Orzeczenie · 2023-04-13

II OSK 1282/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2023-04-13
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcydecyzja o zobowiązaniu do powrotuzakaz wjazduochrona uzupełniającaprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoustawa o cudzoziemcachskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne M. I. oraz D. I. (w imieniu własnym i małoletnich dzieci) od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i państw Schengen. W skardze kasacyjnej M. I. zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. (oddalenie skargi) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 139 k.p.a. (nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia art. 139 k.p.a.). Zarzut naruszenia art. 139 k.p.a. opierał się na twierdzeniu, że zaskarżona decyzja była bardziej niekorzystna niż wcześniejsza decyzja organu pierwszej instancji, która została uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., oraz na rzekomym wydłużeniu okresu zakazu wjazdu. NSA, powołując się na własną uchwałę FPS 2/98, stwierdził, że art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu prowadzonym po uchyleniu decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do kwestii zakazu wjazdu, sąd uznał, że różnica między decyzją organu pierwszej instancji a decyzją organu odwoławczego w tym zakresie była pozorna i nie wpływała na sytuację prawną skarżącej, a okres zakazu i tak biegnie od daty wydania ostatecznej decyzji organu odwoławczego. W skardze kasacyjnej D. I. i pozostałych zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, poprzez uznanie, że decyzja nie narusza prawa, mimo nieudzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. NSA wskazał, że organ pierwszej instancji uchylił wcześniejszą decyzję z powodu niewłaściwego wyjaśnienia sprawy w kontekście art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a następnie uzupełniono materiał dowodowy, w tym opinię psychologa, która jednoznacznie stwierdziła brak negatywnych skutków powrotu dla małoletnich. Skarga kasacyjna nie odniosła się do tych dowodów, co czyniło ją niezasadną. Sąd odrzucił również wniosek dowodowy o przesłuchanie świadka jako niedopuszczalny w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Odnosząc się do decyzji o ochronie uzupełniającej dla M. I. wydanej po wyroku WSA, sąd stwierdził, że zgodnie z art. 306 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzja o zobowiązaniu do powrotu wygasa z mocy prawa w przypadku korzystania z ochrony uzupełniającej, co nie miało jednak znaczenia dla rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku WSA. Ostatecznie NSA oddalił obie skargi kasacyjne na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wnioski o przyznanie kosztów pomocy prawnej skierowano do sądu pierwszej instancji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 139 k.p.a. po uchyleniu decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zasady dotyczące zakazu ponownego wjazdu oraz postępowanie dowodowe w sprawach cudzoziemców.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z prawem cudzoziemców oraz procedurą administracyjną i sądowoadministracyjną.

Zagadnienia prawne (4)

Czy naruszenie art. 139 k.p.a. (zakaz orzekania na niekorzyść strony) może być podstawą do uchylenia decyzji, jeśli organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i wydał własną decyzję, która jest rzekomo bardziej niekorzystna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Uzasadnienie

NSA powołał się na własną uchwałę FPS 2/98, która wyklucza stosowanie art. 139 k.p.a. w sytuacji ponownego rozpatrywania sprawy przez organ pierwszej instancji po uchyleniu decyzji przez organ odwoławczy.

Czy różnica w określeniu początku biegu okresu zakazu ponownego wjazdu między decyzją organu pierwszej instancji a decyzją organu odwoławczego stanowi naruszenie art. 139 k.p.a. i pogorszenie sytuacji strony?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w analizowanym przypadku różnica była pozorna i nie prowadziła do faktycznego pogorszenia sytuacji strony, gdyż okres zakazu i tak biegnie od daty wydania ostatecznej decyzji organu odwoławczego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji, a okres zakazu wjazdu nie mógł rozpocząć biegu przed wydaniem ostatecznej decyzji. Różnica w sformułowaniach między decyzjami organów nie miała merytorycznego znaczenia.

Czy organ administracji prawidłowo zastosował art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, odmawiając udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, mimo że skarżący podnosili zarzuty dotyczące naruszenia tego przepisu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna była niezasadna, ponieważ skarżący nie odnieśli się do zebranego materiału dowodowego, w tym opinii psychologa, który stanowił podstawę odmowy udzielenia zgody.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że organ pierwszej instancji uchylił wcześniejszą decyzję z powodu niewłaściwego wyjaśnienia sprawy w kontekście art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, a następnie uzupełniono materiał dowodowy, w tym opinię psychologa, która była kluczowa dla rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna nie podważyła tych dowodów.

Czy w postępowaniu przed sądem administracyjnym można przeprowadzić dowód z zeznań świadka lub dopuścić dowód z dokumentu, który powstał po wydaniu zaskarżonej decyzji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dowód z zeznań świadków jest niedopuszczalny (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Dokument powstały po wydaniu zaskarżonej decyzji, który stanowi podstawę do wygaśnięcia decyzji z mocy prawa, nie ma znaczenia dla rozpoznania skargi kasacyjnej od tej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. zakazujący dowodu z zeznań świadków. Odnosząc się do decyzji o ochronie uzupełniającej, sąd wskazał, że zgodnie z art. 306 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, decyzja o zobowiązaniu do powrotu wygasa z mocy prawa, ale fakt ten nie wpływa na rozpoznanie skargi kasacyjnej od wyroku WSA.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargi kasacyjne M. I. oraz D. I., L. I., K. I. i I. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Przepisy (14)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 130 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.c. art. 348 § pkt 3

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.c. art. 306 § pkt 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

p.p.s.a. art. 254 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 139 k.p.a. nie zachodzi, gdy organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. • Różnica w określeniu początku biegu zakazu wjazdu między decyzjami organów nie stanowiła pogorszenia sytuacji strony. • Brak odniesienia się do materiału dowodowego (w tym opinii psychologa) w skardze kasacyjnej dotyczącej ustawy o cudzoziemcach. • Dowód z zeznań świadka jest niedopuszczalny w postępowaniu sądowoadministracyjnym. • Decyzja o ochronie uzupełniającej wydana po zaskarżonym wyroku nie ma wpływu na rozpoznanie skargi kasacyjnej.

Odrzucone argumenty

Zaskarżona decyzja była bardziej niekorzystna niż decyzja organu pierwszej instancji uchylona na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (naruszenie art. 139 k.p.a.). • Rzekome wydłużenie okresu zakazu wjazdu poprzez przesunięcie momentu początkowego biegu terminu. • Nieudzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych było oczywiście niezasadne (naruszenie art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach).

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. • Przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. • W związku z tym, gdyby organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w całości, w tym w zakresie zakazu wjazdu, to oznaczałoby to, że dopiero od wydania decyzji organu odwoławczego, jako decyzji ostatecznej, od której nie przysługuje odwołanie, rozpoczyna się bieg okresu zakazu ponownego wjazdu. • W postępowaniu przed sądem administracyjnym niedopuszczalne jest przeprowadzanie dowodów z zeznań świadków. • Decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wygasa z mocy prawa, jeżeli cudzoziemiec korzysta z ochrony uzupełniającej.

Skład orzekający

Zdzisław Kostka

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Miron

sędzia

Anna Szymańska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania art. 139 k.p.a. po uchyleniu decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zasady dotyczące zakazu ponownego wjazdu oraz postępowanie dowodowe w sprawach cudzoziemców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych związanych z prawem cudzoziemców oraz procedurą administracyjną i sądowoadministracyjną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie administracyjnym i prawie cudzoziemców, w tym interpretacji zakazu orzekania na niekorzyść oraz zasad postępowania dowodowego. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

NSA rozstrzyga: Kiedy zakaz orzekania na niekorzyść nie działa, a decyzja o powrocie staje się bezprzedmiotowa?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst