II SA/LU 458/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku gospodarczego, uznając brak możliwości legalizacji obiektu ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku gospodarczego, użytkowanego jako magazynowo-garażowy. Skarżący twierdzili, że obiekt służy działalności rolniczej i że toczy się postępowanie w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd uznał jednak, że obiekt jest niezgodny z obowiązującym planem, który nie przewiduje tego typu zabudowy ani funkcji wywołujących uciążliwości wykraczające poza teren działki. W związku z tym, sąd oddalił skargę, podtrzymując decyzję o nakazie rozbiórki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego M. Spółki jawnej oraz B. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku gospodarczego. Obiekt, o wymiarach w rzucie 21,20 m x 10,40 m, został wybudowany w 2016 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, co stanowiło samowolę budowlaną. Organy nadzoru budowlanego uznały, że nie ma możliwości legalizacji obiektu, ponieważ jego usytuowanie jest niezgodne z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy M. Plan ten przeznacza teren pod bazę Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej oraz pod zabudowę zagrodową, a nadbudowana część budynku gospodarczego, użytkowanego jako magazynowo-garażowy dla potrzeb przedsiębiorstwa, nie mieści się w tych kategoriach. Sąd podzielił stanowisko organów, podkreślając, że legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa tylko przy łącznym spełnieniu przesłanek zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego i braku naruszenia przepisów technicznych. W tej sprawie pierwsza przesłanka nie została spełniona. Sąd odrzucił również argument skarżących dotyczący toczącej się procedury zmiany planu miejscowego, wskazując, że ocena zgodności inwestycji powinna być dokonana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji, a wszczęcie procedury planistycznej nie gwarantuje zmiany planu ani jego treści. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, legalizacja samowoli budowlanej jest niedopuszczalna, jeśli obiekt jest niezgodny z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nadbudowana część budynku nie mieści się w kategoriach dopuszczalnych na danym terenie zgodnie z planem miejscowym (baza RSP lub zabudowa zagrodowa) i wywołuje uciążliwości wykraczające poza teren działki, co wyklucza możliwość legalizacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
P.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Samowola budowlana (budowa bez wymaganego pozwolenia) podlega sankcji w postaci nakazu rozbiórki.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, jeśli jest niezasadna.
Pomocnicze
P.b. art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa pod warunkiem zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz braku naruszenia przepisów technicznych uniemożliwiających doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
P.b. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Rozpoczęcie robót budowlanych wymaga uzyskania pozwolenia na budowę.
P.b. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wymienione w przepisie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę (obiekt w sprawie nie mieści się w tych wyłączeniach).
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organów w sposób zapewniający uwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny, czy materiał dowodowy uzasadnia wydanie decyzji.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Konst. RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność samowolnie nadbudowanej części budynku z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Brak możliwości legalizacji samowoli budowlanej ze względu na niezgodność z planem miejscowym. Ocena zgodności inwestycji według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji, niezależnie od toczącej się procedury zmiany planu.
Odrzucone argumenty
Obiekt służy działalności rolniczej i może być zalegalizowany jako element zabudowy zagrodowej. Tocząca się procedura zmiany planu miejscowego powinna wstrzymać postępowanie lub wpłynąć na możliwość legalizacji. Nakaz rozbiórki jest zbyt dolegliwy i nieproporcjonalny w sytuacji potencjalnej przyszłej legalizacji. Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego oraz pominięcie interesu strony.
Godne uwagi sformułowania
nadbudowana część budynku, użytkowanego jako magazynowo-garażowy dla potrzeb przedsiębiorstwa [...] nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych kategorii inwestycji jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem w sprawie jest wydanie nakazu rozbiórki tego obiektu Ocena zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym dokonuje się według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji zmiana planu miejscowego dokonana przed wykonaniem zaskarżonej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej (nakaz rozbiórki) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 k.p.a.
Skład orzekający
Grażyna Pawlos-Janusz
przewodniczący
Grzegorz Grymuza
sprawozdawca
Bogusław Wiśniewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wyklucza legalizację samowoli budowlanej, nawet w sytuacji toczącej się procedury zmiany planu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niezgodności z planem miejscowym i charakteru obiektu (magazynowo-garażowy dla przedsiębiorstwa, a nie zabudowa zagrodowa).
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowy konflikt między inwestorem a planem zagospodarowania przestrzennego w kontekście samowoli budowlanej. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.
“Samowola budowlana: dlaczego zmiana planu miejscowego nie zawsze ratuje inwestycję?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Lu 458/20 - Wyrok WSA w Lublinie Data orzeczenia 2020-12-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-31 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sędziowie Bogusław Wiśniewski Grażyna Pawlos-Janusz /przewodniczący/ Grzegorz Grymuza /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 1229/21 - Wyrok NSA z 2024-02-13 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1186 art. 29, art. 30, art. 48 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego M. Spółki jawnej T. G., B. G. z siedzibą w M. oraz B. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] maja 2020 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) w związku z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym), po rozpatrzeniu odwołania P. P.-H.-U. [...] Spółka Jawna T. G., B. G. i B. G., Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. z [...] marca 2020 r., znak: [...], nakazującą T. i B. G. rozbiórkę samowolnie nadbudowanej części budynku gospodarczego użytkowanego jako magazynowo-garażowy o wymiarach w rzucie 21,20 m x 10,40 m, położonego na działkach nr [...] w M. . Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Na działkach nr [...] w M. inwestorzy T. i B. G. wykonali roboty budowlane polegające na nadbudowie części budynku gospodarczego użytkowanego jako magazynowo-garażowy dla potrzeb przedsiębiorstwa P.-H.-U. [...] Spółka Jawna T. G., B. G.. Obiekt ten służy do przechowywania betoniarek i samochodów ciężarowych. Nadbudowana część ma wymiary w rzucie 21,20 m x 10,40 m. Obiekt ten został wybudowany w 2016 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego), a zatem w warunkach samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające legalizację samowoli budowlanej na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, ponieważ usytuowanie obiektu jest niezgodne z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Gminnej Rady N. w M. z [...] grudnia 1987 r. (Dz. U. Woj. Lub. z 1988 r. nr 3, poz. 26), zmienionego uchwałą Rady Gminy M. N. [...] z [...] lutego 2001 r. (Dz. U. Woj. Lub. nr 23, poz. 403) oraz uchwałą Rady Gminy M. N. [...] z [...] maja 2016 r. (Dz. U. Woj. Lub. poz. 2599). Według planu, działki nr [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolami T11RPU przeznaczonym pod bazę Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej oraz MI6RM przeznaczonym pod zabudowę zagrodową. Nie ulega, zdaniem organu odwoławczego, wątpliwości, że nadbudowana części budynku, użytkowanego jako magazynowo-garażowy dla potrzeb przedsiębiorstwa P.-H.-U. [...] Spółka Jawna T. G., B. G., nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych kategorii inwestycji, których realizacja jest dopuszczalna na obszarze T11RPU oraz [...] Organ nadzoru budowlanego uznał, że skoro nie ma możliwości wykazania zgodności wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie rozstrzygania sprawy, nie ma podstaw do jego legalizacji. Z uwagi na tę okoliczność jedyną formą przywrócenia stanu zgodnego z prawem jest nakaz rozbiórki. Organ drugiej instancji podzielił powyższe ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Odnosząc się do podnoszonej w odwołaniu kwestii dotyczącej złożonego przez inwestorów wniosku o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdził, że kwestia ta pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W ocenie organu, art. 48-49 Prawa budowlanego nie uzależniają wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w przedmiocie legalizacji samowoli budowlanej od uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku inwestora o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź też od zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Procedura uchwalenia planu jest bowiem elementem tworzenia prawa miejscowego i strona nie ma wpływu na jej rezultat. Może jedynie wystąpić z inicjatywą do organu uchwałodawczego gminy o podjęcie prac zmierzających do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże nie stanowi to zagadnienia wstępnego określonego w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż brak jest związku przyczynowego pomiędzy prowadzonym postępowaniem administracyjnym a ewentualnym, uchwalonym w przyszłości planem zagospodarowania przestrzennego. Identycznie ocenić należy inicjatywę podjęcia prac w zakresie zmiany studium bądź planu (por. wyroki NSA: z 5 lutego 2013 r., II OSK 1843/11, CBOSA; z 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2420/11, CBOSA). Zdaniem organu drugiej instancji, prace nad zmianą planu nie mają wpływu na postępowanie w przedmiocie ustalenia skutków samowoli budowlanej, gdyż w przypadku obowiązywania planu jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji. Badając warunki ewentualnej legalizacji, organ ocenia, czy obiekt jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania. Stąd też ewentualna zmiana planu zagospodarowania przestrzennego nie może mieć wpływu na tok postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej, tym bardziej, że jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, (por. wyrok NSA z 5 lutego 2013 r., II OSK 1843/11, wyrok WSA w Bydgoszczy z 3 października 2006 r., II SA/Bd 732/06; wyrok WSA w Łodzi z 1 lutego 2008 r., II SA/Łd 910/07, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). Podniesiony w odwołaniu zarzut braku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu WINB również uznał za nieuzasadniony, ponieważ organ pierwszej instancji pismem z [...] marca 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 10 k.p.a., zawiadomił strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a także o możliwości składania oświadczeń, z którego strony nie skorzystały. W ocenie organu odwoławczego, PINB w Ś. trafnie uznał, że przedmiotowy obiekt magazynowo-garażowy powstał w oczywistej sprzeczności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi zatem na wyczerpanie przesłanek określonych w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organy obu instancji uznały zaistnienie przesłanki nakazania rozbiórki tego obiektu, nie znajdując podstaw do jego legalizacji. Skargę na decyzję organu drugiej instancji wnieśli P. H.-U. [...] Spółka Jawna T. G., B. G. oraz B. G., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. a/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nakazanie rozbiórki samowolnie wykonanych robót budowlanych; b/ art. 7, art., 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy, a w szczególności dokonanie nieprawidłowej oceny kwestii powzięcia przez Radę Gminy M. uchwały nr [...] z [...] czerwca 2019 r. w sprawie zmiany uchwały Nr [...] Rady Gminy M. z [...] września 2018 r., zmienionej uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. oraz uchwały Nr [...] z [...] września 2019 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. w miejscowości M., co w konsekwencji rzutuje na przedwczesność decyzji o nakazie rozbiórki; c/ art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokonania w uzasadnieniu wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz jego wyczerpującego rozpatrzenia, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz zasady budzenia zaufania obywateli do organów Państwa, w szczególności pominięcie faktu, że działki objęte zaskarżoną decyzją są wykorzystywane pod uprawy rolne, a usytuowanie spornego obiektu miało służyć działalności rolniczej; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy: a/ art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez nieprawidłowe zastosowanie środka prawnego w postaci wydania nakazu rozbiórki w formie decyzji administracyjnej podczas, gdy w realiach niniejszej sprawy istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej; b/ art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez nadmierną ingerencję w uprawnienia właścicielskie skarżących. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutów skarżący ponieśli, że celem art. 48 Prawa budowlanego nie jest stosowanie represji (temu służą przepisy karne), ale dążenie do przywrócenia obiektu do poprzedniego, zgodnego z prawem stanu, względnie usunięcie stanu powstałego w wyniku dopuszczenia się przez inwestora samowoli budowlanej. Stosując art. 48, organy nadzoru budowlanego powinny mieć więc zawsze na uwadze ten cel. Skarżący podkreślili, że [...] czerwca 2014 r. nabyli w drodze umowy sprzedaży działki nr [...], w tym [...] ha grunty rolne, pozostała natomiast część zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkami gospodarczymi. Te działki stanowiły wcześniej własność nieistniejącego już podmiotu gospodarczego - R. , z przeznaczeniem pod działalność rolniczą. Obiekt nr [...] budynek gospodarczy - był (i jest w dalszym ciągu) halą na maszyny rolnicze z przybudówką na zboże, z drugiej zaś strony budynku zlokalizowany jest warsztat z częścią garażową. Zdaniem skarżących, organ pierwszej instancji błędnie zatem przyjął, że obiekt w całości służy działalności gospodarczej wytwórni betonu, gdyż w realiach niniejszej sprawy wykorzystywany jest do prowadzenia działalności rolniczej. Skarżący prowadzi bowiem także działalność rolniczą, co wynika z akt rejestrowych spółki, gdzie jako przedmiot działalności wpisany jest kod PKD [...] - "Uprawa zbóż, roślin strączkowych i roślin oleistych na nasiona, z wyłączeniem ryżu", a zatem częściowo kontynuuje działalność prowadzoną przez RSP. Organ drugiej instancji w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do powyższej istotnej kwestii, dopuszczając się rażącego naruszenia art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z 107 § 3 k.p.a. Ponadto, jak wskazali skarżący, zgodnie z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M. dopuszczalna jest możliwość doinwestowania poszczególnych istniejących działek zagrodowych o brakujące elementy zagospodarowania (garaże, budynki gospodarcze). Wobec tego obiekt budowlany będący przedmiotem zaskarżonej decyzji, spełnia to kryterium. Skarżący podnieśli ponadto, że organy administracji w niniejszej sprawie dokonały ustaleń w oparciu o obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy M. w zakresie przeznaczenia terenu, na którym został wybudowany obiekt budowlany, jednakże w obrocie prawnym znajdują się obecnie wyżej powołane uchwały Rady Gminy M. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy M. oraz w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. w miejscowości M.. Skarżący podnieśli, że zgodnie z treścią tych dokumentów, procedowana zmiana planu zagospodarowania przestrzennego Gminy M. w miejscowości M. pozwoli na zabudowę działki nr [...] obiektem budowlanym będącym przedmiotem niniejszego postępowania. Zdaniem skarżących, w sytuacji, gdy plan miejscowy, który wyłączał wcześniej zabudowę, uległ zmianie bądź ulegnie zmianie, wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego jest przedwczesne. Powołali się na stanowisko wyrażone w jednym z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego "zmiana planu miejscowego dokonana przed wykonaniem zaskarżonej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej (nakaz rozbiórki) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia przez skarżących do organu administracji z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 k.p.a." (wyrok NSA z 19 lipca 1999 r., IV SA 1105/97, CBOSA oraz wyrok WSA w Krakowie z 8 grudnia 2011 r., II SA/Kr 1448/11, CBOSA). Skarżący wskazali, że organy administracji dokonały oceny stosunku prawnego z pominięciem zbadania przesłanek interesu społecznego i uzasadnionego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W sytuacji, gdy ustaje byt jednego z elementów stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji z powodu zmiany przedmiotu rozstrzygnięcia, można przyjąć, że uchylenie bądź zmiana takiej decyzji leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Porządkuje bowiem sytuację prawną przez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która nie nadaje się do wykonania wobec zaistnienia nowych okoliczności. W ocenie skarżących, rozstrzygając niniejszą sprawę, organy administracji powinny były uwzględnić, że w odniesieniu do samowoli budowlanej w przypadku zgodności obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego ustawodawca przewidział możliwość jego legalizacji na mocy przepisu art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe, w przedmiotowej sprawie powinno zostać rozważone, mając na uwadze zasadę proporcjonalności, czy w zmienionym stanie faktycznym sprawy, zastosowanie użytego w zaskarżonej decyzji środka prawnego nie jest zbyt uciążliwe dla strony wobec możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem w drodze postępowania legalizacyjnego. Skarżący podkreślili, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów Prawa budowlanego. Dlatego należy wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez prawo. Skoro w stanie faktycznym sprawy będzie istniała ewentualna możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem przez jego legalizację na skutek zmiany przepisów prawa miejscowego, to organy powinny tę możliwość rozważyć. Brak tej oceny wskazuje na naruszenie przez zaskarżoną decyzję art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a., a w konsekwencji, naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego przez jego co najmniej przedwczesne zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Spór koncentruje się wokół nałożenia na T. i B. G. nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu magazynowo-garażowego, położonego na działkach nr [...] w M. , którego legalizacja – w ocenie organów obu instancji – jest niedopuszczalna. Niekwestionowane jest, że w świetle obowiązujących w dacie wydania decyzji drugoinstancyjnej przepisów art. 29 i art. 30 w związku z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, wzniesienie będącego przedmiotem niniejszego postępowania obiektu budowlanego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zasadą obowiązującą w prawie budowlanym jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Obiekt magazynowo-garażowy o wskazanych na wstępie parametrach nie został wymieniony w żadnym z wyjątków od zasady obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji organy zasadnie przyjęły, że budowa tego obiektu wymagała pozwolenia na budowę. Bezsporna jest również okoliczność, że inwestorzy - T. i B. G. tego pozwolenia nie uzyskali. Budowa obiektu budowlanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, sankcjonowaną nakazem rozbiórki obiektu. Ustawodawca wprawdzie wprowadził możliwość uchylenia się od tej sankcji poprzez legalizację samowoli budowlanej (art. 48 ust. 2 i nast. Prawa budowlanego), jednak – w ocenie Sądu – organy prawidłowo uznały, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy legalizacja samowoli jest niedopuszczalna z uwagi na sprzeczność usytuowania spornego obiektu z przepisami obowiązującego na obszarze tej inwestycji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w konsekwencji zasadnie przyjęły, że jednym dopuszczalnym rozstrzygnięciem w sprawie jest wydanie nakazu rozbiórki tego obiektu. Skarżący wprawdzie zasadnie podnieśli, że priorytetem dla ustawodawcy jest dążenie do legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu, nie zaś zastosowanie dotkliwej sankcji w postaci nakazania jego rozbiórki, nie można jednak tracić z pola widzenia, że legalizacja ta następuje z zachowaniem ściśle określonych w ustawie warunków, wymienionych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Pierwszym z nich jest zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, drugim zaś – brak naruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Legalizacja samowoli budowlanej jest możliwa jedynie przy łącznym spełnieniu tych przesłanek. W rozpoznawanej sprawie nie została spełniona pierwsza z przesłanek, gdyż istnieje sprzeczność usytuowania samowolnie wzniesionego obiektu z postanowieniami obowiązującego na działkach nr [...] w M. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy M., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Gminnej Rady N. w M. z [...] grudnia 1987 r. (Dz. U. Woj. Lub. z 1988 r. nr 3, poz. 26), zmienionego uchwałą Rady Gminy M. N. [...] z [...] lutego 2001 r. (Dz. U. Woj. Lub. nr 23, poz. 403) oraz uchwałą Rady Gminy M. N. [...] z [...] maja 2016 r. (Dz. U. Woj. Lub. poz. 2599), działki nr [...] znajdują się na terenie oznaczonym symbolami [...] - przeznaczonym pod bazę R. oraz [...] - przeznaczonym pod zabudowę zagrodową. Na obszarze [...] dopuszcza się adaptację z możliwością rozbudowy na posiadanym terenie i zakazem zwiększania strefy uciążliwości od strony północnej, południowej i wschodniej, natomiast na obszarze [...] dopuszcza się: 1) przejście przez teren sieci i urządzeń infrastruktury technicznej, niezbędnej dla obsługi obszaru (deszczowanie, energia elektryczna itp.), 2) doinwestowanie poszczególnych istniejących działek zagrodowych o brakujące elementy zagospodarowania (garaże, budynki gospodarcze), zaś wyklucza się: 1) lokalizację na terenie zabudowy zagrodowej ferm hodowlanych mogących pogorszyć stan środowiska, 2) lokalizację funkcji kolidujących z podstawową funkcją obszaru oraz wywołujących uciążliwości wykraczające poza granice terenu, do którego inwestor ma tytuł prawny. Nadbudowanie w 2016 r. hali magazynowo-garażowej nie stanowi ani adaptacji czy rozbudowy obiektu na potrzeby spółdzielni, która od dawna nie istnieje, ani elementu zabudowy zagrodowej, co stanowi zasadniczą i wystarczającą barierę dla przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w niniejszej sprawie. Bezspornie na nabytych przez skarżących działkach, w tym na działkach nr [...], funkcjonuje zakład produkcji betonu [...]. Z dokumentów, m.in. z map i zdjęć zamieszczonych w aktach administracyjnych sprawy, wynika, że na działkach nr [...], [...], [...] znajdują się węzły betoniarskie, natomiast na działkach nr: [...], [...], [...] - hale magazynowo-garażowe związane z funkcjonowaniem zakładu produkcji betonu. Nie sposób zatem przyjąć, aby będąca przedmiotem niniejszej sprawy hala była wykorzystywana jako budynek gospodarczy związany z działalnością rolniczą, tym bardziej, że skarżący podpisali protokół oględzin działek nr [...], w których pracownik organu nadzoru budowlanego wprost wskazał, że część hali obejmująca dokonaną nadbudowę pełni rolę magazynowo-garażową dla potrzeb przedsiębiorstwa (k. 46 akt adm.), służąc m.in. do garażowania samochodów ciężarowych i betoniarek (k. 40 akt adm.). Należy zatem w pełni podzielić stanowisko organu drugiej instancji, że nadbudowana części budynku, użytkowanego jako magazynowo-garażowy dla potrzeb przedsiębiorstwa P.-H.-U. [...] Spółka Jawna T. G., B. G., nie mieści się w żadnej z wyżej wskazanych kategorii inwestycji, których realizacja jest dopuszczalna na obszarze [...] oraz [...]. Dodatkowo w § 29 ust. 1 planu miejscowego wykluczono na tym terenie lokalizację funkcji wywołujących uciążliwości wykraczające poza granice terenu do którego inwestor ma tytuł prawny. Przedmiotowy obiekt wraz z pozostałymi wchodzi w skład zespołu obiektów budowlanych i urządzeń służących do produkcji betonu (wytwórnia betonu). Tego rodzaju usługi należą niewątpliwie do usług wywołujących uciążliwości wykraczające poza granice terenu działki, na której zostały usytuowane obiekty, w związku z czym możność pobudowania takiego obiektu wykluczona została w § 29 ust. 1 planu miejscowego. W tej sytuacji – jak wyżej wskazano – jedynym dopuszczalnym prawnie rozstrzygnięciem było wydanie nakazu rozbiórki spornego magazynu. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi, dotyczącego nieuwzględnienia przez organy okoliczności wszczęcia procedury zmiany studium i procedury uchwalenia nowego planu miejscowego, która ma w założeniu zmienić przeznaczenie działek nr [...] w sposób umożliwiający w przyszłości legalizację samowoli budowlanej, należy uznać go za całkowicie bezzasadny. Jeżeli na terenie, na którym samowolnie wzniesiono obiekt budowlany, obowiązuje plan miejscowy - tylko ten plan może być podstawą oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym dokonuje się według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania decyzji (por. wyroki NSA: z 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, LEX nr 347963; z 10 marca 2010 r., II OSK 475/09 – CBOSA; z 18 maja 2012 r., II OSK 2561/11, LEX nr 1219117). Wbrew zarzutowi skargi, bez wpływu na wynik sprawy pozostaje zatem okoliczność wszczęcia przez radę gminy procedury zmiany obowiązującego na działkach nr [...] studium oraz procedury uchwalenia nowego planu miejscowego poprzez podjęcie uchwał intencyjnych. Zmiana studium i przyjęcie nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego są zdarzeniami przyszłymi i niepewnymi. Następują one w wyniku ustawowo uregulowanej procedury planistycznej. Samo wszczęcie procedury planistycznej nie obliguje rady gminy do podjęcia finalnej uchwały planistycznej. Stąd nie można wykluczyć, że przewidywane zdarzenia w postaci zmiany studium i uchwalenia nowego planu miejscowego w ogóle nie nastąpią, natomiast, jeżeli nawet nastąpią, nie sposób przewidzieć ich rezultatu. Postępowanie planistyczne jest bowiem procesem legislacyjnym, w którym treść finalnych ustaleń jest wypadkową stanowisk różnych organów administracji (nie tylko organów gminy), podmiotów uzgadniających i opiniujących projekt uchwały, czy wreszcie członków społeczeństwa wnoszących wnioski i uwagi do projektu uchwały. Nie sposób zatem stwierdzić na etapie inicjującym proces uchwałodawczy ani tego, czy uchwała w ogóle zostanie podjęta, ani tego, jakie będą przyjęte w niej ustalenia. Z tego względu nie można przyjąć, by ewentualność przyszłej zmiany aktów planowania przestrzennego rzutowała w jakikolwiek sposób na tok procedowania organów nadzoru budowlanego w sprawie samowoli budowlanej. Obowiązkiem tych organów – jak zresztą wszystkich organów administracji – jest rozstrzyganie według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia. W sprawach legalizacji samowoli budowlanej na obszarach objętych planem miejscowym kluczowym elementem stanu prawnego jest treść obowiązującego planu. Stąd organy związane są treścią planu obowiązującą w dacie wydania decyzji w sprawie samowoli budowlanej. Z powyższym w żaden sposób nie koliduje powołana w skardze teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, że "zmiana planu miejscowego dokonana przed wykonaniem zaskarżonej decyzji o usunięciu samowoli budowlanej (nakaz rozbiórki) może stanowić uzasadnioną przesłankę do wystąpienia przez skarżących do organu administracji z wnioskiem o wszczęcie postępowania w celu uchylenia tej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. bądź stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 162 k.p.a." (wyrok NSA z 19 lipca 1999 r., IV SA 1105/97, CBOSA). Po pierwsze, wyrok ten został wydany w stanie prawnym, w którym zmiana planu miejscowego już nastąpiła, po drugie zaś, NSA wypowiedział się w nim o możliwości zastosowania trybów nadzwyczajnych wzruszania ostatecznej, niewadliwej decyzji administracyjnej, nie zaś o wpływie zmiany planu na ocenę legalności tej decyzji. W świetle powyższych argumentów żaden z zarzutów skargi nie jest zasadny, nie doszło bowiem ani do naruszenia art. 48 Prawa budowlanego (prawidłowo wykluczono możliwość legalizacji samowoli budowlanej i nałożono nakaz rozbiórki), ani do naruszenia przepisów postępowania (prawidłowo zebrano i wszechstronnie rozważono materiał dowodowy, a także prawidłowo wyjaśniono wszystkie przesłanki faktyczne i prawne, które doprowadziły do nakazania rozbiórki obiektu). Sąd w związku z tym oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI