II OSK 1283/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą legalności budowy zadaszenia, uznając, że postępowanie zostało wszczęte po wejściu w życie nowelizacji Prawa budowlanego, a rozbiórka samowoli budowlanej jest możliwa.
Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej oraz naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji. Kwestionował datę wszczęcia postępowania administracyjnego, twierdząc, że nastąpiło ono przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego. NSA uznał, że postępowanie zostało wszczęte po nowelizacji, a czynności kontrolne nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania. Sąd oddalił również zarzut dotyczący niemożności rozbiórki samowoli budowlanej, uznając, że nie wykazano technicznych przeszkód uniemożliwiających rozbiórkę zadaszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. W. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący kasacyjnie zarzucił rażące naruszenie przepisów Prawa budowlanego (art. 49e w zw. z art. 25 ustawy nowelizującej) oraz naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 P.p.s.a.) przez nieodniesienie się do istotnych okoliczności. Kluczowym zagadnieniem była data wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy zadaszenia. Skarżący twierdził, że postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego (19 września 2020 r.), co skutkowałoby zastosowaniem przepisów korzystniejszych dla inwestora. NSA, analizując materiał dowodowy, w tym protokół kontroli i adnotację służbową, ustalił, że czynności kontrolne z 8 września 2020 r. nie stanowiły wszczęcia postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania nastąpiło pismem z 2 października 2020 r., które zostało doręczone 7 października 2020 r., a zatem po wejściu w życie nowelizacji. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jest bezzasadny, ponieważ uzasadnienie wyroku WSA zawierało logiczną i spójną argumentację prawną. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że rozbudowa budynku gastronomicznego poprzez wykonanie zadaszenia wymagała pozwolenia na budowę. Ponieważ skarżący nie złożył wniosku o legalizację w terminie, organ zasadnie wydał decyzję o rozbiórce na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd odrzucił argumentację o niemożności rozbiórki zadaszenia bez naruszenia konstrukcji całego budynku, wskazując, że nie wykazano technicznych przeszkód uniemożliwiających rozbiórkę części obiektu, a jedynie ingerencję w konstrukcję dachową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, czynności kontrolne nie są równoznaczne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Wszczęcie postępowania następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej, o której strona została zawiadomiona, zazwyczaj zawiadomienia o wszczęciu postępowania.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że kontrola ma na celu ocenę legalności robót i ustalenie konieczności wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego. Wszczęcie postępowania następuje z chwilą zawiadomienia strony lub pierwszego wezwania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 61 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 48 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 49e § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Prawo budowlane art. 81 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 49e Prawa budowlanego w zw. z art. 25 ustawy nowelizującej przez jego zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania (art. 141 § 4 P.p.s.a.) polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności. Rażące naruszenie art. 48 ust. 1, 3, art. 49e Prawa budowlanego przez ich zastosowanie oraz art. 50 i 51 przez ich niezastosowanie.
Godne uwagi sformułowania
Czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 8 września 2020 r. nie stanowiły czynności procesowej wszczynającej postepowanie administracyjne. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie. Sam fakt, że przeznaczone do rozbiórki zadaszenie stanowiące część "wiaty", nie jest samodzielną częścią obiektu budowlanego, tylko jest z nim trwale powiązane, nie uniemożliwia przeprowadzenia jego rozbiórki.
Skład orzekający
Marzenna Linska - Wawrzon
przewodniczący
Roman Ciąglewicz
sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście nowelizacji przepisów, a także zasady dotyczące legalizacji i rozbiórki samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą nowelizacji Prawa budowlanego i konkretnym stanem faktycznym dotyczącym budowy zadaszenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnoprawnych w prawie budowlanym, które są istotne dla praktyków, choć stan faktyczny nie jest wybitnie nietypowy.
“Kiedy zaczyna się postępowanie administracyjne? Kluczowa data dla legalności budowy.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1283/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-05-16 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-06-03 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/ Roman Ciąglewicz /sprawozdawca/ Tomasz Bąkowski Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 2553/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-03-03 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 174 pkt 1 i 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 61 par. 4, art. 156 par. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1333 art. 48 ust. 1 i 3, art. 49e, art. 81 ust. 4 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2020 poz 471 art. 25 Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Protokolant: asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2553/21 w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 listopada 2021 r. znak DON.7200.153.2021.BZA w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2553/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dalej: "GINB", z dnia 8 listopada 2021 r., znak DON.7200.153.2021.BZA, w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wniósł skarżący zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną oparto na następujących podstawach: 1. art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) P.p.s.a., zarzucając rażące naruszenie art. 49e ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dalej: "Prawo budowlane", w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw przez jego zastosowanie; 2. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., zarzucając naruszenie przepisów postępowania polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący wskazał, że błędne uzasadnienie orzeczenia doprowadziło do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy; 3. art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a., zarzucając rażące naruszenie art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 3, art. art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego przez ich zastosowanie oraz art. 50 i 51 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie. Mając na uwadze wskazane zarzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2. zasądzenie od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kasacyjnie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 440 zł, na które składają się koszty: wynagrodzenia pełnomocnika (240 zł), wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), opłaty kancelaryjnej (100 zł). Skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania polegające na nie wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności, co zdaniem skarżącego nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ w istocie miało. Wnoszący kasację dodał, że błędne uzasadnienie orzeczenia stanowi podstawę kasacyjną wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., jeżeli prowadzi do niezgodnego z prawem załatwienia sprawy. Skonstatował, że z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak z tego widać, skarżący nie skonkretyzował w opisie naruszenia jakie istotne okoliczności nie zostały wyjaśnione. Natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnoszącym się do tego zarzutu stwierdził, że Sąd pierwszej instancji co prawda przywołał okoliczność doręczenia zawiadomienia z dnia 18 września 2020 r. o niezałatwieniu sprawy w terminie, ale się do niego nie odniósł, tzn. nie wyjaśnił dlaczego zawiadomienie z dnia 18 września 2020 r. (dokument urzędowy) nie stanowi dowodu zupełnego potwierdzającego wcześniejsze wszczęcie postępowania. Wskazał, że naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. jest ewidentne. Odniesienie się do tej kwestii rozpocząć trzeba od spostrzeżenia, że Sąd pierwszej instancji odnotował, w części faktycznej uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wydanie przez PINB pisma z dnia 18 września 2020 r. dotyczącego zawiadomienia Burmistrza Gminy [...] z dnia 31 lipca 2020 r., w przedmiocie legalności robot budowlanych na działce nr [...]. Przywołał stanowisko GINB w tej /mierze przedstawione w odpowiedzi na skargę. Przytoczył twierdzenie organu, zgodnie z którym, postepowanie wszczęto pismem z dnia 2 października 2020 r., znak: PINB.452.9.2020.AJ. Zanim wszczęto postępowanie w sprawie budowy "wiaty", jak dalej wywodził organ w odpowiedzi, organ sprawdzał legalność wszystkich robot budowlanych na działce nr [...], zgodnie z wnioskiem Burmistrza Gminy [...] zawartym w piśmie z dnia 31 lipca 2020 r. i tego właśnie dotyczyło zawiadomienie PINB w Jarocinie z 18 września 2020 r., znak: PINB.44.20.2020.AJ. W rozważaniach prawnych Sad pierwszej instancji nie odniósł się do twierdzenia skarżącego, według którego, treść tego pisma świadczy o wszczęciu postępowania przed wejściem noweli w życie. Nie stanowiło to jednak naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11, ONSA i wsa 2012/6/101). Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi zatem szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów zawartych w skardze. Wymagane jest by uzasadnienie stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt II OSK 930/22). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia tak rozumiany obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi, podania podstawy prawnej i jej wyjaśnienia. Skupiając się na okolicznościach istotnych z punktu widzenia prawa materialnego, zawiera wszystkie wymagane elementy, zarówno w części faktycznej jak i prawnej. Sąd w rozważaniach przedstawił swoje stanowisko w zakresie daty wszczęcia postępowania. Nawiązując do doktryny stwierdził, że przepisy prawa wprost nie definiują momentu wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, jednak w nauce i orzecznictwie nie budzi wątpliwości pogląd, iż w świetle wynikającego z art. 61 § 4 K.p.a. obowiązku zawiadomienia wszystkich stron o wszczęciu procesu, etap ten rozpoczyna się wraz z pierwszą czynnością, o której strona została zawiadomiona. Zwykle taką pierwszą czynnością urzędową, którą podejmują organy administracji publicznej, gdy zamierzają wszcząć postępowanie z urzędu, jest zawiadomienie strony lub znanych już wówczas stron o wszczęciu postępowania. Sąd nawiązał dalej do przyjmowanego w literaturze poglądu, według którego, wszczęcie postępowania z urzędu następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności procesowej w sprawie. Taką czynnością będzie przede wszystkim dzień zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a w braku takiego zawiadomienia – dzień pierwszego wezwania w sprawie. Sąd pierwszej administracji ustalił, że zawiadomienie z dnia 2 października 2020 r., o wszczęciu postępowania, zostało doręczone pełnomocnikowi inwestora (jedynej strony postępowania) w dniu 7 października 2020 r., należy więc przyjąć, że z datą doręczenia tego zawiadomienia postępowanie zostało wszczęte. Nastąpiło to już po wejściu w życie nowelizacji Prawa budowlanego, które miało miejsce w dniu 19 września 2020 r. Kontrola w dniu 8 września 2020 r. została przeprowadzona przez organ nadzoru budowlanego podstawie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego. Przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego czynności kontrolnych w dniu 8 września 2020 r. nie oznaczało jeszcze wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji przedmiotowej "wiaty". Kontrola ta dotyczyła ogólnie zgodności z prawem wszystkich obiektów budowlanych na działce inwestora, a dopiero w następstwie ustaleń dokonanych w ramach tej kontroli organ doszedł do wniosku, że konieczne jest przeprowadzenie pięciu odrębnych postępowań dotyczących zgodności z prawem obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości skarżącego, co znalazło swój wyraz w adnotacji służbowej z dnia 2 października 2020 r. Jedną z tych spraw była sprawa legalności "budowy wiaty" (sygn. PINB.452.9.2020.AJ). W dniu 2 października 2020 r. skierowano do inwestora (jedynej strony postępowania) zawiadomienie o wszczęciu postępowania w tej sprawie z urzędu. Sąd dodał, iż pismo z dnia 31 lipca 2020 r. Burmistrza [...] nie stanowiło wniosku o wszczęcie postępowania, lecz jedynie pismo informacyjne z prośbą sprawdzenie legalności wykonanych robót budowlanych na działce nr [...] w [...], zatem nie można uznać, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek. W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że organy, prowadząc postępowanie legalizacyjne, prawidłowo przyjęły, że w sprawie zastosowanie miały przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r. Przedstawione powyżej, wyartykułowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko w zakresie okoliczności faktycznych i prawnych odnoszących się do daty wszczęcia postepowania w sprawie budowy "wiaty", oznacza, że zarzut nieodniesienia się do zarzutu skargi i naruszenia w ten sposób art. 141 § 4 P.p.s.a., jest bezpodstawny. Innym zagadnieniem jest merytoryczna prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej mierze. Trafność orzeczenia Sądu, w sytuacji, gdy orzeczenie zawiera jasne stanowisko co do stanu faktycznego i poddaje się kontroli instancyjnej, nie może być skutecznie podważana z powołaniem się na art. 141 § 4 P.p.s.a. Po tej ocenie zarzutu procesowego można odnieść się do zarzutu sformułowanego punkcie 1 tiret pierwsze skargi kasacyjnej. Nie jest usprawiedliwiona podstawa kasacji oparta na art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. zawierająca zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 49e ustawy – Prawo budowlane w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, przez jego zastosowanie. W podstawie kasacji nie określono, czy chodzi o naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisu postępowania, co stanowi uchybienie wobec wymagań z art. 176 § 1 pkt 2 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W sposób pośredni można jednak przyjąć, że przywołanie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. oznacza wskazanie, że zarzucane jest naruszenie przepisów prawa materialnego. Przed dalszymi rozważaniami konieczne jest jeszcze spostrzeżenie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Skarżący podniósł w opisie naruszenia rażące naruszenie art. 49e Prawa budowlanego w związku z art. 25 noweli, ale nie przywołał art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Niezależnie od tych wadliwości konstrukcyjnych omawianej podstawy kasacji, stwierdzić można, że bezzasadna jest teza o rażącym naruszeniu art. 49e Prawa budowlanego w związku z art. 25 noweli z dnia 20 lutego 2020 r. poprzez jego zastosowanie, z uwagi na błędne przyjęcie, iż do wszczęcia postępowania doszło po dniu wejścia w życie noweli. Sąd pierwszej instancji trafnie zaaprobował stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, według którego, postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte pismem PINB w Jarocinie z dnia 2 października 2020 r. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, czynności kontrolne przeprowadzone w dniu 8 września 2020 r. nie stanowiły czynności procesowej wszczynającej postepowanie administracyjne. Jak wynika z protokołu kontroli obiektu budowlanego, w dniu 8 września 2020 r., pracownicy PINB w Jarocinie, na podstawie art. 81 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przeprowadzili kontrolę w sprawie legalności zabudowy działki nr [...] w miejscowości [...]. W myśl art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. Podjęcie takich czynności kontrolnych nie jest równoważne z wszczęciem postępowania administracyjnego. Przeprowadzona w trybie art. 81 ust. 4 Prawa budowlanego kontrola ma na celu ocenę legalności wykonanych robót budowlanych i ustalenie, czy koniecznym jest wszczęcie w sprawie i w jakim zakresie postępowania jurysdykcyjnego. Dopiero jeżeli na skutek ich przeprowadzenia okaże się, że zostały naruszone przepisy prawa budowlanego, właściwy organ wszczyna postępowanie przewidziane w tej ustawie, np. na podstawie art. 48, 49b lub 50 i 51 (patrz: Zdzisław Kostka [w:] "Prawo budowlane. Komentarz", pod. red. A. Glinieckiego, WK 2016, pkt 3 do art. 81; postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 2132/10; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2135/15; wyrok NSA z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1038/20). W niniejszej sprawie kontrola przeprowadzona w dniu 8 września 2020 r. stanowiła podstawę do oceny, czy i jakie postępowania z zakresu naruszeń prawa budowlanego powinny być wszczęte w stosunku do obiektów położonych na działce nr [...] w miejscowości [...]. Taka analiza została przeprowadzona i w jej wyniku organ przyjął, że w sprawie legalności robót budowlanych na działce nr [...] zachodzi konieczność wydzielenia pięciu spraw, w tym sprawy legalności "budowy wiaty" (obiekt zrealizowany niezgodnie ze zgłoszeniem) – sprawa o sygnaturze PINB.452.9.2020.AJ. Wynika to z "Adnotacji służbowej" z dnia 2 października 2020 r. Na skutek tej oceny doszło do wszczęcia, pismem z dnia 2 października 2020 r., m.in. postępowania w sprawie legalności "budowy wiaty" na działce nr [...] na działce nr [...] w miejscowości [...]. Informacja z dnia 18 września 2020 r. świadczy nie tyle o trwającym postępowaniu administracyjnym w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., ile o tym, że czynności sprawdzające nie doprowadziły jeszcze do zdecydowania przez organ, jakie działania podjąć w związku z informacją Burmistrza Gminy [...] z dnia 31 lipca 2020 r. Jak wynika z poprzedzających rozważań, takie działania zostały podjęte w dniu 2 października 2020 r. o polegały na wszczęciu przez PINB pięciu postępowań administracyjnych, w tym postępowania w sprawie budowy "wiaty" na działce nr [...]. Nie jest skuteczna podstawa kasacji art. 174 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., tj. rażące naruszenie art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 3, art. art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego przez ich zastosowanie oraz art. 50 i 51 Prawa budowlanego przez ich niezastosowanie. Podobnie jak w przypadku poprzedniego zarzutu, wnoszący kasację nie przywołał jako naruszonego przepisu art. 156 § 1 K.p.a., ograniczając się w tej mierze do użycia określenia o rażącym naruszeniu wymienionych powyżej przepisów. Rozbudowa legalnie istniejącego budynku gastronomicznego poprzez wykonanie zadaszenia przy tym budynku, wsparcie konstrukcji zadaszenia na słupach drewnianych z jednej strony, a z drugiej strony na ścianie budynku gastronomicznego, w 2013 r. w okresie wykonania robót wymagała pozwolenia na budowę. W tej sytuacji należało na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wydać postanowienie o wstrzymaniu robot budowlanych. Skarżącego poinformowano o możliwości złożenia wniosku o legalizację, ale mimo upływu zakreślonego terminu, skarżący wniosku tego nie złożył. Konsekwencją niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie jest wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części (art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego). Należy odnotować, że wniosku tego skarżący nie złożył także po upływie terminu. W tej sytuacji nie ma mowy o rażącym naruszeniu powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 48 ust. 1 i 3 oraz art. 49e Prawa budowlanego. Odnosząc się do okoliczności dotyczących omawianego zarzutu, zawartych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, należy przyznać, że wyłączenie zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego może nastąpić z powodu braku możliwości rozbiórki nielegalnej rozbudowy bez naruszenia konstrukcji całego obiektu budowlanego. W orzecznictwie na tle stanu prawnego obowiązującego do dnia 19 września 2020 r. prezentowany był pogląd, którego sens pozostaje aktualny obecnie, według którego, zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego mieć miejsce jedynie w tych przypadkach, kiedy granice legalnej budowy od samowoli budowlanej można łatwo odgraniczyć, bez obawy naruszenia całej konstrukcji obiektu budowlanego i jeżeli może to doprowadzić do stanu zgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 31 października 2000 r., sygn. akt IV SA 1814/98; 8 grudnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2624/98; 23 listopada 2004 r., sygn. akt OSK 905/94; 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt IV SA 394/98 oraz glosa aprobująca R. Dziwińskiego, OSP 2001/7-8/poz. 107; wyrok SN z 6 kwietnia 2001 r., sygn. akt III RN 89/00, OSNAPiUS 2001/24/poz. 705). Najczęściej ma to miejsce w przypadku, gdy samowola budowlana stanowi część dobudowaną do obiektu budowlanego wzniesionego legalnie lub jest nadbudową kondygnacji, gdyż wówczas nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nielegalnie wykonanej części obiektu (jeżeli nie zagraża to bezpieczeństwu konstrukcji całego obiektu) może doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Wyłączenie zastosowania art. 48 Prawa budowlanego dotyczy zatem przypadków rozbudowy istniejącego obiektu budowlanego w ten sposób, że rozbudowana część stanowi integralną część obiektu dotychczasowego i połączona jest z nim na trwałe, a rozbiórka nadbudowy nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części (patrz: wyrok NSA z 10 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1750/15). W niniejszej sprawie skarżący, ani w postępowaniu zwykłym, ani w postępowaniu nadzwyczajnym nie wykazał aby zdemontowanie samowolnie dobudowanych części budynku gastronomicznego, tj. zadaszenia, było ze względów technicznych niemożliwe bądź wiązało się z rozbiórką całego budynku lub jego znacznej części. Sam fakt, że przeznaczone do rozbiórki zadaszenie stanowiące część "wiaty", nie jest samodzielną częścią obiektu budowlanego, tylko jest z nim trwale powiązane, nie uniemożliwia przeprowadzenia jego rozbiórki. Pamiętać trzeba, że dyspozycja art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego przewiduje obligatoryjną rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, gdy nie zostanie złożony w terminie wniosek o legalizację (poprzednio taka obligatoryjność wynikała z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). Co do zasady więc nie ma przeszkód do nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego. Było to wprost przewidziane w normie prawnej zawartej w art. 48 ust. 1 w poprzednim brzmieniu, a także wynika wprost z hipotezy art. 49e pkt 1 w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Jeśli organ wyspecjalizowany, w tym przypadku organ nadzoru budowlanego, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie dostrzega okoliczności stwarzających zagrożenie, na skutek wykonania decyzji, dla części obiektu niepodlegającej rozbiórce, to nie ma obowiązku podejmowania dodatkowych czynności wyjaśniających w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2350/17). W niniejszej sprawie wydanie decyzji o nakazaniu rozbiórki zostało poprzedzone przez organ nadzoru budowlanego rozważeniem zarzutu skarżącego w omawianej kwestii. Organ pierwszej instancji odnotował, że sposób realizacji "wiaty" – zadaszenia, uniemożliwia jego ewentualną rozbiórkę bez naruszenia budynku gastronomicznego, jego konstrukcji dachowej i części pokrycia. Jednocześnie organ uznał, że nie stanowi to przeszkody do wydania decyzji, wskazując na obowiązek prowadzenia robót budowlanych w sposób zgodny z przepisami oraz wiedzą techniczną z zapewnieniem bezpieczeństwa podczas ich wykonywania. Z oceny organu nie wynika zatem, aby rozbiórka przedmiotowego zadaszenia, jakkolwiek siłą rzeczy ingerująca w konstrukcję dachową budynku, oznaczała zagrożenie integralności całego legalnie wykonanego obiektu budowlanego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI