II OSK 263/22

II OSK 263/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Bk 419/21 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2021-10-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Paweł Miładowski Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 października 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 419/21 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z 12 października 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 419/21, oddalił skargę A. M. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 31 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W wyniku interwencji E. G. i J. G. z dnia 18 listopada 2019r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (PINB) podjął w dniu 9 grudnia 2019 r. postępowanie administracyjne w sprawie budowy ogrodzenia nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku. W dniu 18 grudnia 2019 r. organ dokonał oględzin przedmiotu postępowania, w wyniku którego stwierdził, iż na działce nr ew. gr. [...] zostało wykonane ogrodzenie w następującej lokalizacji i długości: (-) od strony ul. [...], w połowie wysokości dz. nr ew. gr. [...], dwa odcinki: o długości 3,80 m i 6,0 m. Odcinek o długości 6,0 m z bramą wjazdową i furtką, (-) od strony dz. nr ew. gr. [...] odcinek o długości 29,20 m z furtką, (-) od strony dz.nr ew. gr. [...], dwa odcinki ogrodzenia: o długości 3,75 m i 5,35 m. Konstrukcja ogrodzenia: systemowe przęsła stalowe o wysokości 160 cm i szerokości 308 cm, słupki stalowe o przekroju 6 x 4 cm, podmurówka systemowa o wymiarach 35 x 6 x 100 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia od poziomu gruntu ok. 165 cm. Fragmenty ogrodzenia przy budynku nr [...] posiadają wysokość 1,74 m. Według oświadczenia właścicieli nieruchomości ogrodzenie zostało wykonane w listopadzie 2019 r.
Dalej organ wyjaśnił, że nieruchomość, na której zostało wybudowane ogrodzenie, objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...] czerwca 2016 r., na terenie oznaczonym symbolem 2.1.1U.MW. Zgodnie z § 43 ust. 1 planu teren oznaczony symbolem 2.1.1U,MW przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową i wielorodzinną wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Przez teren ten - dz. nr ew. gr. [...] - przebiega również ciąg pieszy oznaczony w planie symbolem 19KP. Wykonanie ogrodzenia spowodowało zamknięcie wyznaczonego ciągu pieszego.
Zdaniem organu, zgodnie z § 8 ww. planu, na jego terenie ustala się maksymalną wysokość ogrodzeń na 1,60 m od poziomu terenu. Zakazuje się grodzenia terenów z wyjątkiem: terenów usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy budynków usługowych, istniejącej zabudowy jednorodzinnej oraz przejść bramowych w parterach budynków. Zakazuje się również stosowania ogrodzeń pełnych, prefabrykowanych przęseł żelbetowych oraz ogrodzeń z blachy. Nadto, zgodnie z § 14 ww. planu dom [...] przy ul. [...][...] objęty jest ochroną konserwatorską. Także zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 ww. planu, ciąg pieszy przebiegający przez dz. nr ew. gr. [...], oznaczony symbolem 19KP wchodzi w skład przestrzeni publicznych.
Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. PINB wystąpił do Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku z zapytaniem, czy ogrodzenie części nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku zgodne jest z ustaleniami przedmiotowego planu miejscowego. W odpowiedzi na zapytanie, Departament Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku poinformował, iż jak wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obwiązującego na terenie nieruchomości objętej postępowaniem, niedopuszczalne jest grodzenie terenów z zabudową mieszkalną wielorodzinną. Zatem ogrodzenie na dz. nr ew. gr. [...] jest niezgodne z planem miejscowym.
Również pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. organ przekazał do Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków pismo E. i J. G. inicjujące prowadzone postępowanie administracyjne dotyczące ogrodzenia części dz. nr ew. gr. [...] przy ul. [...][...]. W odpowiedzi pismem z dnia 27 stycznia 2020 r. Miejski Konserwator Zabytków wskazał, iż nieruchomość dz. nr ew. gr. [...] nie jest wpisana do rejestru zabytków, nie jest położona na obszarze wpisanym do rejestru zabytków oraz nie jest ujęta w wojewódzkiej lub w gminnej ewidencji zabytków. Jednocześnie wyjaśnił, iż budynek położony przy ul. [...][...], użytkowany obecnie jako mieszkalny, posiada kartę ewidencyjną włączoną do gminnej ewidencji zabytków i jest w niej określony jako budynek mieszkalny.
Po przeprowadzeniu postępowania, PINB Powiatu Grodzkiego w Białymstoku decyzją z dnia 29 stycznia 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 51 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) – dalej zwanej P.b., nakazał całkowitą rozbiórkę wybudowanego ogrodzenia, kierując nakaz do A. M., G. R., H. D., A. W. i Zarządu Mienia Komunalnego w Białymstoku. Natomiast postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2020 r., znak: [...], organ ten sprostował swoją decyzję w następujący sposób: (1) w sentencji decyzji w punkcie a) "od strony działki nr ewid. [...] obr. [...] (dwa odcinki o długości 3,75 m i 5,35 m)" - zapisano błędnie nr ewid. [...], poprawny nr ewid. to [...], (2) w uzasadnieniu decyzji, w wierszu czwartym uzasadnienia: "na nieruchomości nr ewid. [...] obr. [...] wybudowane zostało ogrodzenie o długości" – zapisano błędnie nr ewid. [...], poprawny nr ewid. to [...].
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. M., A. W. .i H. D.
Po rozpoznaniu odwołania, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) decyzją z dnia 15 kwietnia 2020 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia 29 stycznia 2020 r., znak: [...]. Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 396/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił powyższą decyzję wskazując na naruszenie art. 7, art. 77 § i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego dotyczącego kręgu osób zobowiązanych do wykonania decyzji rozbiórkowej.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania PWINB decyzją z dnia 31 marca 2021 r. w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 29 stycznia 2020r. w części nakładającej przywołane powyżej obowiązki na G. R. i umorzył postępowanie w tej części, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu swego stanowiska PWINB wskazał, że niniejsza sprawa została wszczęta i niezakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 13.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r. poz. 471), dlatego zgodnie z art. 25 tejże ustawy stosuje się przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu dotychczasowym, tj. obowiązującym do dnia 19.09.2020 r. Organ ten wskazał, że ponownie rozpatrując odwołanie, wziął pod uwagę treść wyroku WSA w Białymstoku z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 396/20 i w dniu 05.03.2021 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego w Białymstoku z wnioskiem o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym dotyczących nieruchomości nr ew. gr. [...] obr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku. Z uzyskanych informacji wynikło, iż G. R. nie jest obecnie współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani współużytkownikiem gruntu na którym znajduje się budynek mieszkalny. Opierając się na wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku Wydział I Cywilny z dnia 27 lutego 2006 r. sygn. akt I C 178/06 organ II instancji uznał, iż G. R. nie był współwłaścicielem nieruchomości znajdującej się przy ul. [...][...] także w dacie wydania decyzji rozbiórkowej przez PINB (wyrok uprawomocnił się 20.03.2006 r.). Zatem nie był stroną postępowania i nie można było nałożyć na niego obowiązków rozbiórkowych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części. W odniesieniu natomiast do przedmiotu postępowania PWINB podzielił ustalenia organu I instancji, że wykonane ogrodzenie w obecnej lokalizacji i wysokości pozostaje w sprzeczności z uregulowaniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] w Białymstoku (rejon ul. [...] I [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...] czerwca 2016 r., obowiązującego na terenie dz. nr ew. gr. [...] obr. [...] przy ul. [...] w Białymstoku. Treść planu jednoznacznie wskazuje gdzie i w jakiej formie na obszarze objętym planem może powstać ogrodzenie. Ogólną zasadą jest, iż zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 2 i 3 zakazuje się grodzenia terenów objętych ww. planem. Wyjątek stanowią tereny usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy budynków usługowych, istniejącej zabudowy jednorodzinnej oraz przejść bramowych w parterach budynków. Budynek usytuowany przy ul. [...][...], do którego przynależy wybudowane ogrodzenie, nie zalicza się do żadnej z ww. grup obiektów zwolnionych z zakazu grodzenia. Nie jest bowiem ani budynkiem usługowym, ani budynkiem w zabudowie jednorodzinnej, ani budynkiem kultu religijnego. Ogólnej jego funkcji mieszkalnej nie zmienia również fakt, iż jeden z wyodrębnionych lokali pełni rolę magazynu, przynależnego do działalności prowadzonej w budynku przy ul. [...][...] ([...] w [...]). Ponadto wykonane ogrodzenie zamyka wytyczony przez ww. plan ciąg pieszy oznaczony symbolem 19KP, który stanowi przestrzeń publiczną.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. M. oraz H. D. Prawomocnym postanowieniem WSA w Białymstoku z dnia 24 czerwca 2021 r. skarga H. D. została odrzucona.
A. M. zaskarżyła w całości decyzję PWINB z dnia 31 marca 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINBPG w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2020r. zarzucając im naruszenie: art. 6, 7, 7b, 9, 11, 12 k.p.a.; zasady prawa obywatelskiego, Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej z dnia 14.12.2007 r. (2007/C 303/01) do dobrej administracji; art. 48 i art. 49 w zw. z art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane; art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. wobec skierowania przez organ pierwszej instancji decyzji do G. A. C. R. niebędącego stroną w sprawie; art. 77 § 1 k.p.a.; art. 80 k.p.a.; art. 105 § 1 k.p.a.; art. 107 § 3 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie podlegała uwzględnieniu, bowiem zarzuty w niej podniesione nie podważyły prawidłowości wydanej decyzji.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko co do przepisów, jakie mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Wskazał, że materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a w szczególności art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7. Niekwestionowaną przez organy okolicznością jest to, że zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 23, w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 P.b., budowa ogrodzeń o wysokości do 2,20 m nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Prawidłowo jednak organy ustaliły, że w przypadku, gdy ogrodzenie powstaje na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jego lokalizacja i forma musi być zgodna z ustaleniami planu stanowiącym prawo miejscowe. Mimo powyższego, w okolicznościach przedmiotowej sprawy art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 P.b. miały zdaniem Sądu zastosowanie, gdyż jak wyjaśniono w uchwale NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine. Tym samym zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 48 i 49 P.b. (przepisy nie mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie) i art. 50 oraz 51 P.b. w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1-4 w ocenie Sądu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Dalej Sąd zaznaczył, że w świetle przepisów obowiązujących w dacie budowy przedmiotowego ogrodzenia, jak również obecnych, inwestorzy nie mieli obowiązku dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania ogrodzenia czy uzyskania pozwolenia. Spornym zaś pozostaje, czy zostało ono wykonane zgodnie z prawem, w szczególności z ustaleniami stosownego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z § 43 ust. 1 planu teren oznaczony symbolem 2.1.1U,MW przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową i wielorodzinną wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Przez teren ten - dz. nr ew. gr. [...] - przebiega również ciąg pieszy oznaczony w planie symbolem 19KP. Wykonanie ogrodzenia spowodowało zamknięcie wyznaczonego ciągu pieszego. Zgodnie z § 8 ust. 1 ww. planu, na jego terenie ustala się maksymalną wysokość ogrodzeń na 1,60 m od poziomu terenu (pkt 1). Zakazuje się grodzenia terenów z wyjątkiem: terenów usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy budynków usługowych, istniejącej zabudowy jednorodzinnej oraz przejść bramowych w parterach budynków (pkt 2 i 3). Zakazuje się również stosowania ogrodzeń pełnych, prefabrykowanych przęseł żelbetowych oraz ogrodzeń z blachy. Ponadto zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 ww. planu, ciąg pieszy przebiegający przez dz. nr ew. gr. [...], oznaczony symbolem 19KP wchodzi w skład przestrzeni publicznych. Mając na uwadze powyższe, pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. PINB wystąpił do Departamentu Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku z zapytaniem, czy ogrodzenie części nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku zgodne jest z ustaleniami przedmiotowego planu miejscowego. W odpowiedzi na zapytanie, Departament Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku poinformował, iż jak wynika z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obwiązującego na terenie nieruchomości objętej postępowaniem, niedopuszczalne jest grodzenie terenów z zabudową mieszkalną wielorodzinną. Zatem ogrodzenie na dz. nr ew. gr. [...] jest niezgodne z planem miejscowym. Ponadto pismem z dnia 27 stycznia 2020 r. Miejski Konserwator Zabytków wskazał, iż nieruchomość dz. nr ew. gr. [...] nie jest wpisana do rejestru zabytków, nie jest położona na obszarze wpisanym do rejestru zabytków oraz nie jest ujęta w wojewódzkiej lub w gminnej ewidencji zabytków. Jednocześnie wyjaśnił, iż budynek położony przy ul. [...][...], użytkowany obecnie jako mieszkalny, posiada kartę ewidencyjną włączoną do gminnej ewidencji zabytków i jest w niej określony jako budynek mieszkalny.
Z akt sprawy wprost zdaniem Sądu wynika, że przedmiotowe ogrodzenie narusza przepis § 8 i 18 ust. 1 pkt 1 miejscowego planu, gdyż budynek usytuowany przy ul. [...][...], do którego przynależy wybudowane ogrodzenie, nie zalicza się do żadnej z ww. grup obiektów zwolnionych z zakazu grodzenia. Trafnie bowiem wskazały organy, że nie jest ani budynkiem usługowym, ani budynkiem w zabudowie jednorodzinnej, ani budynkiem kultu religijnego. Ogólnej jego funkcji mieszkalnej nie może zmienić również wyodrębnienie jednego lokalu na funkcję magazynu, przynależnego do działalności prowadzonej w budynku przy ul. [...][...] ([...] w [...]). Na niezgodność z planem nie ma również wpływu rampa znajdująca się na wygrodzonym terenie i obsługująca działalność prowadzoną przez [...], nadal bowiem budynek ten pozostaje budynkiem mieszkalnym i to wielorodzinnym. Ponadto wykonane ogrodzenie zamyka wytyczony przez ww. plan ciąg pieszy oznaczony symbolem 19KP, który stanowi przestrzeń publiczną. W tym zakresie organy nadzoru budowlanego uzyskały potwierdzenie w Departamencie Urbanistyki Urzędu Miejskiego w Białymstoku, który jednoznacznie potwierdził, że ogrodzenie wybudowane na dz. nr ew. gr. [...] przy ul. [...][...] jest niezgodne z planem miejscowym. Zdaniem Sądu nie ma zatem wątpliwości że przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym, wielorodzinnym, co potwierdza także krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania decyzji.
W ocenie Sądu, rację należy przyznać orzekającym w sprawie organom, iż okoliczność, że dany obiekt budowlany nie wymaga uzyskania zezwolenia w żadnej z przewidzianych przez przepisy Prawa budowlanego form, nie oznacza automatycznie zupełnej dowolności w jego budowie. Ustawodawca w art. 5 ust. 1 P.b. wskazuje bowiem, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając przy tym cały szereg wymogów, w tym m.in. odpowiednie usytuowanie na działce budowlanej (art. 5 ust. 1 pkt 8 tej ustawy) a także poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (art. 5 ust. 1 pkt 9 tej ustawy). Przez użyte sformułowanie "przepisy", które będą konkretyzować ogólne wytyczne z art. 5 P.b., rozumieć należy wszelkie przepisy powszechnie obowiązujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym - co wynika wprost z ustawy zasadniczej - także przepisy prawa miejscowego (tak: art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Tym samym zarzut ograniczenia konstytucyjnych praw nie może zostać zdaniem Sądu uwzględniony, bowiem przepisy prawa miejscowego są również przepisami obowiązującymi w naszym systemie prawa. Sąd podniósł, że potwierdza to także orzecznictwo sądów administracyjnych min. wyrok NSA z 10 września 2019 r. w sprawie sygn. akt II OSK 3516/18 gdzie wskazano, że stan zgodności z prawem w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b. oznacza również zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie Sądu stanowisko organów w tym zakresie jest prawidłowe. Przede wszystkim podkreślić zdaniem Sądu należy, że oceniając przedmiotową inwestycję z punktu widzenia legalności działań skarżących jako inwestorów, należy dokonywać na dzień wykonania przedmiotowego ogrodzenia. Powyższe miało zaś miejsce jak wskazano – w listopadzie 2019 r. W dacie tej obowiązywał już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) - etap I, uchwalony uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...] czerwca 2016 r. (Dz.Urz.Woj.Podl. z 2016r, poz. 3246). Plan ten obowiązuje nadal.
Sąd zauważył, że skarżący w przedmiotowym postępowaniu domagają się de facto pominięcia przez organy stosowania określonych zapisów planu miejscowego, powołując się w tym zakresie na zasady praworządności i trzymanie się bezdusznej litery prawa. Wskazał, że przepisy uchwały w okresie jej obowiązywania muszą być traktowane jednolicie jako wiążące, a więc mogą one być stosowane do sytuacji poprzedzających ich wyeliminowanie z obrotu prawnego i oddziaływać na sytuację prawną podmiotów, które zobowiązywane były do ich przestrzegania. Jednostkowe pominięcie stosowania danego aktu prowadziłoby więc do naruszenia konstytucyjnej zasady równości. W ocenie Sądu, można pominąć określony akt, gdyby jego zastosowanie prowadziło do niedających się pogodzić z porządkiem konstytucyjnym zasad a więc np. gdyby jego zastosowanie implikowało naruszenie np. zasad niedyskryminacji lub równości, ale nie w przypadku, gdy odmowa zastosowania przyjętego rozwiązania mogła być źródłem takiej nierówności. W okolicznościach niniejszej sprawy wszystkie podmioty w tej samej sytuacji faktycznej podlegają rozwiązaniu przyjętemu w planie miejscowym. Nie można więc twierdzić, że skarżący są w szczególnie niekorzystnej sytuacji.
Reasumując Sąd stwierdził, że organ nadzoru budowlanego był obowiązany do zbadania, czy inwestycja jest zgodna z obowiązującymi przepisami - w tym z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Budowa obiektu budowlanego, nawet nie wymagającego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, wbrew postanowieniom tego planu jest innym przypadkiem samowoli budowlanej polegającym na realizacji tego obiektu niezgodnie z przepisami (art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy – P.b.). W takim wypadku, zastosowanie ma m.in. przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 wspomnianej ustawy, dający podstawę do orzeczenia rozbiórki, gdy nie można doprowadzić go do stanu zgodnego z prawem.
Zdaniem sądu organy nie naruszyły art. 7, 77, 80 k.p.a. bowiem ustaliły stan faktyczny i prawny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz przytoczyły przepisy prawa, które zdecydowały o treści decyzji. Ponadto organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, dokonał ich analizy i wyciągnął prawidłowe wnioski zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a stosowna argumentacja znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie działały także zgodnie z art. 6 k.p.a.
W ocenie Sądu podnosząc zarzut naruszenia praw obywatelskich strona skarżąca nie wskazała o jakie konkretne naruszenia chodzi. W opinii Sądu, w omawianej sprawie nie doszło do uchybienia art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zw. z art. 6 Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej w zw. z art. 2 TUE oraz art. 91 Konstytucji RP. Stronom zagwarantowano prawo do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu poprzez możliwość zapoznania się za aktami sprawy, składania wniosków dowodowych, wnoszenia wyjaśnień, zapoznania się z uzasadnieniami wydawanych rozstrzygnięć. Zarówno analiza akt sprawy jak i podjętego rozstrzygnięcia nie pozwalają również zdaniem Sądu stwierdzić, aby postępowanie było prowadzone w sposób stronniczy. Organy dokładnie wyjaśniały okoliczności faktyczne sprawy, a zachowanie standardów dobrej administracji nie oznacza, że analiza materiału dowodowego i rezultat prowadzonego postępowania ma być zbieżny z oczekiwaniem strony skarżącej, czyli nieuwzględniający przepisów miejscowego planu.
Sąd uznał, że nie doszło w sprawie również do naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z uwagi na skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną, gdyż prawomocnym wyrokiem z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 396/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję PWINB z dnia 15 kwietnia 2020 r. znak: [...]utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku z dnia 29.01.2020 r. znak: [...], nakazując wyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego kręgu osób zobowiązanych do wykonania decyzji rozbiórkowej. Po ponownym rozpoznaniu odwołania PWINB zaskarżoną decyzją z dnia 31 marca 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 29 stycznia 2020 r. w części nakładającej przywołane powyżej obowiązki na G. R. i umorzył postępowanie w tej części, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzyskanych przez organ informacji jednoznacznie wynikło, iż G. R. nie jest obecnie współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, ani współużytkownikiem gruntu na którym znajduje się budynek mieszkalny, a także nie był współwłaścicielem nieruchomości także w dacie wydania decyzji rozbiórkowej przez PINB (wyrok uprawomocnił się 20.03.2006r.). Zatem nie był stroną postępowania i nie można było nałożyć na niego obowiązków rozbiórkowych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części. Dostrzeżone uchybienia zostały zatem skorygowane, nie było zatem podstaw do stwierdzania nieważności decyzji w tym zakresie, z uwagi na dwuinstancyjność tego postępowania, a zatem możliwość skorygowania błędów organu I instancji.
W ocenie Sądu nie zaistniały także podstawy do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Należy jego zdaniem uznać za prawidłowe rozstrzygnięcia organów obu instancji w sprawie nakazu rozbiórki ogrodzenia, wybudowanego niezgodnie z miejscowym planem, gdyż w tak przedstawionym stanie faktycznym nie doszło do jego bezprzedmiotowości, a organ mógł orzec co do istotny zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. Tym samym Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skargą kasacyjną A. M. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:
l. na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. nieważność postępowania przed Sądem I instancji z uwagi na fakt, iż współużytkownicy wieczyści nieruchomości o nr ew. gr. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku G. i A.K. zostali pozbawieni możności obrony swych praw w postępowaniu przed Sądem I instancji, poprzez brak zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, m.in. nie doręczono ww. zawiadomień o terminie rozprawy w dniu 05.10.2021 r. pomimo tego, że decyzja organu II instancji z dnia 31.03.2021 r. wprost dotyczyła ich interesu prawnego i obowiązku w związku z nabyciem przez nich od Pani A. W.-Z. w dniu 04.02.2021 roku udziału w prawie współużytkowania wieczystego ww. nieruchomości;
ll. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie:
1) art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 1 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414, ze zm., dalej w skrócie: P.b.) w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 12.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 19.09.2020 r., na skutek przyjęcia, iż w sytuacji, gdy tylko do określonej części inwestycji możliwe jest przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, konieczne jest nałożenie przez organ nadzoru budowlanego obowiązku rozbiórki całości obiektu budowlanego, bez możliwości zobowiązania podmiotu realizującego inwestycję do dokonania znacznych zmian w inwestycji, celem doprowadzenia jej do zgodności z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) art. 49 ust. 1 pkt 1) P.b. w zw. z art. 49 ust. 3 P.b. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 12.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 19.09.2020 r. na skutek błędnego przyjęcia przez Sąd I instancji, za organami obydwu instancji, że procedura legalizacyjna określona w przepisach Prawa budowlanego może zostać przeprowadzona jedynie w zakresie całości posadowionego ogrodzenia, mimo tego, iż w przedmiotowej sprawie część ogrodzenia dokonuje wygrodzenia m.in. części nieruchomości wokół budynku o charakterze usługowym, lokalu należącego do Zakładu Mienia Komunalnego w Białymstoku, zaś pozostawione w części ogrodzenie nie naruszałoby zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i w konsekwencji błędnego niezastosowania ww. przepisu w niniejszej sprawie lub bardziej dokładniej, proces stosowania prawa w miejsce stosowania przepisów, które nie uwzględniają wszelkich sytuacji oraz możliwości, w tym okoliczności, którego zastosowanie nakazują dopiero stosowne stany faktyczne, który tudzież w niniejszej sprawie wymaga szerszego uwzględnienia, co najmniej odniesienia się do zarzutów skarżącej;
3) § 8 ust. 1 pkt 2 i 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] (rejon ulic [...] i [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...].06.2016 r., na skutek przyjęcia, iż ogólna funkcja budynku mieszkalnego, w którym, w jednym z lokali, z wykorzystaniem budynku na nieruchomości na której prowadzona jest działalność gospodarcza, co uniemożliwia ogrodzenie chociażby części nieruchomości, m.in. w miejscu dostaw do lokalu, która pełni nieodzowną funkcjonalną całość wraz ze wspomnianą działalnością gospodarczą prowadzoną i zlokalizowaną od frontu ulicy w budynku na tejże samej nieruchomości, tym bardziej, że wygrodzenie części nieruchomości jakkolwiek powyższe nie powoduje naruszenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wdrożenia procedury legalizacyjnej tak posadowionego ogrodzenia w określonym zakresie dotyczącym części nieruchomości służebnej względem lokalu usługowego funkcjonalnie powiązanego z budynkiem zlokalizowanym od frontu ul. [...] w Białymstoku, co więcej, stanowiącego m.in. miejsce kultu, co też wynika z ogólnie dostępnych dokumentów;
III. na podstawie przepisu art. 174 pkt 2) p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy, a mianowicie:
1) w brzmieniu sprzed art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4) k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 52 P.b. nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 12.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 19.09.2020 r. poprzez brak stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo, iż mocą zaskarżonej decyzji nałożono nakaz rozbiórki ogrodzenia m.in. na Panią A.W., która w dniu wydania decyzji nie była współwłaścicielką ani współużytkownikiem wieczystym nieruchomości działki o nr ew. gr. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku, gdyż w dniu 04.02.2021 r. sprzedała przysługującej ww. prawo na rzecz Państwa G. i A. i K. włącznie z udziałem w użytkowaniu wieczystym w ww. nieruchomości i tym samym decyzję skierowano do osoby niebędącej stroną postępowania, mimo że zaskarżona decyzja organu II instancji, jak też decyzja organu I instancji, nakładać powinny obowiązek rozbiórki na podmioty będące stricte współwłaścicielami nieruchomości, nie zaś nimi będące, tj. posiadających przymiot inwestorów obiektu budowlanego;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie i oddalenie skargi wniesionej na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31.03.2021 r., pomimo iż Wojewódzki Sąd Administracyjny nawet lakonicznie, bądź nawet symbolicznie nie odniósł się do literalnie podniesionych przez skarżącą zarzutów w ten sposób, iż pominął i zbagatelizował całkowicie zarzuty formułowane przez pełnomocnika skarżącej w pierwszej skardze wniesionej na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15.04.2020 r., które zostały przez pełnomocnika skarżącej w dalszej kolejności podtrzymane w drugiej skardze na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31.03.2021 r., przy czym nie spotkały się z merytoryczną, a nawet jakkolwiek oceną Sądu w niniejszej sprawie;
3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie, a w konsekwencji nieuchylenie decyzji organów administracji obydwu instancji, wynikłe z błędnego zaaprobowania i w domyśle przyjęcia zapewne za własne przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - albowiem zasadniczo bez wyprowadzenia własnej oceny - co też było li tylko konsekwencją niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez organy obydwu instancji, polegające na:
a) braku weryfikacji mimo obiektywnych możliwości dowodowych, przez organy obydwu, instancji, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, czyją konkretnie własność stanowi nieruchomość o nr ew. geod. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w Białymstoku, co też skutkowało nałożeniem obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego na osoby niebędące konkretnie współwłaścicielami ww. nieruchomości, lecz współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, co nie zmienia faktu, iż sama nieruchomość, jak też wszelkie naniesienia stanowią i stanowiły od początku własność Gminy Białystok nawet w chwili dokonania inwestycji budowlanej, jak i w dniu wydania decyzji organów obydwu instancji, przy czym konsekwentnie podmiotom zobowiązanym z mocy decyzji organów nadzoru budowlanego do rozbiórki ogrodzenia nie przysługuje przymiot współwłaścicieli ww. nieruchomości i zasadniczo usuwanie naniesień powinno odbywać się za zgodą właściciela nieruchomości;
b) błędne i dowolne ustalenie, że materiał zgromadzony w aktach sprawy nie pozwala na przeprowadzenie w niniejszej sprawie procedury legalizacyjnej przez organy nadzoru budowlanego w zakresie chociażby części posadowionego ogrodzenia, pomimo że jego część, część budynku zlokalizowanego na nieruchomości, gdzie jest budynek należący do Zakładu Mienia Komunalnego w Białymstoku, może z powodzeniem zostać wyodrębniony jako samodzielny w ramach nieruchomości, gdyż spełnia warunki wskazane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w zakresie przymiotu budynku usługowego, co do którego nie obowiązuje zakaz grodzenia, albowiem nie tylko stanowi miejsce kultu, ale również jest funkcjonalną całością, m.in. z jednym lokali służących za zaplecze do dostaw, jak też pełni formę magazynu działalności gospodarczej znajdującej się od frontu ulicy, skutkiem czego okoliczność powołana powinna co najmniej zostać objęta rozważaniami, zaś po stwierdzeniu braku możliwości uwzględnienia zarzutów w powołanym zakresie skarga mogłaby dopiero zostać nieuwzględniona, przy czym decyzja, dokładniej jej pisemne uzasadnienie winno dotykać istoty sprawy, przy czym kwestie zarzutów pomija, jak też nie poddaje się możliwości weryfikacji tak zapadłego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając na uwadze powyższe w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, i cytat: "uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających je decyzji organów administracji I i II stopnia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku"-koniec cytatu (na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 185 § 1 p.p.s.a. i zasądzenie od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. z dnia 2024.06.26 –dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jedną z przesłanek nieważności postępowania jest pozbawienie strony możności obrony swych praw tj. art. 183 § 2 pkt 5 cyt. wyżej ustawy i zarzut naruszenia ww. normy podniesiono we wniesionym środku odwoławczym, stąd też zarzut ten jako najdalej idący, podlega rozpoznaniu w pierwszej kolejności.
W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że nieważność postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zachodzi wówczas, gdy strona, wskutek naruszenia przepisów przez Sąd pierwszej instancji, nie uczestniczy w postępowaniu, nie otrzymuje zawiadomień, zostaje pozbawiona możliwości przedstawienia swojego stanowiska (tak przykładowo wyroki NSA z dnia: 9 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 2822/21, 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 2442/21, 22 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3938/19, 3 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1672/21, 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 356/22). Przy czym stwierdzenie uchybienia kwalifikowanego w ramach podstawy nieważności nie wymaga wykazania związku pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4134/21).
Skarżąca w kasacji powołując się na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego przed WSA w Białymstoku, wskazała w tym zakresie na okoliczność pozbawienia uczestników postępowania A. i G. K. (zamieszkałych przy ul. [...][...]/[...] w [...]) będących współużytkownikami wieczystymi nieruchomości o nr ew. gr. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w [...] możności obrony swych praw w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, poprzez brak zawiadomienia ich o toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym pomimo, iż decyzja organu II instancji z dnia 31.03.2021 r. wprost dotyczyła ich interesu prawnego i obowiązku w związku z nabyciem przez nich od A. W.-Z. w dniu 04.02.2021 r. udziału w prawie współużytkowania wieczystego ww. nieruchomości.
Taki zarzut pozostaje w realiach tej sprawy oczywiście nieusprawiedliwiony, a przywoływane, zdaniem skarżącej, naruszenie prawa nie uzasadnia w jakimkolwiek stopniu przyjęcia, iż w sprawie tej zaistniały przesłanki nieważności postępowania oznaczone w art. 183 § 1 pkt 5 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, iż na zarzut naruszenia przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. może powoływać się osoba mająca w takim zarzucie interes prawny, pozbawiona możności obrony swoich własnych praw. Zarzutu nieważności postępowania sądowego, z powołaniem się na naruszenie praw innych osób, nie może skutecznie wysuwać strona która uruchomiła postępowanie sądowe skargą na decyzję i uczestniczyła w nim, a tym samym miała możność obrony swych praw- patrz wyroki NSA: z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 2042/20, z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 615/09. Co do zasady zatem zarzutu nieważności postępowania sądowego - z powołaniem się na naruszenie praw innych osób - nie może skutecznie podnosić, tak jak w tej sprawie, skarżąca która uruchomiła postępowanie sądowe skargą na decyzję z dnia 31.03.2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki wybudowanego ogrodzenia i uczestniczyła w nim a tym samym miała możność obrony swych praw. Stąd zarzut obrazy w postępowaniu przed Sądem I instancji podniesionego w kasacji art. art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 91 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. jawi się jako całkowicie chybiony.
Zatem przy uwzględnieniu powyższych uwag stwierdzić należy, iż w realiach tej sprawy nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 pkt 1-4 i 6 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Nie są usprawiedliwione dalsze zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 52 ustawy Prawo budowlane sprzed nowelizacji dokonanej na mocy ustawy z dnia 12.02.2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, czy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. związane z podnoszoną okolicznością zbycia przez A. W.-Z., w toku postępowania odwoławczego swojego lokalu wraz z prawem użytkowania wieczystego terenu na którym zlokalizowano sporne ogrodzenie. Okoliczność ta winna zdaniem skarżącej doprowadzić do stwierdzenia przez WSA w Białymstoku nieważności zaskarżonej decyzji, skoro mocą tej decyzji nałożono nakaz rozbiórki ogrodzenia m.in. na A. W.-Z., która w dniu wydania zaskarżonej decyzji nie była współużytkownikiem wieczystym nieruchomości jako działki o nr ew. gr. [...], obr. [...] w Białymstoku przy ul. [...], gdyż w dniu 04.02.2021 r. zbyła przysługujące jej ww. prawo na rzecz G. i A. K. i tym samym decyzję skierowano do osoby niebędącej stroną. Poza tym podniesiono w kasacji zarzut niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w tym braku weryfikacji, czyją konkretnie własność stanowi nieruchomość o nr ew. geod. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w [...]
Przede wszystkim nie jest sporne w niniejszym postępowaniu, iż zaskarżoną decyzję Podlaskiego WINB z dnia 31.03.2021 r. podjęto w wyniku związania, w trybie art. 153 p.p.s.a., wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 19 listopada 2020 r. II SA/Bk 396/20. Ocena prawna zawarta w tym wyroku zatem wiąże. To tym wyrokiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylono poprzednio zaskarżoną decyzję Podlaskiego WINB z dnia 15 kwietnia 2020 r., o nakazie rozbiórki przedmiotowego ogrodzenia uznając, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia). Nakazano przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przed organem odwoławczym, poprawnie ustalić strony postępowania w tym to czy pozostaje nią G. R. i czy na niego można było nałożyć określone obowiązki rozbiórkowe.
Następnie w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy w ramach występującego związania wyrokiem WSA, zwrócił się do Urzędu Miejskiego w Białymstoku Departamentu Geodezji pismem z dnia 05.03.2021 r. z wnioskiem o udostępnienie danych zgromadzonych w rejestrze publicznym, w tym właścicieli nieruchomości nr ew. gr [...] obręb [...] przy ul. [...][...] celem prawidłowego ustalenia stron postępowania. Z nadesłanych informacji z dnia 10.03.2021 r. wynika, iż A. W.-Z. na ten dzień figurowała jako właściciel ww. nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków. Oznaczeni w kasacji A. i G. K. nie figurowali w tej ewidencji. Organ odwoławczy, jeżeli doszło do zbycia przez A. W.-Z. swego udziału w współużytkowaniu wieczystym spornej nieruchomości w dniu 04.02.2021 r., jak wskazuje kasacja, nie został przez tę stronę zawiadomiony o tym. Stąd też po ustaleniu, iż G. R. nie jest stroną niniejszego postępowania i potwierdzeniu na dzień 10.03.2021 r. stanu własnościowego nieruchomości nr [...], organ odwoławczy uchylił wobec ww. zaskarżoną decyzję w części nakładającej obowiązek w zakresie rozbiórki i umorzył postępowanie w tej części, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Nie można więc uznać, by z obrazą podstawowych zasad prawidłowego gromadzenia materiału dowodowego organ odwoławczy w realiach tej sprawy naruszył wskazane w kasacji przepisy procedury administracyjnej, a to by nie wyjaśnił, czyją konkretnie własność stanowi nieruchomość o nr ew. geod. [...], obr. [...] przy ul. [...][...] w [...].
Z kolei tak przekazane Sądowi pierwszej instancji wraz ze skargą, akta administracyjne, obrazujące na dzień 10.03.2021 r. stan własnościowy nieruchomości nr [...], stanowiły stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. podstawę orzekania przez ten Sąd przy uwzględnieniu wcześniejszego stanowiska WSA w Białymstoku zawartego w wyroku z dnia 19 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 396/20. Dodatkowo należy podkreślić, iż w skardze z dnia 6 maja 2021 r. a sporządzonej przez pełnomocnika, który aktualnie powołuje się na okoliczność zbycia dnia 04.02.2021 r. A. i G.K. lokalu A. W.-Z. wraz z prawem w użytkowaniu wieczystym spornej nieruchomości, jako stronę postępowania jednoznacznie pod poz.1 wskazano właśnie A. W.-Z. Również strony postępowania nie informowały Sądu pierwszej instancji by po wydaniu poprzedniego wyroku WSA doszło do zmiany struktury własnościowej na terenie działki nr ew. gr [...] obręb [...] przy ul. [...][...], w tym lokalu mieszkalnego przy ul. [...][...]/[...].
Należy podnieść, iż skarga kasacyjna poza wskazywaniem na zawarcie takiej umowy notarialnej z dnia 04.02.2021 r. nie przestawiła jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego ten fakt. Z kolei z informacji ujawnionych w sprawie a wyprowadzonych z nr księgi wieczystej (wskazanej w kasacji) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Białymstoku, IX Wydział Ksiąg Wieczystych dla lokalu, jak podnosi pełnomocnik skarżącej, A. i G. K., na dzień wyrokowania nie wynika (fakt notoryjny), by ww. zostali wpisani do księgi wieczystej w miejsce A. W.- Z.. Figurowały tam inne nazwiska, które dopiero w wyniku umowy sprzedaży lokalu z 2024 r. nabyły mieszkalnie przy ul. [...][...]/[...] w [...]. Tym samym przywoływane wyżej okoliczności związane z ewentualnym zbyciem lokalu przez A. W.–Z. nie zostały w sposób odpowiedni uwiarygodnione a tym samym nie mogły wpłynąć na wynik tego postępowania. Istotne jest również i to, że zawiadomienie o terminie rozprawy przed NSA kierowane w tej sprawie do A. W.-Z. na dotychczasowy ww. adres zostało przez nią osobiście podpisane – patrz k-163 akt sądowych.
Nawet gdyby teoretycznie przyjąć, iż z dniem 04.02.2021 r. zmianie uległ układ własnościowy na działce nr ew. gr [...] i w toku postępowania odwoławczego doszło do zbycia prawa współużytkowania wieczystego nieruchomości objętej tym postępowaniem to skierowanie decyzji o rozbiórce do podmiotu, który nie jest już właścicielem nie stanowi przesłanki nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. jak zarzuca to kasacja.
Sytuacja, kiedy w trakcie prowadzenia postępowania dochodzi do zbycia nieruchomości, na której posadowiony jest sporny obiekt, doprowadza bowiem to tego skutku, że nabywca tej nieruchomości wchodzi w pełnię praw i obowiązków dotychczasowego właściciela - zbywcy, na każdym etapie tego postępowania, także po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a dzieje się tak za przyczyną treści art. 30 § 4 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Prawo do własności nieruchomości jest prawem zbywalnym. Nowy właściciel wchodzi zatem jako strona i adresat decyzji do wszelkich postępowań administracyjnych związanych z prawem własności/współwłasności do tej nieruchomości, a będących w toku. Jednym z takich postępowań jest to prowadzone w trybie art. 51 ust.1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust.7 P.b.
Przepis art. 30 § 4 k.p.a. pozwala na kontynuowanie i zakończenie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy na skutek sprzedaży bądź dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialno-prawnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 maja 2019 r. II SA/Kr 366/19). Nowy właściciel nieruchomości wstępuje w sytuację procesowo-prawną swego poprzednika prawego. Z żadnego przepisu prawa nie wynika, że czynności procesowe dokonane z udziałem dotychczasowej strony (zbywcy) należy powtórzyć z udziałem nowego właściciela nieruchomości (nabywcy). Organ administracji powinien natomiast wykluczyć z postępowania administracyjnego osobę zbywcy (prawa zbywalnego), nabywca zaś, wstępując w jego prawa, staje się stroną tego postępowania. Wstąpienie to bowiem następuje z mocy prawa, zatem niezależnie od woli stron czy też organu.
W prawie publicznym obowiązuje reguła, według której, uprawnienia i obowiązki mają charakter osobisty. Od tej reguły wyjątek wprowadza art. 30 § 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. W konsekwencji, zbywca prawa traci uprawnienia strony w takim postępowaniu na rzecz nabywcy- patrz wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1943/20. Niemniej jednak nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. Nie można utożsamiać doręczenia decyzji osobie niebędącej już stroną w sprawie ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Z wadliwością decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. mamy do czynienia wówczas gdy nastąpiło określenie praw lub obowiązków podmiotu innego niż strona postępowania. Przez pojęcie "skierowanie decyzji" należy rozumieć określenie w drodze decyzji praw i obowiązków oznaczonego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1347/10; wyrok NSA z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 4034/18; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3757/18).
Konkludując tę część rozważań zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie nie można mówić o zaistnieniu wady kwalifikowanej zaskarżonej decyzji - skierowania jej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. do osoby niebędącej stroną w sprawie nawet wobec okoliczności wskazanych w złożonej kasacji.
Przechodząc do dalszych zarzutów skargi kasacyjnej a odnoszących się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 19 września 2020 r. w sposób opisany w petitum kasacji czy obrazy § 8 ust. 1 pkt 2 i 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] (rejon ulic [...] i [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...].06.2016 r., które w istocie sprowadzają się do podnoszonej kwestii braku możliwości przeprowadzenia procedury legalizacyjnej w przedmiotowej sprawie wobec część ogrodzenia która dokonuje wygrodzenia m.in. części nieruchomości wokół budynku o charakterze usługowym, lokalu należącego do Zakładu Mienia Komunalnego w Białymstoku, zaś pozostawione w części ogrodzenie nie naruszałoby zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym, wadliwie w ocenie skarżącej, nakazano rozbiórkę całego obiektu budowlanego bez możliwości zobowiązania inwestorów do dokonania znacznych zmian w inwestycji tak by były zgodne z prawem miejscowym.
W sprawie tej, zdaniem NSA, niezależnie od tego co wyżej zauważone, że organom administracji nie można zarzucić wadliwego ustalenia stron postępowania, to również właściwie dokonały one ustaleń niezbędnych dla prawidłowego zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Po dokonaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. oględzin, w wyniku których stwierdzono iż na działce nr ew. gr. [...] zostało wykonane ogrodzenie w następującej lokalizacji i długości: (-) od strony ul. [...], w połowie wysokości dz. nr ew. gr. [...], dwa odcinki: o długości 3,80 m i 6,0 m. Odcinek o długości 6,0 m z bramą wjazdową i furtką, (-) od strony dz. nr ew. gr. [...] odcinek o długości 29,20 m z furtką, (-) od strony dz.nr ew. gr. [...], dwa odcinki ogrodzenia: o długości 3,75 m i 5,35 m. Konstrukcja ogrodzenia: systemowe przęsła stalowe o wysokości 160 cm i szerokości 308 cm, słupki stalowe o przekroju 6 x 4 cm, podmurówka systemowa o wymiarach 35 x 6 x 100 cm. Całkowita wysokość ogrodzenia od poziomu gruntu ok. 165 cm. Fragmenty ogrodzenia przy budynku nr [...] posiadają wysokość 1,74 m. Ujawniono również, według oświadczenia właścicieli nieruchomości, że ogrodzenie zostało wykonane w listopadzie 2019 r. Organy nadzoru budowlanego ustaliły dodatkowo, iż budynek zlokalizowany na działce nr [...] jest obecnie użytkowany jako budynek mieszkalny (patrz pismo Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 27 stycznia 2020 r.) przy czym jest to budynek wielorodzinny – a więc nie jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Niekwestionowaną okolicznością jest to, że zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 23, w związku z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, budowa ogrodzeń o wysokości do 2,20 m nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Przy czym, gdy ogrodzenie powstaje na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jego lokalizacja i forma muszą być zgodne z ustaleniami obowiązującego prawa miejscowego.
Nie można przy tym zapomnieć, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego należy do aktów prawa miejscowego, które Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zalicza do źródeł prawa powszechnie obowiązującego na obszarze działania organów, które je ustanowiły (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). W świetle powyższego nie budzi wątpliwości fakt, że uregulowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są źródłem prawa na obszarze którego dotyczą i determinują możliwość realizacji inwestycji na terenie planem tym objętym. Tym samym bezwzględnym obowiązkiem organu administracji, w procesie badania legalności zrealizowanej inwestycji (nawet nie wymagającej uzyskania pozwolenia czy bez potrzeby dokonania zgłoszenia) na terenie objętym planem jest badanie zgodności tej zrealizowanej inwestycji z ustaleniami planu miejscowego.
Takie ustalenia zostały poczynione w tej sprawie, bowiem w sposób niebudzący wątpliwości ujawniono, że nieruchomość, na której zostało wybudowane ogrodzenie, objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] w [...] (rejon ul. [...] i [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...] czerwca 2016 r., na terenie oznaczonym symbolem 2.1.1U.MW. Zgodnie z § 43 ust. 1 planu teren oznaczony symbolem 2.1.1U,MW przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową i wielorodzinną wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią urządzoną. Przez teren ten - dz. nr ew. gr. [...] - przebiega również ciąg pieszy oznaczony w planie symbolem 19KP, albowiem zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 ww. planu, ciąg pieszy przebiegający przez dz. nr ew. gr. [...], oznaczony symbolem 19KP wchodzi w skład przestrzeni publicznych. Wykonanie ogrodzenia, na co prawidłowo wskazano w zaskarżonym wyroku, spowodowało zamknięcie wyznaczonego ciągu pieszego.
Przedmiotowe prawo miejscowe w sposób precyzyjny stanowi w § 8 ust.1 pkt 1, 2 i 3 zakres dopuszczalnej lokalizacji ogrodzeń. W pkt 1 tej normy ustalono maksymalną wysokość ogrodzeń na 1,6 m od poziomu terenu. W pkt 2 zakazano: a) grodzenia terenów - z zastrzeżeniem pkt 3, b) stosowania ogrodzeń pełnych, prefabrykowanych przęseł żelbetowych i betonowych oraz ogrodzeń z blachy, z zastrzeżeniem ogrodzeń budowlanych. Z kolei w pkt 3 omawianej normy dopuszczono grodzenie: a) terenów usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, b) zapleczy budynków usługowych, c) istniejącej zabudowy jednorodzinnej, d) przejść bramowych w parterach budynków.
Z tych uregulowań prawa miejscowego jednoznacznie wynika, że budynek mieszkalny wielorodzinny zlokalizowany na działce nr [...] nie może być generalnie grodzony jakimikolwiek formami ogrodzenia zamykającymi przestrzeń wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego, na co wskazuje przepis § 8 ust. 1 pkt 2 a i b planu. Spod zakazu tego wyłączono: tereny usług z zakresu oświaty i kultu religijnego, zapleczy ale wyłącznie budynków usługowych, istniejącą zabudowę jednorodzinną jak i przejścia bramowe w parterach budynków, a zatem nie mogą te wyłączenia obejmować przedmiotowego urządzenia budowlanego wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr [...].
Zatem w realiach tej sprawy, przy uwzględnieniu oceny zgodności zrealizowanego przedmiotowego ogrodzenia z obowiązującym planem miejscowym na terenie oznaczonym symbolem 2.1.1U.MW, zdaniem Sądu odwoławczego niedopuszczalne jest grodzenie terenów z zabudową mieszkalną wielorodzinną, w tym nieruchomości objętej postępowaniem, co w tej sprawie wbrew prawu miejscowemu uczyniono. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż z akt sprawy wprost wynika, że sporne ogrodzenie narusza przepis § 8 i 18 ust. 1 pkt 1 miejscowego planu, gdyż budynek usytuowany przy ul. [...][...], do którego przynależy wybudowane ogrodzenie, nie zalicza się do żadnej z ww. grup obiektów zwolnionych z zakazu grodzenia. Zasadnie zaaprobowano stanowisko organów, że budynek mieszkalny wielorodzinny wokół którego zrealizowano sporne ogrodzenie nie jest ani budynkiem usługowym, ani budynkiem w zabudowie jednorodzinnej, ani budynkiem kultu religijnego, zaś ogólnej jego funkcji mieszkalnej nie może zmienić również wyodrębnienie jednego lokalu na funkcję magazynu, przynależnego do działalności prowadzonej w budynku przy ul. [...][...] ([...]). Na niezgodność z planem nie ma również wpływu rampa znajdująca się na wygrodzonym terenie i obsługująca działalność prowadzoną przez [...], nadal bowiem budynek ten pozostaje budynkiem mieszkalnym i to wielorodzinnym. Poza tym sporne ogrodzenie zamyka wytyczony przez ww. plan ciąg pieszy oznaczony symbolem 19KP, który stanowi przestrzeń publiczną.
Jednocześnie należy w tym miejscu podkreślić, iż sporne urządzenie budowlane (ogrodzenie) znajdujące się na działce nr [...], połączone jest z przedmiotowym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, stanowiąc całość podlegającą ocenie organów nadzoru budowlanego i tylko w takich kategoriach należy ocenić jego dalsze funkcjonowanie na tym terenie. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w okolicznościach tej sprawy skoro ogrodzenie to realizuję taką funkcję wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego, to nie można go pozostawić, nawet na części nieruchomości, jak tego domaga się skarżąca w kasacji, bowiem w dalszym ciągu pozostawałoby to w sprzeczności z prawem miejscowym, gdyż w sprawie nie mamy do czynienia z wyjątkiem zawartym w § 8 ust 1 pkt 3b omawianego planu. Tym samym zarzut skargi kasacyjnej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 8 ust. 1 pkt 2 i 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] (rejon ulic [...] i [...]) - etap I, uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...].06.2016 r., w sposób opisany w petitum wniesionego środka odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie można, przy uwzględnieniu powyższych rozważań, skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji, iż dokonał błędnej wykładni i niewłaściwie zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane.
Dla prawidłowej wykładni ww. przepisów, przy uwzględnieniu dotychczasowych przepisów Prawa budowlanego sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 19 września 2020 r., trafnie w motywach zaskarżonego wyroku odwołano się do uchwały NSA z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt II OPS 1/16, statuującej, że do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine.
Jak już wyżej wykazano w świetle przepisów obowiązujących w dacie budowy, inwestorzy nie mieli obowiązku dokonania zgłoszenia zamiaru wykonania ogrodzenia czy uzyskania pozwolenia. Niemniej jednak wykonali sporne urządzenie budowlane w sprzeczności z obowiązującym na terenie działki nr [...] (oznaczonym symbolem 2.1.1U.MW) prawem miejscowym. Zatem dokonali tego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach- art. 50 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Prowadzenie robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jeżeli następuje wbrew postanowieniom miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest przypadkiem samowoli budowlanej polegającej na realizacji robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane. Wniosek ten opiera się na stwierdzeniu, że każdy obiekt budowlany będący rezultatem robót budowlanych powinien spełniać warunki określone w art. 5 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Jednym z wymogów wskazanych w treści tego przepisu jest konieczność wykonywania obiektu budowlanego w sposób określony w przepisach, na co nie ma wpływu okoliczność dotycząca formy uzyskania zgody na jego realizację (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 635/21). To z kolei uprawnia następnie organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań z art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Nakaz wymieniony w art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane winien być stosowane w sytuacji, gdy nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i wykonane roboty budowlane nie mogą być doprowadzone do stanu zgodnego z prawem. Tak więc nakaz rozbiórki można orzec wówczas, gdy z ustaleń dokonanych w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane wynika, że doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem nie jest możliwe w inny sposób, jak tylko przez rozbiórkę. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie albowiem uregulowania prawa miejscowego uchwały Nr [...] Rady Miasta Białystok z dnia [...] czerwca 2016 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedli [...] i [...] w Białymstoku (rejon ul. [...] i [...]) - etap I nie pozwalają na wdrożenie postępowania legalizacyjnego bowiem sporne ogrodzenie wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego pozostaje w jawnej sprzeczności z uregulowaniami § 8 i 18 ust. 1 pkt 1 przedmiotowego miejscowego planu. Ta sprzeczność uzasadniała więc zastosowanie w realiach tego postępowania art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Tym samym zarzuty w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 49 ust.1 pkt 1 i art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane odnoszące się do kontynuowania wdrożonej procedury legalizacyjnej nie mogły mieć w sprawie zastosowania, skoro taka legalizacja nie była możliwa. Słusznie w tym zakresie wypowiedział się Sąd pierwszej instancji wskazując na to, że przepisy te nie miały zastosowania w sprawie.
Reasumując przedstawione rozważania, należy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zauważyć, że nie jest skuteczny zarzut wniesionego środka odwoławczego błędnego i dowolnego ustalenia, że materiał dowodowy nie pozwalał na przeprowadzenie procedury legalizacyjnej. W realiach tej sprawy, co wyżej wykazano, takiej możliwości nie było. Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, iż organy nie naruszyły art. 7, 77, 80 k.p.a. bowiem ustaliły stan faktyczny i prawny w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz przytoczyły przepisy prawa, które zdecydowały o treści decyzji. Ponadto organ odwoławczy szczegółowo odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy, dokonał ich analizy i wyciągnął prawidłowe wnioski zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, a stosowna argumentacja znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji odpowiadającemu wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Nieskuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W związku z treścią tego zarzutu należy podkreślić, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, jaki stan faktyczny przyjął jako podstawę orzekania oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Z obszernych wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze i jakie przyjął znaczenie norm prawnych stosowanych w niniejszej sprawie, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych. Sąd ocenił zarzuty skarżącej nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów, mających w ocenie strony świadczyć o zasadności zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., II FSK 2204/11). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Przedstawiona przez Sąd argumentacja jest czytelna sprawiając, że wyrok - wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnej - poddaje się kontroli instancyjnej, co czyni zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. bezskutecznym.
W opisanych okolicznościach tej sprawy, zdaniem Sądu odwoławczego, wbrew zarzutom wniesionego środka odwoławczego, Sąd pierwszej instancji przeprowadził prawidłową kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i słusznie na podstawie akt przedmiotowej sprawy doszedł do przekonania, iż kwestionowana skargą decyzja odpowiada prawu, stąd zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi wynikającą z art. 151 p.p.s.a. Nie było uzasadnionych przesłanek do zastosowania wskazanej w kasacji normy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. a tym bardziej, co już wyżej wykazano art. 145 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił przedmiotową skargę kasacyjną.