II OSK 1239/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-07-16
NSAnieruchomościWysokansa
planowanie przestrzenneuchwała rady gminyinteres prawnyochrona środowiskapark krajobrazowyprawo własnościmikroniwelacjagranice orzekaniaskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i stwierdził nieważność części uchwały rady gminy dotyczącej mikroniwelacji terenu działki, uznając ją za nadużycie władztwa planistycznego i naruszenie interesu prawnego właściciela.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Gminy od wyroku WSA, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dotyczącej mikroniwelacji terenu. WSA uznał, że zakaz niwelacji terenu o więcej niż 1 metr był nadmiernym ograniczeniem, nieuzasadnionym przepisami o ochronie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i naruszał interes prawny właścicieli działki. NSA, podzielając argumentację skargi kasacyjnej, uchylił wyrok WSA w części dotyczącej stwierdzenia nieważności uchwały, wskazując, że sąd powinien orzekać jedynie w granicach interesu prawnego skarżących, ograniczając stwierdzenie nieważności do części planu dotyczącej ich nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który stwierdził nieważność części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) gminy dotyczącej mikroniwelacji terenu. WSA uznał, że zakaz niwelacji terenu o więcej niż 1 metr, wprowadzony uchwałą zmieniającą MPZP, stanowił nadużycie władztwa planistycznego, nie miał uzasadnionej podstawy w przepisach o ochronie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i naruszał interes prawny właścicieli działki nr [...]. NSA, analizując sprawę, zgodził się z WSA co do merytorycznej zasadności stwierdzenia nieważności zakazu mikroniwelacji, uznając go za nadmierne ograniczenie. Jednakże, NSA podzielił zarzut skargi kasacyjnej, że WSA orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały w części wykraczającej poza interes prawny skarżących. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, w sprawach ze skarg na uchwały rady gminy w przedmiocie MPZP, sąd powinien orzekać jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego. Skoro skarżący wywodzili swój interes z prawa własności konkretnej nieruchomości, stwierdzenie nieważności uchwały powinno nastąpić tylko w odniesieniu do tej części planu, która dotyczy ich nieruchomości. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA w punkcie I i w tym zakresie stwierdził nieważność § 3 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej mikroniwelacji terenu, ale wyłącznie w odniesieniu do działki nr [...], obręb ewidencyjny [...]. W pozostałym zakresie sprawa nie była przedmiotem skargi kasacyjnej. NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd powinien orzekać jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że stwierdzenie nieważności uchwały powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części planu dotyczącej nieruchomości skarżącego, chyba że szersze stwierdzenie jest niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych.

Uzasadnienie

W postępowaniu ze skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie MPZP, legitymacja skargowa opiera się na naruszeniu interesu prawnego lub uprawnienia. Sąd bada ten interes i orzeka w jego granicach. Stwierdzenie nieważności uchwały powinno być ograniczone do tej części planu, która bezpośrednio dotyczy nieruchomości skarżącego i narusza jego interes prawny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa do wniesienia skargi przez każdego, kto posiada interes prawny lub uprawnienie naruszone uchwałą rady gminy.

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

P.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy.

P.p.s.a. art. 206

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem art. 184.

u.p.z.p. art. 14 § 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa zasady ograniczenia praw i wolności, w tym prawa własności, które musi być proporcjonalne i uzasadnione.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Określa zakres prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok WSA w części stwierdzającej nieważność uchwały został wydany z naruszeniem art. 147 pkt 1 P.p.s.a., ponieważ sąd stwierdził nieważność § 3 planu miejscowego w zakresie mikroniwelacji, nie dokonując ostatecznej oceny zaskarżonej uchwały w aspekcie naruszenia interesu prawnego skarżących. Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności § 3 uchwały w podanym zakresie, lecz jedynie w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżących, który wyznaczało prawo własności do nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

nadużycie władztwa planistycznego bez usprawiedliwionej potrzeby orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego stwierdzenie nieważności uchwały powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części planu dotyczącej tej nieruchomości

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

sędzia del. WSA

Paweł Miładowski

sędzia NSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Granice orzekania sądów administracyjnych w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w kontekście interesu prawnego skarżącego oraz zasady stosowania przepisów o ochronie parków krajobrazowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia interesu prawnego właściciela nieruchomości przez zapisy planu miejscowego dotyczące mikroniwelacji terenu w obszarze parku krajobrazowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie planowania przestrzennego – granic orzekania sądu w stosunku do interesu prawnego skarżącego, co jest kluczowe dla prawników zajmujących się tą dziedziną.

Sąd ograniczył nieważność planu do działki właściciela: kluczowe orzeczenie o granicach skargi.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1239/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Prawo miejscowe
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1447/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-02-21
Skarżony organ
Rada Gminy~Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono nieważność uchwały w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 40
art. 101 ust.1,
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1447/22 w sprawie ze skargi C.P. i B.P. na uchwałę Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia z dnia 24 września 2007 r. nr XIII/66/07 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Jerzmanowice-Przeginia w obszarze sołectwa Szklary, w zakresie określonym uchwałą nr XLII/302/06 Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia z dnia 27 marca 2006 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie I i w tym zakresie stwierdza nieważność § 3 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyrażenia: "j) mikroniwelacja terenu działki: maksymalne nasypy do 1,0 m, maksymalne wykopy do 1,0 m od naturalnego poziomu terenu;" - w odniesieniu do działki nr [...], obręb ewidencyjny [...], 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1447/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi C.P. i B.P. (dalej zwani skarżącymi) na uchwałę Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia z dnia 24 września 2007 r., nr XIII/66/07 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Jerzmanowice-Przeginia w obszarze sołectwa Szklary, w zakresie określonym uchwałą nr XLII/302/06 Rady Gminy Jerzmanowice-Przeginia z dnia 27 marca 2006 r. - stwierdził nieważność § 3 zaskarżonej uchwały, w zakresie "j) mikroniwelacja terenu działki: maksymalne nasypy do 1,0 m, maksymalne wykopy do 1,0 m od naturalnego poziomu terenu" (punkt I), a w pozostałym zakresie skargę oddalił (punkt II) i zasądził od Gminy Jerzmanowice-Przeginia na rzecz skarżących solidarnie kwotę 814,00 zł (osiemset czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt III).
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Rada Gminy Jerzmanowice - Przeginia w dniu 24 września 2007 r. podjęła uchwałę nr XIII/66/07 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Jerzmanowice - Przeginia w obszarze sołectwa Szklary (Dziennik Urzędowy Województwa Małopolskiego z dnia 24 września 2007 r. Nr 866, poz. 5692).
Skarżący zaskarżyli tę uchwałę w części obejmującej jej § 3 - w zakresie w jakim zmienił § 7 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz j pierwotnego planu miejscowego oraz obejmującej jej § 4 ust. 28 wnosząc o stwierdzenie nieważności tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że kwestionowane zapisy planu miejscowego naruszają ich interes prawny. Są właścicielami nieruchomości gruntowej, położonej w Szklarach, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa — Podgórza w Krakowie VIII Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w Skale prowadzi księgę wieczystą [...]. Opisana wyżej nieruchomość objęta jest ustaleniami kwestionowanego obecnie miejscowego planu. Działka nr [...] jest znacznie zróżnicowana wysokościowo, czego zapisy planu miejscowego w żaden sposób nie uwzględniają (podobnie jak stanowisko Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, na które powołuje się skarżony organ). Teren działki opada w kierunku południowo – wschodnim, różnica wysokości wynosi prawie 7 metrów. Jedynym miejscem, gdzie możliwa jest lokalizacja budynku mieszkalnego, spełniającego warunki zapisane w § 7 ust. 2 pkt 1 lit. b i lit. j planu miejscowego, ze względu na rzeźbę terenu, jest teren działki nr [...] znajdujący się w odległości ok. 60 - 80 cm od linii rozgraniczającej tereny o przeznaczeniu KZ i M. Takie położenie projektowanego budynku jest z kolei wykluczone ze względu na zapisy § 19 planu miejscowego. Z kolei, z uwagi na 10 - metrowy pas objęty zakazem zabudowy w strefie "Kz" wynikający z § 19, przesunięcie lokalizacji nowoprojektowanego budynku w głąb terenu o przeznaczeniu M na działce nr [...], oznaczać będzie niezgodność z zapisami § 7 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz lit. j planu. W efekcie, pomimo formalnie dopuszczonej zabudowy mieszkaniowej M na przeważającej części działki nr [...], szczegółowe zasady kształtowania zabudowy zawarte w omówionych przepisach planu wykluczają się wzajemnie. Takie wzajemnie się znoszące postanowienia planu powodują, że przedmiotowa działka, pomimo położenia w terenie przeznaczonym pod zabudowę zagrodową i jednorodzinną, nie jest możliwa do zabudowy zgodnie z powyższym przeznaczeniem.
W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Jerzmanowice - Przeginia wniosła o jej oddalenie.
W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 21 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga zasługuje na uwzględnienie w części.
Na wstępie Sąd stwierdził, że skarżący jako współwłaściciele nieruchomości gruntowej wykazali naruszenie swojego interesu prawnego, zatem posiadają legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Nieruchomość skarżących objęta jest ustaleniami zaskarżonego planu miejscowego.
Skarga trafnie zarzuca, że zakaz mikroniwelacji o więcej niż 1 metr (zaskarżoną uchwałą zmieniającą) nie ma uzasadnionej podstawy w innych przepisach statuujących ochronę Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Zgodnie bowiem z uchwałą nr XV/247/11 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 listopada 2011 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2011 r. Nr 583, poz. 6624), w Parku zakazuje się m. in. wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych (§ 3 ust. 1 pkt 5 uchwały nr XV/247/11). Co bardzo istotne w treści uchwały w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie zakaz ten ulega istotnej liberalizacji, albowiem nie dotyczy on wykonywania koniecznych prac bezpośrednio związanych z robotami budowlanymi dopuszczonymi do realizacji w Parku przez właściwe organy na podstawie ustawy - Prawo budowlane na terenach przeznaczonych pod zabudowę w obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, poprzedzonych ostatecznymi decyzjami o warunkach zabudowy (§ 3 ust. 4 pkt 1 lit. a i b uchwały nr XV/247/11). Realizacja niwelacji terenu na potrzeby sytuowania budynku mieszkalnego na terenie przeznaczonym w planie miejscowym pod budownictwo jednorodzinne pozostaje wyłączona spod zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 uchwały nr XV/247/11 w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Analogiczną regulację, liberalizującą zakaz wykonywania prac ziemnych ingerujących w rzeźbę terenu w Parku przewidywały zapisy obowiązującego przed uchwaleniem planu rozporządzenia nr 82/06 Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie - § 3 ust. 1 pkt 1 (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 20 października 2006 r. Nr 654, poz. 3998). Rozporządzenie to stanowiło podstawę zmiany planu miejscowego dokonanej zaskarżoną uchwałą (§ 2 zaskarżonej uchwały). W tej sytuacji Sąd nie doszukał się adekwatnej potrzeby do wprowadzania w planie miejscowym dalej idących ograniczeń w postaci zakazu mikroniwelacji o więcej niż 1 metr. W efekcie § 7 ust. 2 pkt 1 lit. j planu miejscowego (w brzmieniu nadanym na mocy § 3 w zw. z § 4 uchwały) jest nadużyciem władztwa planistycznego bez usprawiedliwionej potrzeby, bowiem wprowadza dalej idącą ochronę Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie aniżeli wynika to z potrzeb określonych w rozporządzeniu Wojewody nr 82/06, uchwale Nr XV/247/11 Sejmiku z dnia 28 listopada 2022 r. (winno być 2011 r.) i przepisach prawa. Nie sposób w tej sytuacji, jak to uczynił organ, odwoływać się wyłącznie i ogólnie do potrzeby ochrony walorów przyrodniczo-krajobrazowych oraz konieczności zapewnienia ochrony przed naruszeniem stosunków wodnych. Ingerencja uchwałodawcy w prawa właścicielskie w obszarze obowiązywania zaskarżonego postanowienia zmienionego planu, w tym zakresie była nadmierna i nieuzasadniona. Ochrona uzasadnionego interesu właściciela (art. 31 ust 3 Konstytucji RP, art. 140 Kodeksu cywilnego) jest silniejsza i zasługuje na ochronę, bowiem potrzeby zachowania Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie są już w wystarczający sposób uwzględnione dotychczas wprowadzonymi i obowiązującymi nakazami i zakazami na tym obszarze.
Z tych względów Sąd na zasadzie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej P.p.s.a.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
W kwestii pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do podważania zapisów zaskarżonej uchwały zmieniającej plan w zakresie zasad kształtowania zabudowy dla nowych obiektów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zagrodowej i dlatego na zasadzie art. 147 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.
Rada Gminy Jerzmanowice-Przeginia, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła skargę kasacyjną od opisanego wyżej wyroku, zaskarżając to orzeczenie w części obejmującej punkt I wyroku.
Skarga kasacyjna oparta została na podstawie naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) poprzez stwierdzenie nieważności § 3 zaskarżonej uchwały w zakresie "j) mikroniwelacja terenu działki: maksymalne nasypy do 1,0 m, maksymalne wykopy do 1,0 m od naturalnego poziomu terenu", a tym samym brak wskazania w pkt I sentencji wyroku, że nieważność zapisu stwierdzona jest w zakresie, w jakim odnosi się on do działki nr [...] obręb [...], stanowiącej własność skarżących, co skutkuje orzeczeniem o stwierdzeniu nieważności uchwały w części wykraczającej poza interes prawny skarżących.
W oparciu o wskazany zarzut pełnomocnik organu wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w części dotyczącej pkt I wyroku i rozpoznanie skargi w zakresie, w jakim odnosi się ona do działki nr [...]; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej pkt I wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie solidarnie od skarżących na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się zasadna.
Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, była uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; Dz. U. z 2022 r. poz. 503, ze zm.; obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 977, ze zm.). Podmiotowość skarżącego w takim postępowaniu kształtuje się odmiennie niż w innych postępowaniach w sprawie sądowoadministracyjnej, gdyż podstawą legitymacji skargowej jest nie tylko istnienie interesu prawnego lub uprawnienia lecz naruszenie tego interesu lub uprawnienia. Uwzględniając skargę sąd stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Odmienności i specyfika orzekania w sprawach ze skarg na uchwałę radę gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przekłada się również na treść rozstrzygnięcia sądu.
Prawo do wniesienia skargi w trybie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wiąże się z ustaleniem, że istnieje realny związek między zaskarżoną uchwałą a indywidualną sytuacją prawną skarżącego, innymi słowy treść skarżonej uchwały wpływać ma na jego sferę prawnomaterialną, aby uznać, że jest legitymowany do jej "zaczepienia" skargą sądowoadministracyjną. Skarga taka nie ma jednak charakteru actio popularis, zaś sąd zobowiązany jest do zbadania legitymacji procesowej skarżącego poprzez ustalenie, czy będąca przedmiotem skargi uchwała narusza jego prawem chroniony interes lub uprawnienie (por. wyrok NSA z 14 września 2012 r., sygn. II OSK 1541/12, LEX nr 1379547; wyrok TK z 4 listopada 2003 r., sygn. SK 30/02, OTK-A 2003, nr 8, poz. 84).
W orzecznictwie sądów administracyjnych od dawna ukształtowane jest stanowisko, według którego w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu, sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu dotyczącej tej nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych (por. wyroki NSA z dni: 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 117/13; LEX nr 1511174, 18 września 2015 r., sygn. akt II OSK 37/14, LEX nr 2091989; 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2992/14, LEX nr 2111153).
W rozpoznawanej sprawie skarżący kasacyjnie organ zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji wyłącznie w części obejmującej punkt I wyroku. W istocie nie zakwestionował stwierdzenia nieważności § 3 zaskarżonej uchwały w zakresie materii uregulowanej pod literą "j", lecz podniósł, że Sąd orzekł o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej uchwały w części wykraczającej poza interes prawny skarżących, co skutkowało naruszeniem art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Powyższy zarzut skargi kasacyjnej należy uznać za usprawiedliwiony.
Skarżący we wniesionej skardze domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały m.in. w części obejmującej jej § 3 - w zakresie w jakim zmienił § 7 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz lit. j uchwały z dnia 27 marca 2006 r. oraz obejmującej jej § 4 ust. 28. Skarżący podnieśli, że powyższe zapisy planu miejscowego naruszają ich interes prawny, bowiem są właścicielami nieruchomości gruntowej, położonej w Szklarach, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji dostrzegł, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie może być jedynie ta część uchwały odnosząca się do uregulowań dotyczących nieruchomości skarżących w kontekście ich interesy prawnego i w tym zakresie prawidłowo stwierdził, że jest to interes indywidualny, bezpośredni i realny, wynikający z normy obowiązującego prawa (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 140 Kodeksu cywilnego) i został naruszony aktem prawa miejscowego. Podniesione w skardze zarzuty miały charakter merytoryczny i odnosiły się do sfery naruszenia interesu prawnego skarżących związanego z wykonywaniem prawa własności.
Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zakaz mikroniwelacji terenu w sposób określony w zaskarżonej uchwale nie ma uzasadnionej podstawy w przepisach statuujących ochronę Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Prawidłowo przeanalizował Sąd zapisy obowiązującego w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały rozporządzenia Wojewody Małopolskiego z dnia 17 października 2006 r. nr 82/06 w sprawie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie (Dz. Urzęd. Woj. Małopolskiego Nr 654, poz. 3998). Zbędne były jednak rozważania dotyczące analogicznych uregulowań zawartych w późniejszej uchwale Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 28 listopada 2011 r. nr XV/247/11, bowiem przepisy te nie funkcjonowały w obrocie prawnym w dacie uchwalania zmiany planu miejscowego. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że stosownie do § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia nr 82/06 w Parku zakazuje się wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub budową, odbudową, utrzymaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych. Jednak na mocy § 3 ust. 3 uchwały zakaz ten ulega istotnej liberalizacji, bowiem nie dotyczy on wykonywania koniecznych prac ziemnych bezpośrednio związanych z realizacją dopuszczalnych w Parku robót budowlanych. W efekcie realizacja niwelacji terenu na potrzeby bezpośrednio związane z realizacją dopuszczalnych w Parku robót budowlanych pozostaje wyłączona spod zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia nr 82/06.
W tej sytuacji nie sposób doszukać się adekwatnej potrzeby wprowadzania w planie miejscowym dalej idących ograniczeń, w tym wprowadzonego zakazu mikroniwelacji terenu działki. W efekcie § 7 ust. 2 pkt 1 lit. j planu miejscowego, w brzmieniu nadanym na mocy § 3 w zw. z § 4 zaskarżonej uchwały, słusznie uznany został za nadużycie władztwa planistycznego bez usprawiedliwionej potrzeby, bowiem wprowadza dalej idącą ochronę Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, aniżeli wynika to z potrzeb określonych w rozporządzeniu Wojewody Małopolskiego nr 82/06.
Pomimo prawidłowej oceny zaskarżonej uchwały zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko i argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej, że wyrok w zaskarżonej części został wydany z naruszeniem art. 147 pkt 1 P.p.s.a., ponieważ Sąd stwierdził nieważność § 3 planu miejscowego, w zakresie "j) mikroniwelacja terenu działki: maksymalne nasypy do 1,0 m, maksymalne wykopy do 1,0 m od naturalnego poziomu terenu", lecz nie dokonał ostatecznej oceny zaskarżonej uchwały w aspekcie naruszenia interesu prawnego skarżących. Trafnie podnosi pełnomocnik organu, że skoro skarżący wywodzili istnienie interesu prawnego z prawa własności nieruchomości położonej na terenie objętym zmianą planu miejscowego, to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do tej nieruchomości. Dlatego też należy stwierdzić, że w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności § 3 uchwały w podanym powyżej zakresie, lecz jedynie w części wyznaczonej granicami interesu prawnego, a te wyznaczało prawo własności do nieruchomości, do której posiadają tytuł prawny. Zauważyć trzeba, że taki sam pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w prawomocnym wyroku z dnia 27 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1127/22, wydanym w sprawie ze skargi skarżących na uchwałę Rady Gminy Jerzmanowice - Przeginia z dnia 15 grudnia 2003 r., nr XVII/166/03 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Jerzmanowice-Przeginia w obszarze sołectwa Szklary.
Podsumowując, skarga kasacyjna okazała się usprawiedliwiona, a skoro istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, należało zastosować art. 188 P.p.s.a. i uchylić zaskarżony wyrok w punkcie I i w tym zakresie na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdzić nieważność § 3 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyrażenia: "j) mikroniwelacja terenu działki: maksymalne nasypy do 1,0 m, maksymalne wykopy do 1,0 m od naturalnego poziomu terenu;" - w odniesieniu do działki nr [...], obręb ewidencyjny [...].
Wynik postępowania kasacyjnego uzasadnia odstąpienie od zasądzenia jego kosztów, co orzeczono na mocy art. 206 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI