II OSK 1242/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-01-29
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlaneroboty budowlanesamowola budowlanalegalizacjanadzór budowlanypostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAWSAuchwała antysmogowa

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku stolarni, potwierdzając prawidłowość ustaleń organów i WSA.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Mazowieckiego WINB nakazującą wykonanie robót budowlanych w budynku stolarni. Skarżący kwestionowali sposób prowadzenia postępowania przez organy administracji, zarzucając m.in. nierzetelne zebranie materiału dowodowego i brak wyjaśnienia istotnych kwestii. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją, uznając, że WSA prawidłowo ocenił działania organów administracji, które wykonały wytyczne z poprzedniego wyroku sądu, a kwestie dotyczące np. spalania materiałów w piecu należą do kompetencji organów ochrony środowiska.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB). Decyzja WINB dotyczyła nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych w budynku stolarni, mających na celu doprowadzenie samowolnej rozbudowy do stanu zgodnego z prawem. WSA w Warszawie wcześniej uchylił decyzję WINB, a następnie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ, oddalił skargę skarżących. Skarżący kasacyjnie zarzucili WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewłaściwą kontrolę legalności działań administracji. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, oddalił ją. Sąd podkreślił, że ocena prawna i wskazania zawarte w poprzednim wyroku WSA z 2019 r. wiążą organy administracji, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. NSA stwierdził, że organy administracji wykonały te wytyczne, wyjaśniając kwestie zgodności z planem zagospodarowania, wpływu na środowisko (w tym uchwały antysmogowej) oraz odległości komina od budynków sąsiednich. Sąd wskazał, że kwestie dotyczące sposobu użytkowania pieca i spalania materiałów, które mogą powodować uciążliwe emisje, należą do kompetencji organów ochrony środowiska, a nie nadzoru budowlanego. W związku z tym, zarzuty skargi kasacyjnej uznano za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ nadzoru budowlanego prawidłowo ocenił zgodność obiektu, a WSA prawidłowo skontrolował tę ocenę. Kwestie dotyczące sposobu użytkowania pieca i emisji zanieczyszczeń należą do kompetencji organów ochrony środowiska.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo wykonały wytyczne z poprzedniego wyroku, oceniając zgodność obiektu z przepisami planistycznymi, warunkami technicznymi (w tym odległości komina) oraz przepisami środowiskowymi. Wskazano, że uciążliwości związane ze spalaniem materiałów w piecu nie są przedmiotem postępowania nadzoru budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

p.b. art. 40

Ustawa Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1 lit. c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 37 § 1 pkt 1

Ustawa Prawo budowlane

p.b. art. 37 § 1 pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

p.b. art. 37

Ustawa Prawo budowlane

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie art. 142 § 1 i 2

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

uchwała antysmogowa nr 162/17

Uchwała Sejmiku Województwa Mazowieckiego w sprawie tzw. uchwały antysmogowej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez niedostrzeżenie uchybień organu w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego i kontroli legalności. Naruszenie zasad starannego prowadzenia postępowania i równości wobec prawa przez organ. Niedostrzeżenie przez WSA, że organ nie wyjaśnił wiarygodności zeznań właścicieli i nie odniósł się do twierdzeń skarżących w zakresie materiału spalanego w piecu oraz opinii budowlanej.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest wynikiem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r., VII SA/Wa 1309/19, którym uchylono w całości zaskarżoną wówczas decyzję WINB z 8 kwietnia 2019 r. uchylającą w całości decyzję organu I instancji i orzekającą o obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie samowolnej rozbudowy budynku warsztatu stolarskiego z garażem do stanu zgodnego z prawem. W efekcie, na skutek wskazanego wyroku, w niniejszej sprawie dotyczącej ww. budynku, przesądzono prawomocnie o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz zasadności przyjęcia, że częściowa samowolna rozbudowa budynku gospodarczo – garażowego pozwala po dokonaniu określonych zmian do doprowadzenia do stanu zgodności istniejącego obiektu z prawem. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Co do zasady celem kontroli organów nadzoru budowlanego jest zgodność obiektu budowlanego z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego i rozporządzeniami określającymi warunki techniczne. Tylko ocena naruszenia tych przepisów może stanowić podstawę do kwestionowania wydanych przez te organy decyzji. Sposób korzystania ze sprawnej instalacji np. poprzez spalanie materiałów powodujących szkodliwe emisje jest natomiast przedmiotem postępowania przed organami ochrony środowiska, co zasadnie zasygnalizował Sąd I instancji.

Skład orzekający

Andrzej Wawrzyniak

sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

członek

Paweł Miładowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady związania organów administracji i sądów oceną prawną wyrażoną w poprzednich orzeczeniach (art. 153 p.p.s.a.) oraz rozgraniczenie kompetencji organów nadzoru budowlanego i ochrony środowiska w sprawach dotyczących użytkowania obiektów budowlanych i emisji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. w zakresie legalizacji samowoli budowlanej, choć zasady ogólne dotyczące kompetencji organów są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność postępowań administracyjnych dotyczących samowoli budowlanej i rozgraniczenie kompetencji różnych organów. Jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa budowlanego.

Kiedy nadzór budowlany kończy, a zaczyna się ochrona środowiska? NSA wyjaśnia granice kompetencji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1242/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-31
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1851/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-12-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6 w zw. z art. 11, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1851/21 w sprawie ze skargi T. S. i A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2021 r. nr 787/21 w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2021 r., VII SA/Wa 1851/21, oddalił skargę T. S. i A. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 30 czerwca 2021 r. w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją WINB uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej PINB) z dnia 5 lutego 2019 r. nakazującą wykonanie określonych robót budowlanych i orzekającą co do istoty sprawy.
T. S. i A. S. wnieśli skargę na powyższą decyzję.
WSA w Warszawie oddalił wniesioną skargę.
Sąd podał, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest wynikiem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r., VII SA/Wa 1309/19, którym uchylono w całości zaskarżoną wówczas decyzję WINB z 8 kwietnia 2019 r. uchylającą w całości decyzję organu I instancji i orzekającą o obowiązku wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie samowolnej rozbudowy budynku warsztatu stolarskiego z garażem do stanu zgodnego z prawem. W efekcie, na skutek wskazanego wyroku, w niniejszej sprawie dotyczącej ww. budynku, przesądzono prawomocnie o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz zasadności przyjęcia, że częściowa samowolna rozbudowa budynku gospodarczo – garażowego pozwala po dokonaniu określonych zmian do doprowadzenia do stanu zgodności istniejącego obiektu z prawem. Jednocześnie w ww. wyroku Sąd stwierdził, że wbrew wnioskom skarżących należało odrzucić możliwość rozbiórki budynku gospodarczego (stolarni). Tym samym kwestie te nie mogą być na obecnym etapie postępowania skutecznie kwestionowane.
Ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 5 lutego 2019 r. obowiązkiem organu odwoławczego było więc, po wyjaśnieniu powyższych wątpliwości, rozstrzygnięcie w zakresie koniecznych do wykonania robót budowlanych, w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W tym też zakresie wydana została zaskarżona decyzja z dnia 30 czerwca 2021 r. uchylająca w części dotyczącej obowiązku wykonania od wewnątrz budynku ściany oddzielenia ppoż. w tylnej części warsztatu, na granicy z posesją przy ul. [...] (dz. nr ew. [...] z obr. [...]) decyzję PINB i w tym zakresie nakazująca wykonanie od wewnątrz budynku ściany oddzielenia ppoż. w tylnej części warsztatu, na granicy z posesją przy ul. [...], w pozostałym zaś zakresie utrzymująca tę decyzje w mocy.
W ocenie Sądu aktualnie rozpoznającego sprawę w toku ponownego jej rozpatrywania zostały przez organ odwoławczy zrealizowane wytyczne zawarte w wyroku z 11 grudnia 2019 r. W sprawie w sposób niewątpliwy ustalono, że dla terenu, na którym położone są działki nr [...] i [...], nie obowiązuje żaden miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast dla działek tych wydana została przez Urząd Dzielnicowy Warszawa Praga Północ w dniu 16 października 1982 r. decyzja ustalająca miejsce i warunki realizacji inwestycji, z której wynika, że teren działki przeznaczony był wówczas pod zabudowę mieszkaniową niską z usługami stopnia podstawowego. Słusznie organ odwoławczy wywiódł z powyższego, że przesłanka braku zgodności z przepisami planistycznymi została wykluczona.
WINB ustalił również w oparciu o stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Białołęka przekazane przy piśmie z dnia 14 października 2020 r., że warsztat stolarski w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nie jest zaliczany do usług lub działalności uciążliwych. Sposób użytkowania budynku stolarni nie jest również sprzeczny z tzw. "uchwałą antysmogową" nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 24 października 2017 r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy WINB ustalił bowiem, że w piecu stolarni spalane są odpady drzewne (także drewno kominkowe), które nie są paliwami zakazanymi do stosowania w instalacjach grzewczych w świetle ww. uchwały antysmogowej.
W wyniku przeprowadzonych w dniu 10 listopada 2020 r. przez organ powiatowy na zlecenie WINB oględzin ustalono, zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. odległości między szczytem komina w budynku warsztatowo – garażowym, a oknami w budynku mieszkalnym skarżących położonym od frontu oraz w budynku garażowo – mieszkalnym położonym w głębi działki przy ul. [...] odpowiednio na 7,40 m i 3,60 m do murku granicznego. Ustaleń tych skarżący w żaden sposób nie zakwestionowali. Niemniej zauważyć należy, że w świetle § 142 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz.U.2019. 1065) przewody kominowe powinny być wyprowadzone ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Wymaganie ust. 1 uznaje się za spełnione, jeżeli wyloty przewodów kominowych zostaną wyprowadzone ponad dach w sposób określony Polską Normą dla kominów murowanych.
Zdaniem Sądu w świetle poczynionych ustaleń, należy podzielić stanowisko organów, że sporna inwestycja nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Budynek jest w dobrym stanie technicznym i nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa osób i mienia bezpośrednio w nim przebywających oraz w jego otoczeniu. Nie powoduje również pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzone na nieruchomości czynności kontrolne i ocena techniczna sporządzona na zlecenie inwestorów w dniu 10 września 2018 r. (w wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem PINB z dnia 7 listopada 2017 r.).
Odnosząc się do stanowiska skarżących o niedopuszczalnym pogorszeniu warunków zdrowotnych dla otoczenia z uwagi na wydobywający się z komina dym wprost w okna skarżących, Sąd podkreślił, że umiejscowienie komina w obiekcie na terenie działki sąsiedniej zawsze prowadzić będzie do emisji dymu do otoczenia, jednak jest to zgodne z jego przeznaczeniem, zaś taka emisja nie może być automatycznie utożsamiana z naruszeniem przepisów. Sposób użytkowanie pieca grzewczego nie stanowi osiągnięcia stanu niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych nieruchomości.
Analiza przedstawionego wcześniej przebiegu postępowania, dokonanych w sprawie ustaleń oraz treści pism skarżących, prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że problemem dla skarżących jest nie tyle istniejący budynek gospodarczo – garażowy, co fakt prowadzenia w nim stolarni i spalania odpadów drzewnych w tradycyjnym piecu, co powoduje ich zdaniem wydzielanie uciążliwego dymu. Przyczyną sporu jest zatem użytkowanie komina oraz - czego nie można wykluczyć - spalanie w piecu materiałów powodujących intensywniejsze zadymienie. Rozumiejąc wynikające z tego uciążliwości dla skarżących (choć odczuwanie w tym zakresie jest subiektywne), Sąd podkreślił, że zapobieganie tego rodzaju działaniom nie należy do zakresu zadań organów nadzoru budowlanego, zaś przepisy Prawa budowlanego, nie przewidują możliwości wydania w odniesieniu do inwestorów decyzji nakładającej na nich określone warunki użytkowania pieca centralnego ogrzewania. W opinii WSA, słusznie wskazał w tym zakresie WINB, że jeśli w ocenie skarżących w budynku stolarni spalane są materiały do tego zabronione, to właściwe w takiej sprawie pozostają organy ochrony środowiska.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli T. S. i A. S., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.Dz.U.2021.137 ze zm.; dalej p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej k.p.a.), poprzez niedostrzeżenie przez Sąd uchybień organu, który nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy oraz nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego, przez co wydano wyrok, który narusza słuszny interes strony. Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, Dz.U.1974.38.229 ze zm.), mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego, mogły przyczynić się do wydania rozstrzygnięcia na korzyść skarżących. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżących nie dostrzegając uchybień organu, co doprowadziło do wydania wadliwego wyroku;
2) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez nie dostrzeżenie przez Sąd uchybień organu, który nie przyczynił się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa i który to organ naruszył ponadto zasady dotyczące pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, co przejawiało się m.in. dowolnością w posługiwaniu się materiałem dowodowym, co spowodowało wydanie wadliwego wyroku;
3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 11 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Sąd, iż organ nie wyjaśnił z jakich powodów uznał zeznania właścicieli spornej nieruchomości za wiarygodne, podczas gdy w ogóle nie odniósł się do twierdzeń skarżących w zakresie materiału spalanego w piecu stolarni, a także do przedstawionej przez skarżących opinii budowlanej, co stoi w jawnej sprzeczności z przepisami prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd I instancji wskazał, że w kontrolowanej obecnie sprawie orzekał już uprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 r., VII SA/Wa 1309/19, uchylił zaskarżoną wówczas decyzję organu odwoławczego, wydaną w przedmiocie wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie samowolnej rozbudowy budynku warsztatu stolarskiego z garażem do stanu zgodnego z prawem. Wyrażoną we wskazanym wyżej wyroku oceną prawną i zapatrywaniami związany był zatem organ administracji ponownie rozpatrujący tę sprawę. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Podkreślić należy, że we wskazanym wyżej prawomocnym wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. Sąd wskazał, że "zasadnie też przyjęto w sprawie, że częściowa samowola pozwala po dokonaniu określonych zmian i przeprowadzenie procesu tzw. legalizacji, czyli doprowadzenia do stanu zgodności istniejącego obiektu budowlanego z prawem. Z tego względu należało – wbrew wnioskom skarżących - odrzucić możliwość rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego (stolarni)". Sąd uznał również, że "zasadnicze okoliczności faktyczne, zwłaszcza te przesądzające o zastosowaniu art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. zostały prawidłowo ustalone i w sprawie dokonano prawidłowego ustalenia normatywnej podstawy rozstrzygnięcia".
Należy przypomnieć, że art. 40 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. stanowił, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Na obecnym etapie postępowania zostało zatem przesądzone, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. WSA oceniał przesłankę z art. 37 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazując, że nie podjęto się wyjaśnienia, czy prowadzenie stolarni w obecny sposób można zaliczyć do usług nieuciążliwych lub takiej działalności, którą dopuszcza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Sąd nie zanegował natomiast ustaleń organu, że z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że na dobudowę do istniejącego budynku gospodarczego pomieszczenia przeznaczonego na warsztat stolarski, decyzją Nr 550/Płn/81 z dnia 16 października 1981 r. wydano warunki realizacji inwestycji, z których wynika, że teren działki przeznaczony ówcześnie był pod zabudowę mieszkaniową niską z usługami stopnia podstawowego. Tym samym omawiany obiekt znajdował się na terenach przeznaczonych pod tego typu zabudowę i zostały na jego rozbudowę wydane warunki realizacji inwestycji przez Urząd Dzielnicowy Warszawa Praga Północ. WSA wskazał wyraźnie, że w stosunku do części budynku gospodarczo-garażowego pozwolenie na budowę z 1972 r. oraz pozwolenie na użytkowanie budynku gospodarczego z 30 czerwca 1979 r. przesądzają, że mamy do czynienia z legalnym procesem inwestycyjnym. Należy podkreślić, że Sąd podjął wówczas polemikę w zakresie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., bowiem zarzuty strony dotyczyły wprost tego unormowania.
Cała argumentacja skargi kasacyjnej koncentrująca się wokół zarzutu, że Sąd I instancji nienależycie zbadał sprawę i bezkrytycznie przyjął, że sporny obiekt nie narusza art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., nie mogła odnieść zamierzonego skutku. WSA wydając zaskarżony aktualnie wyrok, nie był uprawniony do dokonania oceny zgodności spornej inwestycji z treścią decyzji Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga Północ z dnia 16 października 1982 r., która ustalała miejsce i warunki realizacji inwestycji.
Sąd I instancji zasadnie skupił się na zbadaniu czy ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy wykonał zalecenia Sądu zawarte w wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r. w zakresie m.in. wyjaśnienia, czy prowadzenie stolarni w obecny sposób można zaliczyć do usług nieuciążliwych lub takiej działalności, którą dopuszcza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy rzeczywiście sposób użytkowania obecnego budynku gospodarczego jest zgodny z przepisami o ochronie środowiska, w tym odpowiednią "uchwałą antysmogową" obowiązującą na terenie lokalizacji przedmiotowego budynku, a także zbadanie jaka jest odległość między szczytem spornego komina a oknami budynku mieszkalnego należącego do skarżących. Jeśli rzeczywiście odległość ta wynosi ok. 2,5 m, to niezbędne było obliczenie, czy podwyższenie komina o 2,20 m, jak przyjęto w obu decyzjach, jest wystarczające, aby nie dochodziło do zagrożenia zdrowia skarżących wyrzucanymi przez sporny komin zanieczyszczeniami.
Do wszystkich powyższych elementów odniósł się organ w zaskarżonej decyzji, a Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny tych elementów.
Skarżący kasacyjnie w drugiej grupie podnoszonych zarzutów koncentrują się na nieprawidłowym zbadaniu przez organ i WSA sprawy generowania przez sporną inwestycję uciążliwych emisji pochodzących ze spalania materiału niewiadomego pochodzenia. Skarżący zarzucili, że Sąd bezrefleksyjnie przyjął zapewnienie właścicieli nieruchomości, że w piecu spalane jest drewno kominkowe a nie dał wiary oświadczeniom skarżących, że w piecu spalane są odpady ze stolarni.
W zaskarżonym wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy ustalił w oparciu o stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska dla Dzielnicy Białołęka przekazane przy piśmie z dnia 14 października 2020 r., że warsztat stolarski w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nie jest zaliczany do usług lub działalności uciążliwych. Sposób użytkowania budynku stolarni nie jest również sprzeczny z tzw. "uchwałą antysmogową" nr 162/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 24 października 2017 r. W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy WINB ustalił bowiem, że w piecu stolarni spalane są odpady drzewne (także drewno kominkowe), które nie są paliwami zakazanymi do stosowania w instalacjach grzewczych w świetle ww. uchwały antysmogowej.
Co do zasady celem kontroli organów nadzoru budowlanego jest zgodność obiektu budowlanego z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego i rozporządzeniami określającymi warunki techniczne. Tylko ocena naruszenia tych przepisów może stanowić podstawę do kwestionowania wydanych przez te organy decyzji. Sposób korzystania ze sprawnej instalacji np. poprzez spalanie materiałów powodujących szkodliwe emisje jest natomiast przedmiotem postępowania przed organami ochrony środowiska, co zasadnie zasygnalizował Sąd I instancji.
W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a w zw. z art. 8 k.p.a., a także w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa należało uznać, za niezasadne.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI