II OSK 1265/13

II OSK 1265/13 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2015-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-05-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj /przewodniczący/
Małgorzata Dałkowska - Szary
Mariola Kowalska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
IV SA/Po 505/12 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2013-01-31
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 66, art. 72 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2012 poz 270
art. 141 par. 4, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska – Szary Sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony [...] z siedzibą w M. oraz Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 505/12 w sprawie ze skarg Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony [...] z siedzibą w M. oraz Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. oddala skargi kasacyjne, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 505/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony [...] i Stowarzyszenia "[...]" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Wójt Gminy D., działając na podstawie art. 71 ust. 1 i 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm., dalej jako: udiś lub ustawa środowiskowa), § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z 2004 r.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), działając na wniosek [...] sp. z o.o. (dalej jako: Spółka) – określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych w gminie D., powiat [...], woj. Wielkopolskie.
Określając rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia organ I instancji wskazał, że obejmuje ono budowę zespołu 65 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW (całkowita moc farmy nie może przekraczać 162,5 MW). Całkowita wysokość pojedynczej elektrowni nie może przekroczyć 150 m (pomiar od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika). Turbiny zostaną posadowione na terenie Gminy D. w obrębach geodezyjnych: [...]. Nadto przedsięwzięcie obejmuje: 1) budowę bezobsługowej stacji elektroenergetycznej 110/30 kV (transformatorowej), tzw. GPZ FW D., zlokalizowanej na terenie Gminy D.– obręb geodezyjny D., nr ewidencyjny działki [...], 2) ułożenie linii kablowych 30 kV i światłowodów oraz kanalizacji teletechnicznej, 3) budowę utwardzonych dojazdów do nieruchomości, placów manewrowych, remonty istniejących dróg dojazdowych.
Odwołania od powyższej decyzji wniosły Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony [...] z siedzibą w M. (dalej jako: Stowarzyszenie), Stowarzyszenie [...] z siedzibą w S. (dalej jako: OTOP) oraz Burmistrz Miasta i Gminy B..
Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu (dalej jako: SKO w Poznaniu) umorzyło postępowanie odwoławcze z odwołania Burmistrza Miasta i Gminy B. oraz utrzymało w mocy decyzję organu I instancji po rozpatrzeniu pozostałych odwołań.
Organ odwoławczy wskazał, że wniosek inwestora i raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko spełniają kryteria wyrażone w art. 73 i 74 ustawy środowiskowej. Biorąc pod uwagę opinie i uzgodnienia dokonane przez Wójta Gminy D. z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska (dalej jako: RDOŚ), Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w S. (dalej jako: PPIS) i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Poznaniu (dalej jako: PWIS), należało uzgodnić środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i eksploatacji FEW z zastrzeżeniami, które również zawarte są w decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jasno wskazano, że teren objęty inwestycją nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jest objęty studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. W postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia organ administracji nie może oceniać zgodności inwestycji ze studium – taka ocena może być dokonana jedynie w decyzji o warunkach zabudowy lub o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Organ orzekający dysponował wystarczającym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym zwłaszcza postanowieniem RDOŚ – organu wyspecjalizowanego i kompetentnego do dokonania własnych ustaleń dotyczących ochrony przyrody w tym przedmiotu ochrony obszarów Natura 2000. Zdaniem organu, w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji środowiskowej podstawowym dowodem w sprawie pozostaje raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Jedynym uwarunkowaniem skorzystania przez organ z opinii eksperta jest potrzeba uzyskania opinii na temat zagadnienia, którego ocena wymagałaby, w ocenie organu, wiadomości, wiedzy i umiejętności specjalnych. Organ – działając w oparciu o bogaty materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności mając na uwadze uzgodnienie RDOŚ, które wydane zostało po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania uzgodnieniowego z udziałem ekspertów współpracujących z RDOŚ – nie stwierdził, by zaistniała konieczność powołania w niniejszej sprawie biegłego.
Zarówno organ wydający decyzję, jak i organy uzgodnieniowe, dokonały analizy raportu i we własnym zakresie ustaliły, że inwestycja nie będzie naruszała stosunków wodnych.
W ocenie SKO w Poznaniu organ orzekający dysponował wystarczającym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, w tym zwłaszcza postanowieniem RDOŚ, który jest organem wyspecjalizowanym i kompetentnym do dokonania własnych ustaleń dotyczących ochrony przyrody w tym przedmiotu ochrony obszarów Natura 2000. Przywołany przez OTOP art. 97 ustawy środowiskowej może mieć zastosowanie jedynie w tych postępowaniach, w których nie przeprowadza się oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach której dokonuje się również oceny oddziaływania na obszary Natura 2000. Organ wskazał, że ocena oddziaływania na obszary Natura 2000 została dokonana w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. Inwestycja nie spowoduje negatywnego wpływu na siedliska gatunków, dla ochrony których wyznaczono i zaplanowano do wyznaczenia obszary Natura 2000. Przeprowadzone w trakcie postępowania, na podstawie wytycznych Komisji Europejskiej, analizy i oceny wykazały, że planowane przedsięwzięcie nie będzie miało znaczącego oddziaływania w zakresie integralności obszarów Natura 2000. Tym samym tzw. ocena habitatowa została prawidłowo przeprowadzona w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co jest dopuszczalne zarówno na gruncie prawa wspólnotowego, jak i przepisów krajowych.
Wskazany przez OTOP § 2 pkt 6 rozporządzenia z 2004 r. dotyczy m.in. stacji elektroenergetycznych o napięciu znamionowym wynoszącym nie mniej niż 220 kV. Tymczasem częścią przedsięwzięcia jest stacja o napięciu 110 kV. Brak racjonalnego powodu do powoływania przez organ biegłego celem ustalenia faktów oczywistych, nie wymagających wiedzy specjalistycznej, jakim jest napięcie do jakiego będzie podłączona stacja transformatorowa, co jasno wynika z ustaleń Raportu i innych dowodów zebranych w sprawie. Nawet gdyby przyjąć taki tok rozumowania, że budowa stacji transformatorowej na potrzeby analizowanej inwestycji jest przedsięwzięciem zawsze wymagającym oceny oddziaływania jej na środowisko, w rozumieniu analizowanego rozporządzenia, to fakt ten nie miałby żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przedsięwzięcie w całości zostało poddane ocenie oddziaływaniu na środowisko, również w stosunku do zagrożeń wskazanych przez skarżącego, a wynikających z budowy stacji transformatorowej 110/30kV o mocy 160 MVA w ramach inwestycji. W zakresie oddziaływania na zdrowie i życie ludzi (promieniowania niejonizującego) wypowiedział się, zgodnie ze swą rzeczową właściwością, wyspecjalizowany organ — WWIS, który nie stwierdził zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w związku z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ustaleń tych dokonał na podstawie aktualnego materiału dowodowego będącego podstawą wydania zaskarżonej decyzji. WWIS został prawidłowo poinformowany o elementach składowych inwestycji, w szczególności otrzymał prawidłową informację, że rozważana stacja transformatorowa składać się będzie z 2 transformatorów 110/30kV o mocy 80MVA (s. 282 Tomu I Raportu). Nadto na stronie 4 Tomu III Raportu – dokumentacji sporządzonej przez projektanta przedmiotowej stacji transformatorowej – znajduje się także jasne wskazanie, że w stacji zostaną zainstalowane "dwa transformatory 110/30 kV o mocy 80 MVA każdy". Skoro przedmiotem postępowania jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji polegającej na budowie farmy wiatrowej o mocy 160 MW, to stacja transformatorowa, która będzie pozwalała na włączenie sieci wewnętrznej farmy wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego, musi mieć co najmniej taką samą moc nominalną a więc moc 160 MW (czyli inaczej 160 MVA). Inwestor wybrał wariant użycia dwu mniejszych transformatorów o mocy 80 MVA każdy, z racji na zmniejszenie ryzyka awarii, czemu wyraz dał prawidłowo w Raporcie i co zostało prawidłowo ocenione przez organy opiniujące i organ wydający skarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że dopuszczenie przez organ możliwości przesunięcia elektrowni wiatrowych w ramach tych samych działek na etapie wydawania pozwolenia na budowę jest uzasadnione zarówno ochroną środowiska (oddziaływanie inwestycji badane jest z punktu widzenia lokalizacji na danej działce a nie w konkretnym miejscu działki) jak i wykonalnością decyzji (dopiero decyzja o warunkach zabudowy, lokalizacji inwestycji celu publicznego i pozwolenie na budowę, określa dokładną lokalizację inwestycji w ramach danej działki gruntu).
Odnosząc się do wskazanych uchybień dotyczących rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa SKO w Poznaniu podniosło, że w stosunku do takiej rozprawy nie powinno wymagać się przejawów formalizmu procesowego zastrzeżonych dla zwykłej rozprawy administracyjnej. Postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadzono dwukrotnie, za każdym razem wyznaczając 21-dniowy termin na składanie uwag i wniosków. Analizując argumenty związane z oceną oddziaływania na obszary Natura 2000 stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, w tym także prawidłowo przeprowadzonej tzw. oceny habitatowej, organ I instancji – w oparciu o obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, wykluczył znaczące negatywne oddziaływanie na cele ochrony Natura 2000.
Organ skonstatował również, że w sprawie brak było podstaw do wyłączenia Wójta Gminy D. od orzekania w sprawie z powodu zamieszkiwania na terenie gminy.
Odnosząc się do wskazywanych przez OTOP argumentów świadczących o uchybieniach w prowadzonym postępowaniu dowodowym dotyczącym wpływu infradźwięków i oceny śmiertelności ptaków, organ I instancji wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i ustosunkował się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi i wielokrotnie wzywał inwestora do uzupełnienia informacji, by uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych, co znalazło swe odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu decyzji. Organ nie stwierdził, by zaistniała konieczność powołania w niniejszej sprawie biegłego.
W dalszej kolejności SKO w Poznaniu przytoczyło i odniosło się do zarzutów postawionych przez Stowarzyszenie w odwołaniu. Organ stwierdził, że przepisy ustawy środowiskowej nie stawiają wymogu zamieszczania w decyzji np. numerów ewidencyjnych działek, na których jest realizowane przedsięwzięcie. Lokalizacja przedsięwzięcia określona jest jednoznacznie — z jak największą dokładnością — z podaniem numerów działek, na których mają być zlokalizowane turbiny wiatrowe. W raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jasno wskazano, że fundament może wystawać nieznacznie ponad poziom gruntu. Nie miał w tym względzie wątpliwości RDOŚ, prawidłowo analizując informacje zawarte w Raporcie wskazujące, że całkowita wysokość konstrukcji elektrowni wiatrowych może nieznacznie przekraczać 150 m nad poziom terenu, z racji na sposób podawania wysokości związany z nieznacznym uniesieniem fundamentów w stosunku do poziomu gruntu, co jest wymogiem konstrukcyjnym i który w uzasadnieniu postanowienia uzgodnieniowego wskazał, że "(...) całkowita wysokość pojedynczej elektrowni nieprzekraczającej 150 m mierzonej od najwyżej położonego punktu fundamentów (przy maksymalnie wzniesionym skrzydle)".
Organ II instancji wskazał, że organ wydający decyzję rozważył jej wpływ na środowisko przyrodnicze. W szczególności w toku gromadzenia dowodów w niniejszej sprawie nie stwierdzono, by na obszarze koniecznych do usunięcia drzew występowały siedliska ptaków i nietoperzy. W decyzji organ wskazał, że wycięcie drzew może nastąpić tylko po uzyskaniu stosownych zezwoleń uzyskanych w odrębnych postępowaniach administracyjnych, po przeprowadzeniu wymaganych prawem badań określających zakres wpływu wycinki na środowisko, a sytuacje polegające na wycince drzew muszą być ograniczone do niezbędnego minimum.
W zakresie zarzutów dotyczących czynnika hałasu organ wskazał, że nałożony na wnioskodawcę obowiązek pomiaru hałasu w wystarczający sposób zabezpiecza przed zagrożeniem dla zdrowia i życia ludzkiego przez hałas wywołany w trakcie pracy farmy wiatrowej. Organ wskazał, że zasady pomiaru hałasu w środowisku, poza wskazaniami zamieszczonymi przez organ w decyzji, określone są obowiązującym powszechnie prawem – rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. Nr 206, poz. 1291, dalej jako: rozporządzenie z 2008 r.), a odwołujący nie wskazał przepisu ustawy, który został naruszony w wyniku tak nałożonego obowiązku monitoringu hałasu.
Dalej organ wyjaśnił, że brak jest podstawy prawnej do zobowiązania inwestora w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji do dostarczania informacji z monitoringu rozruchu inwestycji osobom prywatnym bądź organizacjom społecznym, nawet posiadającym status strony w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji. Każda strona ma prawo zapoznać się z całością akt administracyjnych.
Organ wskazał dalej, że Raport dla przedsięwzięcia budowy i eksploatacji farmy elektrowni wiatrowych w gminie D. wraz z Oceną Emisji Hałasu do Środowiska wykonaną przez firmę EMPEKO i wyjaśnieniami złożonymi przez inwestora jest wystarczający do poprawnego określania wpływu planowanej inwestycji na klimat akustyczny. Zakres wykonanej analizy i zastosowana metodyka są zgodne z obowiązującymi przepisami i normami branżowymi, w tym w szczególności z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm., dalej jako: poś), rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826), normą PN-ISO 9613-2 Akustyka-Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej Ogólna metoda obliczania. Analizę tę wraz z wyjaśnieniami zaakceptowali eksperci Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Poznaniu. Wyraz tego organ przedstawił w uzasadnieniu decyzji, dogłębnie analizując zasięg możliwego skumulowanego oddziaływania akustycznego inwestycji, wraz z uwzględnieniem możliwego skumulowanego z planowaną w sąsiedniej gminie Kuślin farmą wiatrową – co czyni kolejny zarzut skarżącego bezzasadnym.
SKO w Poznaniu stwierdziło, że wszystkie zagrożenia, w tym zagrożenie związane z wystąpieniem ryzyka poważnej awarii, zostały scharakteryzowane i przeanalizowane w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie wskazano kierunki działań zaradczych, ratunkowych i ochronnych dla tych oddziaływań. Również oceniono inne potencjalne zagrożenia, jakie mogą – ale nie muszą wystąpić.
Organ II instancji zauważył, że w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej brak jest podstaw do sporządzania operatów szacunkowych, które mogłyby oszacować wartość nieruchomości przed i po zrealizowaniu przedsięwzięcia, gdyż sama decyzja środowiskowa nie rodzi praw do terenu, ani nie ogranicza jego dotychczasowego zagospodarowania. W ocenie organu wpływ inwestycji na wartość nieruchomości sąsiednich nie może być przedmiotem decyzji środowiskowej, gdyż w tym postępowaniu zmiana wartości nieruchomości jest bez znaczenia. Jak wynika z treści przepisów ustawy środowiskowej organ wydający decyzję bada jedynie zgodność przedsięwzięcia z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodność przedsięwzięcia z zapisami studium badana jest natomiast na etapie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego lub decyzji o warunkach zabudowy.
W zakresie zarzutów co do braku bezstronności i neutralności organu I instancji organ wskazywał, że ustawa środowiskowa w stosunku do przedsięwzięć realizowanych nawet przez gminę w art. 75 ust. 3 wyraźnie dopuszcza, że w nawet w sytuacjach, gdy gmina realizuje przedsięwzięcie inwestycyjne, organem właściwym rzeczowo i miejscowo do określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji jest organ wykonawczy tej gminy planującej realizację przedsięwzięcia.
W zakresie zarzutów dotyczących fikcyjności konsultacji społecznych SKO w Poznaniu podniosło, że opisane przez Stowarzyszenie konsultacje nie były częścią postępowania zakończonego skarżoną decyzją, dlatego nie mogą podlegać ocenie organu orzekającego w sprawie. Organ podsumował, że zarzuty pod adresem zaskarżonej decyzji, dotyczące oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie są poparte żadnymi dowodami, które pozwoliłyby na wyciągnięcie odmiennych wniosków niż te, do których doszedł Wójt Gminy D. i w tym zakresie stanowią polemikę z oceną materiału dowodowego podlegającego swobodnemu uznaniu organu, bez wskazania dowodów niezastosowania się przez organ do zasad swobodnej oceny dowodów.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r. wniosło Stowarzyszenie i OTOP.
W swej skardze OTOP zaskarżyło decyzję w całości, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości i stwierdzenie nieważności decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o uchylenie obu decyzji. OTOP podniosło, że w stosunku do decyzji zaskarżonej, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nieważność winna być stwierdzona w całości, ponieważ w obu instancjach decyzje wydano mimo uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy decyzjami ostatecznymi, a więc z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.. Decyzję SKO w Poznaniu skierowano do podmiotu nie będącego stroną postępowania. Jako inwestora wskazano w niej podmiot pn. "PWSM Wielkopolska w Poznaniu", mimo że podmiot pod taką firmą nie występuje faktycznie w obrocie, co uzasadnia stwierdzenie nieważności obu decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.. Alternatywne żądanie uchylenia decyzji obu instancji byłoby uzasadnione ze względu na spełnienie się następujących przesłanek z art. 145 § 1 p.p.s.a.: naruszenie w decyzjach obu instancji prawa materialnego art. 33 uop, które miało wpływ na wynik sprawy i naruszenie przez organy obu instancji przepisów postępowania art. 7, 8, 10, 11 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 i art. 79 § 2, art. 107 § 3 i art. 136 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stowarzyszenie w swojej skardze zaskarżyło w całości decyzję organu II instancji, wnosząc o jej uchylenie i uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: art. 33 ust. 3 uop w zw. z art. 66 ust. 2 udiś w zw. z art. 7 i art. 7 k.p.a.; art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej w zw. z art. 7 k.p.a.; art. 106 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.; art. 104 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.; art. 107 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a.; art. 7 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej; art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a.; art. 68 § 2 k.p.a.; art. 138 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe skargi SKO w Poznaniu wniosło o ich oddalenie, wskazując na bezzasadność przywołanej w nich argumentacji.
Pismem z dnia 5 września 2011 r. inwestor wniósł o oddalenie w całości złożonych skarg. W ocenie inwestora podniesione w skargach zarzuty i wnioski uznać należy za nieuzasadnione; nie istnieją inne powody wzruszenia zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy w dniu 21 września 2011 r. pełnomocnik skarżącego OTOP rozszerzył zarzuty skargi o naruszenie art. 72 ust.1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit b i c ustawy środowiskowej.
Wyrokiem z 28 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 588/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (dalej jako: Raport) nie jest wyczerpujący, przekonujący i spójny, choć zawiera wymagane prawem informacje oparte na dostępnych danych literaturowych. Organ nie przeanalizował i nie ocenił dokładnie bezpośredniego i pośredniego wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, dostępność do złóż kopalin i wzajemne oddziaływania między tymi czynnikami. Organ nie przeanalizował możliwości ani sposobów zapobiegania i ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko i wymaganego zakresu monitoringu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł inwestor – [...] spółka z o.o. w P.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 85/12, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut kasacyjny, że zaskarżony wyrok narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 152 p.p.s.a. oraz w związku z art. 138 § 2 i art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.. Sąd I instancji sformułował wytyczne dla organu I i II instancji czy przedmiotowa decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia "przynajmniej w części nie jest dotknięta wadą nieważności na skutek uprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla tej samej inwestycji, realizowanej przez tego samego inwestora i dokonanej przez ten sam organ". Są to błędne wskazania co do dalszego postępowania w rozumieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. niezależnie od tego, że na skutek uchylenia także decyzji organu I instancji dotyczą tego organu, a nie tylko organu odwoławczego, lecz przede wszystkim z tej przyczyny, że było to w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu I instancji w świetle jednoczesnej dyspozycji art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.. To właśnie Sąd I instancji winien w pierwszej kolejności zbadać czy w danej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania przez niego art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie organ odwoławczy czy też, co oczywiste, organ I instancji, a co nastąpiło w tej sprawie na skutek uchylenia jego decyzji także przez Sąd I instancji, jeżeli wpłynęła już skarga do Sądu I instancji oraz zgodnie również z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a..
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie mógł samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści Raportu, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki np. biologii i fizyki czy chemii. Stąd ocena przez Sąd I instancji Raportu dotyczy w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości (treści) w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy środowiskowej, a więc nie może to być ocena merytoryczna. Jest to bowiem w istocie dokonanie przez Sąd I instancji własnych – nowych ustaleń faktycznych, co narusza także art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a.. Sąd I instancji może, dokonując kontroli stanu faktycznego przyjętego przez właściwe organy, sformułować wytyczne, zgodnie z dyspozycją z art. 141 § 4 p.p.s.a., w tej sprawie w zakresie konieczności dokonania weryfikacji ustaleń faktycznych Raportu przez właściwego rzeczoznawcę lub rzeczoznawców, lecz samodzielnie nie może prowadzić własnej analizy i oceny merytorycznej treści Raportu. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji jest sprzeczne wewnętrznie, ponieważ z jednej strony Sąd I instancji dokonuje samodzielnie takiej oceny merytorycznej Raportu, a z drugiej strony formułuje prawidłowy pogląd, że ocena złożonego Raportu wymaga weryfikacji jego ustaleń w zakresie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko przez "biegłych" z dziedziny ochrony środowiska, energetyki czy też ewentualnie innych dziedzin.
Bez prawidłowego ustalenia przez właściwe organy stanu faktycznego oczywiście poprzedzonego w pierwszej kolejności oceną wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata) dokonaną przez Sąd I instancji, nie można także dokonać prawidłowej oceny zastosowanych w tej sprawie przepisów prawa materialnego w zakresie ich właściwej subsumcji, a następnie ich wykładni, co podniesiono w pozostałych zarzutach kasacyjnych, za wyjątkiem błędnie podniesionej przez Sąd I instancji przesłanki naruszenia przez właściwe organy art. 36 i art. 80 ust. 2 udiś. Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu, w świetle której brak podpisów wszystkich uczestników tego rodzaju otwartej rozprawy administracyjnej dla społeczeństwa powoduje wadliwość tego dowodu z powodu naruszenia art. 68 § 2 k.p.a.. Wynika to z tego, że w tym zakresie przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio – w tym także art. 91 §3 k.p.a., ponieważ w tego rodzaju rozprawie administracyjnej otwartej dla społeczeństwa może uczestniczyć każdy zainteresowany podmiot, który nie musi mieć nie tylko interesu prawnego, lecz nawet faktycznego, czyli nie jest to oczywiście rozprawa administracyjna w rozumieniu art. 89–96 k.p.a.. Prawidłowa wykładnia językowa i systemowa art. 80 ust. 2 udiś winna być dokonana pod kątem oceny zgodności lokalizacji danego przedsięwzięcia z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, przed wydaniem przedmiotowej decyzji środowiskowej.
Pismem z dnia 9 października 2012 r. Stowarzyszenie, podtrzymując w całości zarzuty i argumenty przywołane w skardze, w związku z wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego, wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2011 r., ewentualnie o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2010 r.
Podczas rozprawy w dniu 11 października 2012 r. pełnomocnik inwestora wskazał na brak konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego i zawarcie w Raporcie stanowiska co do wpływu inwestycji na obszary Natura 2000. Drugi z pełnomocników inwestora podtrzymał stanowisko co do braku przesłanek stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji i złożył do akt sprawy skany 5 decyzji SKO w Poznaniu – wszystkie z dnia [...] sierpnia 2011 r., rozstrzygające o nieważności decyzji przywoływanych w skargach jako przemawiających za stwierdzeniem nieważności skontrolowanych decyzji.
Podczas rozprawy w dniu 31 stycznia 2013 r. pełnomocnik OTOP zwrócił uwagę na związanie Sądu I instancji stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na skutek wydania pięciu decyzji Starosty S. o pozwoleniu na budowę i następnie stwierdzenia nieważności przez SKO w Poznaniu pięciu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja stała się bezprzedmiotowa. Pełnomocnik OTOP wskazał w szczególności na naruszenie art. 46 ust. 4 poś – obecnie art. 72 ust. 1 udiś.
Prokurator Prokuratury Rejonowej w S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r. z uwagi na naruszenie art. 156 §1 pkt 3 k.p.a.. Prokurator oświadczył, że wszystkie wskazane przez pełnomocnika OTOP decyzje Starosty S. zostały usunięte z obrotu prawnego w 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przywołanym na wstępie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 505/12, oddalił skargi.
Sąd I instancji przypomniał, że decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Wójt Gminy D., na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 udiś, § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 2004 r. z inicjatywy inwestora określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu 65 turbin wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny nieprzekraczającej 2,5 MW (całkowita moc farmy nie może przekraczać 162,5 MW). Całkowita wysokość pojedynczej elektrowni nie może przekroczyć 150 m (pomiar od najwyżej położonego punktu fundamentów, przy maksymalnie wzniesionej łopacie wirnika). Turbiny zostaną posadowione na terenie Gminy D. w obrębach geodezyjnych: [...]. Nadto przedsięwzięcie obejmuje: 1) budowę bezobsługowej stacji elektroenergetycznej 110/30 kV (transformatorowej), tzw. GPZ FW D., zlokalizowanej na terenie Gminy D. – obręb geodezyjny D., nr ewidencyjny działki [...], 2) ułożenie linii kablowych 30 kV i światłowodów oraz kanalizacji teletechnicznej, 3) budowę utwardzonych dojazdów do nieruchomości, placów manewrowych, remonty istniejących dróg dojazdowych. Poszczególne turbiny winny zostać zlokalizowane na następujących działkach: [...] w obrębie D., [...] w obrębie S., [...] w obrębie D., [...] w obrębie S., [...] w obrębie W., [...] w obrębie G., [...] w obrębie W., [...] w obrębie S., [...] w obrębie W., [...] w obrębie S., [...] w obrębie W., [...] w obrębie S., [...].
Stosownie do art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jej wydanie w sprawie, która uprzednio została rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Sąd uznał, że nie zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka nieważności, o której stanowi art. 156 §1 pkt 3 k.p.a.. Sąd miał na uwadze, że granice przedmiotowe decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. – z jednej strony oraz decyzji wcześniejszych z dnia: [...] stycznia 2008 r. (dotyczącej 8 turbin, przewidzianych do budowy na 7 działkach), [...] kwietnia 2008 r. (dotyczącej 9 turbin, przewidzianych do budowy na 9 działkach, z których dwie – działka nr [...] obręb D. i nr [...] obręb S. nie zostały objęte decyzją z [...] listopada 2010 r.), [...] sierpnia 2008 r. (dotyczącej 10 turbin, przewidzianych do budowy na 10 działkach), [...] października 2008 r. (dotyczącej 9 turbin, przewidzianych do budowy na 9 działkach, z których działka nr [...] obręb S. nie została objęta decyzją z [...] listopada 2010 r.) i [...] czerwca 2009 r. (dotyczącej 4 turbin, przewidzianych do budowy na 4 działkach) – z drugiej strony, nie pokrywają się. Przedmiotem decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. było określenie środowiskowych uwarunkowań dla budowy zespołu 65 turbin wiatrowych, podczas gdy przedmiotami decyzji wcześniejszych było określenie środowiskowych uwarunkowań dla łącznie 40 turbin wiatrowych. Przy czym oznaczenia poszczególnych turbin w decyzjach z 2008 r. i 2009 r. zsumowane łącznie nie pokrywają się z zespołami turbin, dla których wydana została decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. Rozstrzygnięciem tym objęte zostały również inne zespoły turbin, nie ujęte w którejkolwiek z decyzji z 2008 r. i 2009 r. Poza tym decyzje z dnia [...] stycznia 2008 r., [...] kwietnia 2008 r., [...] sierpnia 2008 r., [...] października 2008 r., [...] czerwca 2009 r. dotyczyły środowiskowych uwarunkowań budowy siłowni wiatrowych wraz z utwardzonymi dojazdami, placami manewrowymi i montażowymi oraz okablowaniem energetycznym do wyprowadzenia mocy. Przy czym – o ile decyzje z 2008 r. wydane zostały na podstawie regulacji prawnej poś, o tyle już decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. wydana została na podstawie ustawy środowiskowej, podobnie jak decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. Jednakże podstawa prawna obu ostatnich z wymienionych decyzji nie była jednakowa. Przede wszystkim dotyczyły one odrębnych regulacji rozporządzenia z 2004 r., które w § 2 stanowi o rodzajach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu, natomiast w § 3 stanowi o rodzajach przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co do których sporządzenie raportu nie zostało przesądzone w sposób obligatoryjny przez prawodawcę. Sąd podkreślił ponadto, że przedmiotem decyzji z dnia 4 listopada 2010 r., prócz budowy siłowni wiatrowych wraz z utwardzonymi dojazdami, placami manewrowymi i montażowymi oraz okablowaniem energetycznym do wyprowadzenia mocy, jest również budowa bezobsługowej stacji elektroenergetycznej 110/30 kV (transformatorowej), tzw. GPZ FW D., zlokalizowanej na terenie gminy D. – obręb geodezyjny D., nr ewidencyjny działki [...]. Tak samo żadna z decyzji wcześniejszych wydanych w 2008 i 2009 r. nie przewidywała remontu istniejących dróg dojazdowych do planowanego zespołu turbin, tylko budowę nowego dojazdu. Wszystko to oznacza w ocenie Sądu, że nie można mówić o tożsamości przedmiotowej postępowań zakończonych decyzjami wydanymi w 2008 i 2009 r. z postępowaniem zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. Także objęcie wszystkich działek objętych poprzedzającymi decyzjami z: [...] stycznia 2008 r., [...] sierpnia 2008 r. i [...] czerwca 2009 r., w decyzji z [...] listopada 2010 r., nie pozwala na stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 2010 r. w części. W żadnym stopniu bowiem przedmiot decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. nie odpowiada przedmiotowi wszystkich poprzedzających decyzji łącznie. Za taką ocena przemawia treść żądań inwestora – zakres i charakter przedsięwzięcia zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] września 2009 r. zasadniczo odbiegał od zakresu i charakteru przedsięwzięcia, inicjowanego wcześniejszymi wnioskami.
Z uwagi na odmienny stan faktyczny tych spraw, inny zakres każdorazowo formułowanych przez inwestora żądań w postępowaniach wszczynanych poszczególnymi wnioskami, inny katalog stron, jak również odmienny stan prawny, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka o której stanowi art. 156 §1 pkt 3 k.p.a..
W sprawie nie doszło do skierowania decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Od początku postępowanie toczyło się z wniosku [...] sp. z o.o. w P., z aktywnym udziałem tej spółki w całym postępowaniu i do tej spółki adresowane były – zarówno decyzja z dnia [...] listopada 2010 r., jak i z dnia [...] marca 2011 r., na co wskazują zarówno jednoznaczne sformułowania w komparycji decyzji z [...] listopada 2010 r., jak i w uzasadnieniach obu decyzji. Użycie w punkcie 1 rozdzielników obu decyzji jedynie fantazyjnej części nazwy firmy inwestora, przy wskazaniu prawidłowego adresu Spółki, w niczym faktu skierowania każdej z tych decyzji do właściwej Spółki nie niweczy.
W sprawie nie zachodziły także inne przesłanki nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniach na budowę, po tym, jak poprzednie decyzje stały się ostateczne, nie miało wpływu na ocenę braku nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. i z dnia [...] marca 2011 r. Każda z decyzji Starosty S. o pozwoleniu na budowę zapadła bowiem w odrębnych postępowaniach, na podstawie norm materialnoprawnych, zakotwiczonych w innych przepisach. Uzyskanie przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę nie nakłada na tego inwestora obowiązku realizacji tej decyzji. Za takim rozumowaniem przemawia także wyeliminowanie wszystkich z tych decyzji o pozwoleniu na budowę z obrotu prawnego.
Przechodząc do dalszych rozważań dotyczących zgodności z prawem decyzji z dnia [...] marca 2011 r. i postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd miał na uwadze, że w kontrolowanej sprawie znalazły zastosowanie przepisy udiś, regulujące czynności prowadzące do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzyskanie powyższej decyzji jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 71 ust. 2 udiś). Inwestycja będąca przedmiotem niniejszego postępowania zaliczona została w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 2004 r. do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, wymagających sporządzenia raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Postępowanie w kontrolowanej sprawie zostało wszczęte podaniem inwestora wniesionym do Wójta Gminy D. dnia [...] września 2009 r. § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 2004 r. znajdował zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), ponieważ postępowanie to zostało wszczęte przed dniem 15 listopada 2010 r., tzn. przed wejściem w życie rozporządzenia z 2010 r. (§ 5 rozporządzenia z 2010 r.).
Istotnym elementem składowym postępowania w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stosownie do art. 59 ust. 1 pkt 2 udiś, w przypadku przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, obowiązek przeprowadzenia oceny jego oddziaływania stwierdzany jest w formie postanowienia przez organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, który winien uwzględnić okoliczności o których stanowi art. 63 ust. 1 udiś. Postanowienie w przedmiocie stwierdzenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wydawane jest stosownie do art. 64 ust. 1 uprawy środowiskowej po uprzednim zasięgnięciu opinii regionalnego dyrektora ochrony środowiska i państwowego inspektora sanitarnego, w przypadku przedsięwzięcia wymagającego m. in. uzyskania pozwolenia na budowę (art. 72 ust. 1 pkt 1 udiś).
Raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko został sporządzony w niniejszej sprawie przez zespół pod kierunkiem dr inż. W. Z. we wrześniu 2009 r. Opinią sanitarną z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], PPIS po zapoznaniu się z Raportem, zaopiniował pozytywnie inwestycję polegającą na budowie farmy elektrowni wiatrowych w gm. D. wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Opinią sanitarną z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], WPWIS zaopiniował pozytywnie warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przy uwzględnieniu przeprowadzenia pomiarów kontrolnych pola elektrycznego, magnetycznego przy próbnym rozruchu technologicznym, przeprowadzenia pomiarów hałasu przy próbnym rozruchu technologicznym, uregulowania gospodarki odpadami powstającymi w trakcie budowy, eksploatacji i ewentualnej likwidacji inwestycji zgodnie z obowiązującymi przepisami. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], RDOŚ uzgodnił w toku postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy elektrowni wiatrowych w gminie D. o łącznej mocy nie wyższej niż 162,5 MW, określając szczegółowe warunki realizacji przedsięwzięcia.
W ocenie Sądu, organ wydając decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. prawidłowo uwzględnił zawarte we wskazanych powyżej postanowieniach WPWIS i RDOŚ wymogi, dotyczące zgodności planowanej inwestycji z koniecznością ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wskazując w prawidłowy sposób wymagania dotyczące ochrony środowiska, które winny zostać uwzględnione w projekcie budowlanym. Postępowanie w przedmiocie wydania decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. i decyzji z dnia [...] marca 2011 r. zostało przeprowadzone zgodnie z art. 79 ust. 1 udiś. Wbrew zarzutom skarg, organy obu instancji rzeczowo odniosły się do uwag zgłaszanych w toku postępowania.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skargach wniesionych do Sądu przez OTOP i przez Stowarzyszenie, Sąd uznał je za niezasadne.
W sprawie nie zachodziły przesłanki zastosowania art. 135 ust. 1 poś.
W rozpoznawanej sprawie nie został naruszony art. 33 ust. 1 uop. Zarówno z samego Raportu, jak i z decyzji organów obu instancji wynika, że planowane przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszarów Natura 2000, ani proponowanych obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty (art. 33 ust. 3 uop) – w szczególności wskazywanych przez Skarżących. Wójt Gminy D. w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. w wystarczający sposób wziął pod uwagę, że planowane przedsięwzięcie zlokalizowane będzie w niewielkiej odległości od innej dużej farmy wiatrowej, znajdującej się na terenie gminy K.. Organ I instancji opierając się na przeprowadzonych obserwacjach przyrodniczych i treści Raportu trafnie stwierdził, że planowana farma wiatrowa w gminie D., w połączeniu z farmą wiatrową w gminie K. nie powinna powodować istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, w tym sieć obszarów Natura 2000. W tym względzie żądanie przez Skarżących przeprowadzenia dodatkowych analiz nie popartych wiedzą przyrodniczą ani danymi liczbowymi dokumentującymi możliwość takiego oddziaływania, nie może przemawiać za koniecznością ponowienia przeprowadzonych w toku zakończonego postępowania badań. Mając na uwadze, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w ogóle oddziaływało na wskazane wyżej obszary chronione, w sprawie nie został naruszony art. 35 uop, w którym uregulowane zostało przeprowadzenie kompensacji przyrodniczej na wypadek negatywnego oddziaływania na cele obszaru Natura 2000. Przepis ten nie znajdował w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ planowane przedsięwzięcie nie będzie znacząco negatywnie oddziaływało na cele obszarów Natura 2000.
W niniejszej sprawie nie mógł zostać naruszony art. 72 ust. 7 udiś, ponieważ przepis ten został uchylony przed wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. – z dniem [...] lipca 2010 r. Organ I instancji, wydając decyzję dnia [...] listopada 2010 r., winien stosować przepisy obowiązujące w dniu jej wydania. Nawet gdyby przepis ten obowiązywał w dniu wydania decyzji przez organ I instancji, to i tak nie znajdowałby zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ – jak ustaliły to organy obu instancji, planowane przedsięwzięcie nie może znacząco negatywnie oddziaływać na istniejące obszary Natura 2000. Skarżący nie wskazali przy tym nowych obszarów Natura 2000, które miałyby zostać wyznaczone po wydaniu decyzji przez organ I instancji, z którymi planowane przedsięwzięcie pozostawałoby w relacji, spełniającej dyspozycję wskazywanej normy.
W sprawie nie znajdował zastosowania art. 81 ust. 3 udiś, ponieważ z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, że niniejsze przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie jakichkolwiek celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Ponadto art. 81 ust. 3 został dodany do ustawy środowiskowej mocą art. 7 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 32, poz. 159). Ustawa ta weszła w życie w dniu 18 marca 2011 r. Zgodnie z 20 powyższej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Niniejsza sprawa została wszczęta na wniosek inwestora dnia [...] września 2009 r., a więc przed wejściem w życie art. 81 ust. 3 udiś. Przepis ten nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. W świetle niewadliwych ustaleń organów obu instancji, w sprawie nie doszło do naruszenia norm wywiedzionych z przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz .U. 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.).
W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 85/12 w sposób jednoznaczny wskazał, że do rozprawy administracyjnej, o której stanowi art. 36 udiś przepisy k.p.a. stosuje się odpowiednio, ponieważ w tego rodzaju rozprawie administracyjnej otwartej dla społeczeństwa może uczestniczyć każdy zainteresowany podmiot, który nie musi mieć nie tylko interesu prawnego, lecz nawet faktycznego. Nie jest to zatem rozprawa administracyjna w rozumieniu art. 89-96 k.p.a.. Dlatego brak podpisów wszystkich uczestników tego rodzaju otwartej rozprawy administracyjnej dla społeczeństwa nie powoduje wadliwości tego dowodu z powodu naruszenia art. 68 § 2 k.p.a..
W odniesieniu do zarzutów sformułowanych pod adresem sporządzonego na zlecenie inwestora raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ocenie Sądu okazały się one niezasadne. Raport został przygotowany przez podmiot dysponujący fachową wiedzą i doświadczeniem. Mając na uwadze pogląd wyrażony w przywołanym wyżej wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego dotyczący braku dopuszczalności dokonywania przez Sąd I instancji samodzielnej oceny merytorycznej raportu, w ocenie Sądu Raport przedstawiony przez inwestora, wielokrotnie uzupełniany w tym w postaci szczegółowych i obszernych odpowiedzi na konkretne pytania przez autorów Raportu, jest wyczerpujący i spójny, spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości o których stanowi art. 66 udiś. W ocenie Sądu niezasadnym jest dopatrywanie się przez Stowarzyszenie jakiegokolwiek braku obiektywizmu po stronie podmiotu sporządzającego raport tylko z tego powodu, że obowiązek jego przedłożenia został nałożony na inwestora. Raport każdorazowo pozostaje przedmiotem krytycznej oceny właściwego organu administracji, a zawarte wnioski pozostają weryfikowalne w oparciu o dostępną wiedzę. Na straży rzetelności ekspertyzy rzeczoznawcy, nie będącego biegłym powołanym przez organ, stoi także prawo karne. Osoba posiadająca wiadomości specjalne i sporządzająca ekspertyzy dla celów zarobkowych ponosi odpowiedzialność karną za swą opinię niezależnie od tego, czy została jej zlecona jako biegłemu czy prywatnemu specjaliście. Stowarzyszenie kwestionując spójność i rzetelność Raportu, poza sformułowaniem określonych zarzutów, nie przedstawiło konkretnych okoliczności świadczących za ich zasadnością, a przede wszystkim nie przedstawiło jakichkolwiek innych dowodów przemawiających za nieprawidłowościami w przygotowaniu Raportu, za niezasadnością sformułowanych w nim tez.
Zdaniem Sądu jako zasadny należało uznać zarzut sformułowany przez pełnomocnika OTOP o braku zawiadomienia OTOP o oględzinach prowadzonych dnia [...] grudnia 2009 r. przez RDOŚ w związku z podejrzeniem gniazdowania kani rudej w kompleksie leśnym [...]. Uchybienie to nie miało jednak w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyniki przeprowadzonej wizji lokalnej RDOŚ uwzględnił w postanowieniu uzgadniającym z dnia [...] czerwca 2010 r. Pełnomocnik OTOP, mimo aktywnego udziału w całym postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, nie wskazał ujemnych konsekwencji powstałych ze wskazanego powyżej uchybienia prawu procesowemu dla treści podjętego rozstrzygnięcia.
Wbrew zarzutowi Skarżących, w sprawie nie doszło do przedkładania przez inwestora dokumentów nie w całości i uchylania się od przedkładania części mniej dla inwestora korzystnych. Z akt administracyjnych wynika, że w szczególności w piśmie OTOP z dnia [...] października 2009 r. podniesiono, że inwestor nie załączył fragmentu opracowania [[...] z 2007 r. (załączniki do pisma z OTOP z [...] października 2009 r.). Dzięki aktywności organizacji ekologicznych – w tym OTOP – owe dokumenty były znane organom uzgadniającym, Wójtowi Gminy D. i SKO w Poznaniu, i podlegały ich ocenie. Jeśli autorzy Raportu dysponują własnymi wynikami badań, uzyskanymi zgodnie z metodyką właściwą dla danej dziedziny wiedzy, nie muszą zamieszczać fragmentów opracowań, z którymi się nie zgadzają i nie biorą – jako autorzy – za nie odpowiedzialności.
Skargi kasacyjne od powyższego wyroku złożyło zarówno OTOP, jak i Stowarzyszenie.
W swojej skardze kasacyjnej OTOP zaskarżyło wyrok w całości i zarzuciło Sądowi I instancji:
I. naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak to przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. wyrażającym się w tym, że WSA w Poznaniu pomimo sporządzenia obszernego uzasadnienia zaskarżonego wyroku zawarło w nim głównie przedstawienie dotychczasowego przebiegu sprawy, zaś w sposób bardzo ogólny i wyjątkowo lakoniczny przedstawiło motywy rozstrzygnięcia, nie ustosunkowało się zaś do znacznej części do zarzutów poszczególnych skarg, w szczególności w zakresie w jakim zarzuty te wskazywały na nie rozpoznanie przez SKO zarzutów podniesionych w odwołaniach od decyzji organu I instancji, przez co w żadnym razie nie można stwierdzić, że skargi te zostały rozpoznane i co sprawia, że prawidłowości zaskarżonego wyroku nie da się skontrolować;
II. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt. 3 k.p.a. w zakresie, w jakim Sąd utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję SKO w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r. i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2010 r., i nie stwierdził ich nieważności, podczas gdy w dacie wydawania obu tych decyzji w obrocie prawnym funkcjonowało pięć decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach inwestycji wydanych dla inwestycji, która mieści się w zakresie przedmiotowym inwestycji objętej decyzjami organów I i II instancji, wydanych w niniejszej sprawie, nadto zaś tożsamości tych spraw nie niweluje to, iż uprzednio wydane decyzje oparte zostały na przepisach rozdziału VI POŚ obowiązującego do dnia 15 listopada 2008 r.;
III. naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nie uchylenie zaskarżonej decyzji SKO w Poznaniu, pomimo iż decyzja ta naruszała przepisy art. 140 w zw. art. 6, 7, 8, 9, 11, 77§ , 80 i 107 § 3 k.p.a., albowiem organ II instancji nie poczynił własnych ustaleń faktycznych i prawnych i nie dokonał wszechstronnego rozważania zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zarzutów zawartych w złożonych odwołaniach;
IV. naruszenie przepisu art. 145 § 1 lit. c w zw. z art. 138 § 2 i art. 84 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim Sąd nie uchylił decyzji organu II instancji (oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D.), pomimo iż przy pierwszym rozpoznaniu sprawy, w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 588/11, wskazał na liczne zastrzeżenia co do przedłożonego raportu oraz oceny tego raportu przez organy I i II instancji wskazując wyraźnie, że organy zaniechały zweryfikowania raportu złożonego przez inwestora za pomocą opinii biegłego/biegłych , co było zasadne w świetle licznych zarzutów merytorycznych zgłoszonych przez odwołujących się, co doprowadziło do znacznej rozbieżności orzeczniczej WSA w Poznaniu w tym zakresie, nadto zaś doprowadziło do naruszenia przepisu art. 190 p.p.s.a..
Wskazując na powyższe zarzuty OTOP wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenie Sądowi I instancji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W swojej skardze kasacyjnej Stowarzyszenie zaskarżyło wyrok w całości i zarzuciło Sądowi I instancji:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja SKO w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], jak również poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2010 r. znak [...], w części dotyczyły spraw już uprzednio rozstrzygniętych decyzjami ostatecznymi, co oznacza, że są dotknięte wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.;
2) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo że decyzja organu odwoławczego (a także organu I instancji) narusza:
a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że organy administracyjne zebrały cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności w zakresie oddziaływania inwestycji na przedmioty ochrony pobliskich obszarów Natura 2000, oraz oddziaływania akustycznego na środowisko (w tym zdrowie ludzi), a także poprzez dowolną ocenę dowodów i uznanie raportu oddziaływania na środowisko za spójny i wiarygodny, zaś wszelkich dowodów podważających raport za niewiarygodne;
b) art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez odmowę powołania w niniejszej sprawie biegłych (rzeczoznawców) z zakresu ochrony środowiska, energetyki lub ewentualnie innych biegłych, na okoliczności weryfikacji ustaleń raportu oddziaływania na środowisko w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności pod kątem ochrony pobliskich obszarów Natura 2000, oraz oddziaływania akustycznego (w tym możliwości przekroczenia norm);
3) art. 190 p.p.s.a. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji oceny sprzecznej z wiążącą wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 85/12, wydanym w tej samej sprawie, a to uznanie, że raport oddziaływania na środowisko w niniejszej sprawie nie wymaga weryfikacji jego ustaleń w zakresie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przez biegłych z zakresu ochrony środowiska, energetyki, czy też ewentualnie innych dziedzin.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 13 w zw. z art. 72 ust. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko poprzez ich niezastosowanie, pomimo że część zaskarżonej decyzji była tożsama z decyzjami: Wójta Gminy D. z dnia [...] stycznia 2008 r. znak [...], Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak [...], Wójta Gminy D. z dnia [...] sierpnia 2008 r. znak [...], Wójta Gminy D. z dnia [...] października 2008 r. znak [...], Wójta Gminy D. z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...].
Wskazując na powyższe zarzuty Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Odpowiedzi na powyższe skargi kasacyjne wniósł organ oraz [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. Obie strony wniosły o oddalenie skarg kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wniesione skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, zaś zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
W pierwszej kolejności przypomnieć trzeba, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 85/12, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 588/11 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wyjaśnienie kwestii zakresu związania oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny znaleźć można w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie przyjmuje się, że użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć wąsko – jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Związanie wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny nie obejmuje natomiast kwestii będących jej przedmiotem, lecz wykraczających poza przesłanki pozytywnego lub negatywnego ustosunkowania się do podstaw kasacyjnych, poglądów prawnych wypowiedzianych na marginesie orzeczenia, a także ocen dotyczących stanu faktycznego sprawy, bowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (por wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05; z dnia 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06; z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1130/11; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2686/12; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Opisany w art. 190 p.p.s.a. skutek związania wykładnią prawa wiąże każdy sąd administracyjny rozpoznający ponownie sprawę, a zatem również Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej od kolejnego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Cześć zarzutów postawionych w obu skargach kasacyjnych pokrywała się.
Zarówno OTOP, jak i Stowarzyszenie zarzuciły Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy – w ocenie stron wnoszących skargi kasacyjne – zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, w części dotyczyły spraw już uprzednio rozstrzygniętych decyzjami ostatecznymi, a więc są dotknięte wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a..
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 85/12, wskazał, iż Sąd I instancji powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy w danej sprawie nie zachodzą przesłanki do zastosowania przez niego art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wydając wyrok z dnia 31 stycznia 2013 r., w powyższym zakresie uwzględnił wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji ocenił zaskarżoną decyzję pod kątem ewentualnego wstąpienia przesłanek nieważnościowych, w tym zawarł obszerną i szczegółową ocenę wstąpienia przesłanki nieważnościowej z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., i zbadał, czy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
W orzecznictwie oraz w piśmiennictwie trafnie podkreśla się, że zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, konieczne jest, by obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, str. 747; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ocena Sądu I instancji uwzględnia wszystkie wskazane wyżej kryteria. Sąd prawidłowo uznał, że z uwagi na odmienny stan faktyczny tych spraw, inny zakres każdorazowo formułowanych przez inwestora żądań w postępowaniach wszczynanych poszczególnymi wnioskami, inny katalog stron, jak również odmienny stan prawny, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka o której stanowi art. 156 §1 pkt 3 k.p.a.. Sąd I instancji szczegółowo opisał przedsięwzięcie, dla którego realizacji określono w zaskarżonej decyzji środowiskowe uwarunkowania. Z zestawienia treści decyzji SKO w Poznaniu z dnia [...] marca 2011 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] listopada 2010 r. z wcześniejszymi decyzjami z dnia: [...] stycznia 2008 r., [...] kwietnia 2008 r., [...] sierpnia 2008 r., [...] października 2008 r. i [...] czerwca 2009 r. – wynika, że Sąd wyprowadził trafny wniosek, że przedmiot decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. nie odpowiada przedmiotowi wszystkich poprzedzających decyzji łącznie. Przemawia za tym istotnie mniejsza ilość planowanych turbin, zasadniczo różna część urządzeń infrastruktury, jak również istotnie mniejsza ilość działek, na których miała być realizowana etapami farma wiatrowa. Sąd uwzględnił przy tym także treść żądania inwestora zawartego we wniosku z dnia [...] września 2009 r. z wnioskami inicjującymi postępowanie zakończone decyzjami wcześniejszymi.
Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że decyzje z 2008 r. wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), natomiast decyzja z dnia [...] czerwca 2009 r. i decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. oraz zaskarżona decyzja – na podstawie regulacji ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1613/09, iż tożsamość sprawy w postępowaniu administracyjnym występuje także wtedy, gdy zmieni się wprawdzie akt stanowiący podstawę prawną decyzji, lecz zachowana zostanie ciągłość regulacji prawnej praw i obowiązków stron postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ jest związany wydaną decyzją także wówczas, gdy strona składa nowy wniosek powołując się na zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jednak nadal w granicach tej samej kategorii spraw i tego samego rodzaju uprawnień przysługujących stronie. Pogląd ten nie ma jednak zastosowanie w niniejszej sprawie, w której podstawy prawne zakażonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. oraz wcześniejszych decyzji wydanych w 2008 i 2009 r. są różne. Oczywiście należy przyznać rację stronom wnoszącym skargi kasacyjne, że instytucja decyzji środowiskowej została "przeniesiona" z ustawy Prawo ochrony środowiska do ustawy środowiskowej. Ustawą z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), na mocy art. 144 pkt 9, w tytule I ustawy Prawo ochrony środowiska uchylono dział V i VI, by jednocześnie na nowo uregulować zagadnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie ochrony środowiska oraz postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w ustawie środowiskowej. Zmiany te weszły w życie z dniem 15 listopada 2008 r. Autorzy wniesionych skarg kasacyjnych pomijają bowiem, że ewentualna tożsamość stanu prawnego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania tożsamości spraw. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem z jednej strony wcześniejszych decyzji z 2008 i 2009 r., a z drugiej – decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. i zaskarżonej decyzji, są inne przedsięwzięcia – o czym mowa wcześniej, co ma decydujące znaczenie dla uznania odrębności tych spraw. Istotne znaczenie ma także fakt, iż przedsięwzięcia te nie zostały zakwalifikowane jednakowo w świetle regulacji obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Przedsięwzięcia objęte wcześniejszymi decyzjami zostały zakwalifikowane zgodnie z § 3 ww. rozporządzenia jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego obowiązek sporządzenia raportu nie zostało określony jako zawsze obligatoryjny, natomiast przedsięwzięcie, dla którego wydano decyzję z dnia [...] listopada 2010 r. – zgodnie z § 2 ust. jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia raportu.
Przechodząc do oceny kolejnych zarzutów, stwierdzić należy, iż na uwzględnienie nie zasługuje także argumentacja stron wnoszących skargi kasacyjne o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na niezebranie całego materiału dowodowego, niedokonanie przez organy własnych ustaleń faktycznych i prawnych, brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Przypomnieć raz jeszcze należy, że w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie zakreślił granice, w jakich Sąd I instancji może dokonywać oceny raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Sąd I instancji prawidłowo zastosował się do oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W zaskarżonym wyroku z dnia 31 stycznia 2013 r. Sąd poddał raport ocenie we wskazanym przez Naczelny Sąd Administracyjny zakresie i prawidłowo uznał go za wyczerpujący, spójny i spełniający ustawowe wymogi co do jego zawartości określone w art. 66 ustawy środowiskowej. Trafnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że za odmienną oceną raportu nie mogła przemawiać krytyka strony skarżącej, kwestionującej spójność i rzetelność raportu, skoro strona nie przedstawiła konkretnych dowodów wskakujących na nieprawidłowości w przygotowaniu raportu czy też na niezasadność sformułowanych w nim tez.
Niezasadny okazał się również podniesiony w obu skargach kasacyjnych zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a. Obie strony wnoszące skargi kasacyjne błędnie zinterpretowały ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartą w wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 85/12. Naczelny Sąd Administracyjny istotnie stwierdził, że Sąd I instancji "formułuje prawidłowy pogląd, że ocena złożonego raportu wymaga weryfikacji jego ustaleń w zakresie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko przez "biegłych" z dziedziny ochrony środowiska, energetyki czy też ewentualnie innych dziedzin". Z powyższego sformułowania, przytoczonego w skargach kasacyjnych w oderwaniu od kontekstu wypowiedzi, strony wyprowadziły błędny wniosek, iż Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wiążącej oceny raportu oddziaływania na środowisko, uznając go za wymagający weryfikacji przez biegłych. Ocena taka jest oczywiście niewłaściwa już z tego tylko powodu, że wykładnia prawa sformułowana przez Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 190 p.p.s.a. nie obejmuje – i nie może obejmować – oceny stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniosek o konieczności weryfikacji ustaleń raportu oddziaływania na środowisko przez biegłych z różnych dziedzin za teoretycznie dopuszczalny i pod względem procesowym prawidłowy. Podkreślić jednak należy, iż – jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. – sformułowanie takich wytycznych przez sąd administracyjny można uznać za uzasadnione tylko wtedy, gdy konieczność weryfikacji ustaleń faktycznych raportu przez właściwego rzeczoznawcę lub rzeczoznawców jest wynikiem oceny raportu dokonanej w granicach kompletności i spójności raportu. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do merytorycznej oceny i analizy treści raportu oddziaływania na środowisko, ponieważ wymaga to wiadomości specjalnych w poszczególnych dziedzin nauki. Naczelny Sąd Administracyjny uwypuklił wewnętrzną sprzeczność między dokonaną wówczas przez Sąd I instancji merytoryczną oceną raportu – którą uznał za przekraczającą granice kontroli sądu administracyjnego – a wnioskiem o konieczności jego weryfikacji. Skoro ocena przez sąd administracyjny stanu faktycznego sprawy nie może obejmować oceny merytorycznej zawartości raportu oddziaływania na środowisko, to tym bardziej za prawidłowy nie można było w tej sytuacji uznać dokonanego na podstawie takiej oceny wniosku o konieczności weryfikacji raportu.
Nie można też przyznać racji OTOP, które w swojej skardze kasacyjnej postawiło zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przede wszystkim Sąd I instancji w sposób obszerny i niezwykle dokładny przedstawił stan sprawy, powołał zarzuty podniesione w obu rozpoznawanych skargach, wskazał też i wyjaśnił przepisy prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie, z uwzględnieniem wiążącej w niniejszej sprawie wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 85/12. Brak szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podnoszonych w skargach, w szczególności w zakresie braku odniesienia się w zaskarżonej decyzji do zarzutów zawartych w odwołaniach, nie stanowi o wadliwości postępowania sądowego. W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy skoncentrowanie się tylko na kwestiach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a pominięcie wątków, które mają charakter uboczny i na rozstrzygnięcie nie rzutują, nie stanowi uchybień, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie musi, aczkolwiek jest to pożądane z uwagi na potrzebę wszechstronnego informowania strony o jej sytuacji procesowej, odnosić się do wszystkich zagadnień podniesionych w skardze, jeśli nie mają one istotnego znaczenia dla końcowego wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 2633/04, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie prawidłowe było stanowisko organów administracji obu instancji orzekających w sprawie co do zasadności wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia. Oceny tej nie mogła zmienić argumentacja podnoszona przez stronę skarżącą, skoro skargi nie zawierały zarzutów pozwalających na ich uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargi kasacyjne.
Działając na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze fakt, iż obie rozpoznane skargi kasacyjne w przeważającej części zawierały tożsame zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie, a także uwzględnił związany z tym nakład pracy pełnomocnika inwestora wnoszącego odpowiedź na skargi kasacyjne, charakter rozpoznawanych spraw oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do ich wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt I FSK 643/08, CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).