocy ustawy.

p.b. z 1974 r. art. 37 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, gdy decyzja skierowana jest do osoby, która nie była stroną w sprawie.

k.p.a. art. 38 § ust. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć dowody.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy okoliczności faktyczne uzasadniają wydanie decyzji zgodnej z żądaniem strony.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej decyzji, rozstrzygnięcie o żądaniu strony, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji oraz motywów rozstrzygnięcia.

k.p.a. art. 157 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 83 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 1 § pkt 1 i 2

Wprowadzające ograniczenia w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji oraz wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu do istotnych zarzutów skargi dotyczących podstawy prawnej decyzji z 1982 r., w tym kwestii planu zagospodarowania przestrzennego. Niewłaściwe zbadanie przez WSA kwestii rażącego naruszenia prawa materialnego (art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.) i podstawy prawnej decyzji z 1982 r.

Godne uwagi sformułowania

Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Piotr Broda

sprawozdawca

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wadliwość uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego i obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi, a także prawidłowość oceny podstawy prawnej decyzji administracyjnej wydanej w przeszłości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe w kontekście zarzutów dotyczących planów zagospodarowania przestrzennego i przepisów z lat 70. i 80.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotna jest jakość uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia orzeczenia i konieczności ponownego rozpoznania sprawy. Dotyczy też problematyki stosowania przepisów z przeszłości.

Błąd w uzasadnieniu wyroku WSA doprowadził do uchylenia sprawy przez NSA.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1285/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Piotr Broda /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1290/20 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-02-11
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 134, art. 141 § 4, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 1,
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.D. i J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1290/20 w sprawie ze skargi A.D. i J.D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 marca 2020 r. znak DON.7100.233.2019.KWL w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1290/20, oddalił skargę A.D. i J.D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) z dnia 30 marca 2020 r. znak: DON.7100.233.2019.KWL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) po rozpatrzeniu wniosku A. i J.D. z 19 sierpnia 2019 r., decyzją z dnia 20 września 2019 r. znak: WOP.771.1.11.2019.TN na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 – 7 oraz art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1186 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) dalej: p.b., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z 30 lipca 1982 r. nr GT-8384/12/82 nakazującej A.P. rozbiórkę budynku letniskowego (7m x 5m x 3m) na działce nr [...] we wsi M. gmina [...].
GINB w wyniku rozpatrzenia odwołania wnioskodawców decyzją z dnia 30 marca 2020 r. znak: DON.7100.233.2019.KWL utrzymał w mocy ww. decyzję WINB. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż z uwagi na upływ czasu nie zachowały się kompletne akta postępowania zwyczajnego, a próba ich odszukania nie powiodła się. Istnieją tylko niektóre kopie złożone przez skarżącego przy piśmie z 18 grudnia 2000 r. Następnie GINB przytoczył treść art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. nr 38 poz. 229) dalej: p.b. z 1974 r. Następnie organ II instancji podał, że w decyzji z 30 lipca 1982 r. wskazano, że budynek leży na ternie nieprzeznaczonym pod tego rodzaju zabudowę. Podobnie podniesiono w piśmie Gminy [...] z dnia 30 lipca 1982 r. skierowanym do Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej w W. GINB wyjaśnił także pojęcie rażącego naruszenia prawa wskazując przy tym, że budynek wybudowano niezgodnie z uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego, zatem nie można stwierdzić, że doszło do oczywistego naruszenia prawa. Na marginesie wskazał, że o braku możliwości zabudowy działki odwołujący się wiedział już przed wzniesieniem budynku, o czym świadczy jego pismo z 2 września 1983 r. kierowane do Naczelnika Urzędu Gminy w [...]. Organ II instancji wyjaśnił również, że z akt sprawy wynika, iż budynek letniskowy został wybudowany w lipcu 1979 r. przez J.D. i F.P. na nieruchomości stanowiącej własność A.P. Powyższe odwołujący się potwierdza w pi śmie z dnia 2 września 1983 r.
Skargę na decyzje GINB złożyli A. i J.D. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na błędnych wnioskach; 2) naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 p.b. z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że A.P. prawidłowo uznano za adresata decyzji pomimo, że nie był on ani właścicielem ani inwestorem; 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy organ ten odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 30 lipca 1982 r., która rażąco narusza prawo; oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 37 ust. 1 pkt 1p.b. z 1974 r. poprzez jego zastosowanie oraz nieuwzględnienie, że badana decyzja rażąco narusza ww. regulację. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie do wydania decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzającej nieważność badanej decyzji domagając się również zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W świetle zarzutów skargi Sąd zaznaczył, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest wyłącznie zbadanie, czy jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto domaga się stwierdzenia nieważności. Nie sposób jednak przyjąć, jak zauważył Sąd, że w sytuacji, gdy wnioskodawca wskazując na przesłanki nieważności nie popiera ich jednoznacznymi dowodami, a znaczny upływ czasu uniemożliwia pozyskanie dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu zwykłym, to organ miałby jeszcze poszukiwać dowodów i wykazywać przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd wojewódzki podkreślił, iż samowola budowlana stanowi znaczący przejaw lekceważenia prawa budowlanego, a jej legalizacja jest możliwa przy spełnieniu ściśle określonych przesłanek. Przesłanki te do samowoli dokonanych przed 1995 r., wymienia art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 p.b. Przepis ten nakazuje badać zgodność inwestycji z przepisami obowiązujący w okresie ich budowy. Zatem legalność kontrolowanego aktu podlega ocenie w stanie faktycznym i prawnym obowiązującym w dacie jej wydania, za te na dzień przyjął 30 lipca 1982 r. Z uwagi na znaczny upływ czasu Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż organ odwoławczy podejmował czynności w celu pozyskania niezbędnych do oceny dokumentów. GINB zwrócił się do Urzędu Gminy [...] o przesłanie wypisów z miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla działki inwestycyjnej obowiązujących w latach 1979 - 2001 wraz z wyrysami oraz do samych skarżących o przedłożenie oryginałów dokumentów dotyczących ww. decyzji. Skarżący udzielili odpowiedzi, że we wniosku o stwierdzenie nieważności wskazali na dowody pośrednie wynikające z uzasadnienia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z 26 marca 2001 r. Natomiast Urząd Gminy [...] przesłał kopie dwóch planów - uchwałę nr [...] z 20 grudnia 1984r. oraz nr [...] z 22 lipca 1993r. Przy piśmie z 12 lutego 2020r. przesłano również kopie uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. Nr [...] 20 grudnia 1968r. oraz kopię uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego zarządzeniem Naczelnika Powiatu [...] Nr [...]. Plan z 20 grudnia 1984 r. przewidywał w B. urządzenie obozowiska turystycznego dla 100 osób, zaś plan z 22 lipca 1993 r. urządzenie obozowiska turystycznego dla 100 osób oraz zorganizowanie kwater prywatnych dla wczasowiczów i turystów, ponadto wskazywał, że zarezerwowano tereny pod budownictwo letniskowe (pkt 72.2). W ocenie Sądu z tego zapisu nie można wywieźć, że plan ten dopuszczą zabudowę letniskową na przedmiotowej działce, skoro dopiero przeznaczał na ten cel określone tereny.
Sąd wojewódzki podniósł, iż w aktach sprawy znajduje się także akt notarialny umowy sprzedaży nieruchomości z 24 lipca 1999 r. rep. A Nr [...], z którego § 2 wynika, że do aktu przedłożono zaświadczenie Urzędu Gminy w B. z 18 czerwca 1999r. stwierdzające, że zgodnie z planem m.in. działka [...] przeznaczona jest na cele rolnicze. W piśmie z 12 marca 2001 r. Wójt Gminy [...] poinformował PINB, że dom rekreacyjny i działka będą zaakceptowane w najbliższym planie zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego nie można się było zgodzić z zarzutami skargi, iż organy naruszyły art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974r. poprzez ich niezastosowanie.
W świetle argumentacji przedstawionej w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, iż nie jest możliwe proste przenoszenie na tamten porządek prawny standardów legalności stosowanych obecnie. Dlatego też Sąd negatywnie ocenił zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 w zw. z art. 38 ust. 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący podnieśli, iż decyzja została skierowana do A.P., który nie był ani inwestorem, ani właścicielem, ani zarządcą nieruchomości, a przysługiwało mu jedynie prawo dożywotniej służebności korzystania z dwóch pokoi w domku letniskowym, co wynika z aktu notarialnego dotyczącego umowy sprzedaży nieruchomości. Orzekając Sąd miał powyższe na uwadze, jednak zwrócił uwagę, iż z aktu tego wynika również, że S.P. nabył nieruchomość od rodziców na mocy umowy przekazania własności ziemi i posiadania gospodarstwa rolnego. W akcie notarialnym nie wskazano wprawdzie daty zawarcia tej mowy, nie można jednak wykluczyć, że 30 lipca 1982 r. A.P. był właścicielem nieruchomości, zwłaszcza, że na ten fakt wskazuje umowa kupna sprzedaży (nieformalna) zawarta 11 listopada 1988r. pomiędzy A.P., a skarżącym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący A.D. i J.D. zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpami 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi i uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 30 lipca 1982 r., co wynika z przyjęcia, że stan prawny istniejący w dacie budowy domku letniskowego w miejscowości M. nie dopuszczał tego typu zabudowy, podczas gdy w latach 1979-1982 nie obowiązywał żaden plan zagospodarowania przestrzennego oraz brak było możliwości powoływania się na uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 p.b. z 1974 r. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi i uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 30 lipca 1982 r., co wynika z przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z planem zagospodarowania z 1993 r., przeznaczona była na cele rolnicze, podczas gdy w dacie wydania decyzji oraz w dacie budowy domku z dnia 30 lipca 1982 r. powołany plan zagospodarowania nie obowiązywał, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 30 lipca 1982 r., co wynika z przyjęcia, że znaczny upływ czasu wyklucza możliwość wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego, podczas gdy brak jest przepisu, który uniemożliwiałby stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa z uwagi na znaczny upływ czasu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w wyniku błędnej oceny materiału dowodowego tj: a) oparcia argumentacji wyroku na planie zagospodarowania z 22 lipca 1993 r., podczas gdy plan ten nie obowiązywał w dacie wydania decyzji z 30 lipca 1982 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy; b) oparcia się podczas dokonywania oceny przeznaczenia terenu, na piśmie Gminy [...] z 30 lipca 1982 r. skierowanym do Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej w W. oraz piśmie skarżącego z 2 września 1983 r., podczas gdy treść tych pism oraz ocena pism przez Urząd Gminy [...] i stanowisko wówczas wyrażone przez skarżącego, stanowią wyłącznie interpretację tych organów i osób oraz nie wynikają z materiału dowodowego i nie mają charakteru wiążącego;
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione nieodniesienie się przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu skargi, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie sprawy, błędną ocenę materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowych wnioskach, poprzez przyjęcie, że uproszczony plan zagospodarowania Gminy [...] zatwierdzony zarządzeniem Naczelnika Powiatu [...] Nr [...] z dnia grudnia 1974 r. może być podstawą orzekania, jak również, że plan ten nie przewidywał dla przedmiotowego terenu możliwości zabudowy, podczas gdy ww. uproszczony plan zagospodarowania przestrzennego przede wszystkim co do zasady nie mógł być podstawą orzekania, gdyż nie miał on umocowania w ustawie, a ponadto z jego zapisów nie wynika konieczność rozbiórki budynku posadowionego na nieruchomości, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych wnosząc jednocześnie o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonalności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia 30 lipca 1982 r., nr GT-8384/12/82.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd kasacyjny, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na uzasadnionych podstawach kasacyjnych.
Zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 oraz wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10). Sąd ma także obowiązek ustosunkowania się do wszystkich zgłoszonych zarzutów, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji, bowiem nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, na jakie wskazuje ustawa. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.
W skardze kasacyjnej trafnie zarzucono, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do istotnego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ przepisów postępowania w zakresie przyjęcia, że uproszczony plan zagospodarowania Gminy [...] zatwierdzony zarządzeniem Naczelnika Powiatu [...] Nr [...] z dnia grudnia 1974 r. może być podstawą orzekania, jak również, że plan ten nie przewidywał dla przedmiotowego terenu możliwości zabudowy.
Nie ulega wątpliwości, że w ramach postępowania nieważnościowego organ dokonuje oceny zgodności z prawem kwestionowanej decyzji na dzień jej wydania, a zakres tego postępowania determinuje ustalenie istnienia którejś z przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Tym niemniej jeżeli strona podnosi rażące naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. to organ ma obowiązek dokonać kontroli czy przepis ten został w sprawie prawidłowo zastosowany. Zgodnie z powołanym przepisem obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Już tylko z literalnego brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że należało poddać ocenie zgodność wybudowanego obiektu z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. GINB w zaskarżonej decyzji przyjął, że budynek w stosunku do którego orzeczono w kwestionowanej decyzji nakaz rozbiórki, został wybudowany niezgodnie z obowiązującym wówczas uproszczonym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzonym zarządzeniem Naczelnika Powiatu [...] nr [...] z dnia 19 grudnia 1974 r. Takie też stanowisko przyjął Sąd Wojewódzki nie wyjaśniając przy tym na jakiej podstawie przyjął, że postanowienia tego planu były wiążące, zwłaszcza, że okoliczność ta była przedmiotem zarzutu skargi.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki odniesie się do wszystkich zarzutów skargi i zajmie stanowisko w zakresie obowiązywania uproszczonego planu miejscowego. Mając jednocześnie na uwadze treść art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego wprowadzającego ograniczenia w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji oraz wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak sentencji. Jednocześnie na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Jeżeli bowiem wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu Wojewódzkiego, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, by obciążyć organ, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI