II OSK 1275/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-06
NSAAdministracyjneWysokansa
warunki zabudowyprawo budowlaneplanowanie przestrzenneNSAWSAanaliza urbanistycznadefinicja budynkuzasada dobrego sąsiedztwakontynuacja zabudowy

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę kasacyjną i uchylił decyzję o warunkach zabudowy, uznając błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego i ustawy o planowaniu przestrzennym przez sąd niższej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budynku wielorodzinnego. NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował definicję budynku w Prawie budowlanym, uznając za dwa odrębne budynki obiekt z dwiema nadziemnymi bryłami połączonymi podziemnym garażem. Ponadto, NSA stwierdził, że WSA nieprawidłowo zakwestionował uwzględnienie przez organy sąsiedniego budynku w budowie przy analizie urbanistycznej, podkreślając zasadę wolności zabudowy i dopuszczalność ustalania parametrów w przedziałach.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie dotyczącą ustalenia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego. WSA uznał, że ustalenie warunków dla obiektu z dwiema nadziemnymi bryłami połączonymi garażem podziemnym jest wadliwe, traktując go jako dwa budynki, a także zakwestionował uwzględnienie sąsiedniego budynku w budowie przy analizie urbanistycznej. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA. Sąd kasacyjny uznał, że WSA błędnie zinterpretował definicję budynku w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż obiekt z podziemnym garażem i dwiema nadziemnymi bryłami połączonymi przewiązką stanowi jeden budynek. Ponadto, NSA stwierdził, że błędnie zinterpretowano art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazując, że dla ustalenia warunków zabudowy należy traktować na równi działkę zabudowaną z działką, na której rozpoczęto budowę na podstawie ważnych decyzji. Sąd kasacyjny uznał również za dopuszczalne ustalanie wysokości elewacji frontowej w przedziałach, nawiązując do sąsiedniej inwestycji. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę, zasądzając koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt taki stanowi jeden budynek, ponieważ posiada fundamenty, dach, jest trwale związany z gruntem i wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi, niezależnie od podziału nadziemnych części.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny uznał, że definicja budynku w Prawie budowlanym obejmuje również podziemne części i nie wyklucza uznania obiektu za jeden budynek, nawet jeśli jego nadziemne części są podzielone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (17)

Główne

Pr. bud. art. 3 § pkt 2

Prawo budowlane

Definicja budynku obejmuje obiekt trwale związany z gruntem, wydzielony przegrodami, posiadający fundamenty i dach, niezależnie od podziału nadziemnych części.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dla ustalenia warunków zabudowy, na równi z działką zabudowaną, traktuje się działkę z rozpoczętą budową na podstawie ważnych decyzji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 174

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bada nieważność postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd wydaje orzeczenie na podstawie akt sprawy.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie planistyczne art. 3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia definicji budynku w Prawie budowlanym przez WSA. Niewłaściwe zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. przez WSA w zakresie uwzględnienia sąsiedniej zabudowy. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez WSA.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (stwierdzenie nieważności). Zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. (oparcia orzeczenia na założeniach nieznajdujących oparcia w aktach). Zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (zaniechanie przeprowadzenia dowodów uzupełniających).

Godne uwagi sformułowania

nieostre sformułowania ustawowe, do których należy zaliczyć zawarty w art. 61 ust.1 pkt 1 u.p.z.p. zwrot "działka zabudowana" należy interpretować na rzecz zasady wolności zabudowy dla potrzeb ustalenia warunków zabudowy, na równi z działką sąsiednią zabudowaną, powinno się traktować działkę, na której jest rozpoczęta budowa na podstawie ważnych decyzji lokalizacyjnych i pozwolenia na budowę.

Skład orzekający

Tomasz Bąkowski

przewodniczący-sprawozdawca

Tomasz Zbrojewski

członek

Magdalena Dobek-Rak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji budynku w kontekście zabudowy wielobryłowej oraz zasada uwzględniania rozpoczętych inwestycji przy ustalaniu warunków zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału nadziemnych części budynku i rozpoczętej budowy sąsiedniego obiektu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych kwestii w procesie uzyskiwania warunków zabudowy, takich jak definicja budynku i zasada dobrego sąsiedztwa, co jest istotne dla wielu inwestorów i prawników.

Jeden budynek czy dwa? NSA rozstrzyga kluczową kwestię w warunkach zabudowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1275/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Magdalena Dobek-Rak
Tomasz Bąkowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Sygn. powiązane
II SA/Kr 974/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-11-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 974/21 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 14 czerwca 2021 r., znak SKO.ZP/415/299/2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od M.B. na rzecz D.C. kwotę 627 (sześćset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 974/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 14 czerwca 2021 r., znak SKO.ZP/415/299/2021 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt I) i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącej M.B. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II).
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Burmistrz B. decyzją z 15 kwietnia 2021 r., znak IK.6730.2.2021.AK, po rozpoznaniu wniosku D.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą C., ustalił warunki zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] w B.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez M.B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 14 czerwca 2021 r., znak SKO.ZP/415/99/2021, orzekło:
1. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 3.1 (dotyczącego linii rozgraniczających teren inwestycji) i w tym zakresie orzec: "Teren inwestycji: działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w B.".
2. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 3.2 (dotyczącego linii zabudowy) i w tym zakresie orzec: "Linia zabudowy: 15 m od granicy z działką nr [...]",
3. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 3.4.1. (dotyczącego udziału powierzchni zabudowy) i w tym zakresie orzec: "Wskaźnik wielkości powierzchni nowej zabudowy w stosunku do powierzchni terenu – tj. działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w B. do 28 %",
4. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 3.4.2. (dotyczącego udziału powierzchni biologicznie czynnej) i w tym zakresie orzec: "Wskaźnik wielkości powierzchni biologicznie czynnej w stosunku do powierzchni terenu – tj. działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w B. – nie mniej niż 35 %",
5. uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 3.5 lit. a (dotyczącego szerokości elewacji frontowej) i w tym zakresie orzec: "Szerokość elewacji frontowej do 60 m z zastrzeżeniem, że część nadziemną budynku należy podzielić na dwie bryły nie dłuższe niż 30 m z możliwością połączenia ich przewiązką",
6. w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymać w mocy.
Decyzję Kolegium zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M.B., zarzucając jej:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. tj. naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przejawiające się w błędnym ustaleniu że budynki sąsiadujące są budynkami wielorodzinnymi o wysokości 9 metrów, podczas gdy są to budynki dwukondygnacyjne jednorodzinne;
2. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o odmowie wydania warunków zabudowy dla planowanej inwestycji.
II. Naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 61 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021 r. poz. 741 z późn. zm., dalej: "u.p.z.p.") przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, pomimo że ani jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu;
2. § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1588, dalej: "rozporządzenie planistyczne") przez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zbyt obszernym wyznaczeniu granic obszaru analizowanego.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ I instancji ustalił granice obszaru analizowanego w sposób dowolny i nieuzasadniony potrzebami postępowania. Z analizy funkcji, cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że w analizie wzięto pod uwagę obszar obejmujący znaczną część miasta B., uwzględniając przy tym 147 budynków o odmiennym charakterze, usytuowanych w różnych częściach miasta. Organ administracyjny błędnie ustalił że budynki położone na działkach oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...], sąsiadujące z tej samej drogi są budynkami wielorodzinnymi o wysokości 9 metrów, podczas gdy są to budynki dwukondygnacyjne jednorodzinne o wysokości znacznie niższej niż dziewięć metrów. W ten sposób niewłaściwie ustalono, że budynki sąsiednie są budynkami podobnymi do planowanych.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i w całości podtrzymała stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniósł też uczestnik D.C.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że inwestor złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla jednego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym. Tymczasem w zakresie szerokości elewacji frontowej, po zreformowaniu tego parametru przez organ II Instancji, ustalono że: "Szerokość elewacji frontowej do 60 m z zastrzeżeniem, że część nadziemną budynku należy podzielić na dwie bryły nie dłuższe niż 30 m z możliwością połączenia ich przewiązką."
Sąd podniósł, że nie jest dopuszczalne ustalanie warunków zabudowy dla jednego tylko budynku, gdy w istocie chodzi o budowę dwóch budynków połączonych garażem podziemnym i ewentualnie przewiązką. Zdaniem Sądu, nie może być traktowany jako jeden budynek, zespół obiektów niepołączonych ze sobą częściami naziemnymi w stopniu pozwalającym na stwierdzenie, że jest to jeden obiekt w sensie architektonicznym. W ocenie Sądu za wadliwe należy uznać ustalenie w decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji nazwanej budową jednego budynku złożonego z dwóch brył, gdy w istocie ustala się warunki zabudowy dla dwóch budynków, które jedynie może i ewentualnie będą połączone przewiązką, a może takiej przewiązki nie będzie.
Odnosząc się natomiast do kwestii nawiązania do będącego w trakcie budowy budynku sąsiedniego wielorodzinnego, Sąd wskazał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt. 1 u.p.z.p. ustawodawca przy ustalaniu "dobrego sąsiedztwa" nakazuje nawiązywać do zastanej zabudowy, a nie takiej która jest dopiero planowana. W zaskarżonej decyzji nie wskazano nawet jednoznacznie, na jakiej podstawie ustalono parametry "będącego w budowie" budynku na działkach [...], [...], [...], a w gruncie rzeczy zarówno szerokość elewacji frontowej, wysokość elewacji frontowej i linia zabudowy od strony drogi publicznej zostały ustalone w głównej mierze, w nawiązaniu właśnie do tego "będącego w budowie" budynku.
W tym kontekście Sąd zwrócił uwagę na niekonsekwencję organów przy wyznaczaniu kolejnego parametru nowej zabudowy, tj. wysokości górnej krawędzi elewacji frontowej. Średnia z obszaru analizowanego wynosi 9,07 m, gdy tymczasem ustalono w decyzji wysokość w widełkach od 8 do 13,5 m w nawiązaniu do "będącego w budowie" budynku sąsiedniego. Jeśli obiekt ten rzeczywiście jest realizowany i do tego realizowany jest legalnie, to oznacza, że ma to miejsce w oparciu o pozwolenie na budowę. Jeśli zaś tak, to planowana wysokość została już w tym pozwoleniu jednoznacznie i precyzyjnie określona, a nie waha się w przedziałach od 8 do 13,5 metra.
Zdaniem Sądu nie jest natomiast uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia § 3 rozporządzenia planistycznego przez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zbyt obszernym wyznaczeniu granic obszaru analizowanego. Front terenu inwestycji od strony drogi publicznej, z której będzie się odbywał wjazd jest dość szeroki, zatem siłą rzeczy równie obszerny będzie obszar analizowany. W niniejszej sprawie został on tylko nieznacznie poszerzony ponad wymagane minimum, jednak zdaniem Sądu to nieznaczne poszerzenie nie jest błędem i nie miało wpływu na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł D.C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości.
Wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego, to jest przepisu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej: "Prawo budowlane") przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że obiekt zrealizowany w ten sposób, że jego część nadziemna będzie podzielona na dwie bryły połączone przewiązką z założenia nigdy nie będzie spełniał kryteriów uznania go za jeden budynek, co pozostaje w sprzeczności z brzmieniem opisanej w tym przepisie definicji budynku,
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego to jest przepisu art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. przez pozbawione podstawy w materiale zgromadzonym w aktach postępowania ustalenie, że budynek jaki ma powstać na nieruchomości sąsiedniej jest dopiero na etapie planowania i w konsekwencji uznanie, że nie został spełniony ustawowy wymóg, by choć jedna nieruchomość sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, podczas gdy budynek ten jest zrealizowany i może stanowić punkt odniesienia do analiz architektoniczno-urbanistycznych w innych prowadzonych postępowaniach o wydanie decyzji o warunkach zabudowy,
3. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. przez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji pomimo braku naruszenia przez tę decyzję przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania,
4. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest przepisu art. 133 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oparcie orzeczenia na założeniach nie znajdujących oparcia w materiale zgromadzonym w aktach postępowania oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów uzupełniających, niezbędnych do wyjaśnienia niezbędnych wątpliwości, tj. kwestii stanu realizacji budynku na nieruchomości sąsiedniej.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną D.D. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz wstrzymanie budowy do czasu zakończenia sprawy przed wszystkimi sądami. W uzasadnieniu zakwestionowała zarzuty kasacyjne. W ocenie strony brak wyroku o wstrzymaniu budowy, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia spowoduje kontynuowanie budowy i uniemożliwi wyegzekwowanie prawomocnego wyroku.
Z kolei pismem z 6 kwietnia 2022 r. skarżąca M.B. zgłosiła wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji organu I instancji oraz wniosła o dopuszczenie dowodu z pisma Starosty B. do skarżącej z 29 marca 2022 r. na okoliczność jego treści, w szczególności uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, na podstawie uchylonej przez Sąd decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu podniosła, że po ukończeniu przez inwestora robót budowlanych, nie będzie możliwości nakazania mu rozbiórki przedmiotowego obiektu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zostały uwzględnienie.
Z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego wynika, że przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.
Zatem dla uznania, że obiekt budowany jest budynkiem niezbędne jest to, aby posiadał: fundamenty, dach, trwałe związanie z gruntem oraz wydzielenie w przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Przy czym przez "wydzielenie z przestrzeni" należy rozumieć takie wyodrębnienie obiektu, w którym da się stwierdzić, która jego część do niego przynależy, a która stanowi przestrzeń zewnętrzną. Wydzielenie to musi być widoczne, ponieważ dochodzi do niego "za pomocą przegród budowlanych" i odnosi się do każdej części budynku również podziemnej (wyrok NSA z 28.05.2019 r., II OSK 2529/18, LEX nr 2713973, por. też wyroki NSA z 18.02.2021 r., II OSK 1813/18, LEX nr 3164850 oraz z 14.01.2025 r., II OSK 1060/22, LEX nr 3821582).
Z powyższego wynika, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż o istnieniu odrębnego budynku decydują wyłącznie jego nadziemne części. Należy bowiem przypomnieć, że w reformatoryjnej decyzji Kolegium, w części dotyczącej szerokości elewacji frontowej, jest mowa o podzieleniu jedynie nadziemnej części budynku "na dwie bryły nie dłuższe niż 30 m z możliwością połączenia ich przewiązką", zaś zgodnie z treścią decyzji organu I instancji, przedmiot zabudowy stanowi budynek mieszkalny wielorodzinny z usługami i garażem podziemnym. Należało więc przyjąć, że przedmiot zabudowy w kształcie określonym decyzją Kolegium stanowią dwie nadziemne bryły połączone podziemnym garażem i ewentualną przewiązką. Wymienione wyżej elementy w świetle definicji ujętej w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja dotyczy zabudowy objętego nią terenu jednym, a nie – jak twierdzi Sąd I instancji – dwoma budynkami.
Stąd też należało uwzględnić podniesiony przez skarżącego kasacyjnie zarzut błędnej wykładni art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego.
Za zasadny należało też uznać zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Sąd I instancji zakwestionował bowiem uwzględnienie przy analizie urbanistyczo-architektonicznej budynku będącego w trakcie budowy oraz zarzucił niekonsekwencję organowi, który biorąc pod uwagę wyżej wskazaną inwestycję w realizacji, określił wysokość elewacji frontowej dla planowanej zabudowy w przedziale 8-13,5 m.
W związku z tym koniecznym jest wyjaśnienie, że nieostre sformułowania ustawowe, do których należy zaliczyć zawarty w art. 61 ust.1 pkt 1 u.p.z.p. zwrot "działka zabudowana" należy interpretować na rzecz zasady wolności zabudowy (podobnie wyrok NSA z 26.01.2007 r., II OSK 239/06, LEX nr 320109). Pogląd ten był prezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny również w innych orzeczeniach (por. m.in. wyroki NSA z 17.04.2007 r., II OSK 646/06, LEX nr 322329 oraz z 19.11.2019 r., II OSK 3331/17, LEX nr 2783391). Dlatego też, dla potrzeb ustalenia warunków zabudowy, na równi z działką sąsiednią zabudowaną, powinno się traktować działkę, na której jest rozpoczęta budowa na podstawie ważnych decyzji lokalizacyjnych i pozwolenia na budowę.
Z kolei podnoszone w zaskarżonym wyroku określenie wysokości elewacji frotowej przy użyciu sformułowań "od-do", uznane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dopuszczalne (por. wyrok NSA z 16.07.2014 r., II OSK 320/13, LEX nr 2007126 i powołane w nim orzeczenia), wynika z analizy urbanistyczno-architektonicznej, gdzie wskazuje się, że ustalenie to nawiązuje do ustalenia odnoszącego się właśnie do budynku wznoszonego w sąsiedztwie terenu inwestycji, którego planowana wysokość elewacji frontowej została określona tak jak w niniejszej sprawie.
Uwzględnienie wskazanych wyżej zarzutów daje podstawy do uznania również za uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a ściślej art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., który to jako przepis wynikowy został zastosowany przez Sąd I instancji, przyjmujący że zaskarżona decyzja naruszyła prawo materialne oraz przepisy procesowe.
Natomiast za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd zaskarżonym wyrokiem nie stwierdził nieważności decyzji Kolegium, lecz ją uchylił.
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 133 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. przez oparcie orzeczenia na założeniach nie znajdujących oparcia w materiale zgromadzonym w aktach postępowania oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów uzupełniających.
Zgodnie ze stanowiskiem utrwalonym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd wydaje rozstrzygnięcie na podstawie innego materiału niż ten, który jest zawarty w aktach sprawy (wyrok NSA z 19.05.2022 r., III FSK 4909/21, LEX nr 3353530). Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7.03.2013 r., II GSK 2374/11, LEX nr 1296049), czego skarżący nie wykazuje, a treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie potwierdza, by doszło w nim do wyjścia poza zgromadzony w aktach materiał. Przepis ten nie służy natomiast kwestionowaniu oceny przez sąd materiału dowodowego i ustalonego w sprawie stanu faktycznego, z którą nie zgadza się strona skarżąca (por. wyroki NSA z: 9.11.2011 r., I OSK 1350/11, LEX nr 1149159; 17.11.2011 r., II OSK 1609/10, LEX nr 1132105).
Natomiast zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Jak wynika z przytoczonego przepisu, możliwość przeprowadzenia takiego postępowania przed sądem administracyjnym jest dopuszczalna wyjątkowo i jest uzależniona od uznania sądu, który postępowanie takie przeprowadzić może, lecz nie musi (por. wyrok NSA z 17.03.2023 r., III OSK 2531/21, LEX nr 3509212).
Odnosząc się do wniosku uczestnik – D.D. zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną "o wstrzymanie budowy której dotyczy niniejsza sprawa" należy wyjaśnić, że kontrola zaskarżonego wyroku jest dokonywana w granicach zakreślonych podstawami kasacyjnymi, zaś sprawa administracyjna zakończona zaskarżoną decyzją Kolegium dotyczyła ustalenia warunków zabudowy, a nie udzielenia pozwolenia na budowę uprawniającego do podjęcia robót budowlanych.
Na marginesie wypada wskazać, że decyzja o warunkach zabudowy, w okolicznościach w których poprzedza wydanie pozwolenia na budowę, nie wywołuje skutków materialnoprawnych, a co za tym idzie nie posiada cechy wykonalności.
Również wniosek o dopuszczenie dowodu z pisma Starosty B. z 29 marca 2022 r. zawarty w piśmie skarżącej nie jest zasadny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zaistniały istotne wątpliwości w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a., które wymagałyby wyjaśnienia, o którym mowa w tym przepisie, a co za tym idzie, przeprowadzenia dowodu z tegoż dokumentu.
Niezależnie od powyższego trzeba zaznaczyć, że wskazany przez skarżącą dokument nie odnosi się do niniejszej sprawy, dotyczy bowiem pozwolenia na budowę.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI