II OSK 1265/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-21
NSAAdministracyjneWysokansa
samodzielność lokaliustawa o własności lokalipozwolenie na budowępozwolenie na użytkowaniekodeks postępowania administracyjnegozaświadczenienieruchomościprawo administracyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że organ wydający zaświadczenie o samodzielności lokali musi badać zgodność z pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokali. Spółka argumentowała, że organ powinien opierać się na pozwoleniu na użytkowanie, a nie kwestionować ustaleń organu nadzoru budowlanego. NSA oddalił skargę, podkreślając, że starosta musi badać zgodność z przepisami planistycznymi, budowlanymi oraz pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie.

Sprawa dotyczyła odmowy wydania przez organy administracji zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych, o które wnioskowała spółka F. [...] sp.k. Spółka argumentowała, że organ wydający zaświadczenie powinien opierać się wyłącznie na decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a nie kwestionować ustaleń organu nadzoru budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA wyjaśnił, że zgodnie ze zmienioną ustawą o własności lokali, starosta jest zobowiązany do badania zgodności lokalu nie tylko z technicznymi wymogami samodzielności, ale także z przepisami planistycznymi i budowlanymi, w tym z pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie. Sąd podkreślił, że w przypadku rozbieżności między liczbą lokali wynikającą z pozwolenia na budowę a wnioskiem o wydanie zaświadczenia, organ ma prawo odmówić jego wydania. NSA odniósł się również do kwestii sprostowania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, wskazując na prawomocny wyrok stwierdzający nieważność tego sprostowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ wydający zaświadczenie o samodzielności lokalu jest zobowiązany badać zgodność z przepisami planistycznymi i budowlanymi, w tym z pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 2 ust. 1a ustawy o własności lokali wymaga oceny zgodności z planem miejscowym/WZ, pozwoleniem na budowę oraz pozwoleniem na użytkowanie. Organ nie może opierać się wyłącznie na pozwoleniu na użytkowanie, jeśli istnieją rozbieżności z wcześniejszymi decyzjami.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (4)

Główne

u.w.l. art. 2 § ust. 1a, ust. 2 i ust. 3

Ustawa o własności lokali

Starosta bada spełnienie wymogów technicznych, planistycznych i budowlanych, w tym zgodność z pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7, 77 par. 1, 80, 107 par. 3, 126, 217 par. 1 i 2, 218

Kodeks postępowania administracyjnego

Pr.bud. art. 59 ust. 1

Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), 151, 183, 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ wydający zaświadczenie o samodzielności lokalu musi badać zgodność z pozwoleniem na budowę, a nie tylko z pozwoleniem na użytkowanie. W przypadku rozbieżności między liczbą lokali w pozwoleniu na budowę a wnioskiem o zaświadczenie, organ ma prawo odmówić jego wydania. Sprostowanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, zmieniające liczbę lokali, zostało prawomocnie stwierdzone jako nieważne.

Odrzucone argumenty

Organ administracji powinien opierać się wyłącznie na decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Organ administracji nie może kwestionować ustaleń organu nadzoru budowlanego zawartych w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.

Godne uwagi sformułowania

organ w postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nie bada, czy dany obiekt nadaje się do użytkowania, gdyż w tym zakresie opiera się wyłącznie na dokumentach urzędowych sporządzonych przez kompetentne organy wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymagań samodzielności lokalu może nastąpić po dopuszczeniu do użytkowania budynku obowiązkiem organu wydającego stosowne zaświadczenie [...] nie jest badanie legalności budowy lokali [...] lecz obowiązek sprawdzenia, czy z wiedzy, z dokumentów posiadanych przez organ lub złożonych przez wnioskodawcę wynika, że powstały one legalnie starosta stosownie do art. 2 ust. 3 u.w.l. w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia bada spełnienie zarówno przesłanek odnoszących się do technicznej samodzielności lokalu (ust. 2), jak również wymagań dotyczących zgodności z przepisami planistycznymi i budowlanymi (ust. 1a) nie znajduje racjonalnego uzasadnienia twierdzenie, że w postępowaniu tym organ mógłby kwestionować zgodność ze stanem faktycznym zapisów znajdujących się w posiadanych dokumentach, ewidencjach i rejestrach.

Skład orzekający

Tomasz Zbrojewski

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Jerzy Stankowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydawania zaświadczeń o samodzielności lokali, w szczególności zakresu badania zgodności z pozwoleniem na budowę i pozwoleniem na użytkowanie."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po zmianach wprowadzonych ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. (wejście w życie 23 sierpnia 2018 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy praktycznego problemu w obrocie nieruchomościami, gdzie rozbieżność między dokumentacją budowlaną a faktycznym stanem prawnym może prowadzić do sporów. Wyjaśnia, jakie obowiązki ma organ wydający zaświadczenie.

Samodzielność lokalu: czy pozwolenie na użytkowanie wystarczy?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1265/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Jerzy Stankowski
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1340/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-01-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 126, art. 217 par. 1 i 2, art. 218
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 532
art. 2 ust. 1a, ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 59 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. [...] spółka komandytowa z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1340/20 w sprawie ze skargi F. [...] spółka komandytowa z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 września 2020 r., znak: SKO.Z/4100/92/2020 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokali oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1340/20, oddalił skargę F. [...] sp.k. z siedzibą w K. (Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 21 września 2020 r., znak: SKO.Z/4100/92/2020, w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu.
Powyższym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 2 w zw. z art. 144, art. 217, art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2020 r. poz. 532, zwana dalej: "u.w.l."), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 czerwca 2020 r., znak: AU-01-7.7120.7318-7321.2020.IGN, odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielność lokali mieszkalnych oznaczonych nr [...] w budynku nr [...] na os. [...] w K.. Kolegium wskazało, że w świetle obowiązujących przepisów na staroście (prezydencie miasta na prawach powiatu) - organie, który ma potwierdzić aktualnie istniejący stan samodzielności lokalu, spoczywa obowiązek badania, czy lokal spełnia kryteria o których mowa w art. 2 ust. 2 u.w.l., czyli wymogi fizycznej i technicznej samodzielności, a także, czy wydzielenie lokalu jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego oraz pozostałymi decyzjami administracyjnymi. Przy czym, tymi ostatnimi, wymogami, które weszły w życie w dniu 23 sierpnia 2018 r. nie są objęte budynki istniejące przed dniem 1 stycznia 1995 r. oraz budynki, dla których wydane zostało pozwolenie na budowę przed tą datą. Kolegium wskazało również, że organ w postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nie bada, czy dany obiekt nadaje się do użytkowania, gdyż w tym zakresie opiera się wyłącznie na dokumentach urzędowych sporządzonych przez kompetentne organy, które decydują o tym czy konkretne obiekty można zgodnie z prawem użytkować. Takie stanowisko prowadzi do wniosku, iż wydanie zaświadczenia o spełnieniu wymagań samodzielności lokalu może nastąpić po dopuszczeniu do użytkowania budynku, w którym lokal ten jest usytuowany, w szczególności gdy obowiązek ten wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi na podstawie dokumentacji jaką przedstawił inwestor, a także dokumentów i decyzji jakie sam organ I instancji posiada w swych zasobach, ilość lokali objęta wnioskiem tj. 49, jest niegodna z ilością wynikającą z wydanej wcześniej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego, które przewidywały 19 lokali w budynku "A". Zdaniem Kolegium obowiązkiem organu wydającego stosowne zaświadczenie - po zmianie ustawy o własności lokali dokonanej ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. - nie jest badanie legalności budowy lokali, co do których ma się wypowiedzieć w zaświadczeniu, lecz obowiązek sprawdzenia, czy z wiedzy, z dokumentów posiadanych przez organ lub złożonych przez wnioskodawcę wynika, że powstały one legalnie - w sposób potwierdzony wydaną w odpowiednim postępowaniu administracyjnym decyzją (o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz o zezwoleniu na użytkowanie). Jeżeli z dokumentów stan taki nie wynika, organ nie może wydać żądanego zaświadczenia. Jeżeli więc starosta ustali w oparciu o posiadane dowody, że inwestor w projekcie budowlanym budynku objętym wnioskiem ujął 19 lokali (a nie 49), to tym samym przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę, zatwierdzającej taki właśnie projekt budowlany była budowa budynku, w którym miało być 19 lokali. Jeżeli ponadto z dowodów wynikało, że organ nadzoru budowlanego zezwolił na użytkowanie budynku, ale składającego się z 49 lokali (bo taki był wniosek skarżącego), to tym samym treść tego pozwolenia - z natury rzeczy - nie dotyczyła budynku z 19 lokalami. Przy takich ustaleniach, zdaniem Kolegium, organ I instancji mógł wydać zaświadczenia w stosunku do 19 mieszkań (jak w projekcie budowlanym) - dla całego budynku "A", gdyż w tym zakresie dysponował odpowiednimi dowodami, ale nie mógł stwierdzić samodzielności lokali, które powstały w sposób niewynikający z decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Gdyby organ I instancji wydał takie zaświadczenie, naruszyłby art. 2 ust. 3 u.w.l. W ocenie Kolegium, sama okoliczność, że inwestor uzyskał pozwolenie na użytkowanie 49 lokali w budynku "A", nie może automatycznie wpłynąć na tożsame rozstrzygnięcie organu I instancji, wydawane w oparciu o art. 2 u.w.l. W konsekwencji Kolegium podzieliło wywody organu I instancji, iż wnioskodawca wystąpił o wydanie zaświadczenia na większą ilość lokali, niż wynika to z wydanej przez organ decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Kolegium uznało, że żalący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność tego, że lokale wskazane we wniosku, a nieprzewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym były zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym (decyzją o pozwoleniu na budowę).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółka, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 2 ust. 1a u.w.l. w zw. z art. "82 § 1" w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż organ administracji architektoniczno-budowlanej może samodzielnie, w oderwaniu od ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na użytkowanie dokonywać ustaleń w przedmiocie realizacji przesłanek ustanowienia odrębnej własności samodzielnego lokalu (tj. zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę), podczas gdy takich ustaleń dokonuje organ wydający decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, co w konsekwencji skutkowało odmową wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych oznaczonych nr [...] w budynku o numerze [...] na [...] w K.;
2) art. 59 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 Pr.bud., poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji sposobu procedowania organów administracji publicznej obydwu instancji, polegającego na kwestionowaniu przez te organy ustaleń dokonanych przez organ nadzoru budowlanego w trakcie postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki nr 335/2020 z dnia 27 lutego 2020 r. (znak: ROIK II.5121.26.2020.MPA) o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie lokalu, co stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej, a w konsekwencji skutkowało wydaniem przez Prezydenta Miasta Krakowa postanowienia, którym odmówiono wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych oznaczonych nr [...] w budynku o numerze [...] na [...] w K., a następnie utrzymaniem go w mocy przez organ II instancji;
II. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżone postanowienie wadliwie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 9 czerwca 2020 r., którym organ I instancji odmówił wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych oznaczonych nr [...] w budynku o numerze [...] na [...] w K., na skutek - w szczególności - wadliwego przyjęcia przez organy administracji publicznej, iż mogą one w sposób samodzielny, w oderwaniu od ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na użytkowanie dokonywać ustaleń w przedmiocie realizacji przesłanek ustanowienia odrębnej własności samodzielnego lokalu;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 w zw. z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1a w zw. z art. 2 ust. 3 u.w.l., poprzez zaakceptowanie przez Sąd I instancji błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz nierozważenie wszystkich okoliczności faktycznych przez organy I i II instancji, polegające na przyjęciu, iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych oznaczonych nr [...] w budynku o numerze [...] na [...] w K..
W piśmie procesowym z dnia 5 sierpnia 2021 r. Spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 maja 2021 r., znak: AU-01-3.6740.2.256.2021.MKU, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie "przebudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym w zakresie wnętrza kondygnacji I i VII piętra wraz z nowym podziałem i zmianą funkcji wybranych lokali użytkowych, na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K.", na okoliczność wynikającą z jego treści, a w szczególności utrwalonej praktyki Prezydenta Miasta Krakowa w zakresie braku konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie zmiany układu funkcjonalnego we wnętrzu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w punktach II.1) i 2) opisanej wyżej skargi kasacyjnej, przy czym ten pierwszy jest wadliwie skonstruowany. Autor skargi kasacyjnej wskazuje na naruszenie przez Sąd wojewódzki zarówno art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., jak i art. 151 p.p.s.a. Pierwszy z tych przepisów sąd stosuje uwzględniając skargę z powodu naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, drugi - w przypadku oddalenia skargi. Są to wzajemnie wykluczające się przepisy, tzw. wynikowe, określające kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego, które nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Bez stwierdzenia naruszenia innych przepisów procesowych, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, zarzut taki nie jest trafny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy został niewadliwie ustalony i oceniony pod kątem możliwości wydania zaświadczenia o samodzielności lokali mieszkalnych. Zauważyć należy, że zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie uprawnień i obowiązków określonych uprzednio indywidualnym aktem prawnym lub aktem generalnym, ale tylko wówczas, gdy sytuacja jest jasna i bezspornie wynika z prowadzonych przez organ rejestrów, ewidencji, czy innych będących w jego posiadaniu danych i nie wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Przed wydaniem zaświadczenia organ może, co prawda, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, jednakże tylko w zakresie koniecznym do wydania zaświadczenia (art. 217 § 2 k.p.a.). Zakres postępowania wyjaśniającego jest więc ograniczony do analizy posiadanej (przedstawionej organowi) dokumentacji oraz danych w zasobach pozostających do dyspozycji organu. Tak pojmując zakres kompetencji organu w postępowaniu o wydanie zaświadczenia uznać trzeba, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej istniały pełne podstawy do przyjęcia, że w ramach postępowania wszczętego wskutek wniosku Spółki organ dysponował pełnym materiałem dowodowym umożliwiającym podjęcie rozstrzygnięcia, w toku tego postępowania wyjaśniono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, a materiał został w sposób kompleksowy oceniony, czego pełnomocnik skarżącej skutecznie nie podważył.
Skład orzekający za nieusprawiedliwiony uznaje także zarzut oparty na naruszeniu art. 2 ust. 1a u.w.l. w zw. z art. "82 § 1" w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 Pr.bud. (punkt I.1) środka zaskarżenia). W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną organy orzekające w niniejszej sprawie nie mogą samodzielnie, w oderwaniu od ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie dokonywać ustaleń w przedmiocie realizacji przesłanek ustanowienia odrębnej własności lokalu (zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę), podczas gdy takich ustaleń dokonuje organ wydający decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Pokreślić należy, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane na podstawie u.w.l. w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o własności lokali (Dz.U. z 2018 r. poz. 1506), która weszła w życie 23 sierpnia 2018 r. Po tym dniu obowiązki starosty, związane z wydawaniem zaświadczenia o samodzielności lokalu, uległy poszerzeniu, gdyż ustawodawca w zmienionym art. 2 ust. 3 u.w.l. określił, że starosta w formie zaświadczenia stwierdza spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 ust. 1a-2 tej ustawy. Oznacza to, że starosta stosownie do art. 2 ust. 3 u.w.l. w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia bada spełnienie zarówno przesłanek odnoszących się do technicznej samodzielności lokalu (ust. 2), jak również wymagań dotyczących zgodności z przepisami planistycznymi i budowlanymi (ust. 1a). Jedynie lokal, który spełnia łącznie przesłanki określone w przepisach art. 2 ust. 1a i ust. 2 u.w.l. może zostać uznany za lokal samodzielny. Dla wydania przez organ zaświadczenia o samodzielności lokalu koniecznie jest zweryfikowanie nie tylko tego, czy dany lokal spełnia warunki samodzielnego lokalu w zakresie technicznym i funkcjonalnym, ale także w zakresie prawnym (zob. wyroki NSA: z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3778/19; z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 3432/18; z dnia 26 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2641/21). Warunki samodzielności lokalu w zakresie prawnym reguluje art. 2 ust. 1a u.w.l., wskazując na konieczność oceny przez starostę czy ustanowienie nieruchomości lokalowej jest zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej oraz zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem i zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy. Zależności między decyzjami wydawanymi w toku procesu inwestycyjnego są oczywiste. Decyzja o pozwoleniu na budowę może być wydana po stwierdzeniu zgodności z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (w przypadku braku planu miejscowego), z kolei wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie uzależnione jest od stwierdzenia zgodności z ustaleniami i warunkami określonymi w decyzji o pozwoleniu na budowę oraz projekcie budowlanym. Przepis art. 2 ust. 1a u.w.l. nie może być rozumiany w sposób przedstawiony przez autora skargi kasacyjnej, mianowicie że rozstrzygające znaczenie ma końcowy akt stosowania prawa w procesie inwestycyjnym - decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Gdyby wolą ustawodawcy było oparcie się wyłącznie na tym akcie, to znalazłoby to wyraz w odpowiednim, odmiennym brzmieniu art. 2 ust. 1a u.w.l. Tymczasem z przepisu tego wynika w sposób nienasuwający wątpliwości interpretacyjnych, że ocena zgodności ma zostać przeprowadzona w odniesieniu do rozstrzygnięcia zawartego w trzech różnych aktach z poszczególnych etapów procesu inwestycyjnego, tj. planowania, zgody na realizację i przystąpienia do użytkowania. Świadczy o tym dobitnie posłużenie się przez ustawodawcę spójnikiem "oraz" między sformułowaniem "zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej" a wyrażeniem "zgodnie z pozwoleniem na budowę albo skutecznie dokonanym zgłoszeniem", a nadto spójnikiem "i" między tym ostatnim wyrażeniem (po przecinku), a zwrotem "zgodnie z pozwoleniem na użytkowanie albo skutecznie dokonanym zawiadomieniem o zakończeniu budowy". W konsekwencji starosta jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do samodzielnego ustalenia, czy zachodzi pełna korelacja pomiędzy wszystkimi aktami określonymi w art. 2 ust. 1a u.w.l., a nie tylko czy wniosek o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu odpowiada treści pozwolenia na użytkowanie. Przyjęcie takiego poglądu nie oznacza, że starosta uzyskał prawo do oceny zgodności budowy z przepisami planistycznymi i budowlanymi w sposób przynależny organom właściwym do orzekania w tych sprawach. Obowiązkiem starosty jest zbadanie, czy istnieją odpowiednie dokumenty lub skutecznie dokonano odpowiednich czynności, które umożliwiają wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, mogącego stanowić, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.w.l., odrębną nieruchomość. W sytuacjach spornych, budzących wątpliwości starosta w ramach postępowania o wydanie zaświadczenia nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie i dokonywać ocen prawnych; ocena taka jest bowiem elementem kształtowania prawa, co jest niedopuszczalne w tego rodzaju postępowaniu. Nie znajduje racjonalnego uzasadnienia twierdzenie, że w postępowaniu tym organ mógłby kwestionować zgodność ze stanem faktycznym zapisów znajdujących się w posiadanych dokumentach, ewidencjach i rejestrach. Jeżeli kwestia objęta żądaniem wydania zaświadczenia budzi wątpliwości (jest sporna), organ powinien odmówić wydania zaświadczenia (por. K. Klonowski (w:) H. Knysiak - Sudyka (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, WKP 2019, uwagi do art. 218; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 605/12).
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również zarzutu z punktu I.2) skargi kasacyjnej. Według strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 59 ust. 1 w zw. z art. 83 ust. 1 w zw. z art. 84 ust. 1 Pr.bud., poprzez zaakceptowanie sposobu procedowania organów polegający na kwestionowaniu przez nie ustaleń dokonanych w postępowaniu zakończonym decyzją o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, co stanowi naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Podnieść należy, że podstawą odmowną rozstrzygnięć organów były uzasadnione wątpliwości, co do liczby lokali mieszkalnych w budynku "A", zrealizowanych w zgodzie z aktami określonymi w art. 2 ust. 1a u.w.l., uniemożliwiające uwzględnienie wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności wskazanych we wniosku lokali mieszkalnych. Spółka wystąpiła bowiem o wydanie zaświadczenia o samodzielności większej liczby lokali, niż wynika z decyzji o zmianie pozwolenia na budowę z dnia 24 stycznia 2020 r. (w tej decyzji zmieniono liczbę lokali mieszkalnych w budynku "A" z 46 do 19 lokali) i decyzji o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 27 lutego 2020 r., która obejmowała jedynie 19 lokali mieszkalnych (przed dokonaniem jej sprostowania postanowieniem z dnia 18 marca 2020 r.). Z postanowienia o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki wynika zaś, że rektyfikacji dokonano w taki sposób, że w miejsce 19 lokali mieszkalnych objętych decyzją o pozwoleniu na użytkowanie wpisano 49 lokali mieszkalnych. Nie bez znaczenia dla wyniku sprawy ma także fakt (wiadomy NSA z urzędu), że na skutek sygnalizacji dokonanej przez Kolegium, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął z urzędu w dniu 20 października 2020 r. postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 18 marca 2020 r. o sprostowaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie spornego budynku. Odnośnie tego postępowania nadzorczego zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 605/21, którym oddalono skargę Spółki na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 stycznia 2021 r., znak: DON.7101.1.2021.ANM, utrzymujące w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 listopada 2020 r., nr 996/2020, stwierdzające nieważność powołanego postanowienia o sprostowaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku przez zmianę ilości mieszkań z 19 na 49 (wyrok ten jest w chwili obecnej prawomocny na skutek wyroku NSA w sprawie II OSK 1009/22). Obecnie w obrocie prawnym pozostaje wobec tego ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie budynku z dnia 27 lutego 2020 r. dotycząca 19 lokali mieszkalnych.
Odnosząc się do przedłożonego przez Spółkę dowodu w postaci postanowienia Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 17 maja 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przebudowy budynku mieszkalnego na okoliczność braku konieczności uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w zakresie zmiany układu funkcjonalnego we wnętrzu, tj. w zakresie ścian działowych i otworów drzwiowych w tych ścianach, stwierdzić należy, że w świetle poczynionych wyżej ustaleń nie ma on znaczenia dla wyniku tej sprawy, skoro decyzja o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie dotyczy budynku, w którym zaprojektowano 19 lokali mieszkalnych. Wniosek złożony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.
Stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku jest zbieżne ze stanowiskami zaprezentowanymi w wyrokach tutejszego Sądu z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 938/21; z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II OSK 1415/21; z dnia 13 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1556/21.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI