II OSK 1270/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-04-04
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlananadbudowarozbiórkawznowienie postępowaniaekspertyza budowlanapostępowanie administracyjnedecyzja ostatecznaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że ekspertyza budowlana nie stanowiła nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie samowolnej nadbudowy budynku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej C.K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję GINB odmawiającą uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnej nadbudowy budynku. NSA rozpoznał zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. i Prawa budowlanego, w szczególności dotyczące wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd uznał, że ekspertyza budowlana nie stanowiła nowej okoliczności faktycznej, a jedynie nową ocenę stanu faktycznego, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Oddalono skargę kasacyjną.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez C.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA oddalił skargę C.K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która odmówiła uchylenia decyzji ostatecznej. Decyzja ta dotyczyła odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego. Postępowanie zostało wznowione z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. z uwagi na nową ekspertyzę budowlaną, która miała wykazać, że prace remontowe nie stanowiły samowolnej nadbudowy, a jedynie przywróciły właściwy stan techniczny budynku. GINB uchylił decyzję organu niższej instancji i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że ekspertyza nie stanowiła nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko, wskazując, że ekspertyza stanowiła jedynie nową ocenę stanu faktycznego, a nie nowe okoliczności faktyczne. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. i Prawa budowlanego nie są zasadne. Sąd podkreślił, że do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymagane jest ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dacie wydania decyzji, które nie były znane organowi. Ekspertyza budowlana nie spełniała tych kryteriów, będąc jedynie nową oceną istniejącego stanu faktycznego. Ponadto, NSA odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia art. 139 K.p.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a., a także zarzuty dotyczące przepisów Prawa budowlanego i postępowania nieważnościowego, wskazując na autonomię trybów postępowania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, ekspertyza budowlana sporządzona po wydaniu decyzji ostatecznej nie może być potraktowana jako dowód dający podstawę do uchylenia decyzji w trybie wznowieniowym, gdyż nie istniała w dacie podejmowania decyzji. Wnioski z ekspertyzy nie mogą być traktowane jako nowe okoliczności faktyczne, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., lecz jako nowa ocena istniejącego stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymagane jest ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dacie wydania decyzji, które nie były znane organowi. Ekspertyza budowlana, nawet jeśli stanowi nowy dowód, nie może być podstawą wznowienia, jeśli nie istniała w momencie wydawania decyzji. Nowa ocena stanu faktycznego nie jest tożsama z nową okolicznością faktyczną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.b. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przepis stosowany do samowolnie wykonanej nadbudowy.

K.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania: wyjście na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi.

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nadbudowa jest rodzajem budowy polegającej na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego przez zwiększenie jego wysokości z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej.

K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchyla decyzję w całości, jeżeli decyzja narusza prawo materialne lub uzasadnia uchylenie decyzji na podstawie przepisów o wznowieniu postępowania.

K.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1-3.

K.p.a. art. 151 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy wydaje decyzję o odmowie uchylenia decyzji organu I instancji, jeżeli nie stwierdzi podstaw do uchylenia decyzji.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.

K.p.a. art. 139

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ekspertyza budowlana nie stanowi nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wadliwa ocena prawna stanu faktycznego nie jest przesłanką do wznowienia postępowania. Skarżący nie był stroną odwołującą się, co wyklucza zastosowanie art. 139 K.p.a. Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w jej granicach i dokonał gruntownej analizy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię. Naruszenie art. 50 i 51 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 139 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Nowy dowód w sprawie ma tylko o tyle znaczenie dla wznowienia postępowania, o ile za jego pośrednictwem można wykazać istotne dla sprawy okoliczności. Nie można też utożsamiać owych nowych okoliczności faktycznych z odmienną oceną dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Błąd w subsumcji nie jest jednak żadną z okoliczności wymienionych w art. 145 k.p.a., jako przesłanka do wznowienia postępowania.

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Tomasz Świstak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że ekspertyza budowlana nie stanowi nowej okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania administracyjnego, a także interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej i wznowienia postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w kontekście robót budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie budowlanym – możliwości wznowienia postępowania na podstawie nowej ekspertyzy. Jest to istotne dla praktyków prawa budowlanego i administracyjnego.

Czy nowa ekspertyza budowlana zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1270/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Tomasz Świstak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 381/16 - Wyrok WSA w Warszawie z 2017-01-31
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3 pkt 6, art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 267
art. 145 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej C. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 381/16 w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2015 r. znak [..] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 381/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę C. K.na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych polegających na zmianie konstrukcji dachu, podwyższeniu ścianki kolankowej oraz dobudowy wiatrołapu w budynku mieszkalnym przy ul. B.w J. będącym własnością Z. K. Postępowanie to zakończone zostało decyzją ostateczną [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r., nakazującą Z. K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J. przy ul. B..
W dniu 10 czerwca 2014 r. do [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęło pismo pełnomocnika Z.K., w którym zawnioskowano o rozważenie wznowienia z urzędu postępowania w przedmiocie decyzji nakazującej Z.K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J., przy ul. B..
[..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [..] czerwca 2014 r., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne Przesłanką uzasadniającą wznowienie postępowania była okoliczność wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., tj. wyjście na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Następnie organ ten decyzją z dnia [..] października 2015 r., po wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną, uchylił swoją decyzję z dnia [..] grudnia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r., nakazującą Z.K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J. przy ul. B. i działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r. oraz na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazał C. K. dokonanie rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J. przy ul. B., zaś na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie prowadzone w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego w sprawie samowolnie wykonanej nadbudowy ww. budynku.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] grudnia 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania S. Ć. od decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] października 2015 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie uchylenia decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r. nakazującą Z. K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J.przy ul B.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [.] października 2015 r., zapadła w nadzwyczajnym trybie - wznowienia postępowania. Dalej organ odwoławczy przypomniał, iż [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że nowymi okolicznościami były ustalenia faktyczne wynikające z "Ekspertyzy budowlanej w zakresie stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem prac remontowych konstrukcji dachu" z października 2013 r. Z ekspertyzy tej wynikało, że w wyniku przeprowadzonych prac remontowych polegających na wzmocnieniu konstrukcji murów nośnych wykonanych z żużla paleniskowego poprzez obwodowe wieńce żelbetowe o wymiarze 25 x 25 cm, wykonaniu ścian kolankowych z bloków PGS odmiany 500 na całym obwodzie budynku, wymianie w trakcie remontu starej zniszczonej korozją biologiczną konstrukcji drewnianej więźby na nową przy zachowaniu jej pierwotnych kształtów spowodowało przywrócenie właściwego stanu technicznego budynkowi mieszkalnemu i w sposób prawidłowy wzmocniło jego konstrukcję. Brak prac naprawczych przeprowadzonych w wyniku dokonanego remontu w październiku 2008 r. przez właściciela Z. K. mógł w konsekwencji doprowadzić do stanu zagrożenia katastrofą budowlaną, która skutkować mogła nie kontrolowanym zawaleniem ścian i stropów. Stan zagrożenia pojawił się z całą mocą w momencie rozbiórki pokrycia dachowego, w tym poszczególnych elementów krokwi i murłat to spowodowało konieczność doraźnego, przyspieszonego wykonania prac wzmacniających. Konsekwencją tych działań było nieświadome popełnienie samowoli budowlanej. Wobec powyższego przeprowadzenie robót rozbiórkowych objętych decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r., w celu przywrócenia budynku do stanu pierwotnego staje się technicznie nieuzasadnione.
Po dokonaniu analizy tej ekspertyzy, [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego doszedł do wniosku, że robót budowlanych polegających na podwyższeniu ścian kolankowych budynku o około 0,95 m nie można zakwalifikować jako nadbudowy obiektu budowlanego. Inwestorka wykonała roboty budowlane polegające na podwyższeniu ścianki kolankowej, częściowej wymianie elementów więźby dachowej oraz wymianie pokrycia dachowego - na co dokonała skutecznego zgłoszenia - brak sprzeciwu Prezydenta Miasta J. pismo z dnia 29 sierpnia 2008 r.
W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego argumentacja organu nadzoru budowlanego szczebla wojewódzkiego była nietrafna. Ujawnione w ekspertyzie okoliczności wskazują, że w przedmiotowej sprawie doszło do wykonania nadbudowy, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W wyniku prac polegających na wymianie dachu, na które inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia, doszło bowiem do zwiększenia wysokości budynku, a zatem nadbudowy. Nadbudowa jest jednym z rodzajów budowy, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, polegającej na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego przez zwiększenie jego wysokości z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej budynku. Nie ma przy tym znaczenia z jakich przyczyn doszło do podniesienia wysokości budynku. Jeżeli w trakcie robót budowlanych wykonywanych przy wymianie dachu, z przyczyn technicznych zaistniała potrzeba zwiększenia wysokości budynku, obowiązkiem inwestora było wstrzymanie prac do momentu uzyskania pozwolenia na budowę w celu wykonania koniecznej nadbudowy budynku. A zatem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. dokonał w decyzji z dnia [..] października 2012 r. prawidłowej kwalifikacji wykonanej części obiektu budowlanego i trafnie zastosował art. 48 Prawa budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z przepisem art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. należało wydać decyzję o odmowie uchylenia decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [.] października 2012 r., nakazującą Z. K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego przy ul. B. w J.
Rozpoznając skargę od tej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił pogląd organu odwoławczego, że dokonana przez organ wojewódzki analiza zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz ocena jej wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie w przedmiocie nakazu rozbiórki były nieprawidłowe .
W powołanej ekspertyzie nie wskazano bowiem na nowe istotne okoliczności faktyczne nieznane organowi, a jedynie na nową ocenę istniejącego ówcześnie stanu faktycznego, sprowadzającą się do twierdzenia, iż w sprawie nie doszło do wykonania samowolnej nadbudowy. Nowa okoliczność faktyczna istotna dla sprawy to taka okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Skoro jednak w trakcie robót budowlanych wykonywanych przy wymianie dachu z przyczyn technicznych zaistniała potrzeba zwiększenia wysokości budynku, obowiązkiem inwestora było wstrzymanie prac do momentu uzyskania pozwolenia na budowę w celu wykonania koniecznej nadbudowy budynku. Bez znaczenia były przyczyny podniesienia wysokości budynku.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. miał zatem podstawy do zakwalifikowania wykonanej części obiektu budowlanego jako nadbudowy i zastosowania trybu postępowania określonego w art. 48 Prawa budowlanego.
Natomiast wadliwość kwestionowanej w trybie wznowienia decyzji, polegająca na naruszeniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu do stanu faktycznego sprawy, mogła być usunięta poprzez wersyfikację sądowoadministracyjną, bądź też być przesłanką nadzwyczajnego postępowania o stwierdzenie nieważności. Błąd w subsumcji nie jest jednak żadną z okoliczności wymienionych w art. 145 k.p.a., jako przesłanka do wznowienia postępowania. Zatem brak było podstawy prawnej (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) do przeprowadzenia postępowania wznowieniowego i w konsekwencji do wydania decyzji organu I instancji.
Skargę kasacyjną od tego orzeczenia wniósł C. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
a) art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie,
b) art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię
c) art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie
d) art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
e) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie
f) art. 139 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie
g) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie
h) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie.
Na tej podstawie wniesiono o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, względnie o stwierdzenie nieważności decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2012 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. z dnia [..] października 2012 r. nakazującej Z. K. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego położonego w J. przy ul. B. oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zasadny nie okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Aby uchylić decyzję objętą wnioskiem o wznowienie postępowania w oparciu o ten przepis muszą łącznie wystąpić trzy elementy. Po pierwsze, muszą się pojawić – wyjść na jaw – nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, które istniały już w chwili wydania decyzji. Po drugie, powinny być one istotne dla sprawy. Po trzecie, nie mogły być one znane organowi, który wydał decyzję. Nowy dowód w sprawie ma tylko o tyle znaczenie dla wznowienia postępowania, o ile za jego pośrednictwem można wykazać istotne dla sprawy okoliczności. Warunkiem sine qua non zastosowania analizowanej podstawy wznowienia jest to, aby owe fakty lub dowody realnie istniały już w czasie wydawania decyzji ostatecznej. Dopiero bowiem w takim przypadku, oczywiście w fazie merytorycznego badania wystąpienia przesłanek wznowienia, będzie można przyjąć wadliwość postępowania poprzedzającego wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy owe fakty lub dowody ujawnią się po wydaniu takiej decyzji, istnieje, możliwość wszczęcia nowego postępowania administracyjnego, gdyż zmiana stanu faktycznego sprawy, a z taką będziemy mieli wówczas do czynienia, powoduje, że odpada walor owej decyzji ostatecznej w postaci rei iudicatae. Co istotne, nie można też utożsamiać owych nowych okoliczności faktycznych z odmienną oceną dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Ujawnienie nowych okoliczności bądź nowych dowodów powinno uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane organowi wydającemu decyzję w postępowaniu głównym, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej, niż to przyjęto ostatecznie w toku dotychczasowego postępowania. Istotne dla sprawy są bowiem tylko te okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (wyr. NSA z 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1915/17, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl, W. Chróścielewski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, lex.).
Z powyższego stanowiska doktryny oraz sądów administracyjnych płyną wnioski istotne dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Po pierwsze, sporządzona w dniu 30 października 2013 r. nie mogła być potraktowana jako dowód, dający podstawę do uchylenia decyzji dotychczasowej [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] grudnia 2012 r. w trybie wznowieniowym, skoro nie istniała w dacie podejmowania powyższej decyzji. Wnioski wynikające z powyższej ekspertyzy nie mogą zaś być potraktowane w kategorii nowych okoliczności faktycznych, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ekspertyza ta stanowi w istocie nowy dowód, wnioski jej autora to oznaczony pogląd w sprawie "nieświadomego popełnienia samowoli budowlanej" oraz zakresu i kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, nie zaś "nowa okoliczność faktyczna" (por. w tym zakresie wyr. NSA z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2846/17, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki, w powołanej ekspertyzie nie wskazano na nowe istotne okoliczności faktyczne nieznane organowi, a jedynie nową ocenę istniejącego ówcześnie stanu faktycznego, sprowadzającą się do twierdzenia, iż w sprawie nie doszło do wykonania samowolnej nadbudowy. Taki dowód, nie jest dowodem, o którym wspomina art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., którego przedłożenie w sprawie mogłoby zgodnie z prawem skutkować uchylenie dotychczasowej decyzji. Nawet wadliwa ocena prawna stanu faktycznego dokonana w postępowaniu głównym wykazana w przedłożonej po dacie wydania decyzji ekspertyzie technicznej nie stanowi przesłanki dla wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Co więcej jednak, nawet przedłożenie omawianego dowodu nie skutkuje w rzeczywistości zakwestionowaniem ustaleń poczynionych w postępowaniu głównym, że skoro w trakcie robót wykonywanych przy wymianie dachu z przyczyn technicznych zaistniała potrzeba zwiększenia wysokości budynku, obowiązkiem inwestora było wstrzymanie prac do momentu uzyskania pozwolenia na budowę w celu wykonania koniecznej nadbudowy budynku. Wskazać nadto trzeba, że okoliczności związane ze złym stanem technicznym budynku nie były nieznane organom orzekającym w postępowaniu zwykłym, albowiem Z. K. podnosiła je w toku postępowania zakończonego decyzją nakazującą rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. Stosownie do tego przepisu, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Przepis ten stanowi przepis gwarancyjny względem interesów odwołującego się od decyzji organu I instancji, tymczasem powołujący się na jego naruszenie skarżący nie był odwołującym się w niniejszym postępowaniu, bowiem odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł S.Ć..
Zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest zasadny. Sąd rozpoznał właściwą sprawę w jej granicach, dokonał gruntownej analizy sprawy, dając temu wyraz w wyczerpującym uzasadnieniu swojego stanowiska. Normę art. 134 P.p.s.a. można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy okoliczności i dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu, którego dotyczy skarga, popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca). Należy też wyjaśnić, że kwestionowanie wyniku sądowej kontroli ustaleń faktycznych sformułowanych przez organy nie jest dopuszczalne w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę. Do naruszenia przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., mogłoby dojść gdyby sąd pierwszej instancji wyszedł poza granice rozpoznawanej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli decyzji w pełnym zakresie. To, że strona nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez sąd pierwszej instancji, nie oznacza jednak, że doszło do naruszenia tego przepisu. Wydanie wyroku niezgodnego z oczekiwaniem strony skarżącej, nie może być zaś utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, iż Sąd pierwszej instancji nie dokonał w niniejszej sprawie takiej kontroli albo, że zastosował środki, których ustawa nie przewiduje, czy też ocenę swoją oparł na innym kryterium niż zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.
Skuteczne nie okazały się zarzuty naruszenia art. 48 ust. 1, art. 3 pkt 6 oraz art. 50 i 51 ustawy – Prawo budowlane. Należy podkreślić, że przepisy te nie mogły zostać naruszone przez organy prowadzące postępowanie, bowiem w ogóle nie były stosowane w niniejszym postępowaniu, które obejmowało weryfikację, czy w sprawie przedstawiono nowy, w świetle art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. dowód, który mógłby wskazywać na wadliwość decyzji z [..] grudnia 2012 r. i stanowić przesłankę do jej uchylenia.
Podobnie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. nie okazał się skuteczny. Należy przypomnieć, że niniejsze postępowanie jest postępowaniem wznowieniowym, w toku którego nie stosuje się przepisów K.p.a. dotyczących innego trybu nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Tryby postępowania wznowieniowego i nieważnościowego są trybami autonomicznymi, bowiem zakładają różne rodzaje wadliwości procesowych i materialnoprawnych decyzji administracyjnych, które mogą skutkować uchyleniem decyzji wydanych w postępowaniu głównym. Skoro w sprawie nie było prowadzone postępowanie nieważnościowe i nie były stosowane przepisy regulujące ten tryb postępowania, nie mogło dojść do naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI