II OSK 1241/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając możliwość zmiany nazwiska małoletniego na dwuczłonowe, nawet jeśli rodzice noszą nazwisko jednoczłonowe, gdy istnieją ważne powody emocjonalne i rodzinne.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody od wyroku WSA, który uchylił decyzję odmawiającą zmiany nazwiska małoletniego J.S. z S. na S.-K. Wniosek uzasadniano więzią emocjonalną z nazwiskiem rodowym matki i chęcią jego zachowania. Organy administracji odmówiły, uznając brak "ważnych powodów" i sprzeczność z zasadą stabilizacji nazwisk oraz art. 8 k.r.i.o. WSA uznał jednak, że więzi emocjonalne i potrzeba zachowania nazwiska rodowego matki stanowią "ważne powody". NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że ustawa o zmianie imienia i nazwiska stanowi odrębną regulację od k.r.i.o. i dopuszcza zmianę na nazwisko dwuczłonowe przy istnieniu ważnych powodów, które mogą mieć charakter subiektywny i obiektywny.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję Wojewody odmawiającą zmiany nazwiska małoletniego J.S. z S. na dwuczłonowe S.-K. Wniosek o zmianę nazwiska uzasadniano przywiązaniem małoletniego do nazwiska rodowego matki, chęcią jego zachowania dla przyszłych pokoleń (brak męskich potomków w linii matki) oraz więzią emocjonalną z rodziną matki. Organy administracji odmówiły, uznając, że nie zaistniały "ważne powody" w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska (u.z.i.n.), a nadanie nazwiska dwuczłonowego byłoby sprzeczne z zasadą stabilizacji nazwisk i art. 8 k.r.i.o., skoro oboje rodzice noszą nazwisko jednoczłonowe. WSA uznał jednak, że więzi emocjonalne i potrzeba zachowania nazwiska rodowego matki, zaakceptowane przez oboje rodziców, stanowią "ważne powody", które nie są przejawem kaprysu i nie pozostają w sprzeczności z interesem społecznym. NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, uznając zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego za niezasadne. Sąd podkreślił, że ustawa o zmianie imienia i nazwiska stanowi odrębną regulację od Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a "ważne powody" mogą mieć charakter zarówno subiektywny, jak i obiektywny, obejmując sferę doznań i więzi duchowych. NSA przywołał liczne orzecznictwo potwierdzające uznawanie różnych okoliczności za "ważne powody", w tym więzi rodzinne i psychiczne. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zinterpretował art. 4 ust. 1 u.z.i.n. i nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczącego uzasadnienia wyroku. Ostatecznie, skarga kasacyjna została oddalona, a Wojewoda obciążony kosztami postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, więź emocjonalna z nazwiskiem rodowym matki i potrzeba jego zachowania, w tym dla przyszłych pokoleń, mogą stanowić "ważny powód" do zmiany nazwiska małoletniego na dwuczłonowe, nawet jeśli rodzice noszą nazwisko jednoczłonowe.
Uzasadnienie
Ustawa o zmianie imienia i nazwiska stanowi odrębną regulację od Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. "Ważne powody" mogą mieć charakter subiektywny i obiektywny, obejmując więzi rodzinne i duchowe, a organy administracji nie mogą sprowadzać nazwiska jedynie do funkcji ewidencyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.z.i.n. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska
Zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów. "Ważne powody" mogą mieć charakter subiektywny i obiektywny, obejmując więzi emocjonalne, rodzinne i duchowe. Organ administracji ma uznanie administracyjne w tym zakresie.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, gdy naruszono prawo materialne lub procesowe, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.z.i.n. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska
W przypadku zmiany nazwiska na dwuczłonowe, nazwisko to powinno zawierać nazwisko ojca i matki, chyba że przepisy stanowią inaczej.
u.z.i.n. art. 8 § 2
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska
W przypadku zmiany nazwiska na dwuczłonowe, nazwisko to powinno zawierać nazwisko ojca i matki, chyba że przepisy stanowią inaczej.
u.z.i.n. art. 14 § 3
Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.i.o. art. 88
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.i.o. art. 89
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Więź emocjonalna z nazwiskiem rodowym matki i potrzeba jego zachowania stanowią "ważne powody" do zmiany nazwiska małoletniego. Ustawa o zmianie imienia i nazwiska stanowi odrębną regulację od Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. "Ważne powody" mogą mieć charakter subiektywny i obiektywny.
Odrzucone argumenty
Brak "ważnych powodów" do zmiany nazwiska. Zmiana nazwiska na dwuczłonowe jest sprzeczna z zasadą stabilizacji nazwisk i art. 8 k.r.i.o. Uzasadnienie WSA jest wadliwe i nie odnosi się do argumentacji organu.
Godne uwagi sformułowania
Niedopuszczalne jest sprowadzanie przez organy administracji nazwiska do funkcji ewidencyjnej, w oderwaniu od więzi rodowych, honoru i poczucia wartości. Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory.
Skład orzekający
Roman Ciąglewicz
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
członek
Piotr Broda
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że więzi emocjonalne i rodzinne mogą stanowić \"ważne powody\" do zmiany nazwiska małoletniego, a ustawa o zmianie imienia i nazwiska jest samodzielną regulacją."
Ograniczenia: Każda sprawa o zmianę nazwiska jest oceniana indywidualnie pod kątem "ważnych powodów".
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu tożsamości dziecka i rodziny, pokazując, jak sądy interpretują pojęcie "ważnych powodów" w kontekście zmian nazwiska, co może być interesujące dla prawników i rodziców.
“Czy więź z nazwiskiem mamy jest "ważnym powodem" do jego zmiany? NSA rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1241/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Piotr Broda /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz /przewodniczący/ Tomasz Bąkowski Symbol z opisem 6052 Akty stanu cywilnego Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II SA/Gl 1733/23 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2024-03-06 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 2809 art. 88, art. 89 Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j.) Dz.U. 2021 poz 1988 art. 4 ust. 1 Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1733/23 w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska małoletniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 6 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1733/23 w wyniku rozpoznania skargi J.S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr SOI.6233.15.2023 w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska małoletniego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 27 kwietnia 2023 r. K.S. - przedstawiciel ustawowego małoletniego J.S. zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] (dalej: Kierownik USC) o zmianę nazwiska małoletniego z S. na S.-K. Na poparcie wniosku podała, że małoletni jest przywiązany do nazwiska rodowego, jednocześnie pragnie przyjąć nazwisko rodowe matki. Uzasadniono to tym, że wprawdzie nie znał swoich dziadków, ale jest emocjonalnie związany z matką i wujkiem J.K.. Ponadto zaznaczono, że pozwoli to na zachowanie i przekazanie nazwiska następnym pokoleniom (brak męskich potomków noszących to nazwisko). Jedocześnie ojciec małoletniego R.S. oraz sam J.S. oświadczyli, że wyrażają zgodę na zmianę nazwiska. Kierownik USC decyzją z dnia 5 lipca 2023 r. nr USC.5355.1.2023 odmówił dokonania zmiany nazwiska małoletniego. W uzasadnieniu wskazał, że przywiązanie do nazwiska rodowego matki, jako przesłanka subiektywna nie ma znaczenia decydującego dla uwzględnienia wniosku. Organ I instancji uznał, że żądania nie uzasadnia powoływanie się na tradycję nazwiska rodowego matki, w sytuacji gdy z osnowy wniosku wynika, że małoletni nie znał dziadków, a kojarzy łączność z nazwiskiem przez pryzmat znajomości z wujkiem (bratem matki). Zwrócono uwagę, że rodzice i brat małoletniego noszą nazwisko S. Wobec tego Kierownik USC nie doszukał się "ważnych powodów" zmiany nazwiska w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1988), dalej: - u.z.i.n. Ponadto wskazał, że nadanie małoletniemu dwuczłonowego nazwiska w rozpatrywanym przypadku byłoby sprzeczne z art. 8 ust. 1 i 2 u.z.i.n., skoro oboje rodzice noszą nazwisko jednoczłonowe. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania Wojewoda Śląski decyzją z dnia 14 sierpnia 2023 r. nr SOI.6233.15.2023, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 3 u.z.i.n. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że analiza materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że w sprawie nie wystąpiły "ważne powody", o których mowa w art. 4 ust. 1 u.z.i.n. Kryterium "ważnych powodów" musi być szczególnie przestrzegane, gdyż tylko one mogą przemawiać za odstępstwem od uzasadnionej względami społeczno - państwowymi zasady względnej stabilizacji imion i nazwisk. Ponadto "ważne powody" przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą sprostać zobiektywizowanym kryteriom ich oceny. Wojewoda zauważył, że oboje rodzice małoletniego noszą nazwisko S. Zatem zmiana nazwiska małoletniego dziecka na nazwisko inne od nazwisk noszonych przez jego rodziców naruszałaby te zasady. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł J.S. zarzucając decyzji Wojewody Śląskiego naruszenie: 1) art. 7 i art. 80 k.p.a.; 2) art. 4 u.z.i.n. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że brak jest podstaw do zmiany nazwiska małoletniego zgodnie z żądaniem wniosku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd zwrócił uwagę, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest art. 4 ust. 1 u.z.i.n. Przepis ten stanowi, że zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Zamieszczenie w przywołanej regulacji uznania administracyjnego oznacza, że organ administracji obowiązany jest do podjęcia rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu analizy obowiązujących przepisów oraz wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy. W przepisie tym uwagę zwracają dwa pojęcia, a mianowicie "ważne powody" oraz "w szczególności". Sąd I instancji wskazał, że o zaistnieniu ważnych powodów, które dostatecznie uzasadniają zmianę nazwiska lub imienia, mają decydować nie tylko przesłanki subiektywne, ale również obiektywne. Wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za istotny obiektywnie. Ważne powody nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądające zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny. Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory. Wnioskodawczyni uzasadniała żądanie zmiany nazwiska syna polegającej na dodaniu drugiego członu przede wszystkim tym, że zabieg ten ma wyrażać emocjonalną więź jej syna, jaką odczuwa on wobec przodków rodziny matki. W ocenie Sądu w zaprezentowanej argumentacji, która ma uzasadniać zmianę nazwiska poprzez dodanie drugiego członu, szczególnie widoczny jest element o charakterze subiektywnym. Przejawia się to w głębokiej emocjonalnej więzi z pochodzeniem matki i potrzebą manifestacji tego faktu w relacjach z innymi ludźmi i to zarówno na gruncie prywatnym, jak i instytucjonalnym. Niemniej nie można odmówić jej również waloru czysto obiektywnego. Wolą małoletniego, zaakceptowaną przez obojga jego rodziców, jest posługiwanie się nazwiskami rodowymi tak ojca, jak również swojej matki. Wprawdzie wprost to nie zostało wyartykułowane, ale wywieść z treści wniosku można, że zmiana nazwiska ma być wyrazem szacunku dla rodziców i ich rodzin. Małoletni posiada już nazwisko swego ojca, a pragnie mieć prawo do posługiwania się także nazwiskiem swej matki. Trudno doszukać się w takim postępowaniu przejawów kaprysu, czy jakiejkolwiek fanaberii. Należy mieć na uwadze również dążenie do zachowania wspomnianego nazwiska wobec braku męskich potomków w linii matki. Wobec powyższego przyjąć należy, że okoliczności te pozwalają na stwierdzenie o wystąpienia "ważnych powodów" uzasadniających zmianę nazwiska małoletniego, a więc odstąpienie od zasady stabilności, a uczynienie zadość żądaniu matki małoletniego, a więc realizacja ich interesu nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym. Skargę kasacyjną wniósł Wojewoda Śląski zaskarżając powyższy wyrok w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku art. 4 ust. 1 u.z.i.n. w zw. z art. 88 i art. 89 ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r. poz. 2809. ze zm.), dalej: k.r.i.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nadanie nazwiska zgodnie z ustawą może nastąpić w oderwaniu od regulacji innych aktów prawnych, a w szczególności k.r.i.o. i wskazanej w nim konfiguracji członów nazwiska; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. art. 4 ust. 1 u.z.i.n. poprzez błędną wykładnię pojęcia ważny powód i uznanie, że takim ważnym powodem jest subiektywne odczucie wyrażenia więzi emocjonalnej dziecka do przodków rodziny matki, a także manifestacja przynależności wobec przodków rodziny matki i zapewnienie kontynuacji owej przynależności wobec braku męskich potomków w rodzinie noszących nazwisko K., a także poprzez uznanie, że nie jest sprzeczne z interesem społecznym dokonanie zmiany nazwiska z naruszeniem konfiguracji dopuszczalnych nazwisk wynikającej z k.r.i.o.; 3) art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy wydaniu wyroku wynikających z akt sprawy faktów mających istotne znaczenie dla sprawy, a mianowicie, że oboje rodzice małoletniego J.S. noszą nazwisko S./S/, jak również poprzez rozstrzygnięcie w oparciu o nie wyrażoną w treści wniosku argumentację (co narusza także art. 134 § 1 p.p.s.a.); 4) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wadliwe uzasadnienie wyroku poprzez brak odniesienia się przez Sąd do argumentacji skarżącego kasacyjnie, który wskazywał, że interpretacji art. 4 ust. 1 ustawy nie można dokonywać w oderwaniu od art. 88 in k.r.i.o., a także poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku poprzez brak odniesienia się do stanowiska skarżącego kasacyjnie co do zastosowania art. 4 ust. 1 u.z.i.n. w zw. z art. 88 in. k.r.i.o., a tym samym brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w tym zakresie; 5) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 4 ust. 1 u.z.i.n. oraz art. 88 i art. 89 k.r.i.o. polegające na nieoddaleniu skargi mimo, że uchylone decyzje miały oparcie właśnie w tej regulacji. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie organ wniósł o chylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zrzekając się jednocześnie rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W piśmie z dnia 14 maja 2024 r. K.S., jako przedstawiciel ustawowy J.S. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie przyjętej przez Sąd I instancji oceny, że wskazywane w niniejszej sprawie przez matkę małoletniego powody zmiany nazwiska, stanowiły tzw. "ważne powody" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n. Jeżeli skarżący organ twierdzi, że takowe "ważne powody" nie zaistniały to powinien w skardze kasacyjnej to wykazać. Brak jest podstaw do twierdzenia, że subiektywne odczucie wyrażenia więzi emocjonalnej dziecka do przodków a także manifestacja tej przynależności oraz chęć zapewnienie kontynuacji przynależności wobec braku męskich potomków w rodzinie noszących nazwisko matki, nie stanowi obiektywnie uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska, która polegać ma na dodaniu do obecnie noszonego nazwiska ojca, drugiego członu z nazwiskiem rodowym matki. Stąd trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że we wniosku przywołano konkretne okoliczności, które mają charakter zobiektywizowany. W tym miejscu należy wyjaśnić, że art. 4 ust. 1 u.z.i.n. zawiera otwarty katalog przyczyn, z których możliwa jest zmiana nazwiska, a decyzja organu administracji publicznej w tym zakresie oparta jest na uznaniu administracyjnym. W praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych za "ważny powód" było uznawane szereg okoliczności, jak: - powrót do nazwiska rodowego wnioskodawcy zmienionego po śmierci naturalnego ojca w związku z przysposobieniem przez męża matki a będącego jedynym żyjącym potomkiem naturalnego ojca (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1983 r., SA/Gd 302/83), - brak akceptacji dotychczasowego nazwiska, będący następstwem doznanego urazu psychicznego (wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 maja 2004 r., II SA/Kr 1175/00, Lex nr 570279), - sfera doznań i więzi duchowych, które tworzą lub podtrzymują na tym tle łączność rodzinną oraz rodową (wyrok NSA z dnia 8 września 1981 r., II SA 346/81), - ochrona małoletniego przed rozpoznawaniem go jako syna ojca aresztowanego i oskarżonego o czyn zabroniony i związany z tym stan psychiczny oraz subiektywne nastawienie dziecka do noszonego nazwiska obco brzmiącego utrudniającego funkcjonowanie w środowisku z uwagi na skojarzenie osób i nazwisk, tj. identyfikację z ojcem, którego nazwisko zostało skompromitowane (wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 sierpnia 2012 r., III SA/Łd 436/12), - utożsamianie się dziecka wychowywanego wyłącznie przez matkę z jej rodziną, dobro dziecka, silne więzi z rodzicem sprawującym opiekę (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., II OSK 1433/13, wyrok NSA z dnia 9 marca 2012 r., II OSK 2528/10, postanowienie SO w Łodzi z dnia 26 stycznia 2010 r., XII Ca 331/09), - trwałe psychiczne i subiektywne negatywne nastawienie do noszonego nazwiska, powodujące skoncentrowanie aktywności życiowej wnioskodawcy na dążeniu do jego zmiany, której brak utrudnia spełnianie ról społecznych (wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 listopada 2011 r., III SA/Kr 570/11). Zawarte w art. 4 ust. 1 u.z.i.n. pojęcie "ważnych względów" winno być zatem rozpatrywane również od strony subiektywnej oceny zainteresowanego zmianą nazwiska. Organ administracji nie może odmówić stronie zmiany nazwiska na nazwisko dwuczłonowe zawierające nazwisko ojca oraz matki, uzasadniając taką odmowę tendencją do stabilizacji nazwiska. Sfera doznań i więzi duchowych, które tworzą lub podtrzymują na tym tle łączność rodzinną oraz rodową stanowi "ważne względy" w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.z.i.n. Niedopuszczalne jest sprowadzanie przez organy administracji nazwiska do funkcji ewidencyjnej, w oderwaniu od więzi rodowych, honoru i poczucia wartości wszystkiego tego, co jest pielęgnowane w odczuciach indywidualnych i w rodzinie. Granicą rozważań organów administracji państwowej powinno być ustalenie istnienia (lub braku) elementów oczywistej bezzasadności w motywach strony, na przykład cech kaprysu lub przekory. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.z.i.n., w razie zaistnienia ważnych względów organy administracji państwowej obowiązane są zadośćuczynić żądaniom wnioskodawcy również w przypadkach zmiany nazwiska na dwuczłonowe. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie wskazano na istniejące obiektywnie relacje personalne stanowiące element pojęcia życie rodzinne, w szczególności zaś więzi emocjonalne i psychiczne z członkami rodziny matki, a więc na nazwisko jako element integralnie związany z życiem rodzinnym, co znajduje uzasadnienie w tym, że nazwisko identyfikuje człowieka, wskazuje na jego przynależność do określonej rodziny. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 1 u.z.i.n. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Ma bowiem rację Sąd I instancji stwierdzając, że podnoszone przez K.S. argumenty, przemawiające w jej ocenie za zmianą nazwiska małoletniego syna, bezspornie mają oparcie w ustalonym stanie faktycznym sprawy. Niezasadny jest również zarzut kasacyjny wskazujący na naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 88 i art. 89 k.r.o. Problematyka dotycząca zmiany imion i nazwisk w trybie przepisów ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska stanowi pełną regulację i uregulowana została na innej płaszczyźnie i na podstawie innych kryteriów niż kryteria stosowane w przepisach regulujących tryb i podstawę nadawania imion i nazwisk, a przede wszystkim w przepisach kodeksu cywilnego i rodzinnego. Na odmienność tych płaszczyzn i kryteriów wskazał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 1982 r. sygn. akt II SA 699/82 (ONSA 1982, z. 1, poz. 57). Nadawanie nazwisk w trybie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wiąże się z istniejącymi układami stosunków rodzinnych i pokrewieństwa. Natomiast problematyka zmiany nazwiska została unormowana w u.z.i.n. na zupełnie innej płaszczyźnie i na podstawie innych kryteriów. Wniosek skarżącej oparty został w całości na przepisach ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska, dlatego właśnie materialnoprawne przesłanki tej ustawy powinny decydować o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia jej żądania. Nieuprawnione było zatem sięganie przez organy do przepisów ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, aby uzasadnić odmowę zmiany nazwiska rodowego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 619/16, LEX nr 2464455). Podobnie nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., fakt bowiem, że strona nie podziela poglądu sądu, nie oznacza, że pisemne motywy rozstrzygnięcia uchybiają wymogom uzasadnienia określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. i to w sposób określony art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1277/15, LEX nr 2227675 oraz wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 382/15, LEX nr 2205755). Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie organu Sąd I instancji prawidłowo sporządził uzasadnienie wyroku i zawarł w nim wszystkie niezbędne elementy wynikające z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., wyjaśniając motywy, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonego wyroku. Trzeba także wyjaśnić, że prawidłowo również przyjął, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Nieskuteczny jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia bierze pod uwagę jedynie okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić skuteczną podstawę kasacyjną na przykład w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy. Należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy, od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Powyższe sprowadza się do stwierdzenia, że zasadniczo art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekając na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI