II OSK 1269/05

II OSK 1269/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki /przewodniczący/
Andrzej Jurkiewicz
Otylia Wierzbicka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
V SA 1779/03 - Wyrok WSA w Warszawie z 2004-04-16
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt 2 V SA 1779/03 w sprawie ze skargi W. J. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do złożenia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. P. I. z Kancelarii Adwokackiej [...] kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zl oraz 52, 80 (słownie pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2004 r. sygn. akt 2 V SA 1779/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. J. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2003 r. w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że termin do wniesienia odwołania jest zawity co oznacza, że jego przekroczenie niezależnie od przyczyn które to spowodowały powoduje konieczność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Termin ten może być przywrócony w trybie i na zasadach określonych w art. 58 kpa. W sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym wyznaczony został przez Sąd przedstawiciel osoby nieobecnej (kurator) czternastodniowy termin do wniesienia odwołania liczy się od daty doręczenia decyzji kuratorowi. Późniejsze doręczenie decyzji stronie reprezentowanej przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 kpa, któremu została doręczona decyzja w danej sprawie nie otwiera dla strony terminu do wniesienia odwołania. Decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona kuratorowi dla nieznanego z miejsca pobytu, który reprezentował skarżącego w postępowaniu administracyjnym, co nastąpiło 18 kwietnia 2002 r. i termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 2 maja 2002 r. Kurator nie wniósł odwołania. Skarżącemu doręczono decyzję w dniu 13 lutego 2003 r. ale to doręczenie nie otworzyło terminu do wniesienia odwołania. Skoro zatem skarżący wniósł odwołanie po upływie kilku miesięcy od doręczenia decyzji kuratorowi i nie zawierało ono wniosku o przywrócenie terminu to Wojewoda, zdaniem Sądu I instancji, trafnie orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. J. reprezentowany przez radcę prawnego. Skarga została oparta o przepis art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: P.p.s.a.) i zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy polegające na niezastosowaniu normy art. 134 cytowanej ustawy, a przez to wykluczenie możliwości oceny prawidłowości działania organu w kontekście zasady postępowania administracyjnego wynikającej z art. 9 kpa.
Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia 15 kwietnia 2002 r. oraz przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przepis art. 134 P.p.s.a. obliguje Sąd do rozstrzygania w granicach danej sprawy ale Sąd nie jest związany ani zarzutami ani wnioskami skargi a nawet wskazaną podstawą prawną. Takie szerokie uprawnienie Sądu ma na celu umożliwienie wszechstronnej kontroli prawidłowości zastosowania prawa przez organy administracyjne. Sprowadza się to do możliwości kontroli przez Sąd całości przebiegu postępowania administracyjnego bez ograniczenia się do wywiedzionych wniosków i wskazanej podstawy prawnej.
W przedmiotowej sprawie Sąd ograniczył się do zbadania naruszenia terminu do złożenia odwołania i nie rozpoznawał sprawy pod kątem naruszeń innych przepisów w tym przede wszystkim pod kątem podstawowej zasady postępowania wyrażonej w art. 9 kpa. Wprawdzie organ nie ma obowiązku pouczania strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu ale orzecznictwo sądowe wskazuje na konieczność takiego pouczenia w kontekście art. 9 kpa w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi cechami stron. Fakt odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności stanowi, zdaniem pełnomocnika, wystarczającą przesłankę, która winna spowodować działanie polegające na pouczeniu o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie wywiązanie się przez organ z tak ukształtowanego obowiązku winno być postrzegane przez Sąd jako naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. Nadto wskazano, że odwołanie od decyzji zawiera elementy prośby o przywrócenie terminu czego organ nie dostrzegł, a nie tylko argumenty stanowiące merytoryczną polemikę z decyzją. W tej sytuacji według pełnomocnika, organ obrał drogę najmniej korzystną dla skarżącego czym naruszył art. 9 kpa, zaś okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest w pełni zasadny. Ustanowiony kurator dla nieznanego z miejsca pobytu poprzez swoją bierność spowodował negatywne skutki dla skarżącego. Z akt nie wynika by dokonał jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalenia miejsca pobytu skarżącego do czego był zobowiązany na podstawie art. 184 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpatrywanej sprawie brak jest tych przesłanek) to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i może rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną wyłącznie w granicach wyżej określonych.
Tak więc rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej ogranicza zakres rozstrzygania i jednocześnie zobowiązuje do oceny zarzutów sformułowanych w tej skardze.
Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie przez pełnomocnika skarżącego zawiera zarzuty wskazane w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. naruszenia przepisów postępowania a zatem odpowiada wymaganiom ustawowym. Skonkretyzowane w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Strona skarżąca zarzuca naruszenie przepisu art. 134 ustawy P.p.s.a mające wpływ na wynik sprawy a polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd, że działania organu naruszyły zasadę wyrażoną w art. 9 kpa.
Według art. 134 P.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe uprawnienie Sądu ma na celu umożliwienie wszechstronnej kontroli prawidłowości stosowania prawa przez organy administracyjne.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewody Mazowieckiego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy W. orzekającej o wymeldowaniu skarżącego.
Nie jest zasadne twierdzenie skarżącego, że ocena legalności postanowienia jest wadliwa. Sąd dokonał wszechstronnej kontroli rozstrzygnięcia i prawidłowo uznał, że poczynione ustalenia faktyczne i ocena prawna organu dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący złożył odwołanie z uchybieniem terminu, a jedynie fakt, że organ doręczając mu decyzję nie pouczył go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności faktyczne sprawy niekwestionowane przez stronę skarżącą wskazują, że w toku postępowania administracyjnego miejsce pobytu skarżącego nie było znane mimo podjęcia przez organ szeregu czynności zmierzających do jego ustalenia. W związku z powyższym dla ochrony praw skarżącego Sąd na wniosek organu ustanowił kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Decyzja organu została skutecznie doręczona kuratorowi w dniu 18 kwietnia 2002 r. i od daty tego doręczenia biegł termin do wniesienia odwołania. Doręczenie decyzji w dniu 13 lutego 2003 r. skarżącemu nie otworzyło drogi do złożenia odwołania. Sąd prawidłowo uznał, że bieg terminu do wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. Doręczenie decyzji kuratorowi wywołuje skutek doręczenia stronie. Złożone przez skarżącego po upływie ustawowego terminu odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu. Organ zatem zasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Doręczając decyzję stronie organ nie ma ustawowego obowiązku pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i tej zasady skarżący nie kwestionuje. Obowiązek pouczenia strony wynikający z przepisów kpa dotyczy sposobu i terminu wniesienia środka odwoławczego. Zgodnie z art. 107 § 1 kpa decyzja powinna zawierać pouczenie czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie. Kwestionowana decyzja taki wymóg spełniała. Skarżący wywodzi, że z uwagi na jego szczególną sytuację (pobyt w zakładzie karnym) Sąd winien był przyjąć, iż taki obowiązek pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, na organie spoczywał i obowiązek ten wywodzi z zasady wyrażonej w art. 9 kpa. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji będąc na wolności (korzystał z przerwy w odbywaniu kary). Nie znajdował się więc w sytuacji szczególnej, jak twierdzi i miał możliwość uzyskania w organie niezbędnych informacji co do wniesienia odwołania. Ponadto ochronę jego praw w postępowaniu administracyjnym zapewniał ustanowiony na wniosek organu kurator. Zarzuty dotyczące bezczynności kuratora w zakresie ustalenia miejsca pobytu skarżącego mogłyby być ewentualnie rozważone w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania choć wskazać należy, że organ podjął wszelkie czynności celem ustalenia miejsca pobytu skarżącego i kurator mógł je co najwyżej powtórzyć.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawi art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach na rzecz pełnomocnika z urzędu Sąd oparł o przepis art. 250 cytowanej ustawy.