II OSK 1231/22

II OSK 1231/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Op 486/21 - Wyrok WSA w Opolu z 2022-02-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargi kasacyjne
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 6 w zw. z art. 48-49, art. 50, art. 50 ust. 1 pkt 1, art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych J. D. i A. D. oraz Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Op 486/21 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 23 lipca 2021 r. nr 211/2021 w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem I. oddala skargi kasacyjne; II. zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; III. zasądza solidarnie od J. D. i A. D. na rzecz A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 8 lutego 2022 r., II SA/Op 486/21, w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu (dalej WINB) z dnia 23 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu opolskiego (dalej PINB) z dnia 22 lutego 2021 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżoną decyzją WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz.U.2021.735 ze zm.; dalej k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t.Dz.U.2020.1333 ze zm.; dalej p.b.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji PINB z 22 lutego 2021 r. o odmowie nałożenia na A. i J. D. obowiązku wykonania jakichkolwiek czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia obiektu nr [...] (tj. wiaty na lakiernię proszkową) usytuowanego na działce nr [...] przy ul. [...] w J. do stanu zgodnego z prawem – decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
Na tę decyzję WINB A. S. wniósł skargę do WSA w Opolu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił skargę.
Sąd wskazał, że sprawa ta była już przedmiotem kontroli sądowej, przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z 27 lutego 2018 r., II SA/Op 592/17, oraz że stanowisko dotyczące spornej inwestycji i "związanej z nią inwestycji także inwestorów", zostało także poddane osądowi w sprawie o sygn. akt II SA/Op 593/17. Tym samym kontrolowane obecnie decyzje zostały wydane w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wobec czego na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2022.329 ze zm.; dalej p.p.s.a.) należało uwzględnić ocenę prawną oraz wskazania zawarte we wskazanym wyżej wyroku.
WSA przypomniał, że uprzednio Sąd uchylił decyzje obu instancji uznając ocenę merytoryczną organów za przedwczesną. Zdaniem Sądu, dokonanie ustaleń we wskazanym zakresie i wyjaśnienie okoliczności sprawy mających wpływ na poprawną kwalifikację wykonanych robót ma zasadnicze znacznie w sprawie, ponieważ od tych ustaleń zależy zastosowanie prawidłowego trybu postępowania. W przypadku bowiem przebudowy obiektu właściwy będzie tryb postępowania naprawczego określony w art. 50-51 p.b., a rozbudowa budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia wymaga wdrożenia procedury legalizacyjnej przewidzianej w art. 48-49 p.b. Sąd stwierdził wadliwość w zakresie ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy z uwagi na brak wyjaśnienia czy sporny obiekt nr [...], objęty postępowaniem, ma samodzielny i niezależny charakter, czy też konstrukcyjnie został zrealizowany jako rozbudowa istniejącego już wcześniej obiektu, do którego przylega i z którym jest połączony drzwiami. Wskazał też na brak ustaleń pozwalających na jednoznaczną ocenę, czy przedmiotowe roboty miały charakter przebudowy, czy też rozbudowy oraz dostrzegł wadliwości oceny dokonanej przez organy w kwestii zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b., jako niepoprzedzonej wszechstronnym wyjaśnieniem stanu faktycznego. Z uwagi na te wadliwości nie badał kwestii odnoszących się do oceny zagadnień materialnoprawnych, w tym nie zajął stanowiska co do kwalifikacji spornych robót budowlanych uznając jedynie, że konieczność wyjaśnienia okoliczności sprawy mających wpływ na dokonanie poprawnej kwalifikacji wykonanych robót ma zasadnicze znacznie w kontrolowanej sprawie, ponieważ od tych ustaleń zależeć będzie zastosowanie prawidłowego trybu postępowania.
Sąd stwierdził, że na podstawie ustaleń faktycznych dokonanych podczas oględzin i przeglądu dokumentacji związanej z budową oraz utrzymaniem kontrolowanego obiektu, w określonym przez wskazany wyżej wyrok zakresie, organy dokonały oceny co do charakteru spornych robót budowlanych i zgodnie przyjęły, że sporny obiekt stanowi wiatę zrealizowaną legalnie na podstawie pozwolenia na budowę, a wykonane w nim liczne samowolne roboty budowlane stanowiły jej przebudowę. Na tej podstawie sprawę rozpoznano w trybie art. 50-51 p.b. i stwierdzono, że wykonana przebudowa odpowiada przepisom prawa. Wobec kwalifikacji robót budowlanych jako przebudowy organ odwoławczy uznał, że nie mają do niej zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t.Dz.U.2019.1065 ze zm.; dalej r.w.t.).
W opinii WSA, organ I instancji nie dokonał jednak stosownie do zaleceń Sądu niezbędnej oceny w zakresie ustalenia czy istniejący aktualnie obiekt nr [...] ma samodzielny konstrukcyjnie charakter. WINB w tej kwestii ogólnie jedynie stwierdził, że choć został konstrukcyjnie połączony z przedłużonym dachem obiektu nr [...], stanowi odrębny, samodzielny konstrukcyjnie obiekt, który ma niezależny charakter. Uznając go za samodzielną wiatę nie tylko nie uzasadnił wystarczająco tego stanowiska w kontekście okoliczności faktycznych ustalonych w toku całego postępowania, w tym wskazanych przez Sąd w poprzednim wyroku, ale także pomimo zaleceń Sądu nie wypowiedział się wprost czy obiekt nr [...] ma wspólną ścianę z obiektem nr [...], co by przeczyło przyjętej ocenie, że jest samodzielnym konstrukcyjnie obiektem, czy tylko do niego przylega i z jest z nim połączony drzwiami.
WSA wskazał, że w poprzednim wyroku Sąd stwierdził, iż z akt dotyczących obiektu nr [...] i obiektu nr [...] wynika, że zostały one wykonane na podstawie odrębnych decyzji o pozwoleniu na budowę, wydanych odpowiednio w sprawie rozbudowy budynku gospodarczego (nr 2) o wiatę magazynową w zabudowie zagrodowej oraz w sprawie budowy wiaty na maszyny rolnicze. Ustalono również, na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, w szczególności zeznań skarżącego i przedstawionych przez niego nagrań, jak również wyjaśnień J. D., że w obiekcie nr [...] umieszczona jest lakiernia proszkowa. Do tego obiektu przylega obiekt nr [...], który połączony jest z obiektem nr [...] drzwiami. Oba obiekty wchodzą w skład Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" J. D. i są wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
WSA podkreślił, że Sąd wprost wskazał, iż w odniesieniu do powyższych okoliczności faktycznych oraz zakresu udzielonego pozwolenia na budowę spornej wiaty, organy powinny przede wszystkim wyjaśnić, czy obiekt nr [...], objęty niniejszym postępowaniem, ma samodzielny i niezależny charakter, czy też konstrukcyjnie został zrealizowany jako rozbudowa istniejącego już wcześniej obiektu, do którego przylega i z którym jest połączony drzwiami.
Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy, zdaniem Sądu, nie uwzględniły okoliczności faktycznych ujawnionych na wcześniejszym etapie postępowania, a wskazanych przez Sąd jako istotne dla dokonania prawidłowej kwalifikacji spornych robót budowlanych. WSA podkreślił, że sam fakt wydania decyzji o pozwoleniu na budowę nie stanowi bezsprzecznie o tym, że sporny obiekt budowlany, zlokalizowany aktualnie w miejscu inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, w istocie należy kwalifikować jako samodzielną i niezależną wiatę, która następnie została przebudowana. Stosownie do wiążących wskazań Sądu, WSA nie zgodził się ze stanowiskiem WINB wykluczającym, w zakresie oceny legalności robót budowlanych, które doprowadziły do powstania spornego obiektu w jego aktualnej formie, dokonanie oceny w kontekście rozbudowy sąsiednich obiektów, w tym przede wszystkim obiektu nr [...]. WSA stwierdził, że w celu dokonania prawidłowej kwalifikacji obiektu i oceny legalności robót budowlanych konieczne było nie tylko dokonanie ustaleń co do poszczególnych robót wykonanych w obrębie wiaty, ale także uwzględnienie ich łącznego rezultatu, który odnieść należy zarówno do sposobu użytkowania, jak i do funkcjonalności istniejącego obiektu budowlanego jako wchodzącego w skład Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "[...]" J. D. i wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej. Należało uwzględnić praktyczny cel w jakim wykonano roboty budowlane i jakiemu służy obiekt budowlany. Tylko tak dokonana, wyczerpująca ocena, pozwala na dokonanie prawidłowej kwalifikacji robót budowlanych i zastosowanie właściwego trybu postępowania.
WSA podkreślił, że obiekt budowlany nr 3 ma powierzchnię powyżej 50 m² (długość 13,65 m, szerokość wewnątrz 4,74 m oraz 9,13 m) i przylega do innych obiektów budowlanych, oznaczonych nr 2, 4 i 5. Z obiektem nr 2 jest on połączony drzwiami. Wszystkie wskazane obiekty wchodzą w skład Przedsiębiorstwa J. D. "[...]" i są wykorzystywane do prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Sąd podniósł, że na podstawie decyzji z dnia 28 grudnia 2010 r. inwestorzy uzyskali pozwolenie na wykonanie – w miejscu posadowienia obiektu nr [...], robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku gospodarczego o wiatę magazynową. Nadto obiekt nr [...] jest obudowany płytami stalowymi ze wszystkich stron (a z jednej z nich posiada podnoszoną mechanicznie bramę), posiada świetliki dachowe z płyty przezroczystej i pełni funkcję malarni proszkowej połączonej drzwiami z innymi obiektami.
W świetle tych okoliczności, w opinii Sądu, nie można uznać, że istniejący obecnie obiekt stanowi wiatę, która jak uznał organ odwoławczy jest odrębnym, samodzielnym konstrukcyjnie obiektem. O takiej jego kwalifikacji nie może świadczyć jedynie fakt, że konstrukcję nośną stanowią słupy stalowe, a przegroda od strony wschodniej wypełniona jest częściowo plandeką. Sporny obiekt posiada bowiem wspólne ściany z innymi współistniejącymi na tym terenie obiektami, w tym obiektem nr [...], wykonaną w formie bramy przesuwnej. Z całokształtu okoliczności faktycznych wynika, że obiekt konstrukcyjnie został przystosowany do funkcjonalnego powiązania z obiektem nr [...] poprzez połączony dach oraz wspólną ścianę z przejściem, co znajduje potwierdzenie także w oświadczeniach właściciela, który w toku postępowania wskazywał, że obiekt przygotowano do zmiany sposobu użytkowania. Z uwagi na jego konstrukcyjne powiązanie nie sposób zatem uznać tak jak organ odwoławczy, że jest obiektem samodzielnym konstrukcyjnie.
Z akt administracyjnych, w tym z protokołów oględzin i załączonej do nich dokumentacji fotograficznej, w opinii WSA, bezspornie wynika, że obiekt nr [...] konstrukcyjnie jest połączony z obiektem nr [...] i funkcjonalnie jest przystosowany do prowadzenia działalności gospodarczej. Ze wszystkich stron wydzielony został z przestrzeni za pomocą trwałych przegród i posiada okna. Wykonano w nim przejście do budynku nr [...] oraz instalacje, a jego lokalizacja wskazuje, że wchodzi w skład całego kompleksu obiektów budowlanych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej.
Oceniając rezultat całości samowolnie wykonanych robót budowlanych, które doprowadziły do powstania spornego obiektu, zdaniem Sądu należało uznać, że stanowi on budowlę, która spełnia funkcje użytkowe budynku, a jego realizacja w obecnym kształcie stanowiła rozbudowę (art. 3 pkt 6 p.b.) istniejącego obiektu budowlanego, a nie jak uznały organy legalną budowę, w zakresie której doszło następnie do samowolnej przebudowy (art. 3 pkt 7a p.b.). W takiej też sytuacji, jak wskazano w poprzednim wyroku, organy prowadząc postępowanie zobowiązane były wdrożyć tryb legalizacji określony w art. 48 - art. 49 p.b., a nie tryb naprawczy na podstawie art. 50 - art. 51 p.b.
WSA zgodził się z tym, że w wyniku samowolnie wykonanych robót budowlanych nie doszło do zmiany charakterystycznych parametrów samej wiaty, takich jak jej kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, czy szerokość. Należało jednak uznać, że zmiana parametrów użytkowych i technicznych obiektu nr [...] doprowadziła do zmiany kubatury i powierzchni zabudowy obiektów, w których prowadzona jest działalność produkcyjna, w tym do rozbudowy obiektu nr [...], a to na skutek konstrukcyjnego połączenia dachu obiektu nr [...] z przedłużonym dachem obiektu nr [...], a także posiadanie przez obydwa obiekty wspólnej ściany oraz przejścia.
W ocenie WSA, rozpoznając niniejszą sprawę organy nie wykonały w sposób prawidłowy całości zaleceń Sądu dotyczących dokonania oceny co do charakteru spornych robót budowlanych, gdyż nie rozpoznały całokształtu materiału dowodowego i nie uwzględniły istotnych okoliczności wskazanych przez Sąd.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli J. D. i A. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także - w obu przypadkach - zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucili naruszenie:
I. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez przyjęcie, iż organy nie uwzględniły oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Opolu i nie usunęły dostrzeżonych naruszeń prawa przez uznanie, że obiekt nr [...] był rozbudową a nie jego przebudową oraz że organ nie zastosował trybu art. 48-49 p.b., dokonując przy tym oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, a także nie wystąpiły okoliczności w zakresie istotnej zmiany stanu faktycznego, które skutkowałyby wyłączeniem stosowania tej samej oceny prawnej, zawartej w poprzednim wyroku WSA w Opolu z "27.02.2018 r. 9 sygn. akt II SA/Op 592/17)";
II. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 134 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych oraz prawnych aspektów sprawy, w szczególności nieuwzględnienie zasadnej argumentacji organu dotyczącej ustaleń faktycznych, będących podstawą podjętych rozstrzygnięć, poprzez nieuzasadnione uwzględnienie skargi, pomimo braku naruszenia przepisów;
III. prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy:
a) art. 3 pkt 6 w zw. z art. 48-49 p.b. poprzez uznanie, że nastąpiła rozbudowa przedmiotowej wiaty oraz że w niniejszej sprawie ma zastosowanie tryb legalizacji określony ww. przepisami,
b) art. 50, art. 50 ust. 1 pkt 1, poprzez ich niezastosowanie i jako przyjętego rzekomo bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, dokonanego przez organy obu instancji,
c) § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t. przez przyjęcie, że nastąpiła rozbudowa wiaty, która stanowi budynek.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł również WINB, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania sprawy co do istoty, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także - w obu przypadkach - zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, to jest art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. w zw. z art. 50 ust. 1 p.b. przez wskazanie, iż nie zaistniały przesłanki przyjęcia ww. przepisów za podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie, mimo iż okoliczności faktyczne i prawne sprawy, w tym charakter prac i budowli uzasadniały odniesienie się przez organy I i II instancji do ww. przepisów prawa,
2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez uznanie, iż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z brakiem podstaw odmowy nałożenia obowiązków legalizacyjnych i przeprowadzeniem postępowania w oderwaniu od całokształtu okoliczności sprawy, co skutkowało nieprawidłowym uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji o odmowie nałożenia obowiązków legalizacyjnych, mimo iż w stanie faktycznym i prawnym sprawy mieliśmy do czynienia z podstawami odmowy nałożenia obowiązków, a postępowanie przeprowadzono kompleksowo, przy uwzględnieniu zasad postępowania administracyjnego, w tym zasad prowadzenia postępowania dowodowego, a wyciągnięte wnioski mieszczą się w granicach logiki i są uzasadnione zarówno ustaleniami faktycznymi, jak i odpowiadają prawu.
W odpowiedziach na powyższe skargi kasacyjne skarżący w I instancji A. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o ich oddalenie i zasądzenie – w odniesieniu do skargi kasacyjnej J. D. i A. D. – od skarżących kasacyjnie solidarnie oraz – w odniesieniu do skargi kasacyjnej WINB – od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U.2024.935; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargi kasacyjne wniesione w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie zostały one oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Odnosząc się do pierwszego z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej A. i J. D. – naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. – stwierdzić należy, że jest on bezzasadny. WSA słusznie bowiem uznał, że organy nadzoru budowlanego, pomimo jednoznacznej treści wyroku WSA z dnia 27 lutego 2018 r., II SA/Op 592/17, nie wyjaśniły należycie czy istniejący aktualnie obiekt nr [...] ma samodzielny konstrukcyjnie charakter. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, WINB w tej kwestii ogólnie jedynie stwierdził, że choć obiekt nr [...] został konstrukcyjnie połączony z przedłużonym dachem obiektu nr [...], stanowi odrębny, samodzielny konstrukcyjnie obiekt, który ma niezależny charakter. Uznając go za samodzielną wiatę organ nie tylko nie uzasadnił wystarczająco tego stanowiska w kontekście okoliczności faktycznych ustalonych w toku całego postępowania, w tym wskazanych przez Sąd w poprzednim wyroku, ale także pomimo zaleceń Sądu nie wypowiedział się wprost czy obiekt nr [...] ma wspólną ścianę z obiektem nr [...], co by przeczyło przyjętej ocenie, że jest samodzielnym konstrukcyjnie obiektem, czy tylko do niego przylega i z jest z nim połączony drzwiami.
Zauważyć przy tym wypada, że zawarty w motywach zaskarżonej decyzji (s. 31-32) opis obiektu nr [...] w istocie przeczy twierdzeniom organu, że jest on budowlą o samodzielnej konstrukcji. Jak wynika z tego opisu, obiekt nr [...] zlokalizowany jest pomiędzy obiektami nr [...], nr [...] i nr [...]. Ściana od strony północnej z 6 otworami okiennymi i drzwiami należy do obiektu nr [...], ściana od strony wschodniej należy do obiektu nr [...], a przegroda od strony południowej, w górnej części należąca do obiektu nr [...], w znacznej części wykonana w formie bramy przesuwnej zamontowanej na konstrukcji obiektu nr [...] i nr [...] stanowi dla nich ścianę wspólną. Taki opis obiektu nr [...] nie świadczy o jego samodzielności, lecz przeciwnie – wskazuje na jego niesamodzielność. Nie przesądzając jednak wiążąco tej kwestii, gdyż rzeczą sądu administracyjnego jest kontrola zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a nie orzekanie za organy administracyjne, zgodzić się należy z Sądem I instancji, że organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły należycie oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 27 lutego 2018 r., II SA/Op 592/17 i z tego powodu decyzje organów obu instancji podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego.
Konsekwencją nienależytego wykonania wskazań zawartych w ww. wyroku jest niemożność dokonania prawidłowych ustaleń mających decydujący wpływ na poprawną kwalifikację wykonanych robót, od których to ustaleń – jak wiążąco podkreślił WSA w wyroku z dnia 27 lutego 2018 r., II SA/Op 592/17 – zależeć będzie zastosowanie prawidłowego trybu postępowania.
W tej sytuacji chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej A. i J. D. naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy i przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik.
Z tych samych względów nie jest też trafny zarzut skargi kasacyjnej WINB naruszenia art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Podkreślić należy, że prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego może nastąpić dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji nie przeprowadziły należycie postępowania, to przedwczesna byłaby wiążąca ocena co do tego, jakie przepisy prawa materialnego powinny mieć w tej sprawie zastosowanie. Ocena taka będzie możliwa dopiero po należytym wykonaniu przez organy nadzoru budowlanego wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 27 lutego 2018 r., II SA/Op 592/17. Z tego względu przedwczesne byłoby rozstrzyganie co do prawidłowości przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Dlatego też nie podlegały uwzględnieniu podnoszone w skardze kasacyjnej A. i J. D. zarzuty naruszenia art. 3 pkt 6 w zw. z art. 48-49 p.b.; art. 50, art. 50 ust. 1 pkt 1 (zapewne p.b. – chociaż w skardze kasacyjnej wyraźnie tego nie wskazano) oraz § 12 ust. 1 pkt 2 r.w.t., a także zarzut skargi kasacyjnej WINB naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. w zw. z art. 50 ust. 1 p.b.
W tych okolicznościach poczynione przez Sąd I instancji rozważania co do stosowania przepisów prawa materialnego uznać należy za wiążące jedynie warunkowo, tzn. w zależności od wyniku ustaleń faktycznych poczynionych przez organy nadzoru budowlanego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Co do zarzutu skargi kasacyjnej A. i J. D. naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w powiązaniu z art. 134 § 1 k.p.a. zauważyć ponadto należy, że w kodeksie postępowania administracyjnego art. 134 nie ma § 1, a sam art. 134 k.p.a. stanowi, iż "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". Nie jest to więc przepis, który był stosowany przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy, a zatem Sąd I instancji nie mógł tego unormowania naruszyć.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.