II OSK 1223/06

Naczelny Sąd Administracyjny2006-11-07
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowędroga krajowaprawo budowlaneprawo administracyjneinteres prawnyczynny udział stronywznowienie postępowanianaruszenie przepisówNSA

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że naruszono prawo procesowe i materialne w sprawie pozwolenia na budowę drogi krajowej, które pozbawiło stronę możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie odmowy uchylenia pozwolenia na budowę drogi krajowej. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że naruszono prawo procesowe (czynny udział strony) i materialne (ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, warunki techniczne dróg). Kluczowe było to, że skarżąca, prowadząca zajazd, została pominięta w postępowaniu, a przebudowa drogi pozbawiła ją możliwości korzystania z nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną U. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB). Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę drogi krajowej, a skarżąca podnosiła, że przebudowa drogi uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej w zajezdzie z powodu likwidacji zjazdów. WSA w Warszawie uznał, że decyzja GINB była zgodna z prawem, mimo wcześniejszych ustaleń o naruszeniu przepisów procesowych (art. 10, 61 § 4, 139 k.p.a.) i zakazu reformationis in peius w poprzednim postępowaniu. NSA uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że WSA błędnie ocenił działania organów administracji i nie zastosował przepisów prawa materialnego (Prawo budowlane, rozporządzenie o warunkach technicznych dróg). Kluczowe było naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz brak uwzględnienia uzasadnionego interesu skarżącej, prowadzącej działalność gospodarczą. NSA podkreślił, że konstytucyjnie chroniona własność wymaga szczególnej ochrony interesów stron, a lakoniczne uzasadnienie decyzji GINB było niewystarczające. Sąd wskazał na potrzebę wnikliwego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji, uwzględniając zarówno prawo materialne, jak i procesowe, a także interes społeczny i słuszny interes obywatela.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, WSA dokonał błędnej oceny działań organów i nie zastosował wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nieprawidłowo ocenił działania organów administracji, nie uwzględniając naruszenia przepisów procesowych dotyczących czynnego udziału strony oraz przepisów prawa materialnego chroniących uzasadnione interesy osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

ppsa art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ppsa art. 203 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ppsa art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy naruszenia przepisów postępowania, w tym braku czynnego udziału strony.

ppsa art. 138 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy rozstrzygnięć organu odwoławczego.

ppsa art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądu oceną prawną i wskazaniami zawartymi w orzeczeniu sądu wyższej instancji.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.

k.p.a. art. 61 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakaz reformationis in peius.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 85

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przesłanka wznowienia postępowania (brak udziału strony bez winy).

k.p.a. art. 149 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek uwzględniania uzasadnionych interesów osób trzecich.

u.p.b. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

rozp. warunki techniczne dróg § 9

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Warunki stosowania zjazdów na drogach głównych ruchu przyspieszonego.

rozp. warunki techniczne dróg § 113

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Usytuowanie zjazdów w miejscach nie zagrażających bezpieczeństwu ruchu.

rozp. warunki techniczne dróg § 77

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Dostosowanie zjazdów do wymiarów gabarytowych pojazdów.

rozp. warunki techniczne dróg § 78

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie

Wyposażenie zjazdów w dodatkowe pasy ruchu.

Konstytucja RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przed WSA, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w powiązaniu z art. 7 i 77 oraz 85 kpa. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędne niezastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 6 i art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 Kpa. Naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (par. 77 i 78).

Godne uwagi sformułowania

naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym naruszenie zakazu reformationis in peius nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że rozstrzygnięcie sprawy przy takim uzasadnieniu jest zgodne z prawem konstytucyjnie chroniona własność lakoniczna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego

Skład orzekający

Alicja Plucińska-Filipowicz

sprawozdawca

Jerzy Stelmasiak

członek

Zygmunt Niewiadomski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naruszenie przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście ochrony uzasadnionych interesów stron i ich prawa do udziału w postępowaniu, a także interpretacja przepisów dotyczących pozwoleń na budowę dróg i zjazdów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przebudowy drogi krajowej i wpływu na działalność gospodarczą przy niej zlokalizowaną. Interpretacja przepisów może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między inwestycją drogową a prawem strony do prowadzenia działalności gospodarczej, co jest częstym problemem w praktyce. Nacisk na ochronę własności i uzasadnionych interesów obywateli dodaje jej wymiaru społecznego.

Droga krajowa kontra zajazd: NSA chroni prawo przedsiębiorcy do zjazdu i działalności gospodarczej.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1223/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2006-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-08-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska- Filipowicz /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Zygmunt Niewiadomski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1552/05 - Wyrok WSA w Warszawie z 2006-04-12
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 185 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski Sędziowie Alicja Plucińska-Filipowicz /spr./ Jerzy Stelmasiak Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1552/05 w sprawie ze skargi U. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę drogi krajowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz U. L. kwotę 350 (słownie: trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi U. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lipca 2004 r. wydaną po ponownym rozpoznaniu sprawy w wyniku uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1626/04 decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2002 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na przebudowie drogi krajowej - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartej w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt VII SA/Wa 1626/04 decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. była wydana z naruszeniem przepisów art. art. 10, 61 ( 4 i 139 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 ( 1 pkt 2 kpa. Doszło w szczególności do "naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym oraz do naruszenia zakazu reformationis in peius ustanowionego w art. 139 kpa", wobec orzeczenia na niekorzyść skarżącej U. L. Organ miał obowiązek podjąć działania mające na celu ustalenie prawidłowego adresu strony skarżącej, jednakże tego nie uczynił. Wobec zaistniałych naruszeń prawidłowe było ustalenie, że skarżąca bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu dotyczącym przebudowy drogi krajowej nr [...] P - S. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia 16 lipca 2004 r. wydaną w postępowaniu wznowieniowym prowadzonym na wniosek U. L., po wznowieniu postępowania stwierdził, że kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 ( 1 pkt 4 kpa jednakże odmówił jej uchylenia z uwagi na to, że w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania U. L. od powyższej decyzji, w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając decyzję wskazał, że postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2004 r. organ wojewódzki wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia 15 stycznia 2002 r. wobec zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 ( 1 pkt 4 kpa, co stanowiło podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy /art. 149 ( 2 kpa/. Następnie uznał, że brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji, bowiem została ona wydana zgodnie z prawem.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. L. zarzucając naruszenie prawa procesowego poprzez nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w szczególności podniosła, że przebudowa przedmiotowej drogi uniemożliwia korzystanie z jej nieruchomości zgodnie z przeznaczeniem, to jest do prowadzenia działalności gospodarczej w zajeździe Monika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie jest usprawiedliwiona.
Sąd stwierdził, że zarówno organ administracji publicznej jak i sąd orzekający w sprawie jest związany na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 1626/06, wydanym po rozpoznaniu skargi U. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r.
Po ponownym rozpoznania odwołania U. L. od decyzji organu wojewódzkiego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję z dnia [...] września 2005 r., którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 16 lipca 2004 r. wydaną po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2002 r. Według Sądu I instancji obecnie wydana przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzja jest zgodna ze wskazaniami i oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu z dnia 24 lutego 2005 roku. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2004 r. Wojewoda uznał, że zaistniała ustawowa podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 ( 1 pkt 4 kpa, bowiem U. L. nie brała udziału bez własnej winy w postępowaniu w sprawie przebudowy drogi. Postępowanie było więc dotknięte wadą, skutkującą wznowieniem postępowania. Kwestionowana decyzja Wojewody Wielkopolskiego z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nie powinna być jednak na podstawie art. 151 ( 1 pkt 2 kpa uchylona, bowiem nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy, byłaby wyłącznie decyzją odpowiadającą decyzji dotychczasowej. Z tego względu zapadło orzeczenie stwierdzające wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem art. 145 ( 1 pkt 4 kpa oraz o odmowie uchylenia tej decyzji na podstawie art. 151 ( 2 kpa.
Orzekając o odmowie uchylenia kwestionowanej decyzji organ podał, że "w sprawie zjazdu na działkę U. L. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu wyraziła opinię negatywną". Nie jest też możliwe nakazanie inwestorowi zastosowania określonych rozwiązań projektowych uwzględniających wnioski osoby trzeciej a ponadto U. L. ma zapewniony dostęp do drogi publicznej. Naruszenie przepisów procesowych przy wydawaniu kwestionowanej decyzji nie miało zatem wpływu na treść podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest zgodne z prawem materialnym.
Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz. U. Nr 43, poz. 430/ stanowi, że na drodze głównej ruchu przyspieszonego jaką jest droga nr [...] P. – S., stosowanie zjazdów jest dopuszczalne wyjątkowo, gdy brak jest innej możliwości dojazdu lub nie jest uzasadnione bądź możliwe wykonanie albo wykorzystanie istniejącej drogi klasy D lub L do obsługi przyległych nieruchomości /( 9 ust. 1 pkt 3/. Zgodnie z tym rozporządzeniem wyjazd z drogi do obiektu i wyjazd na drogę publiczną nie mogą być usytuowane w miejscach zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego, a w szczególności w obszarze oddziaływania skrzyżowania lub węzła /( 113 ust. 7/. Na działkę skarżącej możliwy jest natomiast wjazd z drogi wojewódzkiej nr 160 /niższej klasy/ oraz z drogi na działce nr 189. Z tego względu Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Poznaniu nie wyraził zgody na wykonanie zjazdu do posesji skarżącej - działki nr 37/4 /37/12/. Zgodnie z projektem budowlanym przebudowy drogi nr [...] został wykonany publiczny zjazd bezpośredni z działki nr 37/4 na drogę krajową, który jest wyjazdem z terenu parkingu przy zajeździe M. w kierunku Poznania. Podnoszony zarzut likwidacji przy przebudowie drogi istniejącego wjazdu i zjazdu w obie strony nie może być skutecznie podnoszony w sprawie, w której sąd administracyjny bada legalność przebudowy drogi krajowej. W przypadku przebudowy drogi kwestia zachowania istniejących zjazdów należy do zarządcy drogi, który może odmówić zezwolenia na lokalizację zjazdu ze względu na zasadę bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła U. L. reprezentowana przez radcę prawnego M. P., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając:
1. Naruszenie przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a mianowicie art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa w powiązaniu z art. 7 i 77 oraz 85 kpa, bowiem Sąd I instancji dokonał błędnej oceny działań organów administracji publicznej i w konsekwencji nie zastosował wskazanego przepisu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa ocena działań organów administracji publicznej powinna była skłonić Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1/ błędne niezastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 6 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 7 Kpa w ten sposób, że gdyby przepisy te zastosować, to Sąd I instancji musiałby uznać, że organ wydający zaskarżoną decyzję naruszył prawo wydając tą decyzję, co skutkowałoby jej uchyleniem,
2/ błędne niezastosowanie przepisów ( 77 i 78 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla się, iż organ wydający zaskarżoną decyzję nie wyjaśnił wszelkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie i nie uzasadnił tej decyzji w sposób właściwy. Jak wynika z uzasadnienia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jej merytoryczna część obejmuje fragment zaczynający się od słów "W wyniku ponownej analizy..." i kończy się wyrazami "ma dostęp do drogi publicznej". Tekst liczy 11 linijek /niepełnych/ i to wszystko co ma do powiedzenia organ administracji publicznej w sprawie, która dotyczy tego, że przebudowana droga publiczna została wykonana w sposób pozbawiający skarżącą możliwości wykorzystania jej nieruchomości zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem, to jest do prowadzenia działalności gospodarczej /zajazdu dla tirów/, naruszając prawo własności skarżącej. Sąd I instancji uznając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji powyższe wady zaskarżonej decyzji zaakceptował oddalając skargę, co nastąpiło w wyniku błędnej oceny działań organów administracji publicznej.
Wnosząca skargę kasacyjną podnosi też, że zgodnie z ( 55 ust. 1 pkt 3 cytowanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, zjazd do nieruchomości skarżącej jest zjazdem publicznym, który stosownie do ( 77 tego rozporządzenia powinien być zaprojektowany i wybudowany w sposób dostosowany do wymiarów gabarytowych pojazdów, dla których jest przeznaczony. Zjazd do zajazdu skarżącej był przeznaczony przede wszystkim dla samochodów ciężarowych /tirów/. W myśl ( 78 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia zjazd można było zaprojektować tak, aby był on wyposażony w dodatkowe pasy ruchu dla pojazdów skręcających z tej drogi. Ponadto przepis art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego przewiduje możliwość w przypadkach szczególnie uzasadnionych dopuszczenia się odstąpienia od przepisów techniczno-budowlanych, zaś taki przypadek występował w związku z istnieniem zajazdu na nieruchomości skarżącej z czym wiązała się kwestia przewidzenia w pozwoleniu na budowę prawidłowego zjazdu. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zauważa także związek wadliwego rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa przy wydawaniu pozwolenia na budowę, to jest nie zapewnienia skarżącej udziału w tym postępowaniu. Jako niesporną w sprawie uznano bowiem okoliczność zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 ( 1 pkt 4 Kpa. Nie poparto też żadnym dowodem stwierdzonej w zaskarżonej decyzji i potwierdzonej przez Sąd I instancji okoliczności, iż zapewniono możliwość dojazdu do nieruchomości skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "ppsa", skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach:
1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie /art. 174 pkt 1/,
2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2/.
Art. 175 ( 1 ppsa wymaga, aby skarga kasacyjna była sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniami wynikającymi z ( 2 i 3. W myśl art. 176 ppsa skarga kasacyjna powinna m. in. czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
W niniejszej sprawie mając na uwadze treść zarzutów skargi oraz jej uzasadnienie należy uznać, że strona zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który wydał zaskarżony wyrok:
1/ naruszenie przepisów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a to art. 145 ( 1 pkt 1 lit. c ppsa w związku z art. 7 i 77 oraz 85 kpa, wobec dokonania przez Sąd I instancji błędnej oceny działań organów administracji publicznej i w konsekwencji niezastosowanie wskazanego przepisu ppsa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że prawidłowa ocena działań organów administracji publicznej powinna była skłonić Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji,
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- błędne niezastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 6 i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 7 Kpa. Gdyby bowiem Sąd przepisy te zastosował, doprowadziłoby to do uchylenia zaskarżonej decyzji, ze względu na nieodniesienie się w niej do uzasadnionego interesu skarżącej prowadzącej zajazd przy przedmiotowej drodze, której w wyniku zakwestionowanego w postępowaniu wznowieniowym pozwolenia na budowę likwiduje się prawidłowy zjazd i w konsekwencji możliwość prowadzenia nadal działalności gospodarczej,
- błędne niezastosowanie przepisów ( 77 i 78 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, wobec nie rozważenia wynikających z tych przepisów regulacji dotyczących warunków zjazdu w odniesieniu do nieruchomości skarżącej, przy uwzględnieniu jej uzasadnionego interesu jako osoby prowadzącej zajazd.
Tak przedstawione w skardze kasacyjnej jej podstawy umożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie tej skargi oraz rozważenie podniesionych przez stronę zarzutów. Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest to, iż postępowanie administracyjne zakończone decyzją zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie toczyło się po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę mającej za przedmiot przebudowę drogi krajowej z pominięciem skarżącej jako strony postępowania, co nastąpiło bez jej winy /przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 ( 1 pkt 4 Kpa/. Istotne w sprawie jest także, że inwestorem, a więc podmiotem, na wniosek którego postępowanie administracyjne ogólne się toczyło, a zarazem zarządcą przedmiotowej drogi, jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w Poznaniu. Strona wnosząca skargę kasacyjną podnosiła w tej skardze, analogicznie zresztą jak w skardze do Sądu I instancji, że we wznowieniowym postępowaniu z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej ograniczono w poważnym stopniu zakres badania okoliczności, które wiążą się z jej interesem prawnym jako osoby, która prowadzi działalność gospodarczą w formie zajazdu dla tirów usytuowanego przy przedmiotowej drodze krajowej. Przed przebudową drogi istniały stosowne zjazdy umożliwiające tirom swobodne korzystanie z zajazdu skarżącej. Naruszone zostały w związku z tym także przepisy prawa materialnego, a to art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w sprawie, wymagający branie przez organ administracji orzekający pod uwagę w sprawach budowlanych ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, jak też przepis art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego dopuszczający odstępstwo od warunków technicznych w szczególnie uzasadnionych sytuacjach a ponadto wskazane przepisy rozporządzenia jakim powinny odpowiadać drogi publiczne, również w aspekcie obowiązku uwzględnienia uzasadnionych interesów skarżącej jako osoby trzeciej, korzystającej ze zjazdów do prowadzonego przez nią zajazdu przy przedmiotowej drodze.
Jedną z podstawowych wartości konstytucyjnie chronionych jest własność /art. 21 ust. 1 Konstytucji RP/. Już tylko z tego przepisu wynika, że w takiej sytuacji, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, kiedy to właściciel nieruchomości prowadzący zajazd /działalność gospodarczą/ przy drodze publicznej, który został pozbawiony możliwości brania udziału w postępowaniu administracyjnym ogólnym, musi mieć pełne prawo do udziału w postępowaniu wznowieniowym, w którym jego sytuacja faktyczna i prawna powinna być szczególnie wnikliwie rozważona i przedstawiona w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wydanego przez organ administracji publicznej.
Decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego natomiast, jak to słusznie podnosi się w skardze kasacyjnej, jest niezwykle lakoniczna. Stwierdza się w niej, iż "Żądania i zarzuty Skarżącej nie zasługują na uwzględnienie", bowiem organ orzekający "nie ma kompetencji do nakazania innej budowy, niż to wynika z wniosku inwestora", przy czym działka skarżącej "ma dostęp do drogi publicznej" a w końcu konkluduje, że "w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca decyzji dotychczasowej". Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w zaskarżonym wyroku, że rozstrzygnięcie sprawy przy takim uzasadnieniu jest zgodne z prawem a skarga zasługuje na oddalenie. Sąd podjął wprawdzie próbę uzupełnienia we własnym zakresie braków uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie można jednak uznać, że uczynił to w sposób pozwalający na przyjęcie, że pomimo wadliwego uzasadnienia decyzja wydana przez organ odwoławczy odpowiada prawu, zwłaszcza w sytuacji, gdy jest to decyzja kolejna /wydana po uchyleniu przez WSA decyzji poprzedniej/.
Skoro już doszło do wadliwego rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym ogólnym wobec uchybienia przez organ obowiązkowi zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania /art. 10 Kpa/, to nie może budzić wątpliwości okoliczność, że po podjęciu postępowania o wznowieniu postępowania organ administracji publicznej pierwszej instancji ma obowiązek z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, a w pierwszym rzędzie art. 7 kpa, statuującego zasadę praworządności ściśle wiążącą się z określoną w art. 6 Kpa zasadą związania organu administracji prawem jak też z konstytucyjną zasadą państwa prawnego /art. 2 Konstytucji RP/ oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą, iż organy władzy publicznej /organy administracji publicznej/ działają na podstawie i w granicach prawa - podjąć wszelkie niezbędne działania zmierzające do zachowania tak prawa materialnego jak i prawa procesowego, prowadzące do rozstrzygnięcia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela /w tym skarżącej/. Analogiczne obowiązki w sprawie administracyjnej ma organ odwoławczy, którego zadaniem jest, jak to wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie, nie tylko dokonanie oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pierwszej instancji, lecz rozpoznanie sprawy w jej całokształcie z zachowaniem wszystkich mających w sprawie zastosowanie reguł prawa materialnego i procesowego, oczywiście obowiązujących w dacie orzekania przez ten organ. Stwierdzając, że nie ma kompetencji do nakazania inwestorowi innej budowy, niż to wynika z wniosku inwestora organ, który wydał zaskarżoną decyzję nie tylko nie wywiódł, iż miał na uwadze wymóg określony w art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego wymagający uwzględnienie uzasadnionego interesu skarżącej, ale także opowiedział się za tym, że skoro nie może wpłynąć na inwestora co do treści jego wniosku, bez względu na to w istocie, czy inwestor projektując inwestycję rozważał kwestie mające związek z uzasadnionym interesem skarżącej, to tym samym musi ten wniosek uwzględnić. Nie dopuścił natomiast w ogóle takiej możliwości, że wobec treści wniosku, która nie uwzględnia wymogu wynikającego z art.5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego, decyzja organu administracji architektoniczno-budowlanej mogłaby być negatywna dla inwestora. Stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca ma dostęp do drogi publicznej organ wydający zaskarżoną decyzję nie wskazał też żadnych okoliczności czy dowodów, na których to ustalenie zostało oparte, pomimo, iż prawdziwość tej okoliczności konsekwentnie była kwestionowana przez skarżącą.
W niniejszej sprawie, której przedmiotem jest przebudowa drogi krajowej, jak to wynika z akt sprawy, inwestor pełni jednocześnie funkcję zarządcy drogi. Nie wspomina się o tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a wręcz przeciwnie, sformułowania odnoszące się do kwestii opinii zarządcy drogi w sprawie zjazdu zdają się wskazywać na to, że Sąd traktował zarządcę drogi jako organ odrębny, nie będący jednocześnie inwestorem. Sprawa wymaga jednak szczególnie wnikliwego i dogłębnego rozpatrzenia i przedstawienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia /decyzji administracyjnej/ w aspekcie stanowiska wynikającego z zarządu drogą, aby wykluczyć możliwość rozstrzygnięcia arbitralnego, dowolnego, nie uzasadnionego rzeczywistymi okolicznościami, zwłaszcza że jak to na wstępie wskazano, chodzi o prawa strony chronione konstytucyjnie /art. 21 ust. 1 Konstytucji RP/. Powinien to uczynić w swojej decyzji organ administracji publicznej rozpatrując sprawę w postępowaniu wznowieniowym.
Ze względu na brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku do powyższych kwestii, a w pierwszym rzędzie wskazanie na związanie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie VII SA/Wa 1626/04, którym Sąd uchylił poprzednią decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze względów procesowych, zaś konsekwencją tego wyroku był obowiązek ponownego prawidłowego rozpoznania sprawy przez organ administracji publicznej, przy czym wyrok ten nie przesądzał kwestii, które obecnie Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nie rozważone, konieczne okazało się uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu o charakterze procesowym, stosownie do treści art. 188 ppsa, uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 ( 1 i art. 203 pkt 1 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI